၁. ဒေဝဒဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဒေဝဒဟသုတ္တံ. တတ္ထ ဒေဝဒဟံ နာမာတိ ဒေဝါ ဝုစ္စန္တိ ရာဇာနော၊ တတ္ထ စ သကျရာဇူနံ မင်္ဂလပေါက္ခရဏီ အဟောသိ ပါသာဒိကာ အာရက္ခသမ္ပန္နာ၊ သာ ဒေဝါနံ ဒဟတ္တာ ‘‘ဒေဝဒဟ’’န္တိ ပညာယိတ္ထ. တဒုပါဒါယ သောပိ နိဂမော ဒေဝဒဟန္တွေဝ သင်္ခံ ဂတော. ဘဂဝါ တံ နိဂမံ နိဿာယ လုမ္ဗိနိဝနေ ဝိဟရတိ. သဗ္ဗံ တံ ပုဗ္ဗေကတဟေတူတိ ပုဗ္ဗေ ကတကမ္မပစ္စယာ. ဣမိနာ ကမ္မဝေဒနဉ္စ ကိရိယဝေဒနဉ္စ ပဋိက္ခိပိတွာ ဧကံ ဝိပါကဝေဒနမေဝ သမ္ပဋိစ္ဆန္တီတိ ဒဿေတိ. ဧဝံ ဝါဒိနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဂဏ္ဌာတိ ဣမိနာ ပုဗ္ဗေ အနိယမေတွာ ဝုတ္တံ နိယမေတွာ ဒဿေတိ.

အဟုဝမှေဝ မယန္တိ ဣဒံ ဘဂဝါ တေသံ အဇာနနဘာဝံ ဇာနန္တောဝ ကေဝလံ ကလိသာသနံ အာရောပေတုကာမော ပုစ္ဆတိ. ယေ ဟိ ‘‘မယံ အဟုဝမှာ’’တိပိ န ဇာနန္တိ၊ တေ ကထံ ကမ္မဿ ကတဘာဝံ ဝါ အကတဘာဝံ ဝါ ဇာနိဿန္တိ. ဥတ္တရိပုစ္ဆာယပိ ဧသေဝ နယော.

၂. ဧဝံ သန္တေတိ စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓေ (မ. နိ. ၁.၁၇၉-၁၈၀) မဟာနိဂဏ္ဌဿ ဝစနေ သစ္စေ သန္တေတိ အတ္ထော၊ ဣဓ ပန ဧတ္တကဿ ဌာနဿ တုမှာကံ အဇာနနဘာဝေ သန္တေတိ အတ္ထော. န ကလ္လန္တိ န ယုတ္တံ.

၃. ဂါဠှူပလေပနေနာတိ ဗဟလူပလေပနေန၊ ပုနပ္ပုနံ ဝိသရဉ္ဇိတေန၊ န ပန ခလိယာ လိတ္တေန ဝိယ. ဧသနိယာတိ ဧသနိသလာကာယ အန္တမသော နန္တကဝဋ္ဋိယာပိ. ဧသေယျာတိ ဂမ္ဘီရံ ဝါ ဥတ္တာနံ ဝါတိ ဝီမံသေယျ. အဂဒင်္ဂါရန္တိ ဈာမဟရီတကဿ ဝါ အာမလကဿ ဝါ စုဏ္ဏံ. ဩဒဟေယျာတိ ပက္ခိပေယျ. အရောဂေါတိအာဒိ မာဂဏ္ဍိယသုတ္တေ (မ. နိ. ၂.၂၁၃) ဝုတ္တမေဝ.

ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ၊ သလ္လေန ဝိဒ္ဓဿ ဟိ ဝိဒ္ဓကာလေ ဝေဒနာယ ပါကဋကာလော ဝိယ ဣမေသံ ‘‘မယံ ပုဗ္ဗေ အဟုဝမှာ ဝါ နော ဝါ၊ ပါပကမ္မံ အကရမှာ ဝါ နော ဝါ၊ ဧဝရူပံ ဝါ ပါပံ ကရမှာ’’တိ ဇာနနကာလော သိယာ. ဝဏမုခဿ ပရိကန္တနာဒီသု စတူသု ကာလေသု ဝေဒနာယ ပါကဋကာလော ဝိယ ‘‘ဧတ္တကံ ဝါ နော ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ၊ ဧတ္တကေ ဝါ နိဇ္ဇိဏ္ဏေ သဗ္ဗမေဝ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏံ ဘဝိဿတိ၊ သုဒ္ဓန္တေ ပတိဋ္ဌိတာ နာမ ဘဝိဿာမာ’’တိ ဇာနနကာလော သိယာ. အပရဘာဂေ ဖာသုဘာဝဇာနနကာလော ဝိယ ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ဇာနနကာလော သိယာ. ဧဝမေတ္ထ ဧကာယ ဥပမာယ တယော အတ္ထာ၊ စတူဟိ ဥပမာဟိ ဧကော အတ္ထော ပရိဒီပိတော.

၄. ဣမေ ပန တတော ဧကမ္ပိ န ဇာနန္တိ၊ ဝိရဇ္ဈိတွာ ဂတေ သလ္လေ အဝိဒ္ဓေါဝ ‘‘ဝိဒ္ဓေါသိ မယာ’’တိ ပစ္စတ္ထိကဿ ဝစနပ္ပမာဏေနေဝ ‘‘ဝိဒ္ဓေါသ္မီ’’တိ သညံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဒုက္ခပ္ပတ္တပုရိသော ဝိယ ကေဝလံ မဟာနိဂဏ္ဌဿ ဝစနပ္ပမာဏေန သဗ္ဗမေတံ သဒ္ဒဟန္တာ ဧဝံ သလ္လောပမာယ ဘဂဝတာ နိဂ္ဂဟိတာ ပစ္စာဟရိတုံ အသက္ကောန္တာ ယထာ နာမ ဒုဗ္ဗလော သုနခေါ မိဂံ ဥဋ္ဌာပေတွာ သာမိကဿ အဘိမုခံ ကရိတွာ အတ္တနာ ဩသက္ကတိ၊ ဧဝံ မဟာနိဂဏ္ဌဿ မတ္ထကေ ဝါဒံ ပက္ခိပန္တာ နိဂဏ္ဌော၊ အာဝုသောတိအာဒီမာဟံသု.

၅. အထ နေ ဘဂဝါ သာစရိယကေ နိဂ္ဂဏှန္တော ပဉ္စ ခေါ ဣမေတိအာဒိမာဟ. တတြာယသ္မန္တာနန္တိ တေသု ပဉ္စသု ဓမ္မေသု အာယသ္မန္တာနံ. ကာ အတီတံသေ သတ္ထရိ သဒ္ဓါတိ အတီတံသဝါဒိမှိ သတ္ထရိ ကာ သဒ္ဓါ. ယာ အတီတဝါဒံ သဒ္ဒဟန္တာနံ တုမှာကံ မဟာနိဂဏ္ဌဿ သဒ္ဓါ၊ သာ ကတမာ? ကိံ ဘူတတ္ထာ အဘူတတ္ထာ၊ ဘူတဝိပါကာ အဘူတဝိပါကာတိ ပုစ္ဆတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. သဟဓမ္မိကန္တိ သဟေတုကံ သကာရဏံ. ဝါဒပဋိဟာရန္တိ ပစ္စာဂမနကဝါဒံ. ဧတ္တာဝတာ တေသံ ‘‘အပနေထ သဒ္ဓံ၊ သဗ္ဗဒုဗ္ဗလာ ဧသာ’’တိ သဒ္ဓါဆေဒကဝါဒံ နာမ ဒဿေတိ.

၆. အဝိဇ္ဇာ အညာဏာတိ အဝိဇ္ဇာယ အညာဏေန. သမ္မောဟာတိ သမ္မောဟေန. ဝိပစ္စေထာတိ ဝိပရီတတော သဒ္ဒဟထ၊ ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟံ ဝါ ဂဏှထာတိ အတ္ထော.

၇. ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယန္တိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဝိပါကဒါယကံ. ဥပက္ကမေနာတိ ပယောဂေန. ပဓာနေနာတိ ဝီရိယေန. သမ္ပရာယဝေဒနီယန္တိ ဒုတိယေ ဝါ တတိယေ ဝါ အတ္တဘာဝေ ဝိပါကဒါယကံ. သုခဝေဒနီယန္တိ ဣဋ္ဌာရမ္မဏဝိပါကဒါယကံ ကုသလကမ္မံ. ဝိပရီတံ ဒုက္ခဝေဒနီယံ. ပရိပက္ကဝေဒနီယန္တိ ပရိပက္ကေ နိပ္ဖန္နေ အတ္တဘာဝေ ဝေဒနီယံ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယဿေဝေတံ အဓိဝစနံ. အပရိပက္ကဝေဒနီယန္တိ အပရိပက္ကေ အတ္တဘာဝေ ဝေဒနီယံ၊ သမ္ပရာယဝေဒနီယဿေဝေတံ အဓိဝစနံ. ဧဝံ သန္တေပိ အယမေတ္ထ ဝိသေသော – ယံ ပဌမဝယေ ကတံ ပဌမဝယေ ဝါ မဇ္ဈိမဝယေ ဝါ ပစ္ဆိမဝယေ ဝါ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ မဇ္ဈိမဝယေ ကတံ မဇ္ဈိမဝယေ ဝါ ပစ္ဆိမဝယေ ဝါ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ ပစ္ဆိမဝယေ ကတံ တတ္ထေဝ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ တံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ နာမ. ယံ ပန သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ တံ ပရိပက္ကဝေဒနီယံ နာမ. တံ ကုသလမ္ပိ ဟောတိ အကုသလမ္ပိ.

တတြိမာနိ ဝတ္ထူနိ – ပုဏ္ဏော နာမ ကိရ ဒုဂ္ဂတမနုဿော ရာဇဂဟေ သုမနသေဋ္ဌိံ နိဿာယ ဝသတိ. တမေနံ ဧကဒိဝသံ နဂရမှိ နက္ခတ္တေ သင်္ဃုဋ္ဌေ သေဋ္ဌိ အာဟ – ‘‘သစေ အဇ္ဇ ကသိဿသိ၊ ဒွေ စ ဂေါဏေ နင်္ဂလဉ္စ လဘိဿသိ. ကိံ နက္ခတ္တံ ကီဠိဿသိ၊ ကသိဿသီ’’တိ. ကိံ မေ နက္ခတ္တေန၊ ကသိဿာမီတိ? တေန ဟိ ယေ ဂေါဏေ ဣစ္ဆသိ၊ တေ ဂဟေတွာ ကသာဟီတိ. သော ကသိတုံ ဂတော. တံ ဒိဝသံ သာရိပုတ္တတ္ထေရော နိရောဓာ ဝုဋ္ဌာယ ‘‘ကဿ သင်္ဂဟံ ကရောမီ’’တိ? အာဝဇ္ဇန္တော ပုဏ္ဏံ ဒိသွာ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ တဿ ကသနဋ္ဌာနံ ဂတော. ပုဏ္ဏော ကသိံ ဌပေတွာ ထေရဿ ဒန္တကဋ္ဌံ ဒတွာ မုခေါဒကံ အဒါသိ. ထေရော သရီရံ ပဋိဇဂ္ဂိတွာ ကမ္မန္တဿ အဝိဒူရေ နိသီဒိ ဘတ္တာဘိဟာရံ ဩလောကေန္တော. အထဿ ဘရိယံ ဘတ္တံ အာဟရန္တိံ ဒိသွာ အန္တရာမဂ္ဂေယေဝ အတ္တာနံ ဒဿေသိ.

သာ သာမိကဿ အာဟဋဘတ္တံ ထေရဿ ပတ္တေ ပက္ခိပိတွာ ပုန ဂန္တွာ အညံ ဘတ္တံ သမ္ပာဒေတွာ ဒိဝါ အဂမာသိ. ပုဏ္ဏော ဧကဝါရံ ကသိတွာ နိသီဒိ. သာပိ ဘတ္တံ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တီ အာဟ – ‘‘သာမိ ပါတောဝ တေ ဘတ္တံ အာဟရိယိတ္ထ၊ အန္တရာမဂ္ဂေ ပန သာရိပုတ္တတ္ထေရံ ဒိသွာ တံ တဿ ဒတွာ အညံ ပစိတွာ အာဟရန္တိယာ မေ ဥဿူရော ဇာတော၊ မာ ကုဇ္ဈိ သာမီ’’တိ. ဘဒ္ဒကံ တေ ဘဒ္ဒေ ကတံ၊ မယာ ထေရဿ ပါတောဝ ဒန္တကဋ္ဌဉ္စ မုခေါဒကဉ္စ ဒိန္နံ၊ အမှာကံယေဝါနေန ပိဏ္ဍပါတောပိ ပရိဘုတ္တော၊ အဇ္ဇ ထေရေန ကတသမဏဓမ္မဿ မယံ ဘာဂိနော ဇာတာတိ စိတ္တံ ပသာဒေသိ. ဧကဝါရံ ကသိတဋ္ဌာနံ သုဝဏ္ဏမေဝ အဟောသိ. သော ဘုဉ္ဇိတွာ ကသိတဋ္ဌာနံ ဩလောကေန္တော ဝိဇ္ဇောတမာနံ ဒိသွာ ဥဋ္ဌာယ ယဋ္ဌိယာ ပဟရိတွာ ရတ္တသုဝဏ္ဏဘာဝံ ဇာနိတွာ ‘‘ရညော အကထေတွာ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န သက္ကာ’’တိ ဂန္တွာ ရညော အာရောစေသိ. ရာဇာ တံ သဗ္ဗံ သကဋေဟိ အာဟရာပေတွာ ရာဇင်္ဂဏေ ရာသိံ ကာရေတွာ ‘‘ကဿိမသ္မိံ နဂရေ ဧတ္တကံ သုဝဏ္ဏံ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ကဿစိ နတ္ထီတိ စ ဝုတ္တေ သေဋ္ဌိဋ္ဌာနမဿ အဒါသိ. သော ပုဏ္ဏသေဋ္ဌိ နာမ ဇာတော.

အပရမ္ပိ ဝတ္ထု – တသ္မိံယေဝ ရာဇဂဟေ ကာဠဝေဠိယော နာမ ဒုဂ္ဂတော အတ္ထိ. တဿ ဘရိယာ ပဏ္ဏမ္ဗိလယာဂုံ ပစိ. မဟာကဿပတ္ထေရော နိရောဓာ ဝုဋ္ဌာယ ‘‘ကဿ သင်္ဂဟံ ကရောမီ’’တိ အာဝဇ္ဇန္တော တံ ဒိသွာ ဂန္တွာ ဂေဟဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. သာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗံ တတ္ထ ပက္ခိပိတွာ ထေရဿ အဒါသိ၊ ထေရော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ သတ္ထု ဥပနာမေသိ. သတ္ထာ အတ္တနော ယာပနမတ္တံ ဂဏှိ၊ သေသံ ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ပဟောသိ. ကာဠဝဠိယောပိ တံ ဌာနံ ပတ္တော စူဠကံ လဘိ. မဟာကဿပေါ သတ္ထာရံ ကာဠဝဠိယဿ ဝိပါကံ ပုစ္ဆိ. သတ္ထာ ‘‘ဣတော သတ္တမေ ဒိဝသေ သေဋ္ဌိစ္ဆတ္တံ လဘိဿတီ’’တိ အာဟ. ကာဠဝဠိယော တံ ကထံ သုတွာ ဂန္တွာ ဘရိယာယ အာရောစေသိ.

တဒါ စ ရာဇာ နဂရံ အနုသဉ္စရန္တော ဗဟိနဂရေ ဇီဝသူလေ နိသိန္နံ ပုရိသံ အဒ္ဒသ. ပုရိသော ရာဇာနံ ဒိသွာ ဥစ္စာသဒ္ဒံ အကာသိ ‘‘တုမှာကံ မေ ဘုဉ္ဇနဘတ္တံ ပဟိဏထ ဒေဝါ’’တိ. ရာဇာ ‘‘ပေသေဿာမီ’’တိ ဝတွာ သာယမာသဘတ္တေ ဥပနီတေ သရိတွာ ‘‘ဣမံ ဟရိတုံ သမတ္ထံ ဇာနာထာ’’တိ အာဟ၊ နဂရေ သဟဿဘဏ္ဍိကံ စာရေသုံ. တတိယဝါရေ ကာဠဝဠိယဿ ဘရိယာ အဂ္ဂဟေသိ. အထ နံ ရညော ဒဿေသုံ၊ သာ ပုရိသဝေသံ ဂဟေတွာ ပဉ္စာဝုဓသန္နဒ္ဓါ ဘတ္တပါတိံ ဂဟေတွာ နဂရာ နိက္ခမိ. ဗဟိနဂရေ တာလေ အဓိဝတ္ထော ဒီဃတာလော နာမ ယက္ခော တံ ရုက္ခမူလေန ဂစ္ဆန္တိံ ဒိသွာ ‘‘တိဋ္ဌ တိဋ္ဌ ဘက္ခောသိ မေ’’တိ အာဟ. နာဟံ တဝ ဘက္ခော၊ ရာဇဒူတော အဟန္တိ. ကတ္ထ ဂစ္ဆသီတိ. ဇီဝသူလေ နိသိန္နဿ ပုရိသဿ သန္တိကန္တိ. မမပိ ဧကံ သာသနံ ဟရိတုံ သက္ခိဿသီတိ. အာမ သက္ခိဿာမီတိ. ‘‘ဒီဃတာလဿ ဘရိယာ သုမနဒေဝရာဇဓီတာ ကာဠီ ပုတ္တံ ဝိဇာတာ’’တိ အာရောစေယျာသိ. ဣမသ္မိံ တာလမူလေ သတ္တ နိဓိကုမ္ဘိယော အတ္ထိ၊ တာ တွံ ဂဏှေယျာသီတိ. သာ ‘‘ဒီဃတာလဿ ဘရိယာ သုမနဒေဝရာဇဓီတာ ကာဠီ ပုတ္တံ ဝိဇာတာ’’တိ ဥဂ္ဃေါသေန္တီ အဂမာသိ.

သုမနဒေဝေါ ယက္ခသမာဂမေ နိသိန္နော သုတွာ ‘‘ဧကော မနုဿော အမှာကံ ပိယပဝတ္တိံ အာဟရတိ၊ ပက္ကောသထ န’’န္တိ သာသနံ သုတွာ ပသန္နော ‘‘ဣမဿ ရုက္ခဿ ပရိမဏ္ဍလစ္ဆာယာယ ဖရဏဋ္ဌာနေ နိဓိကုမ္ဘိယော တုယှံ ဒမ္မီ’’တိ အာဟ. ဇီဝသူလေ နိသိန္နပုရိသော ဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ မုခပုဉ္ဆနကာလေ ဣတ္ထိဖဿောတိ ဉတွာ စူဠာယ ဍံသိ၊ သာ အသိနာ အတ္တနော စူဠံ ဆိန္ဒိတွာ ရညော သန္တိကံယေဝ ဂတာ. ရာဇာ ဘတ္တဘောဇိတဘာဝေါ ကထံ ဇာနိတဗ္ဗောတိ? စူဠသညာယာတိ ဝတွာ ရညော အာစိက္ခိတွာ တံ ဓနံ အာဟရာပေသိ. ရာဇာ အညဿ ဧတ္တကံ ဓနံ နာမ အတ္ထီတိ. နတ္ထိ ဒေဝါတိ. ရာဇာ တဿာ ပတိံ တသ္မိံ နဂရေ ဓနသေဋ္ဌိံ အကာသိ. မလ္လိကာယပိ ဒေဝိယာ ဝတ္ထု ကထေတဗ္ဗံ. ဣမာနိ တာဝ ကုသလကမ္မေ ဝတ္ထူနိ.

နန္ဒမာဏဝကော ပန ဥပ္ပလဝဏ္ဏာယ ထေရိယာ ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇိ၊ တဿ မဉ္စတော ဥဋ္ဌာယ နိက္ခမိတွာ ဂစ္ဆန္တဿ မဟာပထဝီ ဘိဇ္ဇိတွာ ဩကာသမဒါသိ၊ တတ္ထေဝ မဟာနရကံ ပဝိဋ္ဌော. နန္ဒောပိ ဂေါဃာတကော ပဏ္ဏာသ ဝဿာနိ ဂေါဃာတကကမ္မံ ကတွာ ဧကဒိဝသံ ဘောဇနကာလေ မံသံ အလဘန္တော ဧကဿ ဇီဝမာနကဂေါဏဿ ဇိဝှံ ဆိန္ဒိတွာ အင်္ဂါရေသု ပစာပေတွာ ခါဒိတုံ အာရဒ္ဓေါ. အထဿ ဇိဝှါ မူလေ ဆိဇ္ဇိတွာ ဘတ္တပါတိယံယေဝ ပတိတာ၊ သော ဝိရဝန္တော ကာလံ ကတွာ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိ. နန္ဒောပိ ယက္ခော အညေန ယက္ခေန သဒ္ဓိံ အာကာသေန ဂစ္ဆန္တော သာရိပုတ္တတ္ထေရံ နဝေါရောပိတေဟိ ကေသေဟိ ရတ္တိဘာဂေ အဗ္ဘောကာသေ နိသိန္နံ ဒိသွာ သီသေ ပဟရိတုကာမော ဣတရဿ ယက္ခဿ အာရောစေတွာ တေန ဝါရိယမာနောပိ ပဟာရံ ဒတွာ ဍယှာမိ ဍယှာမီတိ ဝိရဝန္တော တသ္မိံယေဝ ဌာနေ ဘူမိံ ပဝိသိတွာ မဟာနိရယေ နိဗ္ဗတ္တောတိ ဣမာနိ အကုသလကမ္မေ ဝတ္ထူနိ.

ယံ ပန အန္တမသော မရဏသန္တိကေပိ ကတံ ကမ္မံ ဘဝန္တရေ ဝိပါကံ ဒေတိ၊ တံ သဗ္ဗံ သမ္ပရာယဝေဒနီယံ နာမ. တတ္ထ ယော အပရိဟီနဿ ဈာနဿ ဝိပါကော နိဗ္ဗတ္တိဿတိ၊ သော ဣဓ နိဗ္ဗတ္တိတဝိပါကောတိ ဝုတ္တော. တဿ မူလဘူတံ ကမ္မံ နေဝ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ န သမ္ပရာယဝေဒနီယန္တိ၊ န ဝိစာရိတံ၊ ကိဉ္စာပိ န ဝိစာရိတံ၊ သမ္ပရာယဝေဒနီယမေဝ ပနေတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ယော ပဌမမဂ္ဂါဒီနံ ဘဝန္တရေ ဖလသမာပတ္တိဝိပါကော၊ သော ဣဓ နိဗ္ဗတ္တိတဂုဏောတွေဝ ဝုတ္တော. ကိဉ္စာပိ ဧဝံ ဝုတ္တော၊ မဂ္ဂကမ္မံ ပန ပရိပက္ကဝေဒနီယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. မဂ္ဂစေတနာယေဝ ဟိ သဗ္ဗလဟုံ ဖလဒါယိကာ အနန္တရဖလတ္တာတိ.

၈. ဗဟုဝေဒနီယန္တိ သညာဘဝူပဂံ. အပ္ပဝေဒနီယန္တိ အသညာဘဝူပဂံ. သဝေဒနီယန္တိ သဝိပါကံ ကမ္မံ. အဝေဒနီယန္တိ အဝိပါကံ ကမ္မံ. ဧဝံ သန္တေတိ ဣမေသံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာဒီနံ ကမ္မာနံ ဥပက္ကမေန သမ္ပရာယဝေဒနီယာဒိ ဘာဝကာရဏဿ အလာဘေ သတိ. အဖလောတိ နိပ္ဖလော နိရတ္ထကောတိ. ဧတ္တာဝတာ အနိယျာနိကသာသနေ ပယောဂဿ အဖလတံ ဒဿေတွာ ပဓာနစ္ဆေဒကဝါဒေါ နာမ ဒဿိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သဟဓမ္မိကာ ဝါဒါနုဝါဒါတိ ပရေဟိ ဝုတ္တကာရဏေန သကာရဏာ ဟုတွာ နိဂဏ္ဌာနံ ဝါဒါ စ အနုဝါဒါ စ. ဂါရယှံ ဌာနံ အာဂစ္ဆန္တီတိ ဝိညူဟိ ဂရဟိတဗ္ဗံ ကာရဏံ အာဂစ္ဆန္တိ. ‘‘ဝါဒါနုပ္ပတ္တာ ဂါရယှဋ္ဌာနာ’’တိပိ ပါဌော. တဿတ္ထော – ပရေဟိ ဝုတ္တေန ကာရဏေန သကာရဏာ နိဂဏ္ဌာနံ ဝါဒံ အနုပ္ပတ္တာ တံ ဝါဒံ သောသေန္တာ မိလာပေန္တာ ဒုက္ကဋကမ္မကာရိနောတိအာဒယော ဒသ ဂါရယှဋ္ဌာနာ အာဂစ္ဆန္တိ.

၉. သင်္ဂတိဘာဝဟေတူတိ နိယတိဘာဝကာရဏာ. ပါပသင်္ဂတိကာတိ ပါပနိယတိနော. အဘိဇာတိဟေတူတိ ဆဠဘိဇာတိဟေတု.

၁၀. ဧဝံ နိဂဏ္ဌာနံ ဥပက္ကမဿ အဖလတံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ နိယျာနိကသာသနေ ဥပက္ကမဿ ဝီရိယဿ စ သဖလတံ ဒဿေတုံ ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အနဒ္ဓဘူတန္တိ အနဓိဘူတံ. ဒုက္ခေန အနဓိဘူတော နာမ မနုဿတ္တဘာဝေါ ဝုစ္စတိ၊ န တံ အဒ္ဓဘာဝေတိ နာဘိဘဝတီတိ အတ္ထော. တမ္ပိ နာနပ္ပကာရာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ ပယောဇေန္တော ဒုက္ခေန အဒ္ဓဘာဝေတိ နာမ. ယေ ပန သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ အာရညကာ ဝါ ဟောန္တိ ရုက္ခမူလိကာဒယော ဝါ၊ တေ ဒုက္ခေန န အဒ္ဓဘာဝေန္တိ နာမ. နိယျာနိကသာသနသ္မိဉှိ ဝီရိယံ သမ္မာဝါယာမော နာမ ဟောတိ.

ထေရော ပနာဟ – ယော ဣဿရကုလေ နိဗ္ဗတ္တော သတ္တဝဿိကော ဟုတွာ အလင်္ကတပ္ပဋိယတ္တော ပိတုအင်္ကေ နိသိန္နော ဃရေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ နိသိန္နေန ဘိက္ခုသံဃေန အနုမောဒနာယ ကရိယမာနာယ တိဿော သမ္ပတ္တိယော ဒဿေတွာ သစ္စေသု ပကာသိတေသု အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ မာတာပိတူဟိ ဝါ ‘‘ပဗ္ဗဇိဿသိ တာတာ’’တိ ဝုတ္တော ‘‘အာမ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဝတွာ နှာပေတွာ အလင်္ကရိတွာ ဝိဟာရံ နီတော တစပဉ္စကံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ နိသိန္နော ကေသေသု ဩဟာရိယမာနေသု ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ နဝပဗ္ဗဇိတော ဝါ ပန မနောသိလာတေလမက္ခိတေန သီသေန ပုနဒိဝသေ မာတာပိတူဟိ ပေသိတံ ကာဇဘတ္တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဝိဟာရေ နိသိန္နောဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ အယံ န ဒုက္ခေန အတ္တာနံ အဒ္ဓဘာဝေတိ နာမ. အယံ ပန ဥက္ကဋ္ဌသက္ကာရော. ယော ဒါသိကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တော အန္တမသော ရဇတမုဒ္ဒိကမ္ပိ ပိဠန္ဓိတွာ ဂေါရကပိယင်္ဂုမတ္တေနာပိ သရီရံ ဝိလိမ္ပေတွာ ‘‘ပဗ္ဗာဇေထ န’’န္တိ နီတော ခုရဂ္ဂေ ဝါ ပုနဒိဝသေ ဝါ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ အယမ္ပိ န အနဒ္ဓဘူတံ အတ္တာနံ ဒုက္ခေန အဒ္ဓဘာဝေတိ နာမ.

ဓမ္မိကံ သုခံ နာမ သင်္ဃတော ဝါ ဂဏတော ဝါ ဥပ္ပန္နံ စတုပစ္စယသုခံ. အနဓိမုစ္ဆိတောတိ တဏှာမုစ္ဆနာယ အမုစ္ဆိတော. ဓမ္မိကဉှိ သုခံ န ပရိစ္စဇာမီတိ န တတ္ထ ဂေဓော ကာတဗ္ဗော. သင်္ဃတော ဟိ ဥပ္ပန္နံ သလာကဘတ္တံ ဝါ ဝဿာဝါသိကံ ဝါ ‘‘ဣဒမတ္ထံ ဧတ’’န္တိ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ သံဃမဇ္ဈေ ဘိက္ခူနံ အန္တရေ ပရိဘုဉ္ဇန္တော ပတ္တန္တရေ ပဒုမံ ဝိယ သီလသမာဓိဝိပဿနာမဂ္ဂဖလေဟိ ဝဍ္ဎတိ. ဣမဿာတိ ပစ္စုပ္ပန္နာနံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ မူလဘူတဿ. ဒုက္ခနိဒါနဿာတိ တဏှာယ. သာ ဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓဒုက္ခဿ နိဒါနံ. သင်္ခါရံ ပဒဟတောတိ သမ္ပယောဂဝီရိယံ ကရောန္တဿ. ဝိရာဂေါ ဟောတီတိ မဂ္ဂေန ဝိရာဂေါ ဟောတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘သင်္ခါရပဓာနေန မေ ဣမဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ ဝိရာဂေါ ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ပဇာနာတီတိ ဣမိနာ သုခါပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ ကထိတာ. ဒုတိယဝါရေန တဿ သမ္ပယောဂဝီရိယဿ မဇ္ဈတ္တတာကာရော ကထိတော. သော ယဿ ဟိ ခွာဿာတိ ဧတ္ထ အယံ သင်္ခေပတ္ထော – သော ပုဂ္ဂလော ယဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ သင်္ခါရပဓာနေန ဝိရာဂေါ ဟောတိ၊ သင်္ခါရံ တတ္ထ ပဒဟတိ၊ မဂ္ဂပဓာနေန ပဒဟတိ. ယဿ ပန ဒုက္ခနိဒါနဿ အဇ္ဈုပေက္ခတော ဥပေက္ခံ ဘာဝေန္တဿ ဝိရာဂေါ ဟောတိ၊ ဥပေက္ခံ တတ္ထ ဘာဝေတိ၊ မဂ္ဂဘာဝနာယ ဘာဝေတိ. တဿာတိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ.

၁၁. ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တောတိ ဆန္ဒရာဂေန ဗဒ္ဓစိတ္တော. တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒောတိ ဗဟလစ္ဆန္ဒော. တိဗ္ဗာပေက္ခောတိ ဗဟလပတ္ထနော. သန္တိဋ္ဌန္တိန္တိ ဧကတော တိဋ္ဌန္တိံ. သဉ္ဇဂ္ဃန္တိန္တိ မဟာဟသိတံ ဟသမာနံ. သံဟသန္တိန္တိ သိတံ ကုရုမာနံ.

ဧဝမေဝ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မဝိဘာဝနံ – ဧကော ဟိ ပုရိသော ဧကိဿာ ဣတ္ထိယာ သာရတ္တော ဃာသစ္ဆာဒနမာလာလင်္ကာရာဒီနိ ဒတွာ ဃရေ ဝါသေတိ. သာ တံ အတိစရိတွာ အညံ သေဝတိ. သော ‘‘နူန အဟံ အဿာ အနုရူပံ သက္ကာရံ န ကရောမီ’’တိ သက္ကာရံ ဝဍ္ဎေသိ. သာ ဘိယျောသောမတ္တာယ အတိစရတိယေဝ. သော – ‘‘အယံ သက္ကရိယမာနာပိ အတိစရတေဝ၊ ဃရေ မေ ဝသမာနာ အနတ္ထမ္ပိ ကရေယျ၊ နီဟရာမိ န’’န္တိ ပရိသမဇ္ဈေ အလံဝစနီယံ ကတွာ ‘‘မာ ပုန ဂေဟံ ပါဝိသီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သာ ကေနစိ ဥပါယေန တေန သဒ္ဓိံ သန္ထဝံ ကာတုံ အသက္ကောန္တီ နဋနစ္စကာဒီဟိ သဒ္ဓိံ ဝိစရတိ. တဿ ပုရိသဿ တံ ဒိသွာ နေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဒေါမနဿံ၊ သောမနဿံ ပန ဥပ္ပဇ္ဇတိ.

တတ္ထ ပုရိသဿ ဣတ္ထိယာ သာရတ္တကာလော ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော အတ္တဘာဝေ အာလယော. ဃာသစ္ဆာဒနာဒီနိ ဒတွာ ဃရေ ဝသာပနကာလော ဝိယ အတ္တဘာဝဿ ပဋိဇဂ္ဂနကာလော. တဿာ အတိစရဏကာလော ဝိယ ဇဂ္ဂိယမာနဿေဝ အတ္တဘာဝဿ ပိတ္တပကောပါဒီနံ ဝသေန သာဗာဓတာ. ‘‘အတ္တနော အနုရူပံ သက္ကာရံ အလဘန္တီ အတိစရတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ သက္ကာရဝဍ္ဎနံ ဝိယ ‘‘ဘေသဇ္ဇံ အလဘန္တော ဧဝံ ဟောတီ’’တိ သလ္လက္ခေတွာ ဘေသဇ္ဇကရဏကာလော. သက္ကာရေ ဝဍ္ဎိတေပိ ပုန အတိစရဏံ ဝိယ ပိတ္တာဒီသု ဧကဿ ဘေသဇ္ဇေ ကရိယမာနေ သေသာနံ ပကောပဝသေန ပုန သာဗာဓတာ. ပရိသမဇ္ဈေ အလံဝစနီယံ ကတွာ ဂေဟာ နိက္ကဍ္ဎနံ ဝိယ ‘‘ဣဒါနိ တေ နာဟံ ဒါသော န ကမ္မကရော၊ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ တံယေဝ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဝိစရိံ၊ ကော မေ တယာ အတ္ထော၊ ဆိဇ္ဇ ဝါ ဘိဇ္ဇ ဝါ’’တိ တသ္မိံ အနပေက္ခတံ အာပဇ္ဇိတွာ ဝီရိယံ ထိရံ ကတွာ မဂ္ဂေန ကိလေသသမုဂ္ဃါတနံ. နဋနစ္စကာဒီဟိ နစ္စမာနံ ဝိစရန္တိံ ဒိသွာ ယထာ တဿ ပုရိသဿ ဒေါမနဿံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ သောမနဿမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဧဝမေဝ ဣမဿ ဘိက္ခုနော အရဟတ္တံ ပတ္တဿ ပိတ္တပကောပါဒီနံ ဝသေန အာဗာဓိကံ အတ္တဘာဝံ ဒိသွာ ဒေါမနဿံ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ‘‘မုစ္စိဿာမိ ဝတ ခန္ဓပရိဟာရဒုက္ခတော’’တိ သောမနဿမေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. အယံ ပန ဥပမာ ‘‘ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တဿ ဒေါမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တဿ နတ္ထေတန္တိ ဉတွာ ဣတ္ထိယာ ဆန္ဒရာဂံ ပဇဟတိ၊ ဧဝမယံ ဘိက္ခု သင်္ခါရံ ဝါ ပဒဟန္တဿ ဥပေက္ခံ ဝါ ဘာဝေန္တဿ ဒုက္ခနိဒါနံ ပဟီယတိ၊ နော အညထာတိ ဉတွာ တဒုဘယံ သမ္ပာဒေန္တော ဒုက္ခနိဒါနံ ပဇဟတီ’’တိ ဧတမတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ အာဂတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၁၂. ယထာ သုခံ ခေါ မေ ဝိဟရတောတိ ယေန သုခေန ဝိဟရိတုံ ဣစ္ဆာမိ တေန၊ မေ ဝိဟရတော. ပဒဟတောတိ ပေသေန္တဿ. ဧတ္ထ စ ယဿ သုခါ ပဋိပဒါ အသပ္ပါယာ၊ သုခုမစီဝရာနိ ဓာရေန္တဿ ပါသာဒိကေ သေနာသနေ ဝသန္တဿ စိတ္တံ ဝိက္ခိပတိ၊ ဒုက္ခာ ပဋိပဒါ သပ္ပါယာ၊ ဆိန္နဘိန္နာနိ ထူလစီဝရာနိ ဓာရေန္တဿ သုသာနရုက္ခမူလာဒီသု ဝသန္တဿ စိတ္တံ ဧကဂ္ဂံ ဟောတိ၊ တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

ဧဝမေဝ ခေါတိ ဧတ္ထ ဣဒံ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ၊ ဥသုကာရော ဝိယ ဟိ ဇာတိဇရာမရဏဘီတော ယောဂီ ဒဋ္ဌဗ္ဗော၊ ဝင်္ကကုဋိလဇိမှတေဇနံ ဝိယ ဝင်္ကကုဋိလဇိမှစိတ္တံ၊ ဒွေ အလာတာ ဝိယ ကာယိကစေတသိကဝီရိယံ၊ တေဇနံ ဥဇုံ ကရောန္တဿ ကဉ္ဇိကတေလံ ဝိယ သဒ္ဓါ၊ နမနဒဏ္ဍကော ဝိယ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ၊ ဥဿုကာရဿ ဝင်္ကကုဋိလဇိမှတေဇနံ ကဉ္ဇိကတေလေန သိနေဟေတွာ အလာတေသု တာပေတွာ နမနဒဏ္ဍကေန ဥဇုကရဏံ ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ဝင်္ကကုဋိလဇိမှစိတ္တံ သဒ္ဓါယ သိနေဟေတွာ ကာယိကစေတသိကဝီရိယေန တာပေတွာ လောကုတ္တရမဂ္ဂေန ဥဇုကရဏံ၊ ဥသုကာရဿေဝ ဧဝံ ဥဇုကတေန တေဇနေန သပတ္တံ ဝိဇ္ဈိတွာ သမ္ပတ္တိအနုဘဝနံ ဝိယ ဣမဿ ယောဂိနော တထာ ဥဇုကတေန စိတ္တေန ကိလေသဂဏံ ဝိဇ္ဈိတွာ ပါသာဒိကေ သေနာသနေ နိရောဓဝရတလဂတဿ ဖလသမာပတ္တိသုခါနုဘဝနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣဓ တထာဂတော သုခါပဋိပဒါခိပ္ပါဘိညဘိက္ခုနော၊ ဒုက္ခာပဋိပဒါဒန္ဓာဘိညဘိက္ခုနော စ ပဋိပတ္တိယော ကထိတာ၊ ဣတရေသံ ဒွိန္နံ န ကထိတာ၊ တာ ကထေတုံ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ. ဣမာသု ဝါ ဒွီသု ကထိတာသု ဣတရာပိ ကထိတာဝ ဟောန္တိ၊ အာဂမနီယပဋိပဒါ ပန န ကထိတာ၊ တံ ကထေတုံ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ. သဟာဂမနီယာပိ ဝါ ပဋိပဒါ ကထိတာဝ၊ အဒဿိတံ ပန ဧကံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒံ ဒဿေတွာ ဧကဿ ကုလပုတ္တဿ နိက္ခမနဒေသနံ အရဟတ္တေန ဝိနိဝဋ္ဋေဿာမီတိ ဒဿေတုံ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

ဒေဝဒဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.