၅. ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၂၄. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တံ. တတ္ထ ကောကနဒေါတိ ကောကနဒံ ဝုစ္စတိ ပဒုမံ. သော စ မင်္ဂလပါသာဒေါ ဩလောကနကပဒုမံ ဒဿေတွာ ကတော၊ တသ္မာ ကောကနဒေါတိ သင်္ခံ လဘိ.

၃၂၅. ယာဝ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရာတိ ဧတ္ထ ပစ္ဆိမသောပါနကဠေဝရန္တိ ပဌမံ သောပါနဖလကံ ဝုတ္တံ. အဒ္ဒသာ ခေါတိ ဩလောကနတ္ထံယေဝ ဒွါရကောဋ္ဌကေ ဌိတော အဒ္ဒသ. ဘဂဝါ တုဏှီ အဟောသီတိ ‘‘ကိဿ နု ခေါ အတ္ထာယ ရာဇကုမာရေန အယံ မဟာသက္ကာရော ကတော’’တိ အာဝဇ္ဇန္တော ပုတ္တပတ္ထနာယ ကတဘာဝံ အညာသိ. သော ဟိ ရာဇကုမာရော အပုတ္တကော၊ သုတဉ္စာနေန အဟောသိ – ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ ကိရ အဓိကာရံ ကတွာ မနသာ ဣစ္ဆိတံ လဘန္တီ’’တိ. သော – ‘‘သစာဟံ ပုတ္တံ လဘိဿာမိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မမ စေလပ္ပဋိကံ အက္ကမိဿတိ. နော စေ လဘိဿာမိ၊ န အက္ကမိဿတီ’’တိ ပတ္ထနံ ကတွာ သန္ထရာပေသိ. အထ ဘဂဝါ ‘‘နိဗ္ဗတ္တိဿတိ နု ခေါ ဧတဿ ပုတ္တော’’တိ အာဝဇ္ဇေတွာ ‘‘န နိဗ္ဗတ္တိဿတီ’’တိ အဒ္ဒသ.

ပုဗ္ဗေ ကိရ သော ဧကသ္မိံ ဒီပေ ဝသမာနော သမစ္ဆန္ဒေန သကုဏပေါတကေ ခါဒိ. သစဿ မာတုဂါမော အညောဝ ဘဝေယျ၊ ပုတ္တံ လဘေယျ. ဥဘောဟိ ပန သမာနစ္ဆန္ဒေဟိ ဟုတွာ ပါပကမ္မံ ကတံ၊ တေနဿ ပုတ္တော န နိဗ္ဗတ္တိဿတီတိ အညာသိ. ဒုဿေ ပန အက္ကန္တေ – ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ အဓိကာရံ ကတွာ ပတ္ထိတပတ္ထိတံ လဘန္တီတိ လောကေ အနုဿဝေါ၊ မယာ စ မဟာအဘိနီဟာရော ကတော၊ န စ ပုတ္တံ လဘာမိ၊ တုစ္ဆံ ဣဒံ ဝစန’’န္တိ မိစ္ဆာဂဟဏံ ဂဏှေယျ. တိတ္ထိယာပိ – ‘‘နတ္ထိ သမဏာနံ အကတ္တဗ္ဗံ နာမ၊ စေလပ္ပဋိကံ မဒ္ဒန္တာ အာဟိဏ္ဍန္တီ’’တိ ဥဇ္ဈာယေယျုံ. ဧတရဟိ စ အက္ကမန္တေသု ဗဟူ ဘိက္ခူ ပရစိတ္တဝိဒုနော၊ တေ ဘဗ္ဗံ ဇာနိတွာ အက္ကမိဿန္တိ၊ အဘဗ္ဗံ ဇာနိတွာ န အက္ကမိဿန္တိ. အနာဂတေ ပန ဥပနိဿယော မန္ဒော ဘဝိဿတိ၊ အနာဂတံ န ဇာနိဿန္တိ. တေသု အက္ကမန္တေသု သစေ ပတ္ထိတံ ဣဇ္ဈိဿတိ၊ ဣစ္စေတံ ကုသလံ. နော စေ ဣဇ္ဈိဿတိ၊ – ‘‘ပုဗ္ဗေ ဘိက္ခုသံဃဿ အဘိနီဟာရံ ကတွာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတံ လဘန္တိ၊ တံ ဣဒါနိ န လဘန္တိ. တေယေဝ မညေ ဘိက္ခူ ပဋိပတ္တိပူရကာ အဟေသုံ၊ ဣမေ ပဋိပတ္တိံ ပူရေတုံ န သက္ကောန္တီ’’တိ မနုဿာ ဝိပ္ပဋိသာရိနော ဘဝိဿန္တီတိ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ အက္ကမိတုံ အနိစ္ဆန္တော တုဏှီ အဟောသိ. သိက္ခာပဒံ ပညပေသိ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ စေလပ္ပဋိကာ အက္ကမိတဗ္ဗာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၈). မင်္ဂလတ္ထာယ ပညတ္တံ အနက္ကမန္တေသု ပန အက္ကမနတ္ထာယ အနုပညတ္တိံ ဌပေသိ – ‘‘ဂိဟီ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မင်္ဂလိကာ၊ အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂိဟီနံ မင်္ဂလတ္ထာယာ’’တိ (စူဠဝ. ၂၆၈).

၃၂၆. ပစ္ဆိမံ ဇနတံ တထာဂတော အနုကမ္ပတီတိ ဣဒံ ထေရော ဝုတ္တေသု ကာရဏေသု တတိယံ ကာရဏံ သန္ဓာယာဟ. န ခေါ သုခေန သုခန္တိ ကသ္မာ အာဟ? ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂသညီ ဟုတွာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ န အက္ကမိ၊ တသ္မာ အဟမ္ပိ သတ္ထာရာ သမာနစ္ဆန္ဒော ဘဝိဿာမီတိ မညမာနော ဧဝမာဟ.

၃၂၇. သော ခေါ အဟန္တိအာဒိ ‘‘ယာဝ ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ’’တိ တာဝ မဟာသစ္စကေ (မ. နိ. ၁.၃၆၄ အာဒယော) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတော ပရံ ယာဝ ပဉ္စဝဂ္ဂိယာနံ အာသဝက္ခယာ ပါသရာသိသုတ္တေ (မ. နိ. ၁.၂၇၂ အာဒယော) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၃၄၃. အင်္ကုသဂယှေ သိပ္ပေတိ အင်္ကုသဂဟဏသိပ္ပေ. ကုသလော အဟန္တိ ဆေကော အဟံ. ကဿ ပနာယံ သန္တိကေ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှီတိ? ပိတု သန္တိကေ၊ ပိတာပိဿ ပိတု သန္တိကေဝ ဥဂ္ဂဏှိ. ကောသမ္ဗိယံ ကိရ ပရန္တပရာဇာ နာမ ရဇ္ဇံ ကာရေသိ. ရာဇမဟေသီ ဂရုဘာရာ အာကာသတလေ ရညာ သဒ္ဓိံ ဗာလာတပံ တပ္ပမာနာ ရတ္တကမ္ဗလံ ပါရုပိတွာ နိသိန္နာ ဟောတိ၊ ဧကော ဟတ္ထိလိင်္ဂသကုဏော ‘‘မံသပေသီ’’တိ မညမာနော ဂဟေတွာ အာကာသံ ပက္ခန္ဒိ. သာ ‘‘ဆဍ္ဍေယျ မ’’န္တိ ဘယေန နိဿဒ္ဒါ အဟောသိ၊ သော တံ ပဗ္ဗတပါဒေ ရုက္ခဝိဋပေ ဌပေသိ. သာ ပါဏိဿရံ ကရောန္တီ မဟာသဒ္ဒမကာသိ. သကုဏော ပလာယိ၊ တဿာ တတ္ထေဝ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. တိယာမရတ္တိံ ဒေဝေ ဝဿန္တေ ကမ္ဗလံ ပါရုပိတွာ နိသီဒိ. တတော စ အဝိဒူရေ တာပသော ဝသတိ. သော တဿာ သဒ္ဒေန အရုဏေ ဥဂ္ဂတေ ရုက္ခမူလံ အာဂတော ဇာတိံ ပုစ္ဆိတွာ နိဿေဏိံ ဗန္ဓိတွာ ဩတာရေတွာ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ နေတွာ ယာဂုံ ပါယေသိ. ဒါရကဿ မေဃဥတုဉ္စ ပဗ္ဗတဥတုဉ္စ ဂဟေတွာ ဇာတတ္တာ ဥဒေနောတိ နာမံ အကာသိ. တာပသော ဖလာဖလာနိ အာဟရိတွာ ဒွေပိ ဇနေ ပေါသေသိ.

သာ ဧကဒိဝသံ တာပသဿ အာဂမနဝေလာယ ပစ္စုဂ္ဂမနံ ကတွာ ဣတ္ထိကုတ္တံ ဒဿေတွာ တာပသံ သီလဘေဒံ အာပါဒေသိ. တေသံ ဧကတော ဝသန္တာနံ ကာလေ ဂစ္ဆန္တေ ပရန္တပရာဇာ ကာလံ အကာသိ. တာပသော ရတ္တိဘာဂေ နက္ခတ္တံ ဩလောကေတွာ ရညော မတဘာဝံ ဉတွာ – ‘‘တုယှံ ရာဇာ မတော၊ ပုတ္တော တေ ကိံ ဣဓ ဝသိတုံ ဣစ္ဆတိ၊ ဥဒါဟု ပေတ္တိကေ ရဇ္ဇေ ဆတ္တံ ဥဿာပေတု’’န္တိ ပုစ္ဆိ. သာ ပုတ္တဿ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိတွာ ဆတ္တံ ဥဿာပေတုကာမတဉ္စဿ ဉတွာ တာပသဿ အာရောစေသိ. တာပသော စ ဟတ္ထိဂန္ထသိပ္ပံ ဇာနာတိ၊ ကုတောနေန လဒ္ဓံ? သက္ကဿ သန္တိကာ. ပုဗ္ဗေ ကိရဿ သက္ကော ဥပဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ‘‘ကေန ကိလမထာ’’တိ ပုစ္ဆိ. သော ‘‘ဟတ္ထိပရိဿယော အတ္ထီ’’တိ အာရောစေသိ. တဿ သက္ကော ဟတ္ထိဂန္ထဉ္စေဝ ဝီဏကဉ္စ ဒတွာ ‘‘ပလာပေတုကာမတာယ သတိ ဣမံ တန္တိံ ဝါဒေတွာ ဣမံ သိလောကံ ဝဒေယျာထ၊ ပက္ကောသိတုကာမတာယ သတိ ဣမံ သိလောကံ ဝဒေယျာထာ’’တိ အာဟ. တာပသော တံ သိပ္ပံ ကုမာရဿ အဒါသိ. သော ဧကံ ဝဋရုက္ခံ အဘိရုဟိတွာ ဟတ္ထီသု အာဂတေသု တန္တိံ ဝါဒေတွာ သိလောကံ ဝဒတိ၊ ဟတ္ထီ ဘီတာ ပလာယိံသု.

သော သိပ္ပဿ အာနုဘာဝံ ဉတွာ ပုနဒိဝသေ ပက္ကောသနသိပ္ပံ ပယောဇေသိ. ဇေဋ္ဌကဟတ္ထီ အာဂန္တွာ ခန္ဓံ ဥပနာမေသိ. သော တဿ ခန္ဓဂတော ယုဒ္ဓသမတ္ထေ တရုဏဟတ္ထီ ဥစ္စိနိတွာ ကမ္ဗလဉ္စ မုဒ္ဒိကဉ္စ ဂဟေတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ နိက္ခန္တော အနုပုဗ္ဗေန တံ တံ ဂါမံ ပဝိသိတွာ – ‘‘အဟံ ရညော ပုတ္တော၊ သမ္ပတ္တိံ အတ္ထိကာ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဇနသင်္ဂဟံ ကတွာ နဂရံ ပရိဝါရေတွာ – ‘‘အဟံ ရညော ပုတ္တော၊ မယှံ ဆတ္တံ ဒေထာ’’တိ အသဒ္ဒဟန္တာနံ ကမ္ဗလဉ္စ မုဒ္ဒိကဉ္စ ဒဿေတွာ ဆတ္တံ ဥဿာပေသိ. သော ဟတ္ထိဝိတ္တကော ဟုတွာ ‘‘အသုကဋ္ဌာနေ သုန္ဒရော ဟတ္ထီ အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တေ ဂန္တွာ ဂဏှာတိ. စဏ္ဍပဇ္ဇောတော ‘‘တဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ကဋ္ဌဟတ္ထိံ ပယောဇေတွာ တဿ အန္တော ယောဓေ နိသီဒါပေတွာ တံ ဟတ္ထိံ ဂဟဏတ္ထာယ အာဂတံ ဂဏှိတွာ တဿ သန္တိကေ သိပ္ပံ ဂဟဏတ္ထာယ ဓီတရံ ဥယျောဇေသိ. သော တာယ သဒ္ဓိံ သံဝါသံ ကပ္ပေတွာ တံ ဂဟေတွာ အတ္တနော နဂရံယေဝ အဂမာသိ. တဿာ ကုစ္ဆိယံ ဥပ္ပန္နော အယံ ဗောဓိရာဇကုမာရော အတ္တနော ပိတု သန္တိကေ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှိ.

၃၄၄. ပဓာနိယင်္ဂါနီတိ ပဓာနံ ဝုစ္စတိ ပဒဟနဘာဝေါ၊ ပဓာနမဿ အတ္ထီတိ ပဓာနိယော. ပဓာနိယဿ ဘိက္ခုနော အင်္ဂါနီတိ ပဓာနိယင်္ဂါနိ. သဒ္ဓေါတိ သဒ္ဓါယ သမန္နာဂတော. သာ ပနေသာ အာဂမနသဒ္ဓါ အဓိဂမသဒ္ဓါ ဩကပ္ပနသဒ္ဓါ ပသာဒသဒ္ဓါတိ စတုဗ္ဗိဓာ. တတ္ထ သဗ္ဗညုဗောဓိသတ္တာနံ သဒ္ဓါ အဘိနီဟာရတော ပဋ္ဌာယ အာဂတတ္တာ အာဂမနသဒ္ဓါ နာမ. အရိယသာဝကာနံ ပဋိဝေဓေန အဓိဂတတ္တာ အဓိဂမသဒ္ဓါ နာမ. ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မော သံဃောတိ ဝုတ္တေ အစလဘာဝေန ဩကပ္ပနံ ဩကပ္ပနသဒ္ဓါ နာမ. ပသာဒုပ္ပတ္တိ ပသာဒသဒ္ဓါ နာမ၊ ဣဓ ပန ဩကပ္ပနသဒ္ဓါ အဓိပ္ပေတာ. ဗောဓိန္တိ စတုမဂ္ဂဉာဏံ. တံ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓံ တထာဂတေနာတိ သဒ္ဒဟတိ၊ ဒေသနာသီသမေဝ စေတံ၊ ဣမိနာ ပန အင်္ဂေန တီသုပိ ရတနေသု သဒ္ဓါ အဓိပ္ပေတာ. ယဿ ဟိ ဗုဒ္ဓါဒီသု ပသာဒေါ ဗလဝါ၊ တဿ ပဓာနံ ဝီရိယံ ဣဇ္ဈတိ.

အပ္ပါဗာဓောတိ အရောဂေါ. အပ္ပါတင်္ကောတိ နိဒ္ဒုက္ခော. သမဝေပါကိနိယာတိ သမဝိပါစနိယာ. ဂဟဏိယာတိ ကမ္မဇတေဇောဓာတုယာ. နာတိသီတာယ နာစ္စုဏှာယာတိ အတိသီတဂဟဏိကော ဟိ သီတဘီရူ ဟောတိ၊ အစ္စုဏှဂဟဏိကော ဥဏှဘီရူ၊ တေသံ ပဓာနံ န ဣဇ္ဈတိ. မဇ္ဈိမဂဟဏိကဿ ဣဇ္ဈတိ. တေနာဟ ‘‘မဇ္ဈိမာယ ပဓာနက္ခမာယာ’’တိ. ယထာဘူတံ အတ္တာနံ အာဝိကတ္တာတိ ယထာဘူတံ အတ္တနော အဂုဏံ ပကာသေတာ. ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာတိ ဥဒယဉ္စ အတ္ထဉ္စ ဂန္တုံ ပရိစ္ဆိန္ဒိတုံ သမတ္ထာယ၊ ဧတေန ပညာသလက္ခဏပရိဂ္ဂါဟိကံ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ ဝုတ္တံ. အရိယာယာတိ ပရိသုဒ္ဓါယ. နိဗ္ဗေဓိကာယာတိ အနိဗ္ဗိဒ္ဓပုဗ္ဗေ လောဘက္ခန္ဓာဒယော နိဗ္ဗိဇ္ဈိတုံ သမတ္ထာယ. သမ္မာဒုက္ခက္ခယဂါမိနိယာတိ တဒင်္ဂဝသေန ကိလေသာနံ ပဟီနတ္တာ ယံ ဒုက္ခံ ခီယတိ၊ တဿ ဒုက္ခဿ ခယဂါမိနိယာ. ဣတိ သဗ္ဗေဟိပိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ ဝိပဿနာပညာဝ ကထိတာ. ဒုပ္ပညဿ ဟိ ပဓာနံ န ဣဇ္ဈတိ. ဣမာနိ စ ပဉ္စ ပဓာနိယင်္ဂါနိ လောကိယာနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

၃၄၅. သာယမနုသိဋ္ဌော ပါတော ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတီတိ အတ္ထင်္ဂတေ သူရိယေ အနုသိဋ္ဌော အရုဏုဂ္ဂမနေ ဝိသေသံ အဓိဂမိဿတိ. ပါတမနုသိဋ္ဌော သာယန္တိ အရုဏုဂ္ဂမနေ အနုသိဋ္ဌော သူရိယတ္ထင်္ဂမနဝေလာယံ. အယဉ္စ ပန ဒေသနာ နေယျပုဂ္ဂလဝသေန ဝုတ္တာ. ဒန္ဓပညော ဟိ နေယျပုဂ္ဂလော သတ္တဟိ ဒိဝသေဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ တိက္ခပညော ဧကဒိဝသေန၊ သေသဒိဝသေ မဇ္ဈိမပညာဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. အဟော ဗုဒ္ဓေါ အဟော ဓမ္မော အဟော ဓမ္မဿ သွာက္ခာတတာတိ ယသ္မာ ဗုဒ္ဓဓမ္မာနံ ဥဠာရတာယ ဓမ္မဿ စ သွာက္ခာတတာယ ပါတော ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထာပေတွာ သာယံ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ တသ္မာ ပသံသန္တော ဧဝမာဟ. ယတြ ဟိ နာမာတိ ဝိမှယတ္ထေ နိပါတော.

၃၄၆. ကုစ္ဆိမတီတိ အာပန္နသတ္တာ. ယော မေ အယံ၊ ဘန္တေ၊ ကုစ္ဆိဂတောတိ ကိံ ပနေဝံ သရဏံ ဂဟိတံ ဟောတီတိ. န ဟောတိ. အစိတ္တကသရဏဂမနံ နာမ နတ္ထိ၊ အာရက္ခော ပနဿ ပစ္စုပဋ္ဌိတောဝ ဟောတိ. အထ နံ ယဒါ မဟလ္လကကာလေ မာတာပိတရော၊ – ‘‘တာတ၊ ကုစ္ဆိဂတမေဝ တံ သရဏံ ဂဏှာပယိမှာ’’တိ သာရေန္တိ၊ သော စ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘အဟံ သရဏံ ဂတော ဥပါသကော’’တိ သတိံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ တဒါ သရဏံ ဂဟိတံ နာမ ဟောတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

ဗောဓိရာဇကုမာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.