၂. ရဋ္ဌပါလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၉၃. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ရဋ္ဌပါလသုတ္တံ. တတ္ထ ထုလ္လကောဋ္ဌိကန္တိ ထုလ္လကောဋ္ဌံ ပရိပုဏ္ဏကောဋ္ဌာဂါရံ. သော ကိရ ဇနပဒေါ နိစ္စသဿော သဒါ ဗီဇဘဏ္ဍံ နိက္ခမတိ၊ ခလဘဏ္ဍံ ပဝိသတိ. တေန တသ္မိံ နိဂမေ ကောဋ္ဌာ နိစ္စပူရာဝ ဟောန္တိ. တသ္မာ သော ထုလ္လကောဋ္ဌိကန္တေဝ သင်္ခံ ဂတော.

၂၉၄. ရဋ္ဌပါလောတိ ကသ္မာ ရဋ္ဌပါလော? ဘိန္နံ ရဋ္ဌံ သန္ဓာရေတုံ ပါလေတုံ သမတ္ထောတိ ရဋ္ဌပါလော. ကဒါ ပနဿေတံ နာမံ ဥပ္ပန္နန္တိ. ပဒုမုတ္တရသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ. ဣတော ဟိ ပုဗ္ဗေ သတသဟဿကပ္ပမတ္ထကေ ဝဿသတသဟဿာယုကေသု မနုဿေသု ပဒုမုတ္တရော နာမ သတ္ထာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဘိက္ခုသတသဟဿပရိဝါရော လောကဟိတာယ စာရိကံ စရိ၊ ယံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ –

‘‘နဂရံ ဟံသဝတီ နာမ၊ အာနန္ဒော နာမ ခတ္တိယော၊

သုဇာတာ နာမ ဇနိကာ၊ ပဒုမုတ္တရဿ သတ္ထုနော’’တိ. (ဗု. ဝံ. ၁၂.၁၉)၊

ပဒုမုတ္တရေ ပန အနုပ္ပန္နေ ဧဝ ဟံသဝတိယာ ဒွေ ကုဋုမ္ဗိကာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ကပဏဒ္ဓိကယာစကာဒီနံ ဒါနံ ပဋ္ဌပယိံသု. တဒါ ပဗ္ဗတဝါသိနော ပဉ္စသတာ တာပသာ ဟံသဝတိံ အနုပ္ပတ္တာ. တေ ဒွေပိ ဇနာ တာပသဂဏံ မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဥပဋ္ဌဟိံသု. တာပသာ ကိဉ္စိကာလံ ဝသိတွာ ပဗ္ဗတပါဒမေဝ ဂတာ. ဒွေ သင်္ဃတ္ထေရာ ဩဟီယိံသု. တဒါ တေသံ တေ ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာနံ အကံသု. တာပသေသု ဘုဉ္ဇိတွာ အနုမောဒနံ ကရောန္တေသု ဧကော သက္ကဘဝနဿ ဝဏ္ဏံ ကထေသိ၊ ဧကော ဘူမိန္ဓရနာဂရာဇဘဝနဿ.

ကုဋုမ္ဗိကေသု ဧကော သက္ကဘဝနံ ပတ္ထနံ ကတွာ သက္ကော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တော၊ ဧကော နာဂဘဝနေ ပါလိတနာဂရာဇာ နာမ. တံ သက္ကော အတ္တနော ဥပဋ္ဌာနံ အာဂတံ ဒိသွာ နာဂယောနိယံ အဘိရမသီတိ ပုစ္ဆိ. သော နာဘိရမာမီတိ အာဟ. တေန ဟိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ဒါနံ ဒတွာ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ပတ္ထနံ ကရောဟိ၊ ဥဘော သုခံ ဝသိဿာမာတိ. နာဂရာဇာ သတ္ထာရံ နိမန္တေတွာ ဘိက္ခုသတသဟဿပရိဝါရဿ ဘဂဝတော သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ဒဒမာနော ပဒုမုတ္တရဿ ဒသဗလဿ ပုတ္တံ ဥပရေဝတံ နာမ သာမဏေရံ ဒိသွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ ဒိဗ္ဗဝတ္ထာနိ ဒတွာ သာမဏေရဿ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. ဘဂဝါ အနာဂတံ ဩလောကေတွာ – ‘‘အနာဂတေ ဂေါတမဿ နာမ ဗုဒ္ဓဿ ပုတ္တော ရာဟုလကုမာရော ဘဝိဿတီ’’တိ ဒိသွာ ‘‘သမိဇ္ဈိဿတိ တေ ပတ္ထနာ’’တိ ကထေသိ. နာဂရာဇာ တမတ္ထံ သက္ကဿ ကထေသိ. သက္ကော တဿ ဝစနံ သုတွာ တထေဝ သတ္တာဟံ ဒါနံ ဒတွာ ဘိန္နံ ရဋ္ဌံ သန္ဓာရေတုံ ပါလေတုံ သမတ္ထကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတံ ရဋ္ဌပါလံ နာမ ကုလပုတ္တံ ဒိသွာ – ‘‘အဟမ္ပိ အနာဂတေ လောကသ္မိံ တုမှာဒိသေ ဗုဒ္ဓေ ဥပ္ပန္နေ ဘိန္နံ ရဋ္ဌံ သန္ဓာရေတုံ ပါလေတုံ သမတ္ထကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အယံ ကုလပုတ္တော ဝိယ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတော ရဋ္ဌပါလော နာမ ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနမကာသိ. သတ္ထာ သမိဇ္ဈနကဘာဝံ ဉတွာ ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘သရာဇိကံ စာတုဝဏ္ဏံ၊ ပေါသေတုံ ယံ ပဟောဿတိ၊

ရဋ္ဌပါလကုလံ နာမ၊ တတ္ထ ဇာယိဿတေ အယ’’န္တိ. –

ဧဝံ ပဒုမုတ္တရသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓကာလေ တဿေတံ နာမံ ဥပ္ပန္နန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧတဒဟောသီတိ ကိံ အဟောသိ? ယထာ ယထာ ခေါတိအာဒိ. တတြာယံ သင်္ခေပကထာ – အဟံ ခေါ ယေန ယေန ကာရဏေန ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ၊ တေန တေန မေ ဥပပရိက္ခတော ဧဝံ ဟောတိ – ‘‘ယဒေတံ သိက္ခတ္တယဗြဟ္မစရိယံ ဧကဒိဝသမ္ပိ အခဏ္ဍံ ကတွာ စရိမကစိတ္တံ ပါပေတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ စရိတဗ္ဗံ၊ ဧကဒိဝသမ္ပိ စ ကိလေသမလေန အမလီနံ ကတွာ စရိမကစိတ္တံ ပါပေတဗ္ဗတာယ ဧကန္တပရိသုဒ္ဓံ၊ သင်္ခလိခိတံ ဝိလိခိတသင်္ခသဒိသံ ဓောတသင်္ခသပ္ပဋိဘာဂံ ကတွာ စရိတဗ္ဗံ၊ နယိဒံ သုကရံ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသတာ အဂါရမဇ္ဈေ ဝသန္တေန ဧကန္တပရိပုဏ္ဏံ။ပေ။ စရိတုံ၊ ယံနူနာဟံ ကေသဉ္စ မဿုဉ္စ ဩဟာရေတွာ ကာသာယရသပီတတာယ ကာသာယာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရန္တာနံ အနုစ္ဆဝိကာနိ ဝတ္ထာနိ အစ္ဆာဒေတွာ အဂါရသ္မာ နိက္ခမိတွာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇေယျ’’န္တိ.

အစိရပက္ကန္တေသု ထုလ္လကောဋ္ဌိကေသု ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသု ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ ရဋ္ဌပါလော အနုဋ္ဌိတေသု တေသု န ဘဂဝန္တံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. ကသ္မာ? တတ္ထဿ ဗဟူ ဉာတိသာလောဟိတာ မိတ္တာမစ္စာ သန္တိ၊ တေ – ‘‘တွံ မာတာပိတူနံ ဧကပုတ္တကော၊ န လဗ္ဘာ တယာ ပဗ္ဗဇိတု’’န္တိ ဗာဟာယမ္ပိ ဂဟေတွာ အာကဍ္ဎေယျုံ၊ တတော ပဗ္ဗဇ္ဇာယ အန္တရာယော ဘဝိဿတီတိ သဟေဝ ပရိသာယ ဥဋ္ဌဟိတွာ ထောကံ ဂန္တွာ ပုန ကေနစိ သရီရကိစ္စလေသေန နိဝတ္တိတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမ္မ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော အစိရပက္ကန္တေသု ထုလ္လကောဋ္ဌိကေသု။ပေ။ ပဗ္ဗာဇေတု မံ ဘဂဝါ’’တိ. ဘဂဝါ ပန ယသ္မာ ရာဟုလကုမာရဿ ပဗ္ဗဇိတတော ပဘုတိ မာတာပိတူဟိ အနနုညာတံ ပုတ္တံ န ပဗ္ဗာဇေတိ၊ တသ္မာ နံ ပုစ္ဆိ အနုညာတောသိ ပန တွံ၊ ရဋ္ဌပါလ၊ မာတာပိတူဟိ။ပေ။ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာတိ.

၂၉၅. အမ္မတာတာတိ ဧတ္ထ အမ္မာတိ မာတရံ အာလပတိ၊ တာတာတိ ပိတရံ. ဧကပုတ္တကောတိ ဧကောဝ ပုတ္တကော၊ အညော ကောစိ ဇေဋ္ဌော ဝါ ကနိဋ္ဌော ဝါ နတ္ထိ. ဧတ္ထ စ ဧကပုတ္တောတိ ဝတ္တဗ္ဗေ အနုကမ္ပာဝသေန ဧကပုတ္တကောတိ ဝုတ္တံ. ပိယောတိ ပီတိဇနကော. မနာပေါတိ မနဝဍ္ဎနကော. သုခေဓိတောတိ သုခေန ဧဓိတော၊ သုခသံဝဍ္ဎိတောတိ အတ္ထော. သုခပရိဘတောတိ သုခေန ပရိဘတော၊ ဇာတကာလတော ပဘုတိ ဓာတီဟိ အင်္ကတော အင်္ကံ အာဟရိတွာ ဓာရိယမာနော အဿကရထကာဒီဟိ ဗာလကီဠနကေဟိ ကီဠယမာနော သာဒုရသဘောဇနံ ဘောဇယမာနော သုခေန ပရိဟဋော. န တွံ၊ တာတ ရဋ္ဌပါလ၊ ကဿစိ ဒုက္ခဿ ဇာနာသီတိ တွံ၊ တာတ ရဋ္ဌပါလ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ကလဘာဂံ ဒုက္ခဿ န ဇာနာသိ န သရသီတိ အတ္ထော. မရဏေနပိ တေ မယံ အကာမကာ ဝိနာ ဘဝိဿာမာတိ သစေပိ တဝ အမှေသု ဇီဝမာနေသု မရဏံ ဘဝေယျ၊ တေန တေ မရဏေနပိ မယံ အကာမကာ အနိစ္ဆကာ န အတ္တနော ရုစိယာ ဝိနာ ဘဝိဿာမ၊ တယာ ဝိယောဂံ ပါပုဏိဿာမာတိ အတ္ထော. ကိံ ပန မယံ တန္တိ ဧဝံ သန္တေ ကိံ ပန ကိံ နာမ တံ ကာရဏံ၊ ယေန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမ. အထ ဝါ ကိံ ပန မယံ တန္တိ ကေန ပန ကာရဏေန မယံ တံ ဇီဝန္တံ အနုဇာနိဿာမာတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

၂၉၆. တတ္ထေဝါတိ ယတ္ထ နံ ဌိတံ မာတာပိတရော နာနုဇာနိံသု၊ တတ္ထေဝ ဌာနေ. အနန္တရဟိတာယာတိ ကေနစိ အတ္ထရဏေန အနတ္ထတာယ. ပရိစာရေဟီတိ ဂန္ဓဗ္ဗနဋနာဋကာဒီနိ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ တတ္ထ သဟာယကေဟိ သဒ္ဓိံ ယထာသုခံ ဣန္ဒြိယာနိ စာရေဟိ သဉ္စာရေဟိ၊ ဣတော စိတော စ ဥပနေဟီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ ဝါ ပရိစာရေဟီတိ ဂန္ဓဗ္ဗနဋနာဋကာဒီနိ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ သဟာယကေဟိ သဒ္ဓိံ လဠ ဥပလဠ ရမ၊ ကီဠဿူတိပိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကာမေ ပရိဘုဉ္ဇန္တောတိ အတ္တနော ပုတ္တဒါရေဟိ သဒ္ဓိံ ဘောဂေ ဘုဉ္ဇန္တော. ပုညာနိ ကရောန္တောတိ ဗုဒ္ဓဉ္စ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ အာရဗ္ဘ ဒါနပ္ပဒါနာဒီနိ သုဂတိမဂ္ဂသံသောဓကာနိ ကုသလကမ္မာနိ ကရောန္တော. တုဏှီ အဟောသီတိ ကထာနုပ္ပဗန္ဓဝိစ္ဆေဒနတ္ထံ နိရာလာပသလ္လာပေါ အဟောသိ.

အထဿ မာတာပိတရော တိက္ခတ္တုံ ဝတွာ ပဋိဝစနမ္ပိ အလဘမာနာ သဟာယကေ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဧသ ဝေါ သဟာယကော ပဗ္ဗဇိတုကာမော၊ နိဝါရေထ န’’န္တိ အာဟံသု. တေပိ တံ ဥပသင်္ကမိတွာ တိက္ခတ္တုံ အဝေါစုံ၊ တေသမ္ပိ တုဏှီ အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ – အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ။ပေ။ တုဏှီ အဟောသီတိ. အထဿ သဟာယကာနံ တိက္ခတ္တုံ ဝတွာ ဧတဒဟောသိ – ‘‘သစေ အယံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလဘမာနော မရိဿတိ၊ န ကောစိ ဂုဏော လဗ္ဘတိ. ပဗ္ဗဇိတံ ပန နံ မာတာပိတရောပိ ကာလေန ကာလံ ပဿိဿန္တိ၊ မယမ္ပိ ပဿိဿာမ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာပိ စ နာမေသာ ဘာရိယာ၊ ဒိဝသေ ဒိဝသေ မတ္တိကာပတ္တံ ဂဟေတွာ ပိဏ္ဍာယ စရိတဗ္ဗံ၊ ဧကသေယျံ ဧကဘတ္တံ ဗြဟ္မစရိယံ အတိဒုက္ကရံ၊ အယဉ္စ သုခုမာလော နာဂရိကဇာတိယော၊ သော တံ စရိတုံ အသက္ကောန္တော ပုန ဣဓေဝ အာဂမိဿတိ၊ ဟန္ဒဿ မာတာပိတရော အနုဇာနာပေဿာမာ’’တိ. တေ တထာ အကံသု. မာတာပိတရောပိ နံ ‘‘ပဗ္ဗဇိတေန စ ပန တေ မာတာပိတရော ဥဒ္ဒဿေတဗ္ဗာ’’တိ ဣမံ ကတိကံ ကတွာ အနုဇာနိံသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ သဟာယကာ ယေန ရဋ္ဌပါလဿ ကုလပုတ္တဿ မာတာပိတရော။ပေ။ အနုညာတောသိ မာတာပိတူဟိ။ပေ။ ဥဒ္ဒဿေတဗ္ဗာ’’တိ. တတ္ထ ဥဒ္ဒဿေတဗ္ဗာတိ ဥဒ္ဓံ ဒဿေတဗ္ဗာ၊ ယထာ တံ ကာလေန ကာလံ ပဿန္တိ၊ ဧဝံ အာဂန္တွာ အတ္တာနံ ဒဿေတဗ္ဗာ.

၂၉၉. ဗလံ ဂဟေတွာတိ သပ္ပါယဘောဇနာနိ ဘုဉ္ဇန္တော ဥစ္ဆာဒနာဒီဟိ စ ကာယံ ပရိဟရန္တော ကာယဗလံ ဇနေတွာ မာတာပိတရော ဝန္ဒိတွာ အဿုမုခံ ဉာတိပရိဝဋ္ဋံ ပဟာယ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိ။ပေ။ ပဗ္ဗာဇေတု မံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါတိ. ဘဂဝါ သမီပေ ဌိတံ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာမန္တေသိ – ‘‘တေန ဟိ ဘိက္ခု ရဋ္ဌပါလံ ပဗ္ဗာဇေဟိ စေဝ ဥပသမ္ပာဒေဟိ စာ’’တိ. သာဓု၊ ဘန္တေတိ ခေါ သော ဘိက္ခု ဘဂဝတော ပဋိဿုတွာ ရဋ္ဌပါလံ ကုလပုတ္တံ ဇိနဒတ္တိယံ သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ လဒ္ဓါ ပဗ္ဗာဇေသိ စေဝ ဥပသမ္ပာဒေသိ စ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အလတ္ထ ခေါ ရဋ္ဌပါလော ကုလပုတ္တော ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒ’’န္တိ.

ပဟိတတ္တော ဝိဟရန္တောတိ ဒွါဒသ သံဝစ္ဆရာနိ ဧဝံ ဝိဟရန္တော. နေယျပုဂ္ဂလော ဟိ အယမာယသ္မာ၊ တသ္မာ ပုညဝါ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နောပိ သမာနော ‘‘အဇ္ဇ အဇ္ဇေဝ အရဟတ္တ’’န္တိ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တောပိ ဒွါဒသမေ ဝဿေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ.

ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ မယှံ မာတာပိတရော ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနမာနာ – ‘‘တယာ ကာလေန ကာလံ အာဂန္တွာ အမှာကံ ဒဿနံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတွာ အနုဇာနိံသု၊ ဒုက္ကရကာရိကာ ခေါ ပန မာတာပိတရော၊ အဟဉ္စ ယေနဇ္ဈာသယေန ပဗ္ဗဇိတော၊ သော မေ မတ္ထကံ ပတ္တော၊ ဣဒါနိ ဘဂဝန္တံ အာပုစ္ဆိတွာ အတ္တာနံ မာတာပိတူနံ ဒဿေဿာမီတိ စိန္တေတွာ အာပုစ္ဆိတုကာမော ဥပသင်္ကမိ. မနသာကာသီတိ ‘‘ကိံ နု ခေါ ရဋ္ဌပါလေ ဂတေ ကောစိ ဥပဒ္ဒဝေါ ဘဝိဿတီ’’တိ မနသိ အကာသိ. တတော ‘‘ဘဝိဿတီ’’တိ ဉတွာ ‘‘သက္ခိဿတိ နု ခေါ ရဋ္ဌပါလော တံ မဒ္ဒိတု’’န္တိ ဩလောကေန္တော တဿ အရဟတ္တသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ‘‘သက္ခိဿတီ’’တိ အညာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ယထာ ဘဂဝါ အညာသိ။ပေ။ ကာလံ မညသီတိ.

မိဂစီရေတိ ဧဝံနာမကေ ဥယျာနေ. တဉှိ ရညာ – ‘‘အကာလေ သမ္ပတ္တပဗ္ဗဇိတာနံ ဒိန္နမေဝ ဣဒံ၊ ယထာသုခံ ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ ဧဝမနုညာတမေဝ အဟောသိ၊ တသ္မာ ထေရော – ‘‘မမ အာဂတဘာဝံ မာတာပိတူနံ အာရောစေဿာမိ၊ တေ မေ ပါဒဓောဝနဥဏှောဒကပါဒမက္ခနတေလာဒီနိ ပေသိဿန္တီ’’တိ စိတ္တမ္ပိ အနုပ္ပါဒေတွာ ဥယျာနမေဝ ပါဝိသိ. ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသီတိ ဒုတိယဒိဝသေ ပါဝိသိ.

မဇ္ဈိမာယာတိ သတ္တဒွါရကောဋ္ဌကဿ ဃရဿ မဇ္ဈိမေ ဒွါရကောဋ္ဌကေ. ဥလ္လိခါပေတီတိ ကပ္ပကေန ကေသေ ပဟရာပေတိ. ဧတဒဝေါစာတိ – ‘‘ဣမေ သမဏကာ အမှာကံ ပိယပုတ္တကံ ပဗ္ဗာဇေတွာ စောရာနံ ဟတ္ထေ နိက္ခိပိတွာ ဝိယ ဧကဒိဝသမ္ပိ န ဒဿာပေန္တိ၊ ဧဝံ ဖရုသကာရကာ ဧတေ ပုန ဣမံ ဌာနံ ဥပသင်္ကမိတဗ္ဗံ မညန္တိ၊ ဧတ္တောဝ နိကဍ္ဎိတဗ္ဗာ ဧတေ’’တိ စိန္တေတွာ ဧတံ ‘‘ဣမေဟိ မုဏ္ဍကေဟီ’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ. ဉာတိဒါသီတိ ဉာတကာနံ ဒါသီ. အာဘိဒေါသိကန္တိ ပါရိဝါသိကံ ဧကရတ္တာတိက္ကန္တံ ပူတိဘူတံ. တတ္ထာယံ ပဒတ္ထော – ပူတိဘာဝဒေါသေန အဘိဘူတောတိ အဘိဒေါသော၊ အဘိဒေါသောဝ အာဘိဒေါသိကော. ဧကရတ္တာတိက္ကန္တဿေဝ နာမသညာ ဧသာ ယဒိဒံ အာဘိဒေါသိကောတိ၊ တံ အာဘိဒေါသိကံ. ကုမ္မာသန္တိ ယဝကုမ္မာသံ. ဆဍ္ဍေတုကာမာ ဟောတီတိ ယသ္မာ အန္တမသော ဒါသကမ္မကာရာနံ ဂေါရူပါနမ္ပိ အပရိဘောဂါရဟော၊ တသ္မာ နံ ကစဝရံ ဝိယ ဗဟိ ဆဍ္ဍေတုကာမာ ဟောတိ. သစေတန္တိ သစေ ဧတံ. ဘဂိနီတိ အရိယဝေါဟာရေန အတ္တနော ဓာတိံ ဉာတိဒါသိံ အာလပတိ. ဆဍ္ဍနီယဓမ္မန္တိ ဆဍ္ဍေတဗ္ဗသဘာဝံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ဘဂိနိ ဧတံ သစေ ဗဟိ ဆဍ္ဍနီယဓမ္မံ နိဿဋ္ဌပရိဂ္ဂဟံ၊ ဣဓ မေ ပတ္တေ အာကိရာဟီ’’တိ. ကိံ ပန ဧဝံ ဝတ္တုံ လဗ္ဘတိ၊ ဝိညတ္တိ ဝါ ပယုတ္တဝါစာ ဝါ န ဟောတီတိ. န ဟောတိ. ကသ္မာ? နိဿဋ္ဌပရိဂ္ဂဟတ္တာ. ယဉှိ ဆဍ္ဍနီယဓမ္မံ နိဿဋ္ဌပရိဂ္ဂဟံ၊ ယတ္ထ သာမိကာ အနာလယာ ဟောန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ ‘‘ဒေထ အာဟရထ အာကိရထာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ. တေနေဝ ဟိ အယမာယသ္မာ အဂ္ဂအရိယဝံသိကော သမာနောပိ ဧဝမာဟ.

ဟတ္ထာနန္တိ ဘိက္ခာဂဟဏတ္ထံ ပတ္တံ ဥပနာမယတော မဏိဗန္ဓတော ပဘုတိ ဒွိန္နမ္ပိ ဟတ္ထာနံ. ပါဒါနန္တိ နိဝါသနန္တတော ပဋ္ဌာယ ဒွိန္နမ္ပိ ပါဒါနံ. သရဿာတိ သစေ တံ ဘဂိနီတိ ဝါစံ နိစ္ဆာရယတော သရဿ စ. နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသီတိ ဟတ္ထပိဋ္ဌိအာဒီနိ ဩလောကယမာနာ – ‘‘ပုတ္တဿ မေ ရဋ္ဌပါလဿ ဝိယ သုဝဏ္ဏကစ္ဆပပိဋ္ဌိသဒိသာ ဣမာ ဟတ္ထပါဒပိဋ္ဌိယော၊ ဟရိတာလဝဋ္ဋိယော ဝိယ သုဝဋ္ဋိတာ အင်္ဂုလိယော၊ မဓုရော သရော’’တိ ဂိဟိကာလေ သလ္လက္ခိတပုဗ္ဗံ အာကာရံ အဂ္ဂဟေသိ သဉ္ဇာနိ သလ္လက္ခေသိ. တဿ ဟာယသ္မတော ဒွါဒသဝဿာနိ အရညာဝါသဉ္စေဝ ပိဏ္ဍိယာလောပဘောဇနဉ္စ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ အညာဒိသော သရီရဝဏ္ဏော အဟောသိ၊ တေန နံ သာ ဉာတိဒါသီ ဒိသွာဝ န သဉ္ဇာနိ၊ နိမိတ္တံ ပန အဂ္ဂဟေသီတိ.

၃၀၀. ရဋ္ဌပါလဿ မာတရံ ဧတဒဝေါစာတိ ထေရဿ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနိ သဏ္ဌာပေတွာ ထညံ ပါယေတွာ သံဝဍ္ဎိတဓာတီပိ သမာနာ ပဗ္ဗဇိတွာ မဟာခီဏာသဝဘာဝပ္ပတ္တေန သာမိပုတ္တေန သဒ္ဓိံ – ‘‘တွံ နု ခေါ၊ မေ ဘန္တေ၊ ပုတ္တော ရဋ္ဌပါလော’’တိအာဒိဝစနံ ဝတ္တုံ အဝိသဟန္တီ ဝေဂေန ဃရံ ပဝိသိတွာ ရဋ္ဌပါလဿ မာတရံ ဧတဒဝေါစ. ယဂ္ဃေတိ အာရောစနတ္ထေ နိပါတော. သစေ ဇေ သစ္စန္တိ ဧတ္ထ ဇေတိ အာလပနေ နိပါတော. ဧဝဉှိ တသ္မိံ ဒေသေ ဒါသိဇနံ အာလပန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘တွဉှိ၊ ဘောတိ ဒါသိ၊ သစေ သစ္စံ ဘဏသီ’’တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဥပသင်္ကမီတိ ကသ္မာ ဥပသင်္ကမိ? မဟာကုလေ ဣတ္ထိယော ဗဟိ နိက္ခမန္တာ ဂရဟံ ပါပုဏန္တိ၊ ဣဒဉ္စ အစ္စာယိကကိစ္စံ၊ သေဋ္ဌိဿ နံ အာရောစေဿာမီတိ စိန္တေတိ. တသ္မာ ဥပသင်္ကမိ. အညတရံ ကုဋ္ဋမူလန္တိ တသ္မိံ ကိရ ဒေသေ ဒါနပတီနံ ဃရေသု သာလာ ဟောန္တိ၊ အာသနာနိ စေတ္ထ ပညတ္တာနိ ဟောန္တိ၊ ဥပဋ္ဌာပိတံ ဥဒကကဉ္ဇိယံ. တတ္ထ ပဗ္ဗဇိတာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇန္တိ. သစေ ဣစ္ဆန္တိ၊ ဒါနပတီနမ္ပိ သန္တကံ ဂဏှန္တိ. တသ္မာ တမ္ပိ အညတရဿ ကုလဿ ဤဒိသာယ သာလာယ အညတရံ ကုဋ္ဋမူလန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. န ဟိ ပဗ္ဗဇိတာ ကပဏမနုဿာ ဝိယ အသာရုပ္ပေ ဌာနေ နိသီဒိတွာ ဘုဉ္ဇန္တီတိ.

အတ္ထိ နာမ တာတာတိ ဧတ္ထ အတ္ထီတိ ဝိဇ္ဇမာနတ္ထေ၊ နာမာတိ ပုစ္ဆနတ္ထေ မညနတ္ထေ ဝါ နိပါတော. ဣဒဉှိ ဝုတ္တံ ဟောတိ – အတ္ထိ နု ခေါ၊ တာတ ရဋ္ဌပါလ၊ အမှာကံ ဓနံ၊ နနု မယံ နိဒ္ဓနာတိ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ယေသံ နော တွံ ဤဒိသေ ဌာနေ နိသီဒိတွာ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ. တထာ အတ္ထိ နု ခေါ၊ တာတ ရဋ္ဌပါလ၊ အမှာကံ ဇီဝိတံ၊ နနု မယံ မတာတိ ဝတ္တဗ္ဗာ၊ ယေသံ နော တွံ ဤဒိသေ ဌာနေ နိသီဒိတွာ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ. တထာ အတ္ထိ မညေ၊ တာတ ရဋ္ဌပါလ၊ တဝ အဗ္ဘန္တရေ သာသနံ နိဿာယ ပဋိလဒ္ဓေါ သမဏဂုဏော၊ ယံ တွံ သုဘောဇနရသသံဝဍ္ဎိတောပိ ဣမံ ဇိဂုစ္ဆနေယျံ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ အမတမိဝ နိဗ္ဗိကာရော ပရိဘုဉ္ဇိဿသီတိ. သော ပန ဂဟပတိ ဒုက္ခာဘိတုန္နတာယ ဧတမတ္ထံ ပရိပုဏ္ဏံ ကတွာ ဝတ္တုမသက္ကောန္တော – ‘‘အတ္ထိ နာမ၊ တာတ ရဋ္ဌပါလ၊ အာဘိဒေါသိကံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိဿသီ’’တိ ဧတ္တကမေဝ အဝစ. အက္ခရစိန္တကာ ပနေတ္ထ ဣဒံ လက္ခဏံ ဝဒန္တိ – အနောကပ္ပနာမရိသနတ္ထဝသေနေတံ အတ္ထိသဒ္ဒေ ဥပပဒေ ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိဿသီ’’တိ အနာဂတဝစနံ ကတံ. တဿာယမတ္ထော – ‘‘အတ္ထိ နာမ။ပေ။ ပရိဘုဉ္ဇိဿသိ၊ ဣဒံ ပစ္စက္ခမ္ပိ အဟံ န သဒ္ဒဟာမိ န မရိသယာမီ’’တိ. ဣဒံ ဧတ္တကံ ဝစနံ ဂဟပတိ ထေရဿ ပတ္တမုခဝဋ္ဋိယံ ဂဟေတွာ ဌိတကောဝ ကထေသိ. ထေရောပိ ပိတရိ ပတ္တမုခဝဋ္ဋိယံ ဂဟေတွာ ဌိတေယေဝ တံ ပူတိကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိ သုနခဝန္တသဒိသံ ပူတိကုက္ကုဋဏ္ဍမိဝ ဘိန္နဋ္ဌာနေ ပူတိကံ ဝါယန္တံ. ပုထုဇ္ဇနေန ကိရ တထာရူပံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ န သက္ကာ. ထေရော ပန အရိယိဒ္ဓိယံ ဌတွာ ဒိဗ္ဗောဇံ အမတရသံ ပရိဘုဉ္ဇမာနော ဝိယ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဓမကရဏေန ဥဒကံ ဂဟေတွာ ပတ္တဉ္စ မုခဉ္စ ဟတ္ထပါဒေ စ ဓောဝိတွာ ကုတော နော ဂဟပတီတိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ကုတော နောတိ ကုတော နု. နေဝ ဒါနန္တိ ဒေယျဓမ္မဝသေန နေဝ ဒါနံ အလတ္ထမှ. န ပစ္စက္ခာနန္တိ ‘‘ကိံ၊ တာတ ရဋ္ဌပါလ၊ ကစ္စိ တေ ခမနီယံ၊ ကစ္စိသိ အပ္ပကိလမထေန အာဂတော၊ န တာဝ တာတ ဂေဟေ ဘတ္တံ သမ္ပာဒိယတီ’’တိ ဧဝံ ပဋိသန္ထာရဝသေန ပစ္စက္ခာနမ္ပိ န အလတ္ထမှ. ကသ္မာ ပန ထေရော ဧဝမာဟ? ပိတု အနုဂ္ဂဟေန. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘ယထာ ဧသ မံ ဝဒတိ၊ အညေပိ ပဗ္ဗဇိတေ ဧဝံ ဝဒတိ မညေ. ဗုဒ္ဓသာသနေ စ ပတ္တန္တရေ ပဒုမံ ဝိယ ဘသ္မာဆန္နော အဂ္ဂိ ဝိယ ဖေဂ္ဂုပဋိစ္ဆန္နော စန္ဒနသာရော ဝိယ သုတ္တိကာပဋိစ္ဆန္နံ မုတ္တရတနံ ဝိယ ဝလာဟကပဋိစ္ဆန္နော စန္ဒိမာ ဝိယ မာဒိသာနံ ပဋိစ္ဆန္နဂုဏာနံ ဘိက္ခူနံ အန္တော နတ္ထိ၊ တေသုပိ န ဧဝရူပံ ဝစနံ ပဝတ္တေဿတိ၊ သံဝရေ ဌဿတီ’’တိ အနုဂ္ဂဟေန ဧဝမာဟ.

ဧဟိ တာတာတိ တာတ တုယှံ ဃရံ မာ ဟောတု၊ ဧဟိ ဃရံ ဂမိဿာမာတိ ဝဒတိ. အလန္တိ ထေရော ဥက္ကဋ္ဌဧကာသနိကတာယ ပဋိက္ခိပန္တော ဧဝမာဟ. အဓိဝါသေသီတိ ထေရော ပန ပကတိယာ ဥက္ကဋ္ဌသပဒါနစာရိကော သွာတနာယဘိက္ခံ နာမ နာဓိဝါသေတိ၊ မာတု အနုဂ္ဂဟေန ပန အဓိဝါသေသိ. မာတု ကိရဿ ထေရံ အနုဿရိတွာ မဟာသောကော ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ရောဒနေနေဝ ပက္ကက္ခိ ဝိယ ဇာတာ၊ တသ္မာ ထေရော ‘‘သစာဟံ တံ အပဿိတွာ ဂမိဿာမိ၊ ဟဒယမ္ပိဿာ ဖာလေယျာ’’တိ အနုဂ္ဂဟေန အဓိဝါသေသိ. ကာရာပေတွာတိ ဧကံ ဟိရညဿ၊ ဧကံ သုဝဏ္ဏဿာတိ ဒွေ ပုဉ္ဇေ ကာရာပေတွာ. ကီဝမဟန္တာ ပန ပုဉ္ဇာ အဟေသုန္တိ. ယထာ ဩရတော ဌိတော ပုရိသော ပါရတော ဌိတံ မဇ္ဈိမပ္ပမာဏံ ပုရိသံ န ပဿတိ၊ ဧဝံမဟန္တာ.

၃၀၁. ဣဒံ တေ တာတာတိ ကဟာပဏပုဉ္ဇဉ္စ သုဝဏ္ဏပုဉ္ဇဉ္စ ဒဿေန္တော အာဟ. မတ္တိကန္တိ မာတိတော အာဂတံ၊ ဣဒံ တေ မာတာမဟိယာ မာတု ဣမံ ဂေဟံ အာဂစ္ဆန္တိယာ ဂန္ဓမာလာဒီနံ အတ္ထာယ ဒိန္နံ ဓနန္တိ အတ္ထော. အညံ ပေတ္တိကံ အညံ ပိတာမဟန္တိ ယံ ပန တေ ပိတု စ ပိတာမဟာနဉ္စ သန္တကံ၊ တံ အညံယေဝ၊ နိဟိတဉ္စ ပယုတ္တဉ္စ အတိဝိယ ဗဟု. ဧတ္ထ စ ‘‘ပိတာမဟ’’န္တိ တဒ္ဓိတလောပံ ကတွာ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘ပေတာမဟ’’န္တိ ဝါ ပါဌော. သက္ကာ တတောနိဒါနန္တိ ဓနဟေတု ဓနပစ္စယာ. တံ တံ ဓနံ ရက္ခန္တဿ စ ရာဇာဒီနံ ဝသေန ဓနပရိက္ခယံ ပါပုဏန္တဿ ကဿစိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနသောကာဒယော သန္ဓာယ ဧဝမာဟ. ဧဝံ ဝုတ္တေ သေဋ္ဌိ ဂဟပတိ – ‘‘အဟံ ဣမံ ဥပ္ပဗ္ဗာဇေဿာမီတိ အာနေသိံ၊ သော ဒါနိ မေ ဓမ္မကထံ ကာတုံ အာရဒ္ဓေါ၊ အယံ န မေ ဝစနံ ကရိဿတီ’’တိ ဥဋ္ဌာယ ဂန္တွာ အဿ ဩရောဓာနံ ဒွါရံ ဝိဝရာပေတွာ – ‘‘အယံ ဝေါ သာမိကော၊ ဂစ္ဆထ ယံ ကိဉ္စိ ကတွာ နံ ဂဏှိတုံ ဝါယမထာ’’တိ ဥယျောဇေသိ. သုဝယေ ဌိတာ နာဋကိတ္ထိယော နိက္ခမိတွာ ထေရံ ပရိဝါရယိံသု၊ တာသု ဒွေ ဇေဋ္ဌကိတ္ထိယော သန္ဓာယ ပုရာဏဒုတိယိကာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပစ္စေကံ ပါဒေသု ဂဟေတွာတိ ဧကေကမှိ ပါဒေ နံ ဂဟေတွာ.

ကီဒိသာ နာမ တာ အယျပုတ္တ အစ္ဆရာယောတိ ကသ္မာ ဧဝမာဟံသု? တဒါ ကိရ သမ္ဗဟုလေ ခတ္တိယကုမာရေပိ ဗြာဟ္မဏကုမာရေပိ သေဋ္ဌိပုတ္တေပိ မဟာသမ္ပတ္တိယော ပဟာယ ပဗ္ဗဇန္တေ ဒိသွာ ပဗ္ဗဇ္ဇာဂုဏံ အဇာနန္တာ ကထံ သမုဋ္ဌာပေန္တိ ‘‘ကသ္မာ ဧတေ ပဗ္ဗဇန္တီ’’တိ. အထညေ ဝဒန္တိ ‘‘ဒေဝစ္ဆရာဒေဝနာဋကာနံ ကာရဏာ’’တိ. သာ ကထာ ဝိတ္ထာရိကာ အဟောသိ. တံ ဂဟေတွာ သဗ္ဗာ ဧဝမာဟံသု. အထ ထေရော ပဋိက္ခိပန္တော န ခေါ မယံ ဘဂိနီတိအာဒိမာဟ. သမုဒါစရတီတိ ဝေါဟရတိ ဝဒတိ. တတ္ထေဝ မုစ္ဆိတာ ပပတိံသူတိ တံ ဘဂိနိဝါဒေန သမုဒါစရန္တံ ဒိသွာ ‘‘မယံ အဇ္ဇ အာဂမိဿတိ၊ အဇ္ဇ အာဂမိဿတီ’’တိ ဒွါဒသ ဝဿာနိ ဗဟိ န နိက္ခန္တာ၊ ဧတံ နိဿာယ နော ဒါရကာ န လဒ္ဓါ၊ ယေသံ အာနုဘာဝေန ဇီဝေယျာမ၊ ဣတော စမှာ ပရိဟီနာ အညတော စ. အယံ လောကော နာမ အတ္တနောဝ စိန္တေသိ၊ တသ္မာ တာပိ ‘‘ဣဒါနိ မယံ အနာထာ ဇာတာ’’တိ အတ္တနောဝ စိန္တယမာနာ – ‘‘အနတ္ထိကော ဒါနိ အမှေဟိ အယံ၊ သော အမှေ ပဇာပတိယော သမာနာ အတ္တနာ သဒ္ဓိံ ဧကမာတုကုစ္ဆိယာ သယိတဒါရိကာ ဝိယ မညတီ’’တိ သမုပ္ပန္နဗလဝသောကာ ဟုတွာ တသ္မိံယေဝ ပဒေသေ မုစ္ဆိတာ ပပတိံသု၊ ပတိတာတိ အတ္ထော.

မာ နော ဝိဟေဌေထာတိ မာ အမှေ ဓနံ ဒဿေတွာ မာတုဂါမေ စ ဥယျောဇေတွာ ဝိဟေဌယိတ္ထ၊ ဝိဟေသာ ဟေသာ ပဗ္ဗဇိတာနန္တိ. ကသ္မာ ဧဝမာဟ? မာတာပိတူနံ အနုဂ္ဂဟေန. သော ကိရ သေဋ္ဌိ – ‘‘ပဗ္ဗဇိတလိင်္ဂံ နာမ ကိလိဋ္ဌံ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝေသံ ဟာရေတွာ နှာယိတွာ တယော ဇနာ ဧကတော ဘုဉ္ဇိဿာမာ’’တိ မညမာနော ထေရဿ ဘိက္ခံ န ဒေတိ. ထေရော – ‘‘မာဒိသဿ ခီဏာသဝဿ အာဟာရန္တရာယံ ကတွာ ဧတေ ဗဟုံ အပုညံ ပသဝေယျု’’န္တိ တေသံ အနုဂ္ဂဟေန ဧဝမာဟ.

၃၀၂. ဂါထာ အဘာသီတိ ဂါထာယော အဘာသိ. တတ္ထ ပဿာတိ သန္တိကေ ဌိတဇနံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. စိတ္တန္တိ စိတ္တဝိစိတ္တံ. ဗိမ္ဗန္တိ အတ္တဘာဝံ. အရုကာယန္တိ နဝန္နံ ဝဏမုခါနံ ဝသေန ဝဏကာယံ. သမုဿိတန္တိ တီဏိ အဋ္ဌိသတာနိ နဝဟိ နှာရုသတေဟိ ဗန္ဓိတွာ နဝဟိ မံသပေသိသတေဟိ လိမ္ပိတွာ သမန္တတော ဥဿိတံ. အာတုရန္တိ ဇရာတုရတာယ ရောဂါတုရတာယ ကိလေသာတုရတာယ စ နိစ္စာတုရံ. ဗဟုသင်္ကပ္ပန္တိ ပရေသံ ဥပ္ပန္နပတ္ထနာသင်္ကပ္ပေဟိ ဗဟုသင်္ကပ္ပံ. ဣတ္ထီနဉှိ ကာယေ ပုရိသာနံ သင်္ကပ္ပါ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တေသံ ကာယေ ဣတ္ထီနံ. သုသာနေ ဆဍ္ဍိတကဠေဝရဘူတမ္ပိ စေတံ ကာကကုလလာဒယော ပတ္ထယန္တိယေဝါတိ ဗဟုသင်္ကပ္ပေါ နာမ ဟောတိ. ယဿ နတ္ထိ ဓုဝံ ဌိတီတိ ယဿ ကာယဿ မာယာမရီစိဖေဏပိဏ္ဍ ဥဒကပုပ္ဖုဠာဒီနံ ဝိယ ဧကံသေနေဝ ဌိတိ နာမ နတ္ထိ၊ ဘိဇ္ဇနဓမ္မတာဝ နိယတာ.

တစေန ဩနဒ္ဓန္တိ အလ္လမနုဿစမ္မေန ဩနဒ္ဓံ. သဟ ဝတ္ထေဘိ သောဘတီတိ ဂန္ဓာဒီဟိ မဏိကုဏ္ဍလေဟိ စ စိတ္တကတမ္ပိ ရူပံ ဝတ္ထေဟိ သဟေဝ သောဘတိ၊ ဝိနာ ဝတ္ထေဟိ ဇေဂုစ္ဆံ ဟောတိ အနောလောကနက္ခမံ.

အလတ္တကကတာတိ အလတ္တကေန ရဉ္ဇိတာ. စုဏ္ဏကမက္ခိတန္တိ သာသပကက္ကေန မုခပီဠကာဒီနိ နီဟရိတွာ လောဏမတ္တိကာယ ဒုဋ္ဌလောဟိတံ ဝိလိယာပေတွာ တိလပိဋ္ဌေန လောဟိတံ ပသာဒေတွာ ဟလိဒ္ဒိယာ ဝဏ္ဏံ သမ္ပာဒေတွာ စုဏ္ဏကဂဏ္ဍိကာယ မုခံ ပဟရန္တိ၊ တေနေသ အတိဝိယ ဝိရောစတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ.

အဋ္ဌာပဒကတာတိ ရသောဒကေန မက္ခိတွာ နလာဋပရိယန္တေ အာဝတ္တနပရိဝတ္တေ ကတွာ အဋ္ဌပဒကရစနာယ ရစိတာ. အဉ္ဇနီတိ အဉ္ဇနနာဠိကာ.

ဩဒဟီတိ ဌပေသိ. ပါသန္တိ ဝါကရာဇာလံ. နာသဒါတိ န ဃဋ္ဋယိ. နိဝါပန္တိ နိဝါပသုတ္တေ ဝုတ္တနိဝါပတိဏသဒိသဘောဇနံ. ကန္ဒန္တေတိ ဝိရဝမာနေ ပရိဒေဝမာနေ. ဣမာယ ဟိ ဂါထာယ ထေရော မာတာပိတရော မိဂလုဒ္ဒကေ ဝိယ ကတွာ ဒဿေသိ၊ အဝသေသဉာတကေ မိဂလုဒ္ဒကပရိသံ ဝိယ၊ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ ဝါကရာဇာလံ ဝိယ၊ အတ္တနာ ဘုတ္တဘောဇနံ နိဝါပတိဏံ ဝိယ၊ အတ္တာနံ မဟာမိဂံ ဝိယ ကတွာ ဒဿေသိ. ယထာ ဟိ မဟာမိဂေါ ယာဝဒတ္ထံ နိဝါပတိဏံ ခါဒိတွာ ပါနီယံ ပိဝိတွာ ဂီဝံ ဥက္ခိပိတွာ ဒိသံ ဩလောကေတွာ ‘‘ဣမံ နာမ ဌာနံ ဂတဿ သောတ္ထိ ဘဝိဿတီ’’တိ မိဂလုဒ္ဒကာနံ ပရိဒေဝန္တာနံယေဝ ဝါကရံ အဃဋ္ဋယမာနောဝ ဥပ္ပတိတွာ အရညံ ပဝိသိတွာ ဃနစ္ဆာယဿ ဆတ္တဿ ဝိယ ဂုမ္ဗဿ ဟေဋ္ဌာ မန္ဒမန္ဒေန ဝါတေန ဗီဇယမာနော အာဂတမဂ္ဂံ ဩလောကေန္တော တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝမေဝ ထေရော ဣမာ ဂါထာ ဘာသိတွာ အာကာသေနေဝ ဂန္တွာ မိဂစီရေ ပစ္စုပဋ္ဌာသိ.

ကသ္မာ ပန ထေရော အာကာသေန ဂတောတိ. ပိတာ ကိရဿ သေဋ္ဌိ သတ္တသု ဒွါရကောဋ္ဌကေသု အဂ္ဂဠံ ဒါပေတွာ မလ္လေ အာဏာပေသိ – ‘‘သစေ နိက္ခမိတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ဟတ္ထပါဒေသု နံ ဂဟေတွာ ကာသာယာနိ ဟရိတွာ ဂိဟိဝေသံ ဂဏှာပေထာ’’တိ. တသ္မာ ထေရော – ‘‘ဧတေ မာဒိသံ မဟာခီဏာသဝံ ဟတ္ထေ ဝါ ပါဒေ ဝါ ဂဟေတွာ အပုညံ ပသဝေယျုံ၊ တံ နေသံ မာ အဟောသီ’’တိ စိန္တေတွာ အာကာသေန အဂမာသိ. ပရသမုဒ္ဒဝါသိတ္ထေရာနံ ပန – ‘‘ဌိတကောဝ ဣမာ ဂါထာ ဘာသိတွာ ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ရညော ကောရဗျဿ မိဂစီရေ ပစ္စုပဋ္ဌာသီ’’တိ အယံ ဝါစနာမဂ္ဂေါယေဝ.

၃၀၃. မိဂဝေါတိ တဿ ဥယျာနပါလဿ နာမံ. သောဓေန္တောတိ ဥယျာနမဂ္ဂံ သမံ ကာရေတွာ အန္တောဥယျာနေ တစ္ဆိတဗ္ဗယုတ္တဋ္ဌာနာနိ တစ္ဆာပေန္တော သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗယုတ္တာနိ ဌာနာနိ သမ္မဇ္ဇာပေန္တော ဝါလုကာဩကိရဏ-ပုပ္ဖဝိကိရဏ-ပုဏ္ဏဃဋဋ္ဌပန-ကဒလိက္ခန္ဓဌပနာဒီနိ စ ကရောန္တောတိ အတ္ထော. ယေန ရာဇာ ကောရဗျော တေနုပသင်္ကမီတိ အမှာကံ ရာဇာ သဒါ ဣမဿ ကုလပုတ္တဿ ဝဏ္ဏံ ကထေသိ၊ ပဿိတုကာမော ဧတံ၊ အာဂတဘာဝံ ပနဿ န ဇာနာတိ၊ မဟာ ခေါ ပနာယံ ပဏ္ဏာကာရော၊ ဂန္တွာ ရညော အာရောစေဿာမီတိ စိန္တေတွာ ယေန ရာဇာ ကောရဗျော တေနုပသင်္ကမိ.

ကိတ္တယမာနော အဟောသီတိ သော ကိရ ရာဇာ ထေရံ အနုဿရိတွာ ဗလမဇ္ဈေပိ နာဋကမဇ္ဈေပိ – ‘‘ဒုက္ကရံ ကတံ ကုလပုတ္တေန တာဝ မဟန္တံ သမ္ပတ္တိံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ ပုနနိဝတ္တိတွာ အနပလောကေန္တေနာ’’တိ ဂုဏံ ကထေသိ၊ တံ ဂဟေတွာ အယံ ဧဝမာဟ. ဝိဿဇ္ဇေထာတိ ဝတွာတိ ဩရောဓမဟာမတ္တဗလကာယာဒီသု ယဿ ယံ အနုစ္ဆဝိကံ၊ တဿ တံ ဒါပေတွာတိ အတ္ထော. ဥဿဋာယ ဥဿဋာယာတိ ဥဿိတာယ ဥဿိတာယ၊ မဟာမတ္တမဟာရဋ္ဌိကာဒီနံ ဝသေန ဥဂ္ဂတုဂ္ဂတမေဝ ပရိသံ ဂဟေတွာ ဥပသင်္ကမီတိ အတ္ထော. ဣဓ ဘဝံ ရဋ္ဌပါလော ဟတ္ထတ္ထရေ နိသီဒတူတိ ဟတ္ထတ္ထရော တနုကော ဗဟလပုပ္ဖါဒိဂုဏံ ကတွာ အတ္ထတော အဘိလက္ခိတော ဟောတိ၊ တာဒိသေ အနာပုစ္ဆိတွာ နိသီဒိတုံ န ယုတ္တန္တိ မညမာနော ဧဝမာဟ.

၃၀၄. ပါရိဇုညာနီတိ ပါရိဇုညဘာဝါ ပရိက္ခယာ. ဇိဏ္ဏောတိ ဇရာဇိဏ္ဏော. ဝုဍ္ဎောတိ ဝယောဝုဍ္ဎော. မဟလ္လကောတိ ဇာတိမဟလ္လကော. အဒ္ဓဂတောတိ အဒ္ဓါနံ အတိက္ကန္တော. ဝယောအနုပ္ပတ္တောတိ ပစ္ဆိမဝယံ အနုပ္ပတ္တော. ပဗ္ဗဇတီတိ ဓုရဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဘိက္ခူ ဝန္ဒိတွာ၊ – ‘‘ဘန္တေ၊ မယာ ဒဟရကာလေ ဗဟုံ ကုသလံ ကတံ၊ ဣဒါနိ မဟလ္လကောမှိ၊ မဟလ္လကဿ စေသာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ၊ စေတိယင်္ဂဏံ သမ္မဇ္ဇိတွာ အပ္ပဟရိတံ ကတွာ ဇီဝိဿာမိ၊ ပဗ္ဗာဇေထ မံ၊ ဘန္တေ၊’’တိ ကာရုညံ ဥပ္ပါဒေန္တော ယာစတိ၊ ထေရာ အနုကမ္ပာယ ပဗ္ဗာဇေန္တိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ဒုတိယဝါရေပိ ဧသေဝ နယော.

အပ္ပါဗာဓောတိ အရောဂေါ. အပ္ပါတင်္ကောတိ နိဒ္ဒုက္ခော. သမဝေပါကိနိယာတိ သမဝိပါစနိယာ. ဂဟဏိယာတိ ကမ္မဇတေဇောဓာတုယာ. တတ္ထ ယဿ ဘုတ္တဘုတ္တော အာဟာရော ဇီရတိ၊ ယဿ ဝါ ပန ပုဋဘတ္တံ ဝိယ တထေဝ တိဋ္ဌတိ၊ ဥဘောပေတေ န သမဝေပါကိနိယာ ဂဟဏိယာ သမန္နာဂတာ. ယဿ ပန ဘုတ္တကာလေ ဘတ္တစ္ဆန္ဒော ဥပ္ပဇ္ဇတေဝ၊ အယံ သမဝေပါကိနိယာ သမန္နာဂတော. နာတိသီတာယ နစ္စုဏှာယာတိ တေနေဝ ကာရဏေန နာတိသီတာယ နစ္စုဏှာယ. အနုပုဗ္ဗေနာတိ ရာဇာနော ဝါ ဟရန္တီတိအာဒိနာ အနုက္ကမေန. ဒုတိယဝါရေ ရာဇဘယစောရဘယဆာတကဘယာဒိနာ အနုက္ကမေန.

၃၀၅. ဓမ္မုဒ္ဒေသာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဓမ္မနိဒ္ဒေသာ ဥဒ္ဒိဋ္ဌာ. ဥပနိယျတီတိ ဇရာမရဏသန္တိကံ ဂစ္ဆတိ၊ အာယုက္ခယေန ဝါ တတ္ထ နိယျတိ. အဒ္ဓုဝေါတိ ဓုဝဋ္ဌာနဝိရဟိတော. အတာဏောတိ တာယိတုံ သမတ္ထေန ဝိရဟိတော. အနဘိဿရောတိ အသရဏော အဘိသရိတွာ အဘိဂန္တွာ အဿာသေတုံ သမတ္ထေန ဝိရဟိတော. အဿကောတိ နိဿကော သကဘဏ္ဍဝိရဟိတော. သဗ္ဗံ ပဟာယ ဂမနီယန္တိ သကဘဏ္ဍန္တိ သလ္လက္ခိတံ သဗ္ဗံ ပဟာယ လောကေန ဂန္တဗ္ဗံ. တဏှာဒါသောတိ တဏှာယ ဒါသော.

၃၀၆. ဟတ္ထိသ္မိန္တိ ဟတ္ထိသိပ္ပေ. ကတာဝီတိ ကတကရဏီယော၊ သိက္ခိတသိက္ခော ပဂုဏသိပ္ပေါတိ အတ္ထော. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ဦရုဗလီတိ ဦရုဗလသမ္ပန္နော. ယဿ ဟိ ဖလကဉ္စ အာဝုဓဉ္စ ဂဟေတွာ ပရသေနံ ပဝိသိတွာ အဘိန္နံ ဘိန္ဒတော ဘိန္နံ သန္ဓာရယတော ပရဟတ္ထဂတံ ရဇ္ဇံ အာဟရိတုံ ဦရုဗလံ အတ္ထိ၊ အယံ ဦရုဗလီ နာမ. ဗာဟုဗလီတိ ဗာဟုဗလသမ္ပန္နော. သေသံ ပုရိမသဒိသမေဝ. အလမတ္တောတိ သမတ္ထအတ္တဘာဝေါ.

ပရိယောဓာယ ဝတ္တိဿန္တီတိ ဥပ္ပန္နံ ဥပ္ပဒ္ဒဝံ ဩဓာယ အဝတ္ထရိတွာ ဝတ္တိဿန္တီတိ သလ္လက္ခေတွာ ဂဟိတာ.

သံဝိဇ္ဇတိ ခေါ၊ ဘော ရဋ္ဌပါလ၊ ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ပဟူတံ ဟိရညသုဝဏ္ဏန္တိ ဣဒံ သော ရာဇာ ဥပရိ ဓမ္မုဒ္ဒေသဿ ကာရဏံ အာဟရန္တော အာဟ.

အထာပရံ ဧတဒဝေါစာတိ ဧတံ ‘‘ပဿာမိ လောကေ’’တိအာဒိနာ နယေန စတုန္နံ ဓမ္မုဒ္ဒေသာနံ အနုဂီတိံ အဝေါစ.

၃၀၇. တတ္ထ ဘိယျောဝ ကာမေ အဘိပတ္ထယန္တီတိ ဧကံ လဘိတွာ ဒွေ ပတ္ထယန္တိ၊ ဒွေ လဘိတွာ စတ္တာရောတိ ဧဝံ ဥတ္တရုတ္တရိ ဝတ္ထုကာမကိလေသကာမေ ပတ္ထယန္တိယေဝ.

ပသယှာတိ သပတ္တဂဏံ အဘိဘဝိတွာ. သသာဂရန္တန္တိ သဒ္ဓိံ သာဂရန္တေန. ဩရံ သမုဒ္ဒဿာတိ ယံ သမုဒ္ဒဿ ဩရတော သကရဋ္ဌံ၊ တေန အတိတ္တရူပေါတိ အတ္ထော. န ဟတ္ထီတိ န ဟိ အတ္ထိ.

အဟော ဝတာ နောတိ အဟော ဝတ နု၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အမရာတိ စာဟူတိ အမရံ ဣတိ စ အာဟု. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ မတံ ဉာတီ ပရိဝါရေတွာ ကန္ဒန္တိ၊ တံ – ‘‘အဟော ဝတ အမှာကံ ဘာတာ မတော၊ ပုတ္တော မတော’’တိအာဒီနိပိ ဝဒန္တိ.

ဖုသန္တိ ဖဿန္တိ မရဏဖဿံ ဖုသန္တိ. တထေဝ ဖုဋ္ဌောတိ ယထာ ဗာလော၊ ဓီရောပိ တထေဝ မရဏဖဿေန ဖုဋ္ဌော၊ အဖုဋ္ဌော နာမ နတ္ထိ၊ အယံ ပန ဝိသေသော. ဗာလော စ ဗာလျာ ဝဓိတောဝ သေတီတိ ဗာလော ဗာလဘာဝေန မရဏဖဿံ အာဂမ္မ ဝဓိတောဝ သေတိ အဘိဟတောဝ သယတိ. အကတံ ဝတ မေ ကလျာဏန္တိအာဒိဝိပ္ပဋိသာရဝသေန စလတိ ဝေဓတိ ဝိပ္ဖန္ဒတိ. ဓီရော စ န ဝေဓတီတိ ဓီရော သုဂတိနိမိတ္တံ ပဿန္တော န ဝေဓတိ န စလတိ.

ယာယ ဝေါသာနံ ဣဓာဓိဂစ္ဆတီတိ ယာယ ပညာယ ဣမသ္မိံ လောကေ သဗ္ဗကိစ္စဝေါသာနံ အရဟတ္တံ အဓိဂစ္ဆတိ၊ သာဝ ဓနတော ဥတ္တမတရာ. အဗျောသိတတ္တာတိ အပရိယောသိတတ္တာ၊ အရဟတ္တပတ္တိယာ၊ အဘာဝေနာတိ အတ္ထော. ဘဝါဘဝေသူတိ ဟီနပ္ပဏီတေသု ဘဝေသု.

ဥပေတိ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကန္တိ တေသု ပါပံ ကရောန္တေသု ယော ကောစိ သတ္တော ပရမ္ပရာယ သံသာရံ အာပဇ္ဇိတွာ ဂဗ္ဘဉ္စ ပရဉ္စ လောကံ ဥပေတိ. တဿပ္ပပညောတိ တဿ တာဒိသဿ အပ္ပပညဿ အညော အပ္ပပညော အဘိသဒ္ဒဟန္တော.

သကမ္မုနာ ဟညတီတိ အတ္တနာ ကတကမ္မဝသေန ‘‘ကသာဟိပိ တာလေတီ’’တိအာဒီဟိ ကမ္မကာရဏာဟိ ဟညတိ. ပေစ္စ ပရမှိ လောကေတိ ဣတော ဂန္တွာ ပရမှိ အပါယလောကေ.

ဝိရူပရူပေနာတိ ဝိဝိဓရူပေန၊ နာနာသဘာဝေနာတိ အတ္ထော. ကာမဂုဏေသူတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကေသု သဗ္ဗကာမဂုဏေသု အာဒီနဝံ ဒိသွာ. ဒဟရာတိ အန္တမသော ကလလမတ္တဘာဝံ ဥပါဒါယ တရုဏာ. ဝုဍ္ဎာတိ ဝဿသတာတိက္ကန္တာ. အပဏ္ဏကံ သာမညမေဝ သေယျောတိ အဝိရုဒ္ဓံ အဒွဇ္ဈဂါမိံ ဧကန္တနိယျာနိကံ သာမညမေဝ ‘‘သေယျော၊ ဥတ္တရိတရဉ္စ ပဏီတတရဉ္စာ’’တိ ဥပဓာရေတွာ ပဗ္ဗဇိတောသ္မိ မဟာရာဇာတိ. တသ္မာ ယံ တွံ ဝဒသိ – ‘‘ကိံ ဒိသွာ ဝါ သုတွာ ဝါ’’တိ၊ ဣဒံ ဒိသွာ စ သုတွာ စ ပဗ္ဗဇိတောသ္မီတိ မံ ဓာရေဟီတိ ဒေသနံ နိဋ္ဌာပေသီတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

ရဋ္ဌပါလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.