၃. မဃဒေဝသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၀၈. ဧဝံ မေ သုတန္တိ မဃဒေဝသုတ္တံ. တတ္ထ မဃဒေဝအမ္ဗဝနေတိ ပုဗ္ဗေ မဃဒေဝေါ နာမ ရာဇာ တံ အမ္ဗဝနံ ရောပေသိ. တေသု ရုက္ခေသု ပလုဇ္ဇမာနေသု အပရဘာဂေ အညေပိ ရာဇာနော ရောပေသုံယေဝ. တံ ပန ပဌမဝေါဟာရဝသေန မဃဒေဝမ္ဗဝနန္တေဝ သင်္ခံ ဂတံ. သိတံ ပါတွာကာသီတိ သာယနှသမယေ ဝိဟာရစာရိကံ စရမာနော ရမဏီယံ ဘူမိဘာဂံ ဒိသွာ – ‘‘ဝသိတပုဗ္ဗံ နု ခေါ မေ ဣမသ္မိံ ဩကာသေ’’တိ အာဝဇ္ဇန္တော – ‘‘ပုဗ္ဗေ အဟံ မဃဒေဝေါ နာမ ရာဇာ ဟုတွာ ဣမံ အမ္ဗဝနံ ရောပေသိံ၊ ဧတ္ထေဝ ပဗ္ဗဇိတွာ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဘာဝေတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိံ. တံ ခေါ ပနေတံ ကာရဏံ ဘိက္ခုသံဃဿ အပါကဋံ၊ ပါကဋံ ကရိဿာမီ’’တိ အဂ္ဂဂ္ဂဒန္တေ ဒဿေန္တော သိတံ ပါတု အကာသိ.

ဓမ္မော အဿ အတ္ထီတိ ဓမ္မိကော. ဓမ္မေန ရာဇာ ဇာတောတိ ဓမ္မရာဇာ. ဓမ္မေ ဌိတောတိ ဒသကုသလကမ္မပထဓမ္မေ ဌိတော. ဓမ္မံ စရတီတိ သမံ စရတိ. တတြ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကေသူတိ ယောပိ သော ပုဗ္ဗရာဇူဟိ ဗြာဟ္မဏာနံ ဒိန္နပရိဟာရော၊ တံ အဟာပေတွာ ပကတိနိယာမေနေဝ အဒါသိ၊ တထာ ဂဟပတိကာနံ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ပက္ခဿာတိ ဣမိနာ ပါဋိဟာရိကပက္ခောပိ သင်္ဂဟိတော. အဋ္ဌမီဥပေါသထဿ ဟိ ပစ္စုဂ္ဂမနာနုဂ္ဂမနဝသေန သတ္တမိယဉ္စ နဝမိယဉ္စ၊ စာတုဒ္ဒသပန္နရသာနံ ပစ္စုဂ္ဂမနာနုဂ္ဂမနဝသေန တေရသိယဉ္စ ပါဋိပဒေ စာတိ ဣမေ ဒိဝသာ ပါဋိဟာရိကပက္ခာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေသုပိ ဥပေါသထံ ဥပဝသိ.

၃၀၉. ဒေဝဒူတာတိ ဒေဝေါတိ မစ္စု၊ တဿ ဒူတာတိ ဒေဝဒူတာ. သိရသ္မိဉှိ ပလိတေသု ပါတုဘူတေသု မစ္စုရာဇဿ သန္တိကေ ဌိတော ဝိယ ဟောတိ၊ တသ္မာ ပလိတာနိ မစ္စုဒေဝဿ ဒူတာတိ ဝုစ္စန္တိ. ဒေဝါ ဝိယ ဒူတာတိပိ ဒေဝဒူတာ. ယထာ ဟိ အလင်္ကတပဋိယတ္တာယ ဒေဝတာယ အာကာသေ ဌတွာ ‘‘အသုကဒိဝသေ မရိဿတီ’’တိ ဝုတ္တေ တံ တထေဝ ဟောတိ၊ ဧဝံ သိရသ္မိံ ပလိတေသု ပါတုဘူတေသု ဒေဝတာဗျာကရဏသဒိသမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ပလိတာနိ ဒေဝသဒိသာ ဒူတာတိ ဝုစ္စန္တိ. ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါနံ ဒူတာတိပိ ဒေဝဒူတာ. သဗ္ဗဗောဓိသတ္တာ ဟိ ဇိဏ္ဏဗျာဓိတမတပဗ္ဗဇိတေ ဒိသွာဝ သံဝေဂမာပဇ္ဇိတွာ နိက္ခမ္မ ပဗ္ဗဇန္တိ. ယထာဟ –

‘‘ဇိဏ္ဏဉ္စ ဒိသွာ ဒုခိတဉ္စ ဗျာဓိတံ၊

မတဉ္စ ဒိသွာ ဂတမာယုသင်္ခယံ၊

ကာသာယဝတ္ထံ ပဗ္ဗဇိတဉ္စ ဒိသွာ၊

တသ္မာ အဟံ ပဗ္ဗဇိတောမှိ ရာဇာ’’တိ.

ဣမိနာ ပရိယာယေန ပလိတာနိ ဝိသုဒ္ဓိဒေဝါနံ ဒူတတ္တာ ဒေဝဒူတာတိ ဝုစ္စန္တိ.

ကပ္ပကဿ ဂါမဝရံ ဒတွာတိ သတသဟဿုဋ္ဌာနကံ ဇေဋ္ဌကဂါမံ ဒတွာ. ကသ္မာ အဒါသိ? သံဝိဂ္ဂမာနသတ္တာ. တဿ ဟိ အဉ္ဇလိသ္မိံ ဌပိတာနိ ပလိတာနိ ဒိသွာဝ သံဝေဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. အညာနိ စတုရာသီတိဝဿသဟဿာနိ အာယု အတ္ထိ၊ ဧဝံ သန္တေပိ မစ္စုရာဇဿ သန္တိကေ ဌိတံ ဝိယ အတ္တာနံ မညမာနော သံဝိဂ္ဂေါ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ရောစေတိ. တေန ဝုတ္တံ –

‘‘သိရေ ဒိသွာန ပလိတံ၊ မဃဒေဝေါ ဒိသမ္ပတိ၊

သံဝေဂံ အလဘီ ဓီရော၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယီ’’တိ.

အပရမ္ပိ ဝုတ္တံ –

‘‘ဥတ္တမင်္ဂရုဟာ မယှံ၊ ဣမေ ဇာတာ ဝယောဟရာ၊

ပါတုဘူတာ ဒေဝဒူတာ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာသမယော မမာ’’တိ.

ပုရိသယုဂေတိ ဝံသသမ္ဘဝေ ပုရိသေ. ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာတိ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇန္တာပိ ဟိ ပဌမံ ကေသမဿုံ ဩဟာရေတွာ ပဗ္ဗဇန္တိ၊ တတော ပဋ္ဌာယ ဝဍ္ဎိတေ ကေသေ ဗန္ဓိတွာ ဇဋာကလာပဓရာ ဟုတွာ ဝိစရန္တိ. ဗောဓိသတ္တောပိ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတော ပန အနေသနံ အနနုယုဉ္ဇိတွာ ရာဇဂေဟတော အာဟဋဘိက္ခာယ ယာပေန္တော ဗြဟ္မဝိဟာရံ ဘာဝေသိ. တသ္မာ သော မေတ္တာသဟဂတေနာတိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ကုမာရကီဠိတံ ကီဠီတိ အင်္ကေန အင်္ကံ ပရိဟရိယမာနော ကီဠိ. မာလာကလာပံ ဝိယ ဟိ နံ ဥက္ခိပိတွာဝ ဝိစရိံသု. ရညော မဃဒေဝဿ ပုတ္တော။ပေ။ ပဗ္ဗဇီတိ ဣမဿ ပဗ္ဗဇိတဒိဝသေ ပဉ္စ မင်္ဂလာနိ အဟေသုံ. မဃဒေဝရညော မတကဘတ္တံ၊ တဿ ရညော ပဗ္ဗဇိတမင်္ဂလံ၊ တဿ ပုတ္တဿ ဆတ္တုဿာပနမင်္ဂလံ၊ တဿ ပုတ္တဿ ဥပရဇ္ဇမင်္ဂလံ၊ တဿ ပုတ္တဿ နာမကရဏမင်္ဂလန္တိ ဧကသ္မိံယေဝ သမယေ ပဉ္စ မင်္ဂလာနိ အဟေသုံ၊ သကလဇမ္ဗုဒီပတလေ ဥန္နင်္ဂလမဟောသိ.

၃၁၁. ပုတ္တပပုတ္တကာတိ ပုတ္တာ စ ပုတ္တပုတ္တာ စာတိ ဧဝံ ပဝတ္တာ တဿ ပရမ္ပရာ. ပစ္ဆိမကော အဟောသီတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာပစ္ဆိမကော အဟောသိ. ဗောဓိသတ္တော ကိရ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော – ‘‘ပဝတ္တတိ နု ခေါ တံ မယာ မနုဿလောကေ နိဟတံ ကလျာဏဝတ္တ’’န္တိ အာဝဇ္ဇန္တော အဒ္ဒသ – ‘‘ဧတ္တကံ အဒ္ဓါနံ ပဝတ္တတိ၊ ဣဒါနိ န ပဝတ္တိဿတီ’’တိ. န ခေါ ပနာဟံ မယှံ ပဝေဏိယာ ဥစ္ဆိဇ္ဇိတုံ ဒဿာမီတိ အတ္တနော ဝံသေ ဇာတရညောယေဝ အဂ္ဂမဟေသိယာ ကုစ္ဆိသ္မိံ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ အတ္တနော ဝံသဿ နေမိံ ဃဋေန္တော ဝိယ နိဗ္ဗတ္တော၊ တေနေဝဿ နိမီတိ နာမံ အဟောသိ. ဣတိ သော ပဗ္ဗဇိတရာဇူနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမကော ဟုတွာ ပဗ္ဗဇိတောတိ ပဗ္ဗဇ္ဇာပစ္ဆိမကော အဟောသိ. ဂုဏေဟိ ပန အတိရေကတရော. တဿ ဟိ သဗ္ဗရာဇူဟိ အတိရေကတရာ ဒွေ ဂုဏာ အဟေသုံ. စတူသု ဒွါရေသု သတသဟဿံ သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဒေဝသိကံ ဒါနံ အဒါသိ၊ အနုပေါသထိကဿ စ ဒဿနံ နိဝါရေသိ. အနုပေါသထိကေသု ဟိ ရာဇာနံ ပဿိဿာမာတိ ဂတေသု ဒေါဝါရိကော ပုစ္ဆတိ ‘‘တုမှေ ဥပေါသထိကာ နော ဝါ’’တိ. ယေ အနုပေါသထိကာ ဟောန္တိ၊ တေ နိဝါရေတိ ‘‘အနုပေါသထိကာနံ ရာဇာ ဒဿနံ န ဒေတီ’’တိ. ‘‘မယံ ဇနပဒဝါသိနော ကာလေ ဘောဇနံ ကုဟိံ လဘိဿာမာ’’တိပိ တတ္ထ ဝစနောကာသော နတ္ထိ. စတူသု ဟိ ဒွါရေသု ရာဇင်္ဂဏေ စ အနေကာနိ ဘတ္တစာဋိသဟဿာနိ ပဋိယတ္တာနေဝ ဟောန္တိ. တသ္မာ မဟာဇနော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဋ္ဌာနေ မဿုံ ကာရေတွာ နှာယိတွာ ဝတ္ထာနိ ပရိဝတ္တေတွာ ယထာရုစိတံ ဘောဇနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဥပေါသထင်္ဂါနိ အဓိဋ္ဌာယ ရညော ဂေဟဒွါရံ ဂစ္ဆတိ. ဒေါဝါရိကေန ‘‘ဥပေါသထိကာ တုမှေ’’တိ ပုစ္ဆိတပုစ္ဆိတာ ‘‘အာမ အာမာ’’တိ ဝဒန္တိ. တေန ဟိ အာဂစ္ဆထာတိ ပဝေသေတွာ ရညော ဒဿေတိ. ဣတိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ဂုဏေဟိ အတိရေကတရော အဟောသိ.

၃၁၂. ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနန္တိ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တဒေဝါနံ. တေ ကိရ ဒေဝါ ဝိဒေဟရဋ္ဌေ မိထိလနဂရဝါသိနော ရညော ဩဝါဒေ ဌတွာ ပဉ္စ သီလာနိ ရက္ခိတွာ ဥပေါသထကမ္မံ ကတွာ တတ္ထ နိဗ္ဗတ္တာ ရညော ဂုဏကထံ ကထေန္တိ. တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ဒေဝါနံ တာဝတိံသာန’’န္တိ.

နိသိန္နော ဟောတီတိ ပါသာဒဝရဿ ဥပရိဂတော ဒါနဉ္စ သီလဉ္စ ဥပပရိက္ခမာနော နိသိန္နော ဟောတိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘ဒါနံ နု ခေါ မဟန္တံ ဥဒါဟု သီလံ၊ ယဒိ ဒါနံ မဟန္တံ၊ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဒါနမေဝ ဒဿာမိ. အထ သီလံ၊ သီလမေဝ ပူရိဿာမီ’’တိ. တဿ ‘‘ဣဒံ မဟန္တံ ဣဒံ မဟန္တ’’န္တိ နိစ္ဆိတုံ အသက္ကောန္တဿေဝ သက္ကော ဂန္တွာ ပုရတော ပါတုရဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊။ပေ။ သမ္မုခေ ပါတုရဟောသီတိ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘ရညော ကင်္ခါ ဥပ္ပန္နာ၊ တဿ ကင်္ခစ္ဆေဒနတ္ထံ ပဉှဉ္စ ကထေဿာမိ၊ ဣဓာဂမနတ္ထာယ ပဋိညဉ္စ ဂဏှိဿာမီ’’တိ. တသ္မာ ဂန္တွာ သမ္မုခေ ပါတုရဟောသိ. ရာဇာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ ရူပံ ဒိသွာ ဘီတော အဟောသိ လောမဟဋ္ဌဇာတော. အထ နံ သက္ကော – ‘‘မာ ဘာယိ၊ မဟာရာဇ၊ ဝိဿတ္ထော ပဉှံ ပုစ္ဆ၊ ကင်္ခံ တေ ပဋိဝိနောဒေဿာမီ’’တိ အာဟ.

ရာဇာ –

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ မဟာရာဇ၊ သဗ္ဗဘူတာနမိဿရ၊

ဒါနံ ဝါ ဗြဟ္မစရိယံ ဝါ၊ ကတမံ သု မဟပ္ဖလ’’န္တိ. –

ပဉှံ ပုစ္ဆိ. သက္ကော – ‘‘ဒါနံ နာမ ကိံ၊ သီလမေဝ ဂုဏဝိသိဋ္ဌတာယ မဟန္တံ. အဟဉှိ ပုဗ္ဗေ၊ မဟာရာဇ၊ ဒသဝဿသဟဿာနိ ဒသန္နံ ဇဋိလသဟဿာနံ ဒါနံ ဒတွာ ပေတ္တိဝိသယတော န မုတ္တော၊ သီလဝန္တာ ပန မယှံ ဒါနံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ’’တိ ဝတွာ ဣမာ ဂါထာ အဝေါစ –

‘‘ဟီနေန ဗြဟ္မစရိယေန၊ ခတ္တိယေ ဥပပဇ္ဇတိ၊

မဇ္ဈိမေန စ ဒေဝတ္တံ၊ ဥတ္တမေန ဝိသုဇ္ဈတိ.

န ဟေတေ သုလဘာ ကာယာ၊ ယာစယောဂေန ကေနစိ၊

ယေ ကာယေ ဥပပဇ္ဇန္တိ၊ အနာဂါရာ တပဿိနော’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၂.၄၂၉-၄၃၀)၊

ဧဝံ ရညော ကင်္ခံ ဝိနောဒေတွာ ဒေဝလောကဂမနာယ ပဋိညာဂဟဏတ္ထံ လာဘာ တေ မဟာရာဇာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ အဝိကမ္ပမာနောတိ အဘာယမာနော. အဓိဝါသေသီတိ အဟံ မဟာဇနံ ကုသလံ သမာဒပေမိ၊ ပုညဝန္တာနံ ပန ဝသနဋ္ဌာနံ ဒိသွာ အာဂတေန မနုဿပထေ သုခံ ကထေတုံ ဟောတီတိ အဓိဝါသေသိ.

၃၁၃. ဧဝံ ဘဒ္ဒန္တဝါတိ ဧဝံ ဟောတု ဘဒ္ဒကံ တဝ ဝစနန္တိ ဝတွာ. ယောဇေတွာတိ ဧကသ္မိံယေဝ ယုဂေ သဟဿအဿာဇာနီယေ ယောဇေတွာ. တေသံ ပန ပါဋိယေက္ကံ ယောဇနကိစ္စံ နတ္ထိ၊ မနံ အာဂမ္မ ယုတ္တာယေဝ ဟောန္တိ. သော ပန ဒိဗ္ဗရထော ဒိယဍ္ဎယောဇနသတိကော ဟောတိ၊ နဒ္ဓိတော ပဋ္ဌာယ ရထသီသံ ပညာသယောဇနာနိ၊ အက္ခဗန္ဓော ပဏ္ဏာသယောဇနာနိ၊ အက္ခဗန္ဓတော ပဋ္ဌာယ ပစ္ဆာဘာဂေါ ပဏ္ဏာသယောဇနာနိ၊ သဗ္ဗော သတ္တဝဏ္ဏရတနမယော. ဒေဝလောကော နာမ ဥဒ္ဓံ၊ မနုဿလောကော အဓော၊ တသ္မာ ဟေဋ္ဌာမုခံ ရထံ ပေသေသီတိ န သလ္လက္ခေတဗ္ဗံ. ယထာ ပန ပကတိမဂ္ဂံ ပေသေတိ၊ ဧဝမေဝ မနုဿာနံ သာယမာသဘတ္တေ နိဋ္ဌိတေ စန္ဒေန သဒ္ဓိံ ယုဂနဒ္ဓံ ကတွာ ပေသေသိ၊ ယမကစန္ဒာ ဥဋ္ဌိတာ ဝိယ အဟေသုံ. မဟာဇနော ဒိသွာ ‘‘ယမကစန္ဒာ ဥဂ္ဂတာ’’တိ အာဟ. အာဂစ္ဆန္တေ အာဂစ္ဆန္တေ န ယမကစန္ဒာ၊ ဧကံ ဝိမာနံ၊ န ဝိမာနံ၊ ဧကော ရထောတိ. ရထောပိ အာဂစ္ဆန္တော အာဂစ္ဆန္တော ပကတိရထပ္ပမာဏောဝ၊ အဿာပိ ပကတိအဿပ္ပမာဏာဝ အဟေသုံ. ဧဝံ ရထံ အာဟရိတွာ ရညော ပါသာဒံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပါစီနသီဟပဉ္ဇရဋ္ဌာနေ ရထံ နိဝတ္တေတွာ အာဂတမဂ္ဂါဘိမုခံ ကတွာ သီဟပဉ္ဇရေ ဌတွာဝ အာရောဟနသဇ္ဇံ ဌပေသိ.

အဘိရုဟ မဟာရာဇာတိ ရာဇာ – ‘‘ဒိဗ္ဗယာနံ မေ လဒ္ဓ’’န္တိ န တာဝဒေဝ အဘိရုဟိ၊ နာဂရာနံ ပန ဩဝါဒံ အဒါသိ ‘‘ပဿထ တာတာ၊ ယံ မေ သက္ကေန ဒေဝရညာ ဒိဗ္ဗရထော ပေသိတော၊ သော စ ခေါ န ဇာတိဂေါတ္တံ ဝါ ကုလပ္ပဒေသံ ဝါ ပဋိစ္စ ပေသိတော၊ မယှံ ပန သီလာစာရဂုဏေ ပသီဒိတွာ ပေသိတော. သစေ တုမှေပိ သီလံ ရက္ခိဿထ၊ တုမှာကမ္ပိ ပေသေဿတိ၊ ဧဝံ ရက္ခိတုံ ယုတ္တံ နာမေတံ သီလံ. နာဟံ ဒေဝလောကံ ဂန္တွာ စိရာယိဿာမိ၊ အပ္ပမတ္တာ ဟောထာ’’တိ မဟာဇနံ ဩဝဒိတွာ ပဉ္စသု သီလေသု ပတိဋ္ဌာပေတွာ ရထံ အဘိရုဟိ. တတော မာတလိ သင်္ဂါဟကော ‘‘အဟမ္ပိ မဟာရာဇဿ မမာနုစ္ဆဝိကံ ကရိဿာမီ’’တိ အာကာသမှိ ဒွေ မဂ္ဂေ ဒဿေတွာ အပိစ မဟာရာဇာတိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ကတမေနာတိ၊ မဟာရာဇ၊ ဣမေသု မဂ္ဂေသု ဧကော နိရယံ ဂစ္ဆတိ၊ ဧကော ဒေဝလောကံ၊ တေသု တံ ကတမေန နေမိ. ယေနာတိ ယေန မဂ္ဂေန ဂန္တွာ ယတ္ထ ပါပကမ္မန္တာ ပါပကာနံ ကမ္မာနံ ဝိပါကံ ပဋိသံဝေဒိယန္တိ၊ တံ ဌာနံ သက္ကာ ဟောတိ ပဿိတုန္တိ အတ္ထော. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော. ဇာတကေပိ –

‘‘ကေန တံ နေမိ မဂ္ဂေန၊ ရာဇသေဋ္ဌ ဒိသမ္ပတိ၊

ယေန ဝါ ပါပကမ္မန္တာ၊ ပုညကမ္မာ စ ယေ နရာ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၂.၄၅၀) –

ဂါထာယ အယမေဝတ္ထော. တေနေဝါဟ –

‘‘နိရယေ တာဝ ပဿာမိ၊ အာဝါသေ ပါပကမ္မိနံ၊

ဌာနာနိ လုဒ္ဒကမ္မာနံ၊ ဒုဿီလာနဉ္စ ယာ ဂတီ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၂.၄၅၁)၊

ဥဘယေနေဝ မံ မာတလိ နေဟီတိ မာတလိ ဒွီဟိ မဂ္ဂေဟိ မံ နေဟိ၊ အဟံ နိရယံ ပဿိတုကာမော ဒေဝလောကမ္ပီတိ. ပဌမံ ကတမေန နေမီတိ. ပဌမံ နိရယမဂ္ဂေန နေဟီတိ. တတော မာတလိ အတ္တနော အာနုဘာဝေန ရာဇာနံ ပဉ္စဒသ မဟာနိရယေ ဒဿေသိ. ဝိတ္ထာရကထာ ပနေတ္ထ –

‘‘ဒဿေသိ မာတလိ ရညော၊ ဒုဂ္ဂံ ဝေတရဏိံ နဒိံ၊

ကုထိတံ ခါရသံယုတ္တံ၊ တတ္တံ အဂ္ဂိသိခူပမ’’န္တိ. (ဇာ. ၂.၂၂.၄၅၂) –

ဇာတကေ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗာ. နိရယံ ဒဿေတွာ ရထံ နိဝတ္တေတွာ ဒေဝလောကာဘိမုခံ ဂန္တွာ ဗီရဏီဒေဝဓီတာယ သောဏဒိန္နဒေဝပုတ္တဿ ဂဏဒေဝပုတ္တာနဉ္စ ဝိမာနာနိ ဒဿေန္တော ဒေဝလောကံ နေသိ. တတြာပိ ဝိတ္ထာရကထာ –

‘‘ယဒိ တေ သုတာ ဗီရဏီ ဇီဝလောကေ၊

အာမာယဒါသီ အဟု ဗြာဟ္မဏဿ၊

သာ ပတ္တကာလေ အတိထိံ ဝိဒိတွာ၊

မာတာဝ ပုတ္တံ သကိမာဘိနန္ဒီ၊

သံယမာ သံဝိဘာဂါ စ၊

သာ ဝိမာနသ္မိ မောဒတီ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၂.၅၀၇) –

ဇာတကေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧဝံ ဂစ္ဆတော ပန တဿ ရထနေမိ ဝဋ္ဋိယာ စိတ္တကူဋဒွါရကောဋ္ဌကဿ ဥမ္မာရေ ပဟတမတ္တေဝ ဒေဝနဂရေ ကောလာဟလံ အဟောသိ. သက္ကံ ဒေဝရာဇာနံ ဧကကံယေဝ ဩဟာယ ဒေဝသံဃော မဟာသတ္တံ ပစ္စုဂ္ဂမနမကာသိ၊ တံ ဒေဝတာနံ အာဒရံ ဒိသွာ သက္ကော စိတ္တံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တော – ‘‘အဘိရမ၊ မဟာရာဇ၊ ဒေဝေသု ဒေဝါနုဘာဝေနာ’’တိ အာဟ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အယံ ရာဇာ အဇ္ဇ အာဂန္တွာ ဧကဒိဝသေနေဝ ဒေဝဂဏံ အတ္တနော အဘိမုခမကာသိ. သစေ ဧကံ ဒွေ ဒိဝသေ ဝသိဿတိ၊ န မံ ဒေဝါ ဩလောကေဿန္တီ’’တိ. သော ဥသူယမာနော၊ ‘‘မဟာရာဇ၊ တုယှံ ဣမသ္မိံ ဒေဝလောကေ ဝသိတုံ ပုညံ နတ္ထိ၊ အညေသံ ပုညေန ဝသာဟီ’’တိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန ဧဝမာဟ. ဗောဓိသတ္တော – ‘‘နာသက္ခိ ဇရသက္ကော မနံ သန္ဓာရေတုံ၊ ပရံ နိဿာယ လဒ္ဓံ ခေါ ပန ယာစိတွာ လဒ္ဓဘဏ္ဍကံ ဝိယ ဟောတီ’’တိ ပဋိက္ခိပန္တော အလံ မာရိသာတိအာဒိမာဟ. ဇာတကေပိ ဝုတ္တံ –

‘‘ယထာ ယာစိတကံ ယာနံ၊ ယထာ ယာစိတကံ ဓနံ၊

ဧဝံသမ္ပဒမေဝေ တံ၊ ယံ ပရတော ဒါနပစ္စယာ၊

န စာဟမေတမိစ္ဆာမိ၊ ယံ ပရတော ဒါနပစ္စယာ’’တိ. (ဇာ. ၂.၂၂.၅၈၅-၅၈၆) –

သဗ္ဗံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဗောဓိသတ္တော ပန မနုဿတ္တဘာဝေန ကတိဝါရေ ဒေဝလောကံ ဂတောတိ. စတ္တာရော – မန္ဓာတုရာဇကာလေ သာဓိနရာဇကာလေ ဂုတ္တိလဝီဏာဝါဒကကာလေ နိမိမဟာရာဇကာလေတိ. သော မန္ဓာတုကာလေ ဒေဝလောကေ အသင်္ချေယျံ ကာလံ ဝသိ၊ တသ္မိဉှိ ဝသမာနေယေဝ ဆတ္တိံသ သက္ကာ စဝိံသု. သာဓိနရာဇကာလေ သတ္တာဟံ ဝသိ၊ မနုဿဂဏနာယ သတ္တ ဝဿသတာနိ ဟောန္တိ. ဂုတ္တိလဝီဏာဝါဒကကာလေ စ နိမိရာဇကာလေ စ မုဟုတ္တမတ္တံ ဝသိ၊ မနုဿဂဏနာယ သတ္တ ဒိဝသာနိ ဟောန္တိ.

၃၁၄. တတ္ထေဝ မိထိလံ ပဋိနေသီတိ ပဋိနေတွာ ပကတိသိရိဂဗ္ဘေယေဝ ပတိဋ္ဌာပေသိ.

၃၁၅. ကဠာရဇနကောတိ တဿ နာမံ. ကဠာရဒန္တတာယ ပန ကဠာရဇနကောတိ ဝုတ္တော. န သော အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇီတိ ဧတ္တကမတ္တမေဝ န အကာသိ၊ သေသံ သဗ္ဗံ ပါကတိကမေဝ အဟောသိ.

၃၁၆. သမုစ္ဆေဒေါ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ကလျာဏဝတ္တံ ကော သမုစ္ဆိန္ဒတိ၊ ကေန သမုစ္ဆိန္နံ၊ ကော ပဝတ္တေတိ၊ ကေန ပဝတ္တိတံ နာမ ဟောတီတိ အယံ ဝိဘာဂေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ သီလဝါ ဘိက္ခု ‘‘န သက္ကာ မယာ အရဟတ္တံ လဒ္ဓု’’န္တိ ဝီရိယံ အကရောန္တော သမုစ္ဆိန္ဒတိ. ဒုဿီလေန သမုစ္ဆိန္နံ နာမ ဟောတိ. သတ္တ သေခါ ပဝတ္တေန္တိ. ခီဏာသဝေန ပဝတ္တိတံ နာမ ဟောတိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

မဃဒေဝသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.