၁. ဃဋိကာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၈၂. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဃဋိကာရသုတ္တံ. တတ္ထ သိတံ ပါတွာကာသီတိ မဟာမဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တော အညတရံ ဘူမိပ္ပဒေသံ ဩလောကေတွာ – ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ မယာ စရိယံ စရမာနေန ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိဝုတ္ထပုဗ္ဗ’’န္တိ အာဝဇ္ဇန္တော အဒ္ဒသ – ‘‘ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဝေဂဠိင်္ဂံ နာမ ဂါမနိဂမော အဟောသိ၊ အဟံ တဒါ ဇောတိပါလော နာမ မာဏဝေါ အဟောသိံ၊ မယှံ သဟာယော ဃဋိကာရော နာမ ကုမ္ဘကာရော အဟောသိ၊ တေန သဒ္ဓိံ မယာ ဣဓ ဧကံ သုကာရဏံ ကတံ၊ တံ ဘိက္ခုသံဃဿ အပါကဋံ ပဋိစ္ဆန္နံ၊ ဟန္ဒ နံ ဘိက္ခုသံဃဿ ပါကဋံ ကရောမီ’’တိ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ပဒေသေ ဌိတကောဝ သိတပါတုကမ္မမကာသိ၊ အဂ္ဂဂ္ဂဒန္တေ ဒဿေတွာ မန္ဒဟသိတံ ဟသိ. ယထာ ဟိ လောကိယမနုဿာ ဥရံ ပဟရန္တာ – ‘‘ကုဟံ ကုဟ’’န္တိ ဟသန္တိ၊ န ဧဝံ ဗုဒ္ဓါ၊ ဗုဒ္ဓါနံ ပန ဟသိတံ ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာကာရမတ္တမေဝ ဟောတိ.

ဟသိတဉ္စ နာမေတံ တေရသဟိ သောမနဿသဟဂတစိတ္တေဟိ ဟောတိ. တတ္ထ လောကိယမဟာဇနော အကုသလတော စတူဟိ၊ ကာမာဝစရကုသလတော စတူဟီတိ အဋ္ဌဟိ စိတ္တေဟိ ဟသတိ၊ သေက္ခာ အကုသလတော ဒိဋ္ဌိသမ္ပယုတ္တာနိ ဒွေ အပနေတွာ ဆဟိ စိတ္တေဟိ ဟသန္တိ၊ ခီဏာသဝါ စတူဟိ သဟေတုကကိရိယစိတ္တေဟိ ဧကေန အဟေတုကကိရိယစိတ္တေနာတိ ပဉ္စဟိ စိတ္တေဟိ ဟသန္တိ. တေသုပိ ဗလဝါရမ္မဏေ အာပါထဂတေ ဒွီဟိ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေဟိ ဟသန္တိ၊ ဒုဗ္ဗလာရမ္မဏေ ဒုဟေတုကစိတ္တဒွယေန စ အဟေတုကစိတ္တေန စာတိ တီဟိ စိတ္တေဟိ ဟသန္တိ. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ကိရိယာဟေတုကမနောဝိညာဏဓာတုသောမနဿသဟဂတစိတ္တံ ဘဂဝတော ဟဋ္ဌပဟဋ္ဌာကာရမတ္တံ ဟသိတံ ဥပ္ပါဒေသိ.

တံ ပနေတံ ဟသိတံ ဧဝံ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ထေရဿ ပါကဋံ အဟောသိ. ကထံ? တထာရူပေ ဟိ ကာလေ တထာဂတဿ စတူဟိ ဒါဌာဟိ စတုဒ္ဒီပိကမဟာမေဃမုခတော သတေရတာဝိဇ္ဇုလတာ ဝိယ ဝိရောစမာနာ မဟာတာလက္ခန္ဓပမာဏာ ရသ္မိဝဋ္ဋိယော ဥဋ္ဌဟိတွာ တိက္ခတ္တုံ သီသဝရံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဒါဌဂ္ဂေသုယေဝ အန္တရဓာယန္တိ. တေန သညာဏေန အာယသ္မာ အာနန္ဒော ဘဂဝတော ပစ္ဆတော ဂစ္ဆမာနောပိ သိတပါတုဘာဝံ ဇာနာတိ.

ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစာတိ – ‘‘ဧတ္ထ ကိရ ကဿပေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃံ ဩဝဒိ၊ စတုသစ္စပ္ပကာသနံ အကာသိ၊ ဘဂဝတောပိ ဧတ္ထ နိသီဒိတုံ ရုစိံ ဥပ္ပါဒေဿာမိ၊ ဧဝမယံ ဘူမိဘာဂေါ ဒွီဟိ ဗုဒ္ဓေဟိ ပရိဘုတ္တော ဘဝိဿတိ၊ မဟာဇနော ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇေတွာ စေတိယဋ္ဌာနံ ကတွာ ပရိစရန္တော သဂ္ဂမဂ္ဂပရာယဏော ဘဝိဿတီ’’တိ စိန္တေတွာ ဧတံ ‘‘တေန ဟိ၊ ဘန္တေ၊’’တိအာဒိဝစနံ အဝေါစ.

၂၈၃. မုဏ္ဍကေန သမဏကေနာတိ မုဏ္ဍံ မုဏ္ဍောတိ၊ သမဏံ ဝါ သမဏောတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ၊ အယံ ပန အပရိပက္ကဉာဏတ္တာ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဥဂ္ဂဟိတဝေါဟာရဝသေနေဝ ဟီဠေန္တော ဧဝမာဟ. သောတ္တိသိနာနိန္တိ သိနာနတ္ထာယ ကတသောတ္တိံ. သောတ္တိ နာမ ကုရုဝိန္ဒပါသာဏစုဏ္ဏာနိ လာခါယ ဗန္ဓိတွာ ကတဂုဠိကကလာပကာ ဝုစ္စတိ၊ ယံ သန္ဓာယ – ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခူ ကုရုဝိန္ဒကသုတ္တိယာ နဟာယန္တီ’’တိ (စူဠဝ. ၂၄၃) ဝုတ္တံ. တံ ဥဘောသု အန္တေသု ဂဟေတွာ သရီရံ ဃံသန္တိ. ဧဝံ သမ္မာတိ ယထာ ဧတရဟိပိ မနုဿာ ‘‘စေတိယဝန္ဒနာယ ဂစ္ဆာမ၊ ဓမ္မဿဝနတ္ထာယ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝုတ္တာ ဥဿာဟံ န ကရောန္တိ၊ ‘‘နဋသမဇ္ဇာဒိဒဿနတ္ထာယ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝုတ္တာ ပန ဧကဝစနေနေဝ သမ္ပဋိစ္ဆန္တိ၊ တထေဝ သိနှာယိတုန္တိ ဝုတ္တေ ဧကဝစနေန သမ္ပဋိစ္ဆန္တော ဧဝမာဟ.

၂၈၄. ဇောတိပါလံ မာဏဝံ အာမန္တေသီတိ ဧကပဿေ အရိယပရိဟာရေန ပဌမတရံ နှာယိတွာ ပစ္စုတ္တရိတွာ ဌိတော တဿ မဟန္တေန ဣဿရိယပရိဟာရေန နှာယန္တဿ နှာနပရိယောသာနံ အာဂမေတွာ တံ နိဝတ္ထနိဝါသနံ ကေသေ ဝေါဒကေ ကုရုမာနံ အာမန္တေသိ. အယန္တိ အာသန္နတ္တာ ဒဿေန္တော အာဟ. ဩဝဋ္ဋိကံ ဝိနိဝဋ္ဌေတွာတိ နာဂဗလော ဗောဓိသတ္တော ‘‘အပေဟိ သမ္မာ’’တိ ဤသကံ ပရိဝတ္တမာနောဝ တေန ဂဟိတဂဟဏံ ဝိဿဇ္ဇာပေတွာတိ အတ္ထော. ကေသေသု ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစာတိ သော ကိရ စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ဇောတိပါလော ပညဝါ၊ သကိံ ဒဿနံ လဘမာနော တထာဂတဿ ဒဿနေပိ ပသီဒိဿတိ၊ ဓမ္မကထာယပိ ပသီဒိဿတိ၊ ပသန္နော စ ပသန္နာကာရံ ကာတုံ သက္ခိဿတိ၊ မိတ္တာ နာမ ဧတဒတ္ထံ ဟောန္တိ၊ ယံကိဉ္စိ ကတွာ မမ သဟာယံ ဂဟေတွာ ဒသဗလဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ. တသ္မာ နံ ကေသေသု ပရာမသိတွာ ဧတဒဝေါစ.

ဣတ္တရဇစ္စောတိ အညဇာတိကော၊ မယာ သဒ္ဓိံ အသမာနဇာတိကော၊ လာမကဇာတိကောတိ အတ္ထော. န ဝတိဒန္တိ ဣဒံ အမှာကံ ဂမနံ န ဝတ ဩရကံ ဘဝိဿတိ န ခုဒ္ဒကံ၊ မဟန္တံ ဘဝိဿတိ. အယဉှိ န အတ္တနော ထာမေန ဂဏှိ၊ သတ္ထု ထာမေန ဂဏှီတိ ဂဟဏသ္မိံယေဝ နိဋ္ဌံ အဂမာသိ. ယာဝတာဒေါဟိပီတိ ဧတ္ထ ဒေါကာရဟိကာရပိကာရာ နိပါတာ၊ ယာဝတုပရိမန္တိ အတ္ထော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ဝါစာယ အာလပနံ ဩဝဋ္ဋိကာယ ဂဟဏဉ္စ အတိက္ကမိတွာ ယာဝ ကေသဂ္ဂဟဏမ္ပိ တတ္ထ ဂမနတ္ထံ ပယောဂေါ ကတ္တဗ္ဗော’’တိ.

၂၈၅. ဓမ္မိယာ ကထာယာတိ ဣဓ သတိပဋိလာဘတ္ထာယ ပုဗ္ဗေနိဝါသပဋိသံယုတ္တာ ဓမ္မီ ကထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တဿ ဟိ ဘဂဝါ၊ – ‘‘ဇောတိပါလ၊ တွံ န လာမကဋ္ဌာနံ ဩတိဏ္ဏသတ္တော၊ မဟာဗောဓိပလ္လင်္ကေ ပန သဗ္ဗညုတညာဏံ ပတ္ထေတွာ ဩတိဏ္ဏောသိ၊ တာဒိသဿ နာမ ပမာဒဝိဟာရော န ယုတ္တော’’တိအာဒိနာ နယေန သတိပဋိလာဘာယ ဓမ္မံ ကထေသိ. ပရသမုဒ္ဒဝါသီထေရာ ပန ဝဒန္တိ – ‘‘ဇောတိပါလ၊ ယထာ အဟံ ဒသပါရမိယော ပူရေတွာ သဗ္ဗညုတညာဏံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဝီသတိသဟဿဘိက္ခုပရိဝါရော လောကေ ဝိစရာမိ၊ ဧဝမေဝံ တွမ္ပိ ဒသပါရမိယော ပူရေတွာ သဗ္ဗညုတညာဏံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ သမဏဂဏပရိဝါရော လောကေ ဝိစရိဿသိ. ဧဝရူပေန နာမ တယာ ပမာဒံ အာပဇ္ဇိတုံ န ယုတ္တ’’န္တိ ယထာဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ စိတ္တံ နမတိ၊ ဧဝံ ကာမေသု အာဒီနဝံ နေက္ခမ္မေ စ အာနိသံသံ ကထေသီတိ.

၂၈၆. အလတ္ထ ခေါ၊ အာနန္ဒ၊။ပေ။ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အလတ္ထ ဥပသမ္ပဒန္တိ ပဗ္ဗဇိတွာ ကိမကာသိ? ယံ ဗောဓိသတ္တေဟိ ကတ္တဗ္ဗံ. ဗောဓိသတ္တာ ဟိ ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခေ ပဗ္ဗဇန္တိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ပန ဣတ္တရသတ္တာ ဝိယ ပတိတသိင်္ဂါ န ဟောန္တိ၊ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေ ပန သုပတိဋ္ဌာယ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ တေရသ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒါယ အရညံ ပဝိသိတွာ ဂတပစ္စာဂတဝတ္တံ ပူရယမာနာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ယာဝ အနုလောမဉာဏံ အာဟစ္စ တိဋ္ဌန္တိ၊ မဂ္ဂဖလတ္ထံ ဝါယာမံ န ကရောန္တိ. ဇောတိပါလောပိ တထေဝ အကာသိ.

၂၈၇. အဍ္ဎမာသုပသမ္ပန္နေတိ ကုလဒါရကဉှိ ပဗ္ဗာဇေတွာ အဍ္ဎမာသမ္ပိ အဝသိတွာ ဂတေ မာတာပိတူနံ သောကော န ဝူပသမ္မတိ၊ သောပိ ပတ္တစီဝရဂ္ဂဟဏံ န ဇာနာတိ၊ ဒဟရဘိက္ခုသာမဏေရေဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသော န ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ထေရေဟိ သဒ္ဓိံ သိနေဟော န ပတိဋ္ဌာတိ၊ ဂတဂတဋ္ဌာနေ အနဘိရတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဧတ္တကံ ပန ကာလံ နိဝါသေ သတိ မာတာပိတရော ပဿိတုံ လဘန္တိ. တေန တေသံ သောကော တနုဘာဝံ ဂစ္ဆတိ၊ ပတ္တစီဝရဂ္ဂဟဏံ ဇာနာတိ၊ သာမဏေရဒဟရဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ ဝိဿာသော ဇာယတိ၊ ထေရေဟိ သဒ္ဓိံ သိနေဟော ပတိဋ္ဌာတိ၊ ဂတဂတဋ္ဌာနေ အဘိရမတိ၊ န ဥက္ကဏ္ဌတိ. တသ္မာ ဧတ္တကံ ဝသိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ အဍ္ဎမာသံ ဝသိတွာ ပက္ကာမိ.

ပဏ္ဍုပုဋကဿ သာလိနောတိ ပုဋကေ ကတွာ သုက္ခာပိတဿ ရတ္တသာလိနော. တဿ ကိရ သာလိနော ဝပ္ပကာလတော ပဋ္ဌာယ အယံ ပရိဟာရော – ကေဒါရာ သုပရိကမ္မကတာ ဟောန္တိ၊ တတ္ထ ဗီဇာနိ ပတိဋ္ဌာပေတွာ ဂန္ဓောဒကေန သိဉ္စိံသု၊ ဝပ္ပကာလေ ဝိတာနံ ဝိယ ဥပရိ ဝတ္ထကိလဉ္ဇံ ဗန္ဓိတွာ ပရိပက္ကကာလေ ဝီဟိသီသာနိ ဆိန္ဒိတွာ မုဋ္ဌိမတ္တေ ပုဋကေ ကတွာ ယောတ္တဗဒ္ဓေ ဝေဟာသံယေဝ သုက္ခာပေတွာ ဂန္ဓစုဏ္ဏာနိ အတ္ထရိတွာ ကောဋ္ဌကေသု ပူရေတွာ တတိယေ ဝဿေ ဝိဝရိံသု. ဧဝံ တိဝဿံ ပရိဝုတ္ထဿ သုဂန္ဓရတ္တသာလိနော အပဂတကာဠကေ သုပရိသုဒ္ဓေ တဏ္ဍုလေ ဂဟေတွာ ခဇ္ဇကဝိကတိမ္ပိ ဘတ္တမ္ပိ ပဋိယာဒိယိံသု. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ပဏီတံ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ။ပေ။ ကာလံ အာရောစာပေသီတိ.

၂၈၈. အဓိဝုဋ္ဌော မေတိ ကိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ? ဝေဂဠိင်္ဂတော နိက္ခမနကာလေ ဃဋိကာရော အတ္တနော သန္တိကေ ဝဿာဝါသံ ဝသနတ္ထာယ ပဋိညံ အဂ္ဂဟေသိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. အဟုဒေဝ အညထတ္တံ အဟု ဒေါမနဿန္တိ တေမာသံ ဒါနံ ဒါတုံ၊ ဓမ္မဉ္စ သောတုံ၊ ဣမိနာ စ နိယာမေန ဝီသတိ ဘိက္ခုသဟဿာနိ ပဋိဇဂ္ဂိတုံ နာလတ္ထန္တိ အလာဘံ အာရဗ္ဘ စိတ္တညထတ္တံ စိတ္တဒေါမနဿံ အဟောသိ၊ န တထာဂတံ အာရဗ္ဘ. ကသ္မာ? သောတာပန္နတ္တာ. သော ကိရ ပုဗ္ဗေ ဗြာဟ္မဏဘတ္တော အဟောသိ. အထေကသ္မိံ သမယေ ပစ္စန္တေ ကုပိတေ ဝူပသမနတ္ထံ ဂစ္ဆန္တော ဥရစ္ဆဒံ နာမ ဓီတရမာဟ – ‘‘အမ္မ အမှာကံ ဒေဝေ မာ ပမဇ္ဇီ’’တိ. ဗြာဟ္မဏာ တံ ရာဇဓီတရံ ဒိသွာ ဝိသညိနော အဟေသုံ. ကေ ဣမေ စာတိ ဝုတ္တေ တုမှာကံ ဘူမိဒေဝါတိ. ဘူမိဒေဝါ နာမ ဧဝရူပါ ဟောန္တီတိ နိဋ္ဌုဘိတွာ ပါသာဒံ အဘိရုဟိ. သာ ဧကဒိဝသံ ဝီထိံ ဩလောကေန္တီ ဌိတာ ကဿပဿ ဘဂဝတော အဂ္ဂသာဝကံ ဒိသွာ ပက္ကောသာပေတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ဒတွာ အနုမောဒနံ သုဏမာနာယေဝ သောတာပန္နာ ဟုတွာ ‘‘အညေပိ ဘိက္ခူ အတ္ထီ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သတ္ထာ ဝီသတိယာ ဘိက္ခုသဟဿေဟိ သဒ္ဓိံ ဣသိပတနေ ဝသတီ’’တိ စ သုတွာ နိမန္တေတွာ ဒါနံ အဒါသိ.

ရာဇာ ပစ္စန္တံ ဝူပသမေတွာ အာဂတော. အထ နံ ပဌမတရမေဝ ဗြာဟ္မဏာ အာဂန္တွာ ဓီတု အဝဏ္ဏံ ဝတွာ ပရိဘိန္ဒိံသု. ရာဇာ ပန ဓီတု ဇာတကာလေယေဝ ဝရံ အဒါသိ. တဿာ ‘‘သတ္တ ဒိဝသာနိ ရဇ္ဇံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိ ဝရံ ဂဏှိံသု. အထဿာ ရာဇာ သတ္တ ဒိဝသာနိ ရဇ္ဇံ နိယျာတေသိ. သာ သတ္ထာရံ ဘောဇယမာနာ ရာဇာနံ ပက္ကောသာပေတွာ ဗဟိသာဏိယံ နိသီဒါပေသိ. ရာဇာ သတ္ထု အနုမောဒနံ သုတွာဝ သောတာပန္နော ဇာတော. သောတာပန္နဿ စ နာမ တထာဂတံ အာရဗ္ဘ အာဃာတော နတ္ထိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘န တထာဂတံ အာရဗ္ဘာ’’တိ.

ယံ ဣစ္ဆတိ တံ ဟရတူတိ သော ကိရ ဘာဇနာနိ ပစိတွာ ကယဝိက္ကယံ န ကရောတိ၊ ဧဝံ ပန ဝတွာ ဒါရုတ္ထာယ ဝါ မတ္တိကတ္ထာယ ဝါ ပလာလတ္ထာယ ဝါ အရညံ ဂစ္ဆတိ. မဟာဇနာ ‘‘ဃဋိကာရေန ဘာဇနာနိ ပက္ကာနီ’’တိ သုတွာ ပရိသုဒ္ဓတဏ္ဍုလလောဏဒဓိတေလဖာဏိတာဒီနိ ဂဟေတွာ အာဂစ္ဆန္တိ. သစေ ဘာဇနံ မဟဂ္ဃံ ဟောတိ၊ မူလံ အပ္ပံ၊ ယံ ဝါ တံ ဝါ ဒတွာ ဂဏှာမာတိ တံ န ဂဏှန္တိ. ဓမ္မိကော ဝါဏိဇော မာတာပိတရော ပဋိဇဂ္ဂတိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပဋ္ဌဟတိ၊ ဗဟု နော အကုသလံ ဘဝိဿတီတိ ပုန ဂန္တွာ မူလံ အာဟရန္တိ. သစေ ပန ဘာဇနံ အပ္ပဂ္ဃံ ဟောတိ၊ အာဘတံ မူလံ ဗဟု၊ ဓမ္မိကော ဝါဏိဇော၊ အမှာကံ ပုညံ ဘဝိဿတီတိ ယထာဘတံ ဃရသာမိကာ ဝိယ သာဓုကံ ပဋိသာမေတွာ ဂစ္ဆန္တိ. ဧဝံဂုဏော ပန ကသ္မာ န ပဗ္ဗဇတီတိ. ရညော ဝစနပထံ ပစ္ဆိန္ဒန္တော အန္ဓေ ဇိဏ္ဏေ မာတာပိတရော ပေါသေတီတိ အာဟ.

၂၈၉. ကော နု ခေါတိ ကုဟိံ နု ခေါ. ကုမ္ဘိယာတိ ဥက္ခလိတော. ပရိယောဂါတိ သူပဘာဇနတော. ပရိဘုဉ္ဇာတိ ဘုဉ္ဇ. ကသ္မာ ပနေတေ ဧဝံ ဝဒန္တိ? ဃဋိကာရော ကိရ ဘတ္တံ ပစိတွာ သူပံ သမ္ပာဒေတွာ မာတာပိတရော ဘောဇေတွာ သယမ္ပိ ဘုဉ္ဇိတွာ ဘဂဝတော ဝဍ္ဎမာနကံ ဘတ္တသူပံ ပဋ္ဌပေတွာ အာသနံ ပညပေတွာ အာဓာရကံ ဥပဋ္ဌပေတွာ ဥဒကံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ မာတာပိတူနံ သညံ ဒတွာ အရညံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မာ ဧဝံ ဝဒန္တိ. အဘိဝိဿတ္ထောတိ အတိဝိဿတ္ထော. ပီတိသုခံ န ဝိဇဟတီတိ န နိရန္တရံ ဝိဇဟတိ၊ အထ ခေါ ရတ္တိဘာဂေ ဝါ ဒိဝသဘာဂေ ဝါ ဂါမေ ဝါ အရညေ ဝါ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ခဏေ – ‘‘သဒေဝကေ နာမ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော မယှံ ဂေဟံ ပဝိသိတွာ သဟတ္ထေန အာမိသံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ လာဘာ ဝတ မေ’’တိ အနုဿရတိ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ခဏေ ပဉ္စဝဏ္ဏာ ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တံ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝုတ္တံ.

၂၉၀. ကဠောပိယာတိ ပစ္ဆိတော. ကိံ ပန ဘဂဝါ ဧဝမကာသီတိ. ပစ္စယော ဓမ္မိကော၊ ဘိက္ခူနံ ပတ္တေ ဘတ္တသဒိသော၊ တသ္မာ ဧဝမကာသိ. သိက္ခာပဒပညတ္တိပိ စ သာဝကာနံယေဝ ဟောတိ၊ ဗုဒ္ဓါနံ သိက္ခာပဒဝေလာ နာမ နတ္ထိ. ယထာ ဟိ ရညော ဥယျာနေ ပုပ္ဖဖလာနိ ဟောန္တိ၊ အညေသံ တာနိ ဂဏှန္တာနံ နိဂ္ဂဟံ ကရောန္တိ၊ ရာဇာ ယထာရုစိယာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမေတံ. ပရသမုဒ္ဒဝါသီထေရာ ပန ‘‘ဒေဝတာ ကိရ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ အဒံသူ’’တိ ဝဒန္တိ.

၂၉၁. ဟရထ၊ ဘန္တေ၊ ဟရထ ဘဒြမုခါတိ အမှာကံ ပုတ္တော ‘‘ကုဟိံ ဂတောသီ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ဒသဗလဿ သန္တိက’’န္တိ ဝဒတိ၊ ကုဟိံ နု ခေါ ဂစ္ဆတိ၊ သတ္ထု ဝသနဋ္ဌာနဿ ဩဝဿကဘာဝမ္ပိ န ဇာနာတီတိ ပုတ္တေ အပရာဓသညိနော ဂဟဏေ တုဋ္ဌစိတ္တာ ဧဝမာဟံသု.

တေမာသံ အာကာသစ္ဆဒနံ အဋ္ဌာသီတိ ဘဂဝါ ကိရ စတုန္နံ ဝဿိကာနံ မာသာနံ ဧကံ မာသံ အတိက္ကမိတွာ တိဏံ အာဟရာပေသိ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. အယံ ပနေတ္ထ ပဒတ္ထော – အာကာသံ ဆဒနမဿာတိ အာကာသစ္ဆဒနံ. န ဒေဝေါတိဝဿီတိ ကေဝလံ နာတိဝဿိ၊ ယထာ ပနေတ္ထ ပကတိယာ စ နိဗ္ဗကောသဿ ဥဒကပါတဋ္ဌာနဗ္ဘန္တရေ ဧကမ္ပိ ဥဒကဗိန္ဒု နာတိဝဿိ၊ ဧဝံ ဃနဆဒနဂေဟဗ္ဘန္တရေ ဝိယ န ဝါတာတပါပိ အာဗာဓံ အကံသု၊ ပကတိယာ ဥတုဖရဏမေဝ အဟောသိ. အပရဘာဂေ တသ္မိံ နိဂမေ ဆဍ္ဍိတေပိ တံ ဌာနံ အနောဝဿကမေဝ အဟောသိ. မနုဿာ ကမ္မံ ကရောန္တာ ဒေဝေ ဝဿန္တေ တတ္ထ သာဋကေ ဌပေတွာ ကမ္မံ ကရောန္တိ. ယာဝ ကပ္ပုဋ္ဌာနာ တံ ဌာနံ တာဒိသမေဝ ဘဝိဿတိ. တဉ္စ ခေါ ပန န တထာဂတဿ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေန၊ တေသံယေဝ ပန ဂုဏသမ္ပတ္တိယာ. တေသဉှိ – ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကတ္ထ န လဘေယျ၊ အမှာကံ နာမ ဒွိန္နံ အန္ဓကာနံ နိဝေသနံ ဥတ္တိဏံ ကာရေသီ’’တိ န တပ္ပစ္စယာ ဒေါမနဿံ ဥဒပါဒိ – ‘‘သဒေဝကေ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော အမှာကံ နိဝေသနာ တိဏံ အာဟရာပေတွာ ဂန္ဓကုဋိံ ဆာဒါပေသီ’’တိ ပန တေသံ အနပ္ပကံ ဗလဝသောမနဿံ ဥဒပါဒိ. ဣတိ တေသံယေဝ ဂုဏသမ္ပတ္တိယာ ဣဒံ ပါဋိဟာရိယံ ဇာတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၂၉၂. တဏ္ဍုလဝါဟသတာနီတိ ဧတ္ထ ဒွေ သကဋာနိ ဧကော ဝါဟောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တဒုပိယဉ္စ သူပေယျန္တိ သူပတ္ထာယ တဒနုရူပံ တေလဖာဏိတာဒိံ. ဝီသတိဘိက္ခုသဟဿဿ တေမာသတ္ထာယ ဘတ္တံ ဘဝိဿတီတိ ကိရ သညာယ ရာဇာ ဧတ္တကံ ပေသေသိ. အလံ မေ ရညောဝ ဟောတူတိ ကသ္မာ ပဋိက္ခိပိ? အဓိဂတအပ္ပိစ္ဆတာယ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘နာဟံ ရညာ ဒိဋ္ဌပုဗ္ဗော၊ ကထံ နု ခေါ ပေသေသီ’’တိ. တတော စိန္တေသိ – ‘‘သတ္ထာ ဗာရာဏသိံ ဂတော၊ အဒ္ဓါ သော ရညော ဝဿာဝါသံ ယာစိယမာနော မယှံ ပဋိညာတဘာဝံ အာရောစေတွာ မမ ဂုဏကထံ ကထေသိ၊ ဂုဏကထာယ လဒ္ဓလာဘော ပန နဋေန နစ္စိတွာ လဒ္ဓံ ဝိယ ဂါယကေန ဂါယိတွာ လဒ္ဓံ ဝိယ စ ဟောတိ. ကိံ မယှံ ဣမိနာ၊ ကမ္မံ ကတွာ ဥပ္ပန္နေန မာတာပိတူနမ္ပိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿပိ ဥပဋ္ဌာနံ သက္ကာ ကာတု’’န္တိ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

ဃဋိကာရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.