၁. အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၇. ဧဝံ မေ သုတန္တိ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ. တတ္ထ အမ္ဗလဋ္ဌိကာယံ ဝိဟရတီတိ ဝေဠုဝနဝိဟာရဿ ပစ္စန္တေ ပဓာနဃရသင်္ခေပေ ဝိဝေကကာမာနံ ဝသနတ္ထာယ ကတေ အမ္ဗလဋ္ဌိကာတိ ဧဝံနာမကေ ပါသာဒေ ပဝိဝေကံ ဗြူဟယန္တော ဝိဟရတိ. ကဏ္ဋကော နာမ ဇာတကာလတော ပဋ္ဌာယ တိခိဏောဝ ဟောတိ၊ ဧဝမေဝံ အယမ္ပိ အာယသ္မာ သတ္တဝဿိကသာမဏေရကာလေယေဝ ပဝိဝေကံ ဗြူဟယမာနော တတ္ထ ဝိဟာသိ. ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတောတိ ဖလသမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌာယ. အာသနန္တိ ပကတိပညတ္တမေဝေတ္ထ အာသနံ အတ္ထိ၊ တံ ပပ္ဖေါဋေတွာ ဌပေသိ. ဥဒကာဓာနေတိ ဥဒကဘာဇနေ. ‘‘ဥဒကဋ္ဌာနေ’’တိပိ ပါဌော.

အာယသ္မန္တံ ရာဟုလံ အာမန္တေသီတိ ဩဝါဒဒါနတ္ထံ အာမန္တေသိ. ဘဂဝတာ ဟိ ရာဟုလတ္ထေရဿ သမ္ဗဟုလာ ဓမ္မဒေသနာ ကတာ. သာမဏေရပဉှံ ထေရဿေဝ ဝုတ္တံ. တထာ ရာဟုလသံယုတ္တံ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ္တမိဒံ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တန္တိ.

အယဉှိ အာယသ္မာ သတ္တဝဿိကကာလေ ဘဂဝန္တံ စီဝရကဏ္ဏေ ဂဟေတွာ ‘‘ဒါယဇ္ဇံ မေ သမဏ ဒေဟီ’’တိ ဒါယဇ္ဇံ ယာစမာနော ဘဂဝတာ ဓမ္မသေနာပတိသာရိပုတ္တတ္ထေရဿ နိယျာဒေတွာ ပဗ္ဗာဇိတော. အထ ဘဂဝါ ဒဟရကုမာရာ နာမ ယုတ္တာယုတ္တံ ကထံ ကထေန္တိ၊ ဩဝါဒမဿ ဒေမီတိ ရာဟုလကုမာရံ အာမန္တေတွာ ‘‘သာမဏေရေန နာမ၊ ရာဟုလ၊ တိရစ္ဆာနကထံ ကထေတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ တွံ ကထယမာနော ဧဝရူပံ ကထံ ကထေယျာသီ’’တိ သဗ္ဗဗုဒ္ဓေဟိ အဝိဇဟိတံ ဒသပုစ္ဆံ ပဉ္စပဏ္ဏာသဝိဿဇ္ဇနံ – ‘‘ဧကော ပဉှော ဧကော ဥဒ္ဒေသော ဧကံ ဝေယျာကရဏံ ဒွေ ပဉှာ။ပေ။ ဒသ ပဉှာ ဒသ ဥဒ္ဒေသာ ဒသ ဝေယျာကရဏာတိ. ဧကံ နာမ ကိံ? သဗ္ဗေ သတ္တာ အာဟာရဋ္ဌိတိကာ။ပေ။ ဒသ နာမ ကိံ? ဒသဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတော အရဟာတိ ဝုစ္စတီ’’တိ (ခု. ပါ. ၄.၁၀) ဣမံ သာမဏေရပဉှံ ကထေသိ. ပုန စိန္တေသိ ‘‘ဒဟရကုမာရာ နာမ ပိယမုသာဝါဒါ ဟောန္တိ၊ အဒိဋ္ဌမေဝ ဒိဋ္ဌံ အမှေဟိ၊ ဒိဋ္ဌမေဝ န ဒိဋ္ဌံ အမှေဟီတိ ဝဒန္တိ ဩဝါဒမဿ ဒေမီ’’တိ အက္ခီဟိ ဩလောကေတွာပိ သုခသဉ္ဇာနနတ္ထံ ပဌမမေဝ စတဿော ဥဒကာဓာနူပမာယော၊ တတော ဒွေ ဟတ္ထိဥပမာယော ဧကံ အာဒါသူပမဉ္စ ဒဿေတွာ ဣမံ သုတ္တံ ကထေသိ. စတူသု ပန ပစ္စယေသု တဏှာဝိဝဋ္ဋနံ ပဉ္စသု ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနံ ကလျာဏမိတ္တုပနိဿယဿ မဟန္တဘာဝဉ္စ ဒဿေတွာ ရာဟုလသုတ္တံ (သု. နိ. ရာဟုလသုတ္တ) ကထေသိ. အာဂတာဂတဋ္ဌာနေ ဘဝေသု ဆန္ဒရာဂေါ န ကတ္တဗ္ဗောတိ ဒဿေတုံ ရာဟုလသံယုတ္တံ (သံ. နိ. ၂.၁၈၈ အာဒယော) ကထေသိ. ‘‘အဟံ သောဘာမိ၊ မမ ဝဏ္ဏာယတနံ ပသန္န’’န္တိ အတ္တဘာဝံ နိဿာယ ဂေဟဿိတဆန္ဒရာဂေါ န ကတ္တဗ္ဗောတိ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ ကထေသိ.

တတ္ထ ရာဟုလသုတ္တံ ဣမသ္မိံ နာမ ကာလေ ဝုတ္တန္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. တဉှိ အဘိဏှောဝါဒဝသေန ဝုတ္တံ. ရာဟုလသံယုတ္တံ သတ္တဝဿိကကာလတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အဝဿိကဘိက္ခုကာလာ ဝုတ္တံ. မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ အဋ္ဌာရသ ဝဿသာမဏေရကာလေ ဝုတ္တံ. စူဠရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ အဝဿိကဘိက္ခုကာလေ ဝုတ္တံ. ကုမာရကပဉှဉ္စ ဣဒဉ္စ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ သတ္တဝဿိကသာမဏေရကာလေ ဝုတ္တံ. တေသု ရာဟုလသုတ္တံ အဘိဏှောဝါဒတ္ထံ၊ ရာဟုလသံယုတ္တံ၊ ထေရဿ ဝိပဿနာဂဗ္ဘဂဟဏတ္ထံ၊ မဟာရာဟုလောဝါဒံ ဂေဟဿိတဆန္ဒရာဂဝိနောဒနတ္ထံ၊ စူဠရာဟုလောဝါဒံ ထေရဿ ပဉ္စဒသ-ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယ-ဓမ္မပရိပါကကာလေ အရဟတ္တဂါဟာပနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ဣဒဉ္စ ပန သန္ဓာယ ရာဟုလတ္ထေရော ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ တထာဂတဿ ဂုဏံ ကထေန္တော ဣဒမာဟ –

‘‘ကိကီဝ ဗီဇံ ရက္ခေယျ၊ စာမရီ ဝါလမုတ္တမံ၊

နိပကော သီလသမ္ပန္နော၊ မမံ ရက္ခိ တထာဂတော’’တိ. (အပ. ၁.၂.၈၃)၊

သာမဏေရပဉှံ အယုတ္တဝစနပဟာနတ္ထံ၊ ဣဒံ အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒဿ အကရဏတ္ထံ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ပဿသိ နောတိ ပဿသိ နု. ပရိတ္တန္တိ ထောကံ. သာမညန္တိ သမဏဓမ္မော. နိက္ကုဇ္ဇိတွာတိ အဓောမုခံ ကတွာ. ဥက္ကုဇ္ဇိတွာတိ ဥတ္တာနံ ကတွာ.

၁၀၈. သေယျထာပိ၊ ရာဟုလ၊ ရညော နာဂေါတိ အယံ ဥပမာ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒေ သံဝရရဟိတဿ ဩပမ္မဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တာ. တတ္ထ ဤသာဒန္တောတိ ရထီသာသဒိသဒန္တော. ဥရုဠှဝါတိ အဘိဝဍ္ဎိတော အာရောဟသမ္ပန္နော. အဘိဇာတောတိ သုဇာတော ဇာတိသမ္ပန္နော. သင်္ဂါမာဝစရောတိ သင်္ဂါမံ ဩတိဏ္ဏပုဗ္ဗော. ကမ္မံ ကရောတီတိ အာဂတာဂတေ ပဝဋ္ဋေန္တော ဃာတေတိ. ပုရတ္ထိမကာယာဒီသု ပန ပုရတ္ထိမကာယေန တာဝ ပဋိသေနာယ ဖလကကောဋ္ဌကမုဏ္ဍပါကာရာဒယော ပါတေတိ၊ တထာ ပစ္ဆိမကာယေန. သီသေန ကမ္မံ နာမ နိယမေတွာ ဧတံ ပဒေသံ မဒ္ဒိဿာမီတိ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကေတိ၊ ဧတ္တကေန သတမ္ပိ သဟဿမ္ပိ ဒွေဓာ ဘိဇ္ဇတိ. ကဏ္ဏေဟိ ကမ္မံ နာမ အာဂတာဂတေ သရေ ကဏ္ဏေဟိ ပဟရိတွာ ပါတနံ. ဒန္တေဟိ ကမ္မံ နာမ ပဋိဟတ္ထိအဿဟတ္ထာရောဟအဿာရောဟပဒါဒီနံ ဝိဇ္ဈနံ. နင်္ဂုဋ္ဌေန ကမ္မံ နာမ နင်္ဂုဋ္ဌေ ဗန္ဓာယ ဒီဃာသိလဋ္ဌိယာ ဝါ အယမုသလေန ဝါ ဆေဒနဘေဒနံ. ရက္ခတေဝ သောဏ္ဍန္တိ သောဏ္ဍံ ပန မုခေ ပက္ခိပိတွာ ရက္ခတိ.

တတ္ထာတိ တသ္မိံ တဿ ဟတ္ထိနော ကရဏေ. အပရိစ္စတ္တန္တိ အနိဿဋ္ဌံ၊ ပရေသံ ဇယံ အမှာကဉ္စ ပရာဇယံ ပဿီတိ မညတိ. သောဏ္ဍာယပိ ကမ္မံ ကရောတီတိ အယမုဂ္ဂရံ ဝါ ခဒိရမုသလံ ဝါ ဂဟေတွာ သမန္တာ အဋ္ဌာရသဟတ္ထဋ္ဌာနံ မဒ္ဒတိ. ပရိစ္စတ္တန္တိ ဝိဿဋ္ဌံ၊ ဣဒါနိ ဟတ္ထိယောဓာဒီသု န ကုတောစိ ဘာယတိ၊ အမှာကံ ဇယံ ပရေသဉ္စ ပရာဇယံ ပဿီတိ မညတိ. နာဟံ တဿ ကိဉ္စိ ပါပန္တိ တဿ ဒုက္ကဋာဒိအာပတ္တိဝီတိက္ကမေ ဝါ မာတုဃာတကာဒိကမ္မေသု ဝါ ကိဉ္စိ ပါပံ အကတ္တဗ္ဗံ နာမ နတ္ထိ. တသ္မာ တိဟ တေတိ ယသ္မာ သမ္ပဇာနမုသာဝါဒိနော အကတ္တဗ္ဗံ ပါပံ နာမ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တယာ ဟသာယပိ ဒဝကမျတာယပိ မုသာ န ဘဏိဿာမီတိ သိက္ခိတဗ္ဗံ. ပစ္စဝေက္ခဏတ္ထောတိ ဩလောကနတ္ထော၊ ယံ မုခေ ဝဇ္ဇံ ဟောတိ၊ တဿ ဒဿနတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပစ္စဝေက္ခိတွာတိ ဩလောကေတွာ ဩလောကေတွာ.

၁၀၉. သသက္ကံ န ကရဏီယန္တိ ဧကံသေနေဝ န ကာတဗ္ဗံ. ပဋိသံဟရေယျာသီတိ နိဝတ္တေယျာသိ မာ ကရေယျာသိ. အနုပဒဇ္ဇေယျာသီတိ အနုပဒေယျာသိ ဥပတ္ထမ္ဘေယျာသိ ပုနပ္ပုနံ ကရေယျာသိ. အဟောရတ္တာနုသိက္ခီတိ ရတ္တိဉ္စ ဒိဝဉ္စ သိက္ခမာနော.

၁၁၁. အဋ္ဋီယိတဗ္ဗန္တိ အဋ္ဋေန ပီဠိတေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဟရာယိတဗ္ဗန္တိ လဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗန္တိ ဂူထံ ဒိသွာ ဝိယ ဇိဂုစ္ဆာ ဥပ္ပါဒေတဗ္ဗာ. မနောကမ္မဿ ပန အဒေသနာဝတ္ထုကတ္တာ ဣဓ ဒေသေတဗ္ဗန္တိ န ဝုတ္တံ. ကိတ္တကေ ပန ဌာနေ ကာယကမ္မဝစီကမ္မာနိ သောဓေတဗ္ဗာနိ၊ ကိတ္တကေ မနောကမ္မန္တိ. ကာယကမ္မဝစီကမ္မာနိ တာဝ ဧကသ္မိံ ပုရေဘတ္တေယေဝ သောဓေတဗ္ဗာနိ. ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနေ နိသိန္နေန ဟိ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗံ ‘‘အရုဏုဂ္ဂမနတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဣမသ္မိံ ဌာနေ နိသဇ္ဇာ အတ္ထိ နု ခေါ မေ ဣမသ္မိံ အန္တရေ ပရေသံ အပ္ပိယံ ကာယကမ္မံ ဝါ ဝစီကမ္မံ ဝါ’’တိ. သစေ အတ္ထီတိ ဇာနာတိ၊ ဒေသနာယုတ္တံ ဒေသေတဗ္ဗံ၊ အာဝိကရဏယုတ္တံ အာဝိကာတဗ္ဗံ. သစေ နတ္ထိ၊ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ. မနောကမ္မံ ပန ဧတသ္မိံ ပိဏ္ဍပါတပရိယေသနဋ္ဌာနေ သောဓေတဗ္ဗံ. ကထံ? ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ မေ အဇ္ဇ ပိဏ္ဍပါတပရိယေသနဋ္ဌာနေ ရူပါဒီသု ဆန္ဒော ဝါ ရာဂေါ ဝါ ပဋိဃံ ဝါ’’တိ? သစေ အတ္ထိ၊ ‘‘ပုန န ဧဝံ ကရိဿာမီ’’တိ စိတ္တေနေဝ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ. သစေ နတ္ထိ၊ တေနေဝ ပီတိပါမောဇ္ဇေန ဝိဟာတဗ္ဗံ.

၁၁၂. သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါတိ ဗုဒ္ဓါ ဝါ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဝါ တထာဂတသာဝကာ ဝါ. တသ္မာတိဟာတိ ယသ္မာ အတီတေပိ ဧဝံ ပရိသောဓေသုံ၊ အနာဂတေပိ ပရိသောဓေဿန္တိ၊ ဧတရဟိပိ ပရိသောဓေန္တိ၊ တသ္မာ တုမှေဟိပိ တေသံ အနုသိက္ခန္တေဟိ ဧဝံ သိက္ခိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ. ဣမံ ပန ဒေသနံ ဘဂဝါ ယာဝ ဘဝဂ္ဂါ ဥဿိတဿ ရတနရာသိနော ယောဇနိယမဏိက္ခန္ဓေန ကူဋံ ဂဏှန္တော ဝိယ နေယျပုဂ္ဂလဝသေန ပရိနိဋ္ဌာပေသီတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

အမ္ဗလဋ္ဌိကရာဟုလောဝါဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.