၂. မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၃. ဧဝံ မေ သုတန္တိ မဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တံ. တတ္ထ ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော အနုဗန္ဓီတိ ဒဿနံ အဝိဇဟိတွာ ဂမနံ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ကတွာ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော ဣရိယာပထာနုဗန္ဓနေန အနုဗန္ဓိ. တဒါ ဟိ ဘဂဝါ ပဒေ ပဒံ နိက္ခိပန္တော ဝိလာသိတဂမနေန ပုရတော ပုရတော ဂစ္ဆတိ၊ ရာဟုလတ္ထေရော ဒသဗလဿ ပဒါနုပဒိကော ဟုတွာ ပစ္ဆတော ပစ္ဆတော.

တတ္ထ ဘဂဝါ သုပုပ္ဖိတသာလဝနမဇ္ဈဂတော သုဘူမိဩတရဏတ္ထာယ နိက္ခန္တမတ္တဝရဝါရဏော ဝိယ ဝိရောစိတ္ထ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ ဝရဝါရဏဿ ပစ္ဆတော နိက္ခန္တဂဇပေါတကော ဝိယ. ဘဂဝါ သာယနှသမယေ မဏိဂုဟတော နိက္ခမိတွာ ဂေါစရံ ပဋိပန္နော ကေသရသီဟော ဝိယ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ သီဟမိဂရာဇာနံ အနုဗန္ဓန္တော နိက္ခန္တသီဟပေါတကော ဝိယ. ဘဂဝါ မဏိပဗ္ဗတသဿိရိကဝနသဏ္ဍတော ဒါဌဗလော မဟာဗျဂ္ဃေါ ဝိယ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ ဗျဂ္ဃရာဇာနံ အနုဗန္ဓဗျဂ္ဃပေါတကော ဝိယ. ဘဂဝါ သိမ္ဗလိဒါယတော နိက္ခန္တသုပဏ္ဏရာဇာ ဝိယ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ သုပဏ္ဏရာဇဿ ပစ္ဆတော နိက္ခန္တသုပဏ္ဏပေါတကော ဝိယ. ဘဂဝါ စိတ္တကူဋပဗ္ဗတတော ဂဂနတလံ ပက္ခန္ဒသုဝဏ္ဏဟံသရာဇာ ဝိယ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ ဟံသာဓိပတိံ အနုပက္ခန္ဒဟံသပေါတကော ဝိယ. ဘဂဝါ မဟာသရံ အဇ္ဈောဂါဠှာ သုဝဏ္ဏမဟာနာဝါ ဝိယ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ သုဝဏ္ဏနာဝံ ပစ္ဆာ အနုဗန္ဓနာဝါပေါတကော ဝိယ. ဘဂဝါ စက္ကရတနာနုဘာဝေန ဂဂနတလေ သမ္ပယာတစက္ကဝတ္တိရာဇာ ဝိယ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ ရာဇာနံ အနုသမ္ပယာတပရိဏာယကရတနံ ဝိယ. ဘဂဝါ ဝိဂတဝလာဟကံ နဘံ ပဋိပန္နတာရကရာဇာ ဝိယ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ စ တာရကာဓိပတိနော အနုမဂ္ဂပဋိပန္နာ ပရိသုဒ္ဓဩသဓိတာရကာ ဝိယ.

ဘဂဝါပိ မဟာသမ္မတပဝေဏိယံ ဩက္ကာကရာဇဝံသေ ဇာတော၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါပိ. ဘဂဝါပိ သင်္ခေ ပက္ခိတ္တခီရသဒိသော သုပရိသုဒ္ဓဇာတိခတ္တိယကုလေ ဇာတော၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါပိ. ဘဂဝါပိ ရဇ္ဇံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတော၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါပိ. ဘဂဝတောပိ သရီရံ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏပဋိမဏ္ဍိတံ ဒေဝနဂရေသု သမုဿိတရတနတောရဏံ ဝိယ သဗ္ဗပါလိဖုလ္လော ပါရိစ္ဆတ္တကော ဝိယ စ အတိမနောဟရဏံ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒဿာပိ. ဣတိ ဒွေပိ အဘိနီဟာရသမ္ပန္နာ၊ ဒွေပိ ရာဇပဗ္ဗဇိတာ၊ ဒွေပိ ခတ္တိယသုခုမာလာ၊ ဒွေပိ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ၊ ဒွေပိ လက္ခဏသမ္ပန္နာ ဧကမဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ ပဋိပါဋိယာ ဂစ္ဆန္တာနံ ဒွိန္နံ စန္ဒမဏ္ဍလာနံ ဒွိန္နံ သူရိယမဏ္ဍလာနံ ဒွိန္နံ သက္ကသုယာမသန္တုသိတသုနိမ္မိတဝသဝတ္တိမဟာဗြဟ္မာဒီနံ သိရိယာ သိရိံ အဘိဘဝမာနာ ဝိယ ဝိရောစိံသု.

တတြာယသ္မာ ရာဟုလော ဘဂဝတော ပိဋ္ဌိတော ပိဋ္ဌိတော ဂစ္ဆန္တောဝ ပါဒတလတော ယာဝ ဥပရိ ကေသန္တာ တထာဂတံ အာလောကေသိ. သော ဘဂဝတော ဗုဒ္ဓဝေသဝိလာသံ ဒိသွာ ‘‘သောဘတိ ဘဂဝါ ဒွတ္တိံသမဟာပုရိသလက္ခဏဝိစိတ္တသရီရော ဗျာမပ္ပဘာပရိက္ခိတ္တတာယ ဝိပ္ပကိဏ္ဏသုဝဏ္ဏစုဏ္ဏမဇ္ဈဂတော ဝိယ၊ ဝိဇ္ဇုလတာပရိက္ခိတ္တော ကနကပဗ္ဗတော ဝိယ၊ ယန္တသုတ္တသမာကဍ္ဎိတရတနဝိစိတ္တံ သုဝဏ္ဏအဂ္ဃိကံ ဝိယ၊ ရတ္တပံသုကူလစီဝရပဋိစ္ဆန္နောပိ ရတ္တကမ္ဗလပရိက္ခိတ္တကနကပဗ္ဗတော ဝိယ၊ ပဝါဠလတာပဋိမဏ္ဍိတံ သုဝဏ္ဏအဂ္ဃိကံ ဝိယ၊ စီနပိဋ္ဌစုဏ္ဏပူဇိတံ သုဝဏ္ဏစေတိယံ ဝိယ၊ လာခါရသာနုလိတ္တော ကနကယူပေါ ဝိယ၊ ရတ္တဝလာဟကန္တရတော တင်္ခဏဗ္ဘုဂ္ဂတပုဏ္ဏစန္ဒော ဝိယ၊ အဟော သမတိံသပါရမိတာနုဘာဝသဇ္ဇိတဿ အတ္တဘာဝဿ သိရီသမ္ပတ္တီ’’တိ စိန္တေသိ. တတော အတ္တာနမ္ပိ ဩလောကေတွာ – ‘‘အဟမ္ပိ သောဘာမိ. သစေ ဘဂဝါ စတူသု မဟာဒီပေသု စက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ အကရိဿာ၊ မယှံ ပရိဏာယကဋ္ဌာနန္တရံ အဒဿာ. ဧဝံ သန္တေ အတိဝိယ ဇမ္ဗုဒီပတလံ အသောဘိဿာ’’တိ အတ္တဘာဝံ နိဿာယ ဂေဟဿိတံ ဆန္ဒရာဂံ ဥပ္ပါဒေသိ.

ဘဂဝါပိ ပုရတော ဂစ္ဆန္တောဝ စိန္တေသိ – ‘‘ပရိပုဏ္ဏစ္ဆဝိမံသလောဟိတော ဒါနိ ရာဟုလဿ အတ္တဘာဝေါ. ရဇနီယေသု ရူပါရမ္မဏာဒီသု ဟိ စိတ္တဿ ပက္ခန္ဒနကာလော ဇာတော၊ ကိံ ဗဟုလတာယ နု ခေါ ရာဟုလော ဝီတိနာမေတီ’’တိ. အထ သဟာဝဇ္ဇနေနေဝ ပသန္နဥဒကေ မစ္ဆံ ဝိယ၊ ပရိသုဒ္ဓေ အာဒါသမဏ္ဍလေ မုခနိမိတ္တံ ဝိယ စ တဿ တံ စိတ္တုပ္ပါဒံ အဒ္ဒသ. ဒိသွာဝ – ‘‘အယံ ရာဟုလော မယှံ အတြဇော ဟုတွာ မမ ပစ္ဆတော အာဂစ္ဆန္တော ‘အဟံ သောဘာမိ၊ မယှံ ဝဏ္ဏာယတနံ ပသန္န’န္တိ အတ္တဘာဝံ နိဿာယ ဂေဟဿိတဆန္ဒရာဂံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ အတိတ္ထေ ပက္ခန္ဒော ဥပ္ပထံ ပဋိပန္နော အဂေါစရေ စရတိ၊ ဒိသာမူဠှအဒ္ဓိကော ဝိယ အဂန္တဗ္ဗံ ဒိသံ ဂစ္ဆတိ. အယံ ခေါ ပနဿ ကိလေသော အဗ္ဘန္တရေ ဝဍ္ဎန္တော အတ္တတ္ထမ္ပိ ယထာဘူတံ ပဿိတုံ န ဒဿတိ၊ ပရတ္ထမ္ပိ၊ ဥဘယတ္ထမ္ပိ. တတော နိရယေပိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှာပေဿတိ၊ တိရစ္ဆာနယောနိယမ္ပိ၊ ပေတ္တိဝိသယေပိ၊ အသုရကာယေပိ၊ သမ္ဗာဓေပိ မာတုကုစ္ဆိသ္မိန္တိ အနမတဂ္ဂေ သံသာရဝဋ္ဋေ ပရိပါတေဿတိ. အယဉှိ –

အနတ္ထဇနနော လောဘော၊ လောဘော စိတ္တပ္ပကောပနော၊

ဘယမန္တရတော ဇာတံ၊ တံ ဇနော နာဝဗုဇ္ဈတိ.

လုဒ္ဓေါ အတ္ထံ န ဇာနာတိ၊ လုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ န ပဿတိ၊

အန္ဓတမံ တဒါ ဟောတိ၊ ယံ လောဘော သဟတေ နရံ. (ဣတိဝု. ၈၈) –

ယထာ ခေါ ပန အနေကရတနပူရာ မဟာနာဝါ ဘိန္နဖလကန္တရေန ဥဒကံ အာဒိယမာနာ မုဟုတ္တမ္ပိ န အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗာ ဟောတိ၊ ဝေဂေနဿာ ဝိဝရံ ပိဒဟိတုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဧဝမေဝံ အယမ္ပိ န အဇ္ဈုပေက္ခိတဗ္ဗော. ယာဝဿ အယံ ကိလေသော အဗ္ဘန္တရေ သီလရတနာဒီနိ န ဝိနာသေတိ၊ တာဝဒေဝ နံ နိဂ္ဂဏှိဿာမီ’’တိ အဇ္ဈာသယမကာသိ. ဧဝရူပေသု ပန ဌာနေသု ဗုဒ္ဓါနံ နာဂဝိလောကနံ နာမ ဟောတိ. တသ္မာ ယန္တေန ပရိဝတ္တိတသုဝဏ္ဏပဋိမာ ဝိယ သကလကာယေနေဝ ပရိဝတ္တေတွာ ဌိတော ရာဟုလဘဒ္ဒံ အာမန္တေသိ. တံ သန္ဓာယ ‘‘အထ ခေါ ဘဂဝါ အပလောကေတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ယံကိဉ္စိ ရူပန္တိအာဒီနိ သဗ္ဗာကာရေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ခန္ဓနိဒ္ဒေသေ ဝိတ္ထာရိတာနိ. နေတံ မမာတိအာဒီနိ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမေ ဝုတ္တာနိ. ရူပမေဝ နု ခေါ ဘဂဝါတိ ကသ္မာ ပုစ္ဆတိ? တဿ ကိရ – ‘‘သဗ္ဗံ ရူပံ နေတံ မမ၊ နေသောဟမသ္မိ န မေသော အတ္တာ’’တိ သုတွာ – ‘‘ဘဂဝါ သဗ္ဗံ ရူပံ ဝိပဿနာပညာယ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗန္တိ ဝဒတိ၊ ဝေဒနာဒီသု နု ခေါ ကထံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗ’’န္တိ နယော ဥဒပါဒိ. တသ္မာ တသ္မိံ နယေ ဌိတော ပုစ္ဆတိ. နယကုသလော ဟေသ အာယသ္မာ ရာဟုလော၊ ဣဒံ န ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တေ ဣဒမ္ပိ န ကတ္တဗ္ဗံ ဣဒမ္ပိ န ကတ္တဗ္ဗမေဝါတိ နယသတေနပိ နယသဟဿေနပိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ. ဣဒံ ကတ္တဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော.

သိက္ခာကာမော ဟိ အယံ အာယသ္မာ၊ ပါတောဝ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ ပတ္ထမတ္တံ ဝါလိကံ ဩကိရတိ – ‘‘အဇ္ဇ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သန္တိကာ မယှံ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကာ ဧတ္တကံ ဩဝါဒံ ဧတ္တကံ ပရိဘာသံ လဘာမီ’’တိ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါပိ နံ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေန္တော – ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မမ သာဝကာနံ ဘိက္ခူနံ သိက္ခာကာမာနံ ယဒိဒံ ရာဟုလော’’တိ (အ. နိ. ၁.၂၀၉) သိက္ခာယမေဝ အဂ္ဂံ ကတွာ ဌပေသိ. သောပိ အာယသ္မာ ဘိက္ခုသံဃမဇ္ဈေ တမေဝ သီဟနာဒံ နဒိ –

‘‘သဗ္ဗမေတံ အဘိညာယ၊ ဓမ္မရာဇာ ပိတာ မမ၊

သမ္မုခါ ဘိက္ခုသံဃဿ၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ.

သိက္ခာကာမာနဟံ အဂ္ဂေါ၊ ဓမ္မရာဇေန ထောမိတော၊

သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတာနဉ္စ၊ သဟာယော ပဝရော မမ.

ဓမ္မရာဇာ ပိတာ မယှံ၊ ဓမ္မာရက္ခော စ ပေတ္တိယော၊

သာရိပုတ္တော ဥပဇ္ဈာယော၊ သဗ္ဗံ မေ ဇိနသာသန’’န္တိ.

အထဿ ဘဂဝါ ယသ္မာ န ကေဝလံ ရူပမေဝ၊ ဝေဒနာဒယောပိ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ၊ တသ္မာ ရူပမ္ပိ ရာဟုလာတိအာဒိမာဟ. ကော နဇ္ဇာတိ ကော နု အဇ္ဇ. ထေရဿ ကိရ ဧတဒဟောသိ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ မယှံ အတ္တဘာဝနိဿိတံ ဆန္ဒရာဂံ ဉတွာ ‘သမဏေန နာမ ဧဝရူပေါ ဝိတက္ကော န ဝိတက္ကိတဗ္ဗော’တိ နေဝ ပရိယာယေန ကထံ ကထေသိ၊ ဂစ္ဆ ဘိက္ခု ရာဟုလံ ဝဒေဟိ ‘မာ ပုန ဧဝရူပံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေသီ’တိ န ဒူတံ ပေသေသိ. မံ သမ္မုက္ခေ ဌတွာယေဝ ပန သဘဏ္ဍကံ စောရံ စူဠာယ ဂဏှန္တော ဝိယ သမ္မုခါ သုဂတောဝါဒံ အဒါသိ. သုဂတောဝါဒေါ စ နာမ အသင်္ခေယျေဟိပိ ကပ္ပေဟိ ဒုလ္လဘော. ဧဝရူပဿ ဗုဒ္ဓဿ သမ္မုခါ ဩဝါဒံ လဘိတွာ ကော နု ဝိညူ ပဏ္ဍိတဇာတိကော အဇ္ဇ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသိဿတီ’’တိ. အထေသ အာယသ္မာ အာဟာရကိစ္စံ ပဟာယ ယသ္မိံ နိသိန္နဋ္ဌာနေ ဌိတေန ဩဝါဒေါ လဒ္ဓေါ၊ တတောဝ ပဋိနိဝတ္တေတွာ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. ဘဂဝါပိ တံ အာယသ္မန္တံ နိဝတ္တမာနံ ဒိသွာ န ဧဝမာဟ – ‘‘မာ နိဝတ္တ တာဝ၊ ရာဟုလ၊ ဘိက္ခာစာရကာလော တေ’’တိ. ကသ္မာ? ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘အဇ္ဇ တာဝ ကာယဂတာသတိအမတဘောဇနံ ဘုဉ္ဇတူ’’တိ.

အဒ္ဒသာ ခေါ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တောတိ ဘဂဝတိ ဂတေ ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တော အဒ္ဒသ. ဧတဿ ကိရာယသ္မတော ဧကကဿ ဝိဟရတော အညံ ဝတ္တံ၊ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ဝိဟရတော အညံ. ယဒါ ဟိ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာ ဧကာကိနော ဝသန္တိ၊ တဒါ ပါတောဝ သေနာသနံ သမ္မဇ္ဇိတွာ သရီရပဋိဇဂ္ဂနံ ကတွာ သမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာ သန္နိသိန္နာ အတ္တနော စိတ္တရုစိယာ ဘိက္ခာစာရံ ဂစ္ဆန္တိ. ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ ဝိဟရန္တာ ပန ထေရာ ဧဝံ န ကရောန္တိ. တဒါ ဟိ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော ပဌမံ ဘိက္ခာစာရံ ဂစ္ဆတိ. တသ္မိံ ဂတေ ထေရော အတ္တနော သေနာသနာ နိက္ခမိတွာ – ‘‘ဗဟူနံ ဝသနဋ္ဌာနေ နာမ သဗ္ဗေဝ ပါသာဒိကံ ကာတုံ သက္ကောန္တိ ဝါ၊ န ဝါ သက္ကောန္တီ’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ အသမ္မဋ္ဌံ ဌာနံ သမ္မဇ္ဇတိ. သစေ ကစဝရော အဆဍ္ဍိတော ဟောတိ၊ တံ ဆဍ္ဍေတိ. ပါနီယဋ္ဌပေတဗ္ဗဋ္ဌာနမှိ ပါနီယကူဋေ အသတိ ပါနီယဃဋံ ဌပေတိ. ဂိလာနာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ‘‘အာဝုသော၊ တုမှာကံ ကိံ အာဟရာမိ၊ ကိံ ဝေါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗ’’န္တိ? ပုစ္ဆတိ. အဝဿိကဒဟရာနံ သန္တိကံ ဂန္တွာ – ‘‘အဘိရမထ၊ အာဝုသော၊ မာ ဥက္ကဏ္ဌိတ္ထ၊ ပဋိပတ္တိသာရကံ ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ ဩဝဒတိ. ဧဝံ ကတွာ သဗ္ဗပစ္ဆာ ဘိက္ခာစာရံ ဂစ္ဆတိ. ယထာ ဟိ စက္ကဝတ္တိ ကုဟိဉ္စိ ဂန္တုကာမော သေနာယ ပရိဝါရိတော ပဌမံ နိက္ခမတိ၊ ပရိဏာယကရတနံ သေနင်္ဂါနိ သံဝိဓာယ ပစ္ဆာ နိက္ခမတိ၊ ဧဝံ သဒ္ဓမ္မစက္ကဝတ္တိ ဘဂဝါ ဘိက္ခုသံဃပရိဝါရော ပဌမံ နိက္ခမတိ၊ တဿ ဘဂဝတော ပရိဏာယကရတနဘူတော ဓမ္မသေနာပတိ ဣမံ ကိစ္စံ ကတွာ သဗ္ဗပစ္ဆာ နိက္ခမတိ. သော ဧဝံ နိက္ခန္တော တသ္မိံ ဒိဝသေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ ရာဟုလဘဒ္ဒံ အဒ္ဒသ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တော အဒ္ဒသာ’’တိ.

အထ ကသ္မာ အာနာပါနဿတိယံ နိယောဇေသိ? နိသဇ္ဇာနုစ္ဆဝိကတ္တာ. ထေရော ကိရ ‘‘ဧတဿ ဘဂဝတာ ရူပကမ္မဋ္ဌာနံ ကထိတ’’န္တိ အနာဝဇ္ဇိတွာဝ ယေနာကာရေန အယံ အစလော အနောဗဒ္ဓေါ ဟုတွာ နိသိန္နော၊ ဣဒမဿ ဧတိဿာ နိသဇ္ဇာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ အနုစ္ဆဝိကန္တိ စိန္တေတွာ ဧဝမာဟ. တတ္ထ အာနာပါနဿတိန္တိ အဿာသပဿာသေ ပရိဂ္ဂဟေတွာ တတ္ထ စတုက္ကပဉ္စကဇ္ဈာနံ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ဂဏှာဟီတိ ဒဿေတိ.

မဟပ္ဖလာ ဟောတီတိ ကီဝမဟပ္ဖလာ ဟောတိ? ဣဓ ဘိက္ခု အာနာပါနဿတိံ အနုယုတ္တော ဧကာသနေ နိသိန္နောဝ သဗ္ဗာသဝေ ခေပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ တထာ အသက္ကောန္တော မရဏကာလေ သမသီသီ ဟောတိ၊ တထာ အသက္ကောန္တော ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဓမ္မကထိကဒေဝပုတ္တဿ ဓမ္မံ သုတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏာတိ၊ တတော ဝိရဒ္ဓေါ အနုပ္ပန္နေ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ပစ္စေကဗောဓိံ သစ္ဆိကရောတိ၊ တံ အသစ္ဆိကရောန္တော ဗုဒ္ဓါနံ သမ္မုခီဘာဝေ ဗာဟိယတ္ထေရာဒယော ဝိယ ခိပ္ပါဘိညော ဟောတိ၊ ဧဝံ မဟပ္ဖလာ. မဟာနိသံသာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘အာနာပါနဿတီ ယဿ၊ ပရိပုဏ္ဏာ သုဘာဝိတာ၊

အနုပုဗ္ဗံ ပရိစိတာ၊ ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ၊

သောမံ လောကံ ပဘာသေတိ၊ အဗ္ဘာ မုတ္တောဝ စန္ဒိမာ’’တိ. (ထေရဂါ. ၅၄၈၊ ပဋိ. မ. ၁.၁.၆၀) –

ဣမံ မဟပ္ဖလတံ သမ္ပဿမာနော ထေရော သဒ္ဓိဝိဟာရိကံ တတ္ထ နိယောဇေတိ.

ဣတိ ဘဂဝါ ရူပကမ္မဋ္ဌာနံ၊ ထေရော အာနာပါနဿတိန္တိ ဥဘောပိ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိတွာ ဂတာ၊ ရာဟုလဘဒ္ဒေါ ဝိဟာရေယေဝ ဩဟီနော. ဘဂဝါ တဿ ဩဟီနဘာဝံ ဇာနန္တောပိ နေဝ အတ္တနာ ခါဒနီယံ ဘောဇနီယံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ၊ န အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဟတ္ထေ ပေသေသိ၊ န ပသေနဒိမဟာရာဇအနာထပိဏ္ဍိကာဒီနံ သညံ အဒါသိ. သညာမတ္တကဉှိ လဘိတွာ တေ ကာဇဘတ္တံ အဘိဟရေယျုံ. ယထာ စ ဘဂဝါ၊ ဧဝံ သာရိပုတ္တတ္ထေရောပိ န ကိဉ္စိ အကာသိ. ရာဟုလတ္ထေရော နိရာဟာရော ဆိန္နဘတ္တော အဟောသိ. တဿ ပနာယသ္မတော – ‘‘ဘဂဝါ မံ ဝိဟာရေ ဩဟီနံ ဇာနန္တောပိ အတ္တနာ လဒ္ဓပိဏ္ဍပါတံ နာပိ သယံ ဂဟေတွာ အာဂတော၊ န အညဿ ဟတ္ထေ ပဟိဏိ၊ န မနုဿာနံ သညံ အဒါသိ၊ ဥပဇ္ဈာယောပိ မေ ဩဟီနဘာဝံ ဇာနန္တော တထေဝ န ကိဉ္စိ အကာသီ’’တိ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပန္နံ၊ ကုတော တပ္ပစ္စယာ ဩမာနံ ဝါ အတိမာနံ ဝါ ဇနေဿတိ. ဘဂဝတာ ပန အာစိက္ခိတကမ္မဋ္ဌာနမေဝ ပုရေဘတ္တမ္ပိ ပစ္ဆာဘတ္တမ္ပိ – ‘‘ဣတိပိ ရူပံ အနိစ္စံ၊ ဣတိပိ ဒုက္ခံ၊ ဣတိပိ အသုဘံ၊ ဣတိပိ အနတ္တာ’’တိ အဂ္ဂိံ အဘိမတ္ထေန္တော ဝိယ နိရန္တရံ မနသိကတွာ သာယနှသမယေ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ဥပဇ္ဈာယေန အာနာပါနဿတိံ ဘာဝေဟီတိ ဝုတ္တော၊ တဿ ဝစနံ န ကရိဿာမိ. အာစရိယုပဇ္ဈာယာနဉှိ ဝစနံ အကရောန္တော ဒုဗ္ဗစော နာမ ဟောတိ. ‘ဒုဗ္ဗစော ရာဟုလော၊ ဥပဇ္ဈာယဿပိ ဝစနံ န ကရောတီ’တိ စ ဂရဟုပ္ပတ္တိတော ကက္ခဠတရာ ပီဠာ နာမ နတ္ထီ’’တိ ဘာဝနာဝိဓာနံ ပုစ္ဆိတုကာမော ဘဂဝတော သန္တိကံ အဂမာသိ. တံ ဒဿေတုံ အထ ခေါ အာယသ္မာ ရာဟုလောတိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၁၁၄. တတ္ထ ပဋိသလ္လာနာတိ ဧကီဘာဝတော. ယံကိဉ္စိ ရာဟုလာတိ ကသ္မာ? ဘဂဝါ အာနာပါနဿတိံ ပုဋ္ဌော ရူပကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေတီတိ. ရူပေ ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနတ္ထံ. ဧဝံ ကိရဿ အဟောသိ – ‘‘ရာဟုလဿ အတ္တဘာဝံ နိဿာယ ဆန္ဒရာဂေါ ဥပ္ပန္နော၊ ဟေဋ္ဌာ စဿ သင်္ခေပေန ရူပကမ္မဋ္ဌာနံ ကထိတံ. ဣဒါနိဿာပိ ဒွိစတ္တာလီသာယ အာကာရေဟိ အတ္တဘာဝံ ဝိရာဇေတွာ ဝိသင်္ခရိတွာ တံနိဿိတံ ဆန္ဒရာဂံ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပါဒေဿာမီ’’တိ. အထ အာကာသဓာတုံ ကသ္မာ ဝိတ္ထာရေသီတိ? ဥပါဒါရူပဒဿနတ္ထံ. ဟေဋ္ဌာ ဟိ စတ္တာရိ မဟာဘူတာနေဝ ကထိတာနိ၊ န ဥပါဒါရူပံ. တသ္မာ ဣမိနာ မုခေန တံ ဒဿေတုံ အာကာသဓာတုံ ဝိတ္ထာရေသိ. အပိစ အဇ္ဈတ္တိကေန အာကာသေန ပရိစ္ဆိန္နရူပမ္ပိ ပါကဋံ ဟောတိ.

အာကာသေန ပရိစ္ဆိန္နံ၊ ရူပံ ယာတိ ဝိဘူတတံ၊

တဿေဝံ အာဝိဘာဝတ္ထံ၊ တံ ပကာသေသိ နာယကော.

ဧတ္ထ ပန ပုရိမာသု တာဝ စတူသု ဓာတူသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ မဟာဟတ္ထိပဒေါပမေ ဝုတ္တမေဝ.

၁၁၈. အာကာသဓာတုယံ အာကာသဂတန္တိ အာကာသဘာဝံ ဂတံ. ဥပါဒိန္နန္တိအာဒိန္နံ ဂဟိတံ ပရာမဋ္ဌံ၊ သရီရဋ္ဌကန္တိ အတ္ထော. ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒန္တိ မံသလောဟိတာဒီဟိ အသမ္ဖုဋ္ဌကဏ္ဏဝိဝရံ. နာသစ္ဆိဒ္ဒါဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ယေန စာတိ ယေန ဆိဒ္ဒေန. အဇ္ဈောဟရတီတိ အန္တော ပဝေသေတိ၊ ဇိဝှါဗန္ဓနတော ဟိ ယာဝ ဥဒရပဋလာ မနုဿာနံ ဝိဒတ္ထိစတုရင်္ဂုလံ ဆိဒ္ဒဋ္ဌာနံ ဟောတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ယတ္ထ စာတိ ယသ္မိံ ဩကာသေ. သန္တိဋ္ဌတီတိ ပတိဋ္ဌာတိ. မနုဿာနဉှိ မဟန္တံ ပဋပရိဿာဝနမတ္တဉ္စ ဥဒရပဋလံ နာမ ဟောတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. အဓောဘာဂံ နိက္ခမတီတိ ယေန ဟေဋ္ဌာ နိက္ခမတိ. ဒွတ္တိံသဟတ္ထမတ္တံ ဧကဝီသတိယာ ဌာနေသု ဝင်္ကံ အန္တံ နာမ ဟောတိ. တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. ယံ ဝါ ပနညမ္ပီတိ ဣမိနာ သုခုမသုခုမံ စမ္မမံသာဒိအန္တရဂတဉ္စေဝ လောမကူပဘာဝေန စ ဌိတံ အာကာသံ ဒဿေတိ. သေသမေတ္ထာပိ ပထဝီဓာတုအာဒီသု ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

၁၁၉. ဣဒါနိဿ တာဒိဘာဝလက္ခဏံ အာစိက္ခန္တော ပထဝီသမန္တိအာဒိမာဟ. ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌေသု ဟိ အရဇ္ဇန္တော အဒုဿန္တော တာဒီ နာမ ဟောတိ. မနာပါမနာပါတိ ဧတ္ထ အဋ္ဌ လောဘသဟဂတစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ မနာပါ နာမ၊ ဒွေ ဒေါမနဿစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ အမနာပါ နာမ. စိတ္တံ န ပရိယာဒါယ ဌဿန္တီတိ ဧတေ ဖဿာ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ တဝ စိတ္တံ အန္တောမုဋ္ဌိဂတံ ကရောန္တော ဝိယ ပရိယာဒါယ ဂဟေတွာ ဌာတုံ န သက္ခိဿန္တိ ‘‘အဟံ သောဘာမိ၊ မယှံ ဝဏ္ဏာယတနံ ပသန္န’’န္တိ ပုန အတ္တဘာဝံ နိဿာယ ဆန္ဒရာဂေါ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ. ဂူထဂတန္တိအာဒီသု ဂူထမေဝ ဂူထဂတံ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ.

န ကတ္ထစိ ပတိဋ္ဌိတောတိ ပထဝီပဗ္ဗတရုက္ခာဒီသု ဧကသ္မိမ္ပိ န ပတိဋ္ဌိတော၊ ယဒိ ဟိ ပထဝိယံ ပတိဋ္ဌိတော ဘဝေယျ၊ ပထဝိယာ ဘိဇ္ဇမာနာယ သဟေဝ ဘိဇ္ဇေယျ၊ ပဗ္ဗတေ ပတမာနေ သဟေဝ ပတေယျ၊ ရုက္ခေ ဆိဇ္ဇမာနေ သဟေဝ ဆိဇ္ဇေယျ.

၁၂၀. မေတ္တံ ရာဟုလာတိ ကသ္မာ အာရဘိ? တာဒိဘာဝဿ ကာရဏဒဿနတ္ထံ. ဟေဋ္ဌာ ဟိ တာဒိဘာဝလက္ခဏံ ဒဿိတံ၊ န စ သက္ကာ အဟံ တာဒီ ဟောမီတိ အကာရဏာ ဘဝိတုံ၊ နပိ ‘‘အဟံ ဥစ္စာကုလပ္ပသုတော ဗဟုဿုတော လာဘီ၊ မံ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော ဘဇန္တိ၊ အဟံ တာဒီ ဟောမီ’’တိ ဣမေဟိ ကာရဏေဟိ ကောစိ တာဒီ နာမ ဟောတိ၊ မေတ္တာဒိဘာဝနာယ ပန ဟောတီတိ တာဒိဘာဝဿ ကာရဏဒဿနတ္ထံ ဣမံ ဒေသနံ အာရဘိ.

တတ္ထ ဘာဝယတောတိ ဥပစာရံ ဝါ အပ္ပနံ ဝါ ပါပေန္တဿ. ယော ဗျာပါဒေါတိ ယော သတ္တေ ကောပေါ၊ သော ပဟီယိဿတိ. ဝိဟေသာတိ ပါဏိအာဒီဟိ သတ္တာနံ ဝိဟိံသနံ. အရတီတိ ပန္တသေနာသနေသု စေဝ အဓိကုသလဓမ္မေသု စ ဥက္ကဏ္ဌိတတာ. ပဋိဃောတိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ သတ္တေသု သင်္ခါရေသု စ ပဋိဟညနကိလေသော. အသုဘန္တိ ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု ဥပစာရပ္ပနံ. ဥဒ္ဓုမာတကာဒီသု အသုဘဘာဝနာ စ နာမေသာ ဝိတ္ထာရတော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ကထိတာဝ. ရာဂေါတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂေါ. အနိစ္စသညန္တိ အနိစ္စာနုပဿနာယ သဟဇာတသညံ. ဝိပဿနာ ဧဝ ဝါ ဧသာ အသညာပိ သညာသီသေန သညာတိ ဝုတ္တာ. အသ္မိမာနောတိ ရူပါဒီသု အသ္မီတိ မာနော.

၁၂၁. ဣဒါနိ ထေရေန ပုစ္ဆိတံ ပဉှံ ဝိတ္ထာရေန္တော အာနာပါနဿတိန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣဒံ ကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာ စ ပါဠိအတ္ထော စ သဒ္ဓိံ အာနိသံသကထာယ သဗ္ဗော သဗ္ဗာကာရေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ အနုဿတိနိဒ္ဒေသေ ဝိတ္ထာရိတောယေဝ. ဣမံ ဒေသနံ ဘဂဝါ နေယျပုဂ္ဂလဝသေနေဝ ပရိနိဋ္ဌာပေသီတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

မာဟာရာဟုလောဝါဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.