၅. ဇီဝကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၁. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဇီဝကသုတ္တံ. တတ္ထ ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနေတိ ဧတ္ထ ဇီဝတီတိ ဇီဝကော. ကုမာရေန ဘတောတိ ကောမာရဘစ္စော. ယထာဟ ‘‘ကိံ ဧတံ ဘဏေ ကာကေဟိ သမ္ပရိကိဏ္ဏန္တိ? ဒါရကော ဒေဝါတိ. ဇီဝတိ ဘဏေတိ? ဇီဝတိ ဒေဝါတိ. တေန ဟိ ဘဏေ တံ ဒါရကံ အမှာကံ အန္တေပုရံ နေတွာ ဓာတီနံ ဒေထ ပေါသေတုန္တိ. တဿ ဇီဝတီတိ ဇီဝကောတိ နာမံ အကံသု၊ ကုမာရေန ပေါသာပိတောတိ ကောမာရဘစ္စောတိ နာမံ အကံသူ’’တိ (မဟာဝ. ၃၂၈). အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရေန ပန ဇီဝကဝတ္ထု ခန္ဓကေ အာဂတမေဝ. ဝိနိစ္ဆယကထာပိဿ သမန္တပါသာဒိကာယ ဝိနယဋ္ဌကထာယ ဝုတ္တာ.

အယံ ပန ဇီဝကော ဧကသ္မိံ သမယေ ဘဂဝတော ဒေါသာဘိသန္နံ ကာယံ ဝိရေစေတွာ သီဝေယျကံ ဒုဿယုဂံ ဒတွာ ဝတ္ထာနုမောဒနပရိယောသာနေ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ စိန္တေသိ – ‘‘မယာ ဒိဝသဿ ဒွတ္တိက္ခတ္တုံ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ ဂန္တဗ္ဗံ၊ ဣဒဉ္စ ဝေဠုဝနံ အတိဒူရေ၊ မယှံ ဥယျာနံ အမ္ဗဝနံ အာသန္နတရံ၊ ယံနူနာဟမေတ္ထ ဘဂဝတော ဝိဟာရံ ကာရေယျ’’န္တိ. သော တသ္မိံ အမ္ဗဝနေ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနလေဏကုဋိမဏ္ဍပါဒီနိ သမ္ပာဒေတွာ ဘဂဝတော အနုစ္ဆဝိကံ ဂန္ဓကုဋိံ ကာရေတွာ အမ္ဗဝနံ အဋ္ဌာရသဟတ္ထုဗ္ဗေဓေန တမ္ဗပဋ္ဋဝဏ္ဏေန ပါကာရေန ပရိက္ခိပါပေတွာ ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ ဘိက္ခုသံဃံ စီဝရဘတ္တေန သန္တပ္ပေတွာ ဒက္ခိဏောဒကံ ပါတေတွာ ဝိဟာရံ နိယျာတေသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ – ‘‘ဇီဝကဿ ကောမာရဘစ္စဿ အမ္ဗဝနေ’’တိ.

အာရဘန္တီတိ ဃာတေန္တိ. ဥဒ္ဒိဿကတန္တိ ဥဒ္ဒိသိတွာ ကတံ. ပဋိစ္စကမ္မန္တိ အတ္တာနံ ပဋိစ္စ ကတံ. အထ ဝါ ပဋိစ္စကမ္မန္တိ နိမိတ္တကမ္မဿေတံ အဓိဝစနံ၊ တံ ပဋိစ္စ ကမ္မမေတ္ထ အတ္ထီတိ မံသံ ‘‘ပဋိစ္စကမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ ယော ဧဝရူပံ မံသံ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ သောပိ တဿ ကမ္မဿ ဒါယာဒေါ ဟောတိ၊ ဝဓကဿ ဝိယ တဿာပိ ပါဏဃာတကမ္မံ ဟောတီတိ တေသံ လဒ္ဓိ. ဓမ္မဿ စာနုဓမ္မံ ဗျာကရောန္တီတိ ဘဂဝတာ ဝုတ္တကာရဏဿ အနုကာရဏံ ကထေန္တိ. ဧတ္ထ စ ကာရဏံ နာမ တိကောဋိပရိသုဒ္ဓမစ္ဆမံသပရိဘောဂေါ၊ အနုကာရဏံ နာမ မဟာဇနဿ တထာ ဗျာကရဏံ. ယသ္မာ ပန ဘဂဝါ ဥဒ္ဒိဿကတံ န ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ တသ္မာ နေဝ တံ ကာရဏံ ဟောတိ၊ န တိတ္ထိယာနံ တထာ ဗျာကရဏံ အနုကာရဏံ. သဟဓမ္မိကော ဝါဒါနုဝါဒေါတိ ပရေဟိ ဝုတ္တကာရဏေန သကာရဏော ဟုတွာ တုမှာကံ ဝါဒေါ ဝါ အနုဝါဒေါ ဝါ ဝိညူဟိ ဂရဟိတဗ္ဗကာရဏံ ကောစိ အပ္ပမတ္တကောပိ ကိံ န အာဂစ္ဆတိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ကိံ သဗ္ဗာကာရေနပိ တုမှာကံ ဝါဒေ ဂါရယှံ ကာရဏံ နတ္ထီ’’တိ. အဗ္ဘာစိက္ခန္တီတိ အဘိဘဝိတွာ အာစိက္ခန္တိ.

၅၂. ဌာနေဟီတိ ကာရဏေဟိ. ဒိဋ္ဌာဒီသု ဒိဋ္ဌံ နာမ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ မိဂမစ္ဆေ ဝဓိတွာ ဂယှမာနံ ဒိဋ္ဌံ. သုတံ နာမ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ မိဂမစ္ဆေ ဝဓိတွာ ဂဟိတန္တိ သုတံ. ပရိသင်္ကိတံ နာမ ဒိဋ္ဌပရိသင်္ကိတံ သုတပရိသင်္ကိတံ တဒုဘယဝိမုတ္တပရိသင်္ကိတန္တိ တိဝိဓံ ဟောတိ.

တတြာယံ သဗ္ဗသင်္ဂါဟကဝိနိစ္ဆယော – ဣဓ ဘိက္ခူ ပဿန္တိ မနုဿေ ဇာလဝါဂုရာဒိဟတ္ထေ ဂါမတော ဝါ နိက္ခမန္တေ အရညေ ဝါ ဝိစရန္တေ. ဒုတိယဒိဝသေ စ နေသံ တံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌာနံ သမစ္ဆမံသံ ပိဏ္ဍပါတံ အဘိဟရန္တိ. တေ တေန ဒိဋ္ဌေန ပရိသင်္ကန္တိ ‘‘ဘိက္ခူနံ နု ခေါ အတ္ထာယ ကတ’’န္တိ၊ ဣဒံ ဒိဋ္ဌပရိသင်္ကိတံ နာမ၊ ဧတံ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ယံ ဧဝံ အပရိသင်္ကိတံ၊ တံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန တေ မနုဿာ ‘‘ကသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ န ဂဏှထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ ‘‘နယိဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ကတံ၊ အမှေဟိ အတ္တနော အတ္ထာယ ဝါ ရာဇယုတ္တာဒီနံ အတ္ထာယ ဝါ ကတ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ကပ္ပတိ.

န ဟေဝ ခေါ ဘိက္ခူ ပဿန္တိ၊ အပိစ သုဏန္တိ ‘‘မနုဿာ ကိရ ဇာလဝါဂုရာဒိဟတ္ထာ ဂါမတော ဝါ နိက္ခမန္တိ အရညေ ဝါ ဝိစရန္တီ’’တိ. ဒုတိယဒိဝသေ စ နေသံ တံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌာနံ သမစ္ဆမံသံ ပိဏ္ဍပါတံ အဘိဟရန္တိ. တေ တေန သုတေန ပရိသင်္ကန္တိ ‘‘ဘိက္ခူနံ နု ခေါ အတ္ထာယ ကတ’’န္တိ၊ ဣဒံ သုတပရိသင်္ကိတံ နာမ၊ ဧတံ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ယံ ဧဝံ အပရိသင်္ကိတံ၊ တံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန တေ မနုဿာ ‘‘ကသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ န ဂဏှထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ ‘‘နယိဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ကတံ၊ အမှေဟိ အတ္တနော အတ္ထာယ ဝါ ရာဇယုတ္တာဒီနံ အတ္ထာယ ဝါ ကတ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ကပ္ပတိ.

န ဟေဝ ခေါ ပန ပဿန္တိ န သုဏန္တိ၊ အပိစ တေသံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိဋ္ဌာနံ ပတ္တံ ဂဟေတွာ သမစ္ဆမံသံ ပိဏ္ဍပါတံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဘိဟရန္တိ. တေ ပရိသင်္ကန္တိ ‘‘ဘိက္ခူနံ နု ခေါ အတ္ထာယ ကတ’’န္တိ၊ ဣဒံ တဒုဘယဝိမုတ္တပရိသင်္ကိတံ နာမ. ဧတမ္ပိ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ယံ ဧဝံ အပရိသင်္ကိတံ၊ တံ ဝဋ္ဋတိ. သစေ ပန တေ မနုဿာ ‘‘ကသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ န ဂဏှထာ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ တမတ္ထံ သုတွာ ‘‘နယိဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ကတံ၊ အမှေဟိ အတ္တနော အတ္ထာယ ဝါ ရာဇယုတ္တာဒီနံ အတ္ထာယ ဝါ ကတံ၊ ပဝတ္တမံသံ ဝါ ကတံ၊ ကပ္ပိယမေဝ လဘိတွာ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ သမ္ပာဒိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ကပ္ပတိ.

မတာနံ ပေတကိစ္စတ္ထာယ မင်္ဂလာဒီနံ ဝါ အတ္ထာယ ကတေပိ ဧသေဝ နယော. ယံ ယဉှိ ဘိက္ခူနံယေဝ အတ္ထာယ အကတံ၊ ယတ္ထ စ နိဗ္ဗေမတိကာ ဟောန္တိ၊ တံ သဗ္ဗံ ကပ္ပတိ. သစေ ပန ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘိက္ခူ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ ဟောတိ၊ တေ စ အတ္တနော အတ္ထာယ ကတဘာဝံ န ဇာနန္တိ၊ အညေ ဇာနန္တိ. ယေ ဇာနန္တိ၊ တေသံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဣတရေသံ ဝဋ္ဋတိ. အညေ န ဇာနန္တိ၊ တေယေဝ ဇာနန္တိ၊ တေသံယေဝ န ဝဋ္ဋတိ၊ အညေသံ ဝဋ္ဋတိ. တေပိ ‘‘အမှာကံ အတ္ထာယ ကတံ’’တိ ဇာနန္တိ အညေပိ ‘‘ဧတေသံ အတ္ထာယ ကတ’’န္တိ ဇာနန္တိ၊ သဗ္ဗေသမ္ပိ တံ န ဝဋ္ဋတိ. သဗ္ဗေ န ဇာနန္တိ၊ သဗ္ဗေသံ ဝဋ္ဋတိ. ပဉ္စသု ဟိ သဟဓမ္မိကေသု ယဿ ကဿစိ ဝါ အတ္ထာယ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ သဗ္ဗေသံ န ကပ္ပတိ.

သစေ ပန ကောစိ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဥဒ္ဒိဿ ပါဏံ ဝဓိတွာ တဿ ပတ္တံ ပူရေတွာ ဒေတိ၊ သော စေ အတ္တနော အတ္ထာယ ကတဘာဝံ ဇာနံယေဝ ဂဟေတွာ အညဿ ဘိက္ခုနော ဒေတိ၊ သော တဿ သဒ္ဓါယ ပရိဘုဉ္ဇတိ. ကဿာပတ္တီတိ? ဒွိန္နမ္ပိ အနာပတ္တိ. ယဉှိ ဥဒ္ဒိဿ ကတံ၊ တဿ အဘုတ္တတာယ အနာပတ္တိ၊ ဣတရဿ အဇာနနတာယ. ကပ္ပိယမံသဿ ဟိ ပဋိဂ္ဂဟဏေ အာပတ္တိ နတ္ထိ. ဥဒ္ဒိဿကတဉ္စ အဇာနိတွာ ဘုတ္တဿ ပစ္ဆာ ဉတွာ အာပတ္တိဒေသနာကိစ္စံ နာမ နတ္ထိ. အကပ္ပိယမံသံ ပန အဇာနိတွာ ဘုတ္တေန ပစ္ဆာ ဉတွာပိ အာပတ္တိ ဒေသေတဗ္ဗာ. ဥဒ္ဒိဿကတဉှိ ဉတွာ ဘုဉ္ဇတောဝ အာပတ္တိ၊ အကပ္ပိယမံသံ အဇာနိတွာ ဘုတ္တဿာပိ အာပတ္တိယေဝ. တသ္မာ အာပတ္တိဘီရုကေန ရူပံ သလ္လက္ခေန္တေနာပိ ပုစ္ဆိတွာဝ မံသံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ပရိဘောဂကာလေ ပုစ္ဆိတွာ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမီတိ ဝါ ဂဟေတွာ ပုစ္ဆိတွာဝ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ဒုဝိညေယျတ္တာ. အစ္ဆမံသဉှိ သူကရမံသသဒိသံ ဟောတိ၊ ဒီပိမံသာဒီနိ စ မိဂမံသသဒိသာနိ၊ တသ္မာ ပုစ္ဆိတွာ ဂဟဏမေဝ ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ.

အဒိဋ္ဌန္တိ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ဝဓိတွာ ဂယှမာနံ အဒိဋ္ဌံ. အသုတန္တိ ဘိက္ခူနံ အတ္ထာယ ဝဓိတွာ ဂဟိတန္တိ အသုတံ. အပရိသင်္ကိတန္တိ ဒိဋ္ဌပရိသင်္ကိတာဒိဝသေန အပရိသင်္ကိတံ. ပရိဘောဂန္တိ ဝဒါမီတိ ဣမေဟိ တီဟိ ကာရဏေဟိ ပရိသုဒ္ဓံ တိကောဋိပရိသုဒ္ဓံ နာမ ဟောတိ၊ တဿ ပရိဘောဂေါ အရညေ ဇာတသူပေယျသာကပရိဘောဂသဒိသော ဟောတိ၊ တထာရူပံ ပရိဘုဉ္ဇန္တဿ မေတ္တာဝိဟာရိဿ ဘိက္ခုနော ဒေါသော ဝါ ဝဇ္ဇံ ဝါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တံ ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမီတိ အတ္ထော.

၅၃. ဣဒါနိ တာဒိသဿ ပရိဘောဂေ မေတ္တာဝိဟာရိနောပိ အနဝဇ္ဇတံ ဒဿေတုံ ဣဓ၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခူတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ အနိယမေတွာ ဘိက္ခူတိ ဝုတ္တံ၊ အထ ခေါ အတ္တာနမေဝ သန္ဓာယ ဧတံ ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဘဂဝတာ ဟိ မဟာဝစ္ဆဂေါတ္တသုတ္တေ၊ စင်္ကီသုတ္တေ၊ ဣမသ္မိံ သုတ္တေတိ တီသု ဌာနေသု အတ္တာနံယေဝ သန္ဓာယ ဒေသနာ ကတာ. ပဏီတေန ပိဏ္ဍပါတေနာတိ ဟေဋ္ဌာ အနင်္ဂဏသုတ္တေ ယော ကောစိ မဟဂ္ဃေါ ပိဏ္ဍပါတော ပဏီတပိဏ္ဍပါတောတိ အဓိပ္ပေတော၊ ဣဓ ပန မံသူပသေစနောဝ အဓိပ္ပေတော. အဂထိတောတိ တဏှာယ အဂထိတော. အမုစ္ဆိတောတိ တဏှာမုစ္ဆနာယ အမုစ္ဆိတော. အနဇ္ဈောပန္နောတိ န အဓိဩပန္နော၊ သဗ္ဗံ အာလုမ္ပိတွာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝ ဂိလိတုကာမော ကာကော ဝိယ န ဟောတီတိ အတ္ထော. အာဒီနဝဒဿာဝီတိ ဧကရတ္တိဝါသေန ဥဒရပဋလံ ပဝိသိတွာ နဝဟိ ဝဏမုခေဟိ နိက္ခမိဿတီတိအာဒိနာ နယေန အာဒီနဝံ ပဿန္တော. နိဿရဏပညော ပရိဘုဉ္ဇတီတိ ဣဒမတ္ထမာဟာရပရိဘောဂေါတိ ပညာယ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇတိ. အတ္တဗျာဗာဓာယ ဝါ စေတေတီတိ အတ္တဒုက္ခာယ ဝါ စိတေတိ. သုတမေတန္တိ သုတံ မယာ ဧတံ ပုဗ္ဗေ၊ ဧတံ မယှံ သဝနမတ္တမေဝါတိ ဒဿေတိ. သစေ ခေါ တေ၊ ဇီဝက၊ ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတန္တိ၊ ဇီဝက၊ မဟာဗြဟ္မုနာ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနေန ဗျာပါဒါဒယော ပဟီနာ၊ တေန သော မေတ္တာဝိဟာရီ မယှံ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနေန၊ သစေ တေ ဣဒံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ၊ ဧဝံ သန္တေ တဝ ဣဒံ ဝစနံ အနုဇာနာမီတိ အတ္ထော. သော သမ္ပဋိစ္ဆိ.

၅၄. အထဿ ဘဂဝါ သေသဗြဟ္မဝိဟာရဝသေနာပိ ဥတ္တရိ ဒေသနံ ဝဍ္ဎေန္တော ‘‘ဣဓ၊ ဇီဝက၊ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိမာဟ. တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ.

၅၅. ယော ခေါ ဇီဝကာတိ အယံ ပါဋိဧက္ကော အနုသန္ဓိ. ဣမသ္မိဉှိ ဌာနေ ဘဂဝါ ဒွါရံ ထကေတိ၊ သတ္တာနုဒ္ဒယံ ဒဿေတိ. သစေ ဟိ ကဿစိ ဧဝမဿ ‘‘ဧကံ ရသပိဏ္ဍပါတံ ဒတွာ ကပ္ပသတသဟဿံ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ ပဋိလဘန္တိ၊ ယံကိဉ္စိ ကတွာ ပရံ မာရေတွာပိ ရသပိဏ္ဍပါတောဝ ဒါတဗ္ဗော’’တိ၊ တံ ပဋိသေဓေန္တော ‘‘ယော ခေါ၊ ဇီဝက၊ တထာဂတံ ဝါ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ဣမိနာ ပဌမေန ဌာနေနာတိ ဣမိနာ အာဏတ္တိမတ္တေနေဝ တာဝ ပဌမေန ကာရဏေန. ဂလပ္ပဝေဓကေနာတိ ယောတ္တေန ဂလေ ဗန္ဓိတွာ ကဍ္ဎိတော ဂလေန ပဝေဓေန္တေန. အာရဘိယမာနောတိ မာရိယမာနော. အကပ္ပိယေန အာသာဒေတီတိ အစ္ဆမံသံ သူကရမံသန္တိ၊ ဒီပိမံသံ ဝါ မိဂမံသန္တိ ခါဒါပေတွာ – ‘‘တွံ ကိံ သမဏော နာမ၊ အကပ္ပိယမံသံ တေ ခါဒိတ’’န္တိ ဃဋ္ဋေတိ. ယေ ပန ဒုဗ္ဘိက္ခာဒီသု ဝါ ဗျာဓိနိဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဝါ ‘‘အစ္ဆမံသံ နာမ သူကရမံသသဒိသံ၊ ဒီပိမံသံ မိဂမံသသဒိသ’’န္တိ ဇာနန္တာ ‘‘သူကရမံသံ ဣဒံ၊ မိဂမံသံ ဣဒ’’န္တိ ဝတွာ ဟိတဇ္ဈာသယေန ခါဒါပေန္တိ၊ န တေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. တေသဉှိ ဗဟုပုညမေဝ ဟောတိ. ဧသာဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ သရဏံ ဂစ္ဆာမိ ဓမ္မဉ္စ ဘိက္ခုသံဃဉ္စာတိ အယံ အာဂတဖလော ဝိညာတသာသနော ဒိဋ္ဌသစ္စော အရိယသာဝကော. ဣမံ ပန ဓမ္မဒေသနံ ဩဂါဟန္တော ပသာဒံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဓမ္မကထာယ ထုတိံ ကရောန္တော ဧဝမာဟ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

ဇီဝကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.