၄. စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၇၅. ဧဝံ မေ သုတန္တိ စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တံ. တတ္ထ သက္ကေသူတိ ဧဝံနာမကေ ဇနပဒေ. သော ဟိ ဇနပဒေါ သကျာနံ ရာဇကုမာရာနံ ဝသနဋ္ဌာနတ္တာ သကျာတွေဝ သင်္ချံ ဂတော. သကျာနံ ပန ဥပ္ပတ္တိ အမ္ဗဋ္ဌသုတ္တေ အာဂတာဝ. ကပိလဝတ္ထုသ္မိန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တဉှိ ကပိလဿ ဣသိနော နိဝါသဋ္ဌာနေ ကတတ္တာ ကပိလဝတ္ထူတိ ဝုတ္တံ၊ တံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ. နိဂြောဓာရာမေတိ နိဂြောဓော နာမ သက္ကော၊ သော ဉာတိသမာဂမကာလေ ကပိလဝတ္ထုံ အာဂတေ ဘဂဝတိ အတ္တနော အာရာမေ ဝိဟာရံ ကာရေတွာ ဘဂဝတော နိယျာတေသိ၊ တသ္မိံ ဝိဟရတီတိ အတ္ထော. မဟာနာမောတိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဘာတာ ဘဂဝတော စုဠပိတုပုတ္တော. သုဒ္ဓေါဒနော သုက္ကောဒနော သက္ကောဒနော ဓောတောဒနော အမိတောဒနောတိ ဣမေ ပဉ္စ ဇနာ ဘာတရော. အမိတာ နာမ ဒေဝီ တေသံ ဘဂိနီ. တိဿတ္ထေရော တဿာ ပုတ္တော. တထာဂတော စ နန္ဒတ္ထေရော စ သုဒ္ဓေါဒနဿ ပုတ္တာ၊ မဟာနာမော စ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော စ သုက္ကောဒနဿ. အာနန္ဒတ္ထေရော အမိတောဒနဿ၊ သော ဘဂဝတော ကနိဋ္ဌော. မဟာနာမော မဟလ္လကတရော သကဒါဂါမီ အရိယသာဝကော.

ဒီဃရတ္တန္တိ မယှံ သကဒါဂါမိဖလုပ္ပတ္တိတော ပဋ္ဌာယ စိရရတ္တံ ဇာနာမီတိ ဒဿေတိ. လောဘဓမ္မာတိ လောဘသင်္ခါတာ ဓမ္မာ၊ နာနပ္ပကာရကံ လောဘံယေဝ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဣတရေသုပိ ဒွီသု ဧသေဝ နယော. ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တီတိ ခေပေတွာ တိဋ္ဌန္တိ. ဣဒဉှိ ပရိယာဒါနံ နာမ ‘‘သဗ္ဗံ ဟတ္ထိကာယံ ပရိယာဒိယိတွာ သဗ္ဗံ အဿကာယံ သဗ္ဗံ ရထကာယံ သဗ္ဗံ ပတ္တိကာယံ ပရိယာဒိယိတွာ ဇီဝန္တံယေဝ နံ ဩသဇ္ဇေယျ’’န္တိ (သံ. နိ. ၁.၁၂၆) ဧတ္ထ ဂဟဏေ အာဂတံ. ‘‘အနိစ္စသညာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ သဗ္ဗံ ကာမရာဂံ ပရိယာဒိယတီ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၁၀၂) ဧတ္ထ ခေပနေ. ဣဓာပိ ခေပနေ အဓိပ္ပေတံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပရိယာဒိယိတွာတိ ခေပေတွာ’’တိ.

ယေန မေ ဧကဒါ လောဘဓမ္မာပီတိ ယေန မယှံ ဧကေကသ္မိံ ကာလေ လောဘဓမ္မာပိ စိတ္တံ ပရိယာဒါယ တိဋ္ဌန္တီတိ ပုစ္ဆတိ. အယံ ကိရ ရာဇာ ‘‘သကဒါဂါမိမဂ္ဂေန လောဘဒေါသမောဟာ နိရဝသေသာ ပဟီယန္တီ’’တိ သညီ အဟောသိ၊ အယံ ‘‘အပ္ပဟီနံ မေ အတ္ထီ’’တိပိ ဇာနာတိ၊ အပ္ပဟီနကံ ဥပါဒါယ ပဟီနကမ္ပိ ပုန ပစ္ဆတောဝါဝတ္တတီတိ သညီ ဟောတိ. အရိယသာဝကဿ ဧဝံ သန္ဒေဟော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ? အာမ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ကသ္မာ? ပဏ္ဏတ္တိယာ အကောဝိဒတ္တာ. ‘‘အယံ ကိလေသော အသုကမဂ္ဂဝဇ္ဈော’’တိ ဣမိဿာ ပဏ္ဏတ္တိယာ အကောဝိဒဿ ဟိ အရိယသာဝကဿပိ ဧဝံ ဟောတိ. ကိံ တဿ ပစ္စဝေက္ခဏာ နတ္ထီတိ? အတ္ထိ. သာ ပန န သဗ္ဗေသံ ပရိပုဏ္ဏာ ဟောတိ. ဧကော ဟိ ပဟီနကိလေသမေဝ ပစ္စဝေက္ခတိ. ဧကော အဝသိဋ္ဌကိလေသမေဝ၊ ဧကော မဂ္ဂမေဝ၊ ဧကော ဖလမေဝ၊ ဧကော နိဗ္ဗာနမေဝ. ဣမာသု ပန ပဉ္စသု ပစ္စဝေက္ခဏာသု ဧကံ ဝါ ဒွေ ဝါ နော လဒ္ဓုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဣတိ ယဿ ပစ္စဝေက္ခဏာ န ပရိပုဏ္ဏာ၊ တဿ မဂ္ဂဝဇ္ဈကိလေသပဏ္ဏတ္တိယံ အကောဝိဒတ္တာ ဧဝံ ဟောတိ.

၁၇၆. သော ဧဝ ခေါ တေတိ သောယေဝ လောဘော ဒေါသော မောဟော စ တဝ သန္တာနေ အပ္ပဟီနော၊ တွံ ပန ပဟီနသညီ အဟောသီတိ ဒဿေတိ. သော စ ဟိ တေတိ သော တုယှံ လောဘဒေါသမောဟဓမ္မော. ကာမေတိ ဒုဝိဓေ ကာမေ. န ပရိဘုဉ္ဇေယျာသီတိ မယံ ဝိယ ပဗ္ဗဇေယျာသီတိ ဒဿေတိ.

၁၇၇. အပ္ပဿာဒါတိ ပရိတ္တသုခါ. ဗဟုဒုက္ခာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကဒုက္ခမေဝေတ္ထ ဗဟုကံ. ဗဟုပါယာသာတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကော ဥပါယာသကိလေသောယေဝေတ္ထ ဗဟု. အာဒီနဝေါတိ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကော ဥပဒ္ဒဝေါ. ဧတ္ထ ဘိယျောတိ ဧတေသု ကာမေသု အယံ အာဒီနဝေါယေဝ ဗဟု. အဿာဒေါ ပန ဟိမဝန္တံ ဥပနိဓာယ သာသပေါ ဝိယ အပ္ပေါ၊ ပရိတ္တကော. ဣတိ စေပိ မဟာနာမာတိ မဟာနာမ ဧဝံ စေပိ အရိယသာဝကဿ. ယထာဘူတန္တိ ယထာသဘာဝံ. သမ္မာ နယေန ကာရဏေန ပညာယ သုဋ္ဌု ဒိဋ္ဌံ ဟောတီတိ ဒဿေတိ. တတ္ထ ပညာယာတိ ဝိပဿနာပညာယ၊ ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂဒွယဉာဏေနာတိ အတ္ထော. သော စာတိ သော ဧဝ မဂ္ဂဒွယေန ဒိဋ္ဌကာမာဒီနဝေါ အရိယသာဝကော. ပီတိသုခန္တိ ဣမိနာ သပ္ပီတိကာနိ ဒွေ ဈာနာနိ ဒဿေတိ. အညံ ဝါ တတော သန္တတရန္တိ တတော ဈာနဒွယတော သန္တတရံ အညံ ဥပရိဈာနဒွယဉ္စေဝ မဂ္ဂဒွယဉ္စ. နေဝ တာဝ အနာဝဋ္ဋီ ကာမေသု ဟောတီတိ အထ ခေါ သော ဒွေ မဂ္ဂေ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ ဌိတောပိ အရိယသာဝကော ဥပရိ ဈာနာနံ ဝါ မဂ္ဂါနံ ဝါ အနဓိဂတတ္တာ နေဝ တာဝ ကာမေသု အနာဝဋ္ဋီ ဟောတိ၊ အနာဝဋ္ဋိနော အနာဘောဂေါ န ဟောတိ. အာဝဋ္ဋိနော သာဘောဂေါယေဝ ဟောတိ. ကသ္မာ? စတူဟိ ဈာနေဟိ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနဿ၊ ဒွီဟိ မဂ္ဂေဟိ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဿ အဘာဝါ.

မယှမ္ပိ ခေါတိ န ကေဝလံ တုယှေဝ၊ အထ ခေါ မယှမ္ပိ. ပုဗ္ဗေဝ သမ္ဗောဓာတိ မဂ္ဂသမ္ဗောဓိတော ပဌမတရမေဝ. ပညာယ သုဒိဋ္ဌံ ဟောတီတိ ဧတ္ထ ဩရောဓနာဋကာ ပဇဟနပညာ အဓိပ္ပေတာ. ပီတိသုခံ နာဇ္ဈဂမန္တိ သပ္ပီတိကာနိ ဒွေ ဈာနာနိ န ပဋိလဘိံ. အညံ ဝါ တတော သန္တတရန္တိ ဣဓ ဥပရိ ဈာနဒွယံ စေဝ စတ္တာရော စ မဂ္ဂါ အဓိပ္ပေတာ. ပစ္စညာသိန္တိ ပဋိအညာသိံ.

၁၇၉. ဧကမိဒါဟံ မဟာနာမ သမယန္တိ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ? အယံ ပါဋိယေက္ကော အနုသန္ဓိ. ဟေဋ္ဌာ ကာမာနံ အဿာဒေါပိ အာဒီနဝေါပိ ကထိတော၊ နိဿရဏံ န ကထိတံ၊ တံ ကထေတုံ အယံ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါ. ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂေါ ဟိ ဧကော အန္တော အတ္တကိလမထာနုယောဂေါ ဧကောတိ ဣမေဟိ အန္တေဟိ မုတ္တံ မမ သာသနန္တိ ဥပရိ ဖလသမာပတ္တိသီသေန သကလသာသနံ ဒဿေတုမ္ပိ အယံ ဒေသနာ အာရဒ္ဓါ.

ဂိဇ္ဈကူဋေ ပဗ္ဗတေတိ တဿ ပဗ္ဗတဿ ဂိဇ္ဈသဒိသံ ကူဋံ အတ္ထိ၊ တသ္မာ ဂိဇ္ဈကူဋောတိ ဝုစ္စတိ. ဂိဇ္ဈာ ဝါ တဿ ကူဋေသု နိဝသန္တီတိပိ ဂိဇ္ဈကူဋောတိ ဝုစ္စတိ. ဣသိဂိလိပဿေတိ ဣသိဂိလိပဗ္ဗတဿ ပဿေ. ကာဠသိလာယန္တိ ကာဠဝဏ္ဏေ ပိဋ္ဌိပါသာဏေ. ဥဗ္ဘဋ္ဌကာ ဟောန္တီတိ ဥဒ္ဓံယေဝ ဌိတကာ ဟောန္တိ အနိသိန္နာ. ဩပက္ကမိကာတိ ဥဗ္ဘဋ္ဌကာဒိနာ အတ္တနော ဥပက္ကမေန နိဗ္ဗတ္တိတာ. နိဂဏ္ဌော၊ အာဝုသောတိ အညံ ကာရဏံ ဝတ္တုံ အသက္ကောန္တာ နိဂဏ္ဌဿ ဥပရိ ပက္ခိပိံသု. သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီတိ သော အမှာကံ သတ္ထာ အတီတာနာဂတပစ္စုပ္ပန္နံ သဗ္ဗံ ဇာနာတိ ပဿတီတိ ဒဿေတိ. အပရိသေသံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတီတိ သော အမှာကံ သတ္ထာ အပရိသေသံ ဓမ္မံ ဇာနန္တော အပရိသေသသင်္ခါတံ ဉာဏဒဿနံ ပဋိဇာနာတိ၊ ပဋိဇာနန္တော စ ဧဝံ ပဋိဇာနာတိ ‘‘စရတော စ မေ တိဋ္ဌတော စ။ပေ။ ပစ္စုပဋ္ဌိတ’’န္တိ. တတ္ထ သတတန္တိ နိစ္စံ. သမိတန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ.

၁၈၀. ကိံ ပန တုမှေ၊ အာဝုသော၊ နိဂဏ္ဌာ ဇာနာထ ဧတ္တကံ ဝါ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏန္တိ ဣဒံ ဘဂဝါ ပုရိသော နာမ ယံ ကရောတိ၊ တံ ဇာနာတိ. ဝီသတိကဟာပဏေ ဣဏံ ဂဟေတွာ ဒသ ဒတွာ ‘‘ဒသ မေ ဒိန္နာ ဒသ အဝသိဋ္ဌာ’’တိ ဇာနာတိ၊ တေပိ ဒတွာ ‘‘သဗ္ဗံ ဒိန္န’’န္တိ ဇာနာတိ. ခေတ္တဿ တတိယဘာဂံ လာယိတွာ ‘‘ဧကော ဘာဂေါ လာယိတော၊ ဒွေ အဝသိဋ္ဌာ’’တိ ဇာနာတိ. ပုန ဧကံ လာယိတွာ ‘‘ဒွေ လာယိတာ၊ ဧကော အဝသိဋ္ဌော’’တိ ဇာနာတိ. တသ္မိမ္ပိ လာယိတေ ‘‘သဗ္ဗံ နိဋ္ဌိတ’’န္တိ ဇာနာတိ၊ ဧဝံ သဗ္ဗကိစ္စေသု ကတဉ္စ အကတဉ္စ ဇာနာတိ၊ တုမှေဟိပိ တထာ ဉာတဗ္ဗံ သိယာတိ ဒဿေတိ. အကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ပဟာနန္တိ ဣမိနာ အကုသလံ ပဟာယ ကုသလံ ဘာဝေတွာ သုဒ္ဓန္တံ ပတ္တော နိဂဏ္ဌော နာမ တုမှာကံ သာသနေ အတ္ထီတိ ပုစ္ဆတိ.

ဧဝံ သန္တေတိ တုမှာကံ ဧဝံ အဇာနနဘာဝေ သတိ. လုဒ္ဒါတိ လုဒ္ဒါစာရာ. လောဟိတပါဏိနောတိ ပါဏေ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တာ လောဟိတေန မက္ခိတပါဏိနော. ပါဏံ ဟိ ဟနန္တဿပိ ယဿ လောဟိတေန ပါဏိ န မက္ခိယတိ၊ သောပိ လောဟိတပါဏီတွေဝ ဝုစ္စတိ. ကုရူရကမ္မန္တာတိ ဒါရုဏကမ္မာ. မာတရိ ပိတရိ ဓမ္မိကသမဏဗြာဟ္မဏာဒီသု စ ကတာပရာဓာ. မာဂဝိကာဒယော ဝါ ကက္ခဠကမ္မာ.

န ခေါ၊ အာဝုသော၊ ဂေါတမာတိ ဣဒံ နိဂဏ္ဌာ ‘‘အယံ အမှာကံ ဝါဒေ ဒေါသံ ဒေတိ၊ မယမ္ပိဿ ဒေါသံ အာရောပေမာ’’တိ မညမာနာ အာရဘိံသု. တဿတ္ထော၊ ‘‘အာဝုသော၊ ဂေါတမ ယထာ တုမှေ ပဏီတစီဝရာနိ ဓာရေန္တာ သာလိမံသောဒနံ ဘုဉ္ဇန္တာ ဒေဝဝိမာနဝဏ္ဏာယ ဂန္ဓကုဋိယာ ဝသမာနာ သုခေန သုခံ အဓိဂစ္ဆထ၊ န ဧဝံ သုခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ. ယထာ ပန မယံ ဥက္ကုဋိကပ္ပဓာနာဒီဟိ နာနပ္ပကာရဏံ ဒုက္ခံ အနုဘဝါမ၊ ဧဝံ ဒုက္ခေန သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗ’’န္တိ. သုခေန စ ဟာဝုသောတိ ဣဒံ သစေ သုခေန စ သုခံ အဓိဂန္တဗ္ဗံ သိယာ. ရာဇာ အဓိဂစ္ဆေယျာတိ ဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ မာဂဓောတိ မဂဓရဋ္ဌဿ ဣဿရော. သေနိယောတိ တဿ နာမံ. ဗိမ္ဗီတိ အတ္တဘာဝဿ နာမံ. သော တဿ သာရဘူတော ဒဿနီယော ပါသာဒိကော အတ္တဘာဝသမိဒ္ဓိယာ ဗိမ္ဗိသာရောတိ ဝုစ္စတိ. သုခဝိဟာရိတရောတိ ဣဒံ တေ နိဂဏ္ဌာ ရညော တီသု ပါသာဒေသု တိဝိဓဝယေဟိ နာဋကေဟိ သဒ္ဓိံ သမ္ပတ္တိအနုဘဝနံ သန္ဓာယ ဝဒန္တိ. အဒ္ဓါတိ ဧကံသေန. သဟသာ အပ္ပဋိသင်္ခါတိ သာဟသံ ကတွာ၊ အပ္ပစ္စဝေက္ခိတွာဝ ယထာ ရတ္တော ရာဂဝသေန ဒုဋ္ဌော ဒေါသဝသေန မူဠှော မောဟဝသေန ဘာသတိ၊ ဧဝမေဝံ ဝါစာ ဘာသိတာတိ ဒဿေတိ.

တတ္ထ ပဋိပုစ္ဆိဿာမီတိ တသ္မိံ အတ္ထေ ပုစ္ဆိဿာမိ. ယထာ ဝေါ ခမေယျာတိ ယထာ တုမှာကံ ရုစ္စေယျ. ပဟောတီတိ သက္ကောတိ.

အနိဉ္ဇမာနောတိ အစလမာနော. ဧကန္တသုခံ ပဋိသံဝေဒီတိ နိရန္တရသုခံ ပဋိသံဝေဒီ. ‘‘အဟံ ခေါ၊ အာဝုသော၊ နိဂဏ္ဌာ ပဟောမိ။ပေ။ ဧကန္တသုခံ ပဋိသံဝေဒီ’’တိ ဣဒံ အတ္တနော ဖလသမာပတ္တိသုခံ ဒဿေန္တော အာဟ. ဧတ္ထ စ ကထာပတိဋ္ဌာပနတ္ထံ ရာဇဝါရေ သတ္တ အာဒိံ ကတွာ ပုစ္ဆာ ကတာ. သတ္တ ရတ္တိန္ဒိဝါနိ နပ္ပဟောတီတိ ဟိ ဝုတ္တေ ဆ ပဉ္စ စတ္တာရီတိ သုခံ ပုစ္ဆိတုံ ဟောတိ. သုဒ္ဓဝါရေ ပန သတ္တာတိ ဝုတ္တေ ပုန ဆ ပဉ္စ စတ္တာရီတိ ဝုစ္စမာနံ အနစ္ဆရိယံ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဧကံ အာဒိံ ကတွာ ဒေသနာ ကတာ. သေသံ သဗ္ဗတ္ထ ဥတ္တာနတ္ထမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.