၁၀. ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၁၆. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ္တံ. တတ္ထ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တေနာတိ ဒသကုသလကမ္မပထဝသေန ဥပ္ပန္နံ စိတ္တံ စိတ္တမေဝ၊ ဝိပဿနာပါဒကအဋ္ဌသမာပတ္တိစိတ္တံ တတော စိတ္တတော အဓိကံ စိတ္တန္တိ အဓိစိတ္တံ. အနုယုတ္တေနာတိ တံ အဓိစိတ္တံ အနုယုတ္တေန၊ တတ္ထ ယုတ္တပ္ပယုတ္တေနာတိ အတ္ထော.

တတြာယံ ဘိက္ခု ပုရေဘတ္တံ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော နိသီဒနံ အာဒါယ အသုကသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဝါ ဝနသဏ္ဍေ ဝါ ပဗ္ဗတပါဒေ ဝါ ပဗ္ဘာရေ ဝါ သမဏဓမ္မံ ကရိဿာမီတိ နိက္ခမန္တောပိ၊ တတ္ထ ဂန္တွာ ဟတ္ထေဟိ ဝါ ပါဒေဟိ ဝါ နိသဇ္ဇဋ္ဌာနတော တိဏပဏ္ဏာနိ အပနေန္တောပိ အဓိစိတ္တံ အနုယုတ္တောယေဝ. နိသီဒိတွာ ပန ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိတွာ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိဟရန္တောပိ အဓိစိတ္တံ အနုယုတ္တောယေဝ.

နိမိတ္တာနီတိ ကာရဏာနိ. ကာလေန ကာလန္တိ သမယေ သမယေ. န နု စ ကမ္မဋ္ဌာနံ နာမ မုဟုတ္တမ္ပိ အဆဍ္ဍေတွာ နိရန္တရံ မနသိကာတဗ္ဗံ၊ ကသ္မာ ဘဂဝါ ‘‘ကာလေန ကာလ’’န္တိ အာဟာတိ. ပါဠိယဉှိ အဋ္ဌတိံသ ကမ္မဋ္ဌာနာနိ ဝိဘတ္တာနိ၊ တေသု ဘိက္ခုနာ အတ္တနော စိတ္တရုစိတံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ နိသိန္နေန ယာဝ ကောစိဒေဝ ဥပက္ကိလေသော နုပ္ပဇ္ဇတိ၊ တာဝ ဣမေသံ နိမိတ္တာနံ မနသိကာရကိစ္စံ နတ္ထိ. ယဒါ ပန ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဒါ ဣမာနိ ဂဟေတွာ စိတ္တေ ဥပ္ပန္နံ အဗ္ဗုဒံ နီဟရိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ဧဝမာဟ.

ဆန္ဒူပသံဟိတာတိ ဆန္ဒသဟဂတာ ရာဂသမ္ပယုတ္တာ. ဣမေသံ ပန တိဏ္ဏံ ဝိတက္ကာနံ ခေတ္တဉ္စ အာရမ္မဏဉ္စ ဇာနိတဗ္ဗံ. တတ္ထ ဆန္ဒူပသဉှိတာနံ အဋ္ဌ လောဘသဟဂတစိတ္တာနိ ခေတ္တံ၊ ဒေါသူပသဉှိတာနံ ဒွေ ဒေါမနဿသဟဂတာနိ၊ မောဟူပသဉှိတာနံ ဒွါဒသပိ အကုသလစိတ္တာနိ. ဝိစိကိစ္ဆာဥဒ္ဓစ္စသမ္ပယုတ္တစိတ္တာနိ ပန ဒွေ ဧတေသံ ပါဋိပုဂ္ဂလိကံ ခေတ္တံ. သဗ္ဗေသမ္ပိ သတ္တာ စေဝ သင်္ခါရာ စ အာရမ္မဏံ၊ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌအသမပေက္ခိတေသု ဟိ သတ္တေသု စ သင်္ခါရေသု စ တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. အညမ္ပိ နိမိတ္တံ မနသိကာတဗ္ဗံ ကုသလူပသံဟိတန္တိ တတော နိမိတ္တတော အညံ ကုသလနိဿိတံ နိမိတ္တံ မနသိကာတဗ္ဗံ. တတ္ထ အညံ နိမိတ္တံ နာမ ဆန္ဒူပသဉှိတေ ဝိတက္ကေ သတ္တေသု ဥပ္ပန္နေ အသုဘဘာဝနာ အညံ နိမိတ္တံ နာမ. သင်္ခါရေသု ဥပ္ပန္နေ အနိစ္စမနသိကာရော အညံ နိမိတ္တံ နာမ. ဒေါသူပသဉှိတေ သတ္တေသု ဥပ္ပန္နေ မေတ္တာဘာဝနာ အညံ နိမိတ္တံ နာမ. သင်္ခါရေသု ဥပ္ပန္နေ ဓာတုမနသိကာရော အညံ နိမိတ္တံ နာမ. မောဟူပသဉှိတေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဥပ္ပန္နေ ပဉ္စဓမ္မူပနိဿယော အညံ နိမိတ္တံ နာမ.

ဣမဿ ဟတ္ထာ ဝါ သောဘနာ ပါဒါ ဝါတိအာဒိနာ နယေန ဟိ သတ္တေသု လောဘေ ဥပ္ပန္နေ အသုဘတော ဥပသံဟရိတဗ္ဗံ. ကိမှိ သာရတ္တောသိ? ကေသေသု သာရတ္တောသိ. လောမေသု။ပေ။ မုတ္တေသု သာရတ္တောသိ. အယံ အတ္တဘာဝေါ နာမ တီဟိ အဋ္ဌိသတေဟိ ဥဿာပိတော၊ နဝဟိ နှာရုသတေဟိ အာဗဒ္ဓေါ၊ နဝဟိ မံသပေသိသတေဟိ အနုလိတ္တော၊ အလ္လစမ္မေန ပရိယောနဒ္ဓေါ၊ ဆဝိရာဂေန ပဋိစ္ဆန္နော၊ နဝဟိ ဝဏမုခေဟိ နဝနဝုတိလောမကူပသဟဿေဟိ စ အသုစိ ပဂ္ဃရတိ၊ ကုဏပပူရိတော၊ ဒုဂ္ဂန္ဓော၊ ဇေဂုစ္ဆော၊ ပဋိကူလော၊ ဒွတ္တိံသကုဏပသဉ္စယော၊ နတ္ထေတ္ထ သာရံ ဝါ ဝရံ ဝါတိ ဧဝံ အသုဘတော ဥပသံဟရန္တဿ သတ္တေသု ဥပ္ပန္နော လောဘော ပဟီယတိ၊ တေနဿ အသုဘတော ဥပသံဟရဏံ အညံ နိမိတ္တံ နာမ ဟောတိ.

ပတ္တစီဝရာဒီသု သင်္ခါရေသု လောဘေ ဥပ္ပန္နေ ဒွီဟာကာရေဟိ သင်္ခါရမဇ္ဈတ္တတံ သမုဋ္ဌာပေတီတိ သတိပဋ္ဌာနဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေန အဿာမိကတာဝကာလိကဘာဝဝသေန မနသိကရောတော သော ပဟီယတိ. တေနဿ အနိစ္စတော မနသိကာရော အညံ နိမိတ္တံ နာမ ဟောတိ. သတ္တေသု ဒေါသေ ဥပ္ပန္နေ ပန အာဃာတဝိနယကကစောပမောဝါဒါဒီနံ ဝသေန မေတ္တာ ဘာဝေတဗ္ဗာ၊ တံ ဘာဝယတော ဒေါသော ပဟီယတိ၊ တေနဿ မေတ္တာဘာဝနာ အညံ နိမိတ္တံ နာမ ဟောတိ. ခါဏုကဏ္ဋကတိဏပဏ္ဏာဒီသု ပန ဒေါသေ ဥပ္ပန္နေ တွံ ကဿ ကုပ္ပသိ၊ ကိံ ပထဝီဓာတုယာ၊ ဥဒါဟု အာပေါဓာတုယာ၊ ကော ဝါ ပနာယံ ကုပ္ပတိ နာမ၊ ကိံ ပထဝီဓာတု ဥဒါဟု အာပေါဓာတူတိအာဒိနာ နယေန ဓာတုမနသိကာရံ ကရောန္တဿ ဒေါသော ပဟီယတိ. တေနဿ ဓာတုမနသိကာရော အညံ နိမိတ္တံ နာမ ဟောတိ.

မောဟေ ပန ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဥပ္ပန္နေ –

‘‘ဂရူသံဝါသော ဥဒ္ဒေသော၊ ဥဒ္ဒိဋ္ဌပရိပုစ္ဆနံ၊

ကာလေန ဓမ္မဿဝနံ၊ ဌာနာဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယော၊

ပဉ္စ ဓမ္မူပနိဿာယ၊ မောဟဓာတု ပဟီယတီ’’တိ. –

ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဥပနိဿိတဗ္ဗာ. ဂရုံ ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တော ဟိ ဘိက္ခု – ‘‘အာစရိယော ဂါမပ္ပဝေသနံ အနာပုစ္ဆန္တဿ ပတ္တကာလေ ဝတ္တံ အကရောန္တဿ ဃဋသတဥဒကာဟရဏာဒိဒဏ္ဍကမ္မံ ကရောတီ’’တိ ယတ္တပ္ပဋိယတ္တော ဟောတိ၊ အထဿ မောဟော ပဟီယတိ. ဥဒ္ဒေသံ ဂဏှန္တောပိ – ‘‘အာစရိယော ဥဒ္ဒေသကာလေ ဥဒ္ဒေသံ အဂ္ဂဏှန္တဿ အသာဓုကံ သဇ္ဈာယန္တဿ စ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကရောတီ’’တိ ယတ္တပ္ပဋိယတ္တော ဟောတိ၊ ဧဝမ္ပိဿ မောဟော ပဟီယတိ. ဂရုဘာဝနီယေ ဘိက္ခူ ဥပသံကမိတွာ ‘‘ဣဒံ ဘန္တေ ကထံ ဣမဿ ကော အတ္ထော’’တိ ပရိပုစ္ဆန္တော ကံခံ ဝိနောဒေတိ၊ ဧဝမ္ပိဿ မောဟော ပဟီယတိ. ကာလေန ဓမ္မသဝနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ သက္ကစ္စံ ဓမ္မံ သုဏန္တဿာပိ တေသု တေသု ဌာနေသု အတ္ထော ပါကဋော ဟောတိ. ဧဝမ္ပိဿ မောဟော ပဟီယတိ. ဣဒမဿ ကာရဏံ၊ ဣဒံ န ကာရဏန္တိ ဌာနာဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယေ ဆေကော ဟောတိ၊ ဧဝမ္ပိဿ မောဟော ပဟီယတိ. တေနဿ ပဉ္စဓမ္မူပနိဿယော အညံ နိမိတ္တံ နာမ ဟောတိ.

အပိစ အဋ္ဌတိံသာယ အာရမ္မဏေသု ယံကိဉ္စိ ဘာဝေန္တဿာပိ ဣမေ ဝိတက္ကာ ပဟီယန္တိ ဧဝ. ဣမာနိ ပန နိမိတ္တာနိ ဥဇုဝိပစ္စနီကာနိ ပဋိပက္ခဘူတာနိ. ဣမေဟိ ပဟီနာ ရာဂါဒယော သုပ္ပဟီနာ ဟောန္တိ. ယထာ ဟိ အဂ္ဂိံ အလ္လကဋ္ဌေဟိပိ ပံသူဟိပိ သာခါဒီဟိပိ ပေါထေတွာ နိဗ္ဗာပေန္တိယေဝ၊ ဥဒကံ ပန အဂ္ဂိဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကံ၊ တေန နိဗ္ဗုတော သုနိဗ္ဗုတော ဟောတိ၊ ဧဝမိမေဟိ နိမိတ္တေဟိ ပဟီနာ ရာဂါဒယော သုပ္ပဟီနာ ဟောန္တိ. တသ္မာ ဧတာနိ ကထိတာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

ကုသလူပသံဟိတန္တိ ကုသလနိဿိတံ ကုသလဿ ပစ္စယဘူတံ. အဇ္ဈတ္တမေဝါတိ ဂေါစရဇ္ဈတ္တံယေဝ. ပလဂဏ္ဍောတိ ဝဍ္ဎကီ. သုခုမာယ အာဏိယာတိ ယံ အာဏိံ နီဟရိတုကာမော ဟောတိ၊ တတော သုခုမတရာယ သာရဒါရုအာဏိယာ. ဩဠာရိကံ အာဏိန္တိ စန္ဒဖလကေ ဝါ သာရဖလကေ ဝါ အာကောဋိတံ ဝိသမာဏိံ. အဘိနိဟနေယျာတိ မုဂ္ဂရေန အာကောဋေန္တော ဟနေယျ. အဘိနီဟရေယျာတိ ဧဝံ အဘိနိဟနန္တော ဖလကတော နီဟရေယျ. အဘိနိဝသေယျာတိ ဣဒါနိ ဗဟု နိက္ခန္တာတိ ဉတွာ ဟတ္ထေန စာလေတွာ နိက္ကဍ္ဎေယျ. တတ္ထ ဖလကံ ဝိယ စိတ္တံ၊ ဖလကေ ဝိသမာဏီ ဝိယ အကုသလဝိတက္ကာ၊ သုခုမာဏီ ဝိယ အညံ အသုဘဘာဝနာဒိကုသလနိမိတ္တံ၊ သုခုမာဏိယာ ဩဠာရိကာဏိနီဟရဏံ ဝိယ အသုဘဘာဝနာဒီဟိ ကုသလနိမိတ္တေဟိ တေသံ ဝိတက္ကာနံ နီဟရဏံ.

၂၁၇. အဟိကုဏပေနာတိအာဒိ အတိဇေဂုစ္ဆပဋိကူလကုဏပဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. ကဏ္ဌေ အာသတ္တေနာတိ ကေနစိဒေဝ ပစ္စတ္ထိကေန အာနေတွာ ကဏ္ဌေ ဗဒ္ဓေန ပဋိမုက္ကေန. အဋ္ဋိယေယျာတိ အဋ္ဋော ဒုက္ခိတော ဘဝေယျ. ဟရာယေယျာတိ လဇ္ဇေယျ. ဇိဂုစ္ဆေယျာတိ သဉ္ဇာတဇိဂုစ္ဆော ဘဝေယျ.

ပဟီယန္တီတိ ဧဝံ ဣမိနာပိ ကာရဏေန ဧတေ အကုသလာ ဓမ္မာ သာဝဇ္ဇာ ဒုက္ခဝိပါကာတိ အတ္တနော ပညာဗလေန ဥပပရိက္ခတော အဟိကုဏပါဒီနိ ဝိယ ဇိဂုစ္ဆန္တဿ ပဟီယန္တိ. ယော ပန အတ္တနော ပညာဗလေန ဥပပရိက္ခိတုံ န သက္ကောတိ၊ တေန အာစရိယံ ဝါ ဥပဇ္ဈာယံ ဝါ အညတရံ ဝါ ဂရုဋ္ဌာနိယံ သဗြဟ္မစာရိံ သင်္ဃတ္ထေရံ ဝါ ဥပသင်္ကမိတွာ ဃဏ္ဍိံ ပဟရိတွာ ဘိက္ခုသံဃမေဝ ဝါ သန္နိပါတေတွာ အာရောစေတဗ္ဗံ၊ ဗဟုနဉှိ သန္နိပါတေ ဘဝိဿတေဝ ဧကော ပဏ္ဍိတမနုဿော၊ သွာယံ ဧဝံ ဧတေသု အာဒီနဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ ကထေဿတိ၊ ကာယဝိစ္ဆိန္ဒနီယကထာဒီဟိ ဝါ ပန တေ ဝိတက္ကေ နိဂ္ဂဏှိဿတီတိ.

၂၁၈. အသတိအမနသိကာရော အာပဇ္ဇိတဗ္ဗောတိ နေဝ သော ဝိတက္ကော သရိတဗ္ဗော န မနသိကာတဗ္ဗော၊ အညဝိဟိတကေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ယထာ ဟိ ရူပံ အပဿိတုကာမော ပုရိသော အက္ခီနိ နိမီလေယျ၊ ဧဝမေဝ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ နိသိန္နေန ဘိက္ခုနာ စိတ္တမှိ ဝိတက္ကေ ဥပ္ပန္နေ အညဝိဟိတကေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝမဿ သော ဝိတက္ကော ပဟီယတိ၊ တသ္မိံ ပဟီနေ ပုန ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ.

သစေ န ပဟီယတိ၊ ဥဂ္ဂဟိတော ဓမ္မကထာပဗန္ဓော ဟောတိ၊ သော မဟာသဒ္ဒေန သဇ္ဈာယိတဗ္ဗော. ဧဝမ္ပိ စေ အညဝိဟိတကဿ သတော သော န ပဟီယတိ. ထဝိကာယ မုဋ္ဌိပေါတ္ထကော ဟောတိ၊ ယတ္ထ စ ဗုဒ္ဓဝဏ္ဏာပိ ဓမ္မဝဏ္ဏာပိ လိခိတာ ဟောန္တိ၊ တံ နီဟရိတွာ ဝါစေန္တေန အညဝိဟိတကေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝမ္ပိ စေ န ပဟီယတိ၊ ထဝိကတော အရဏိသဟိတာနိ နီဟရိတွာ ‘‘အယံ ဥတ္တရာရဏီ အယံ အဓရာရဏီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တေန အညဝိဟိတကေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝမ္ပိ စေ န ပဟီယတိ၊ သိပါဋိကံ နီဟရိတွာ ‘‘ဣဒံ အာရကဏ္ဋကံ နာမ၊ အယံ ပိပ္ဖလကော နာမ၊ ဣဒံ နခစ္ဆေဒနံ နာမ၊ အယံ သူစိ နာမာ’’တိ ပရိက္ခာရံ သမန္နာနေန္တေန အညဝိဟိတကေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝမ္ပိ စေ န ပဟီယတိ၊ သူစိံ ဂဟေတွာ စီဝရေ ဇိဏ္ဏဋ္ဌာနံ သိဗ္ဗန္တေန အညဝိဟိတကေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ယာဝ န ပဟီယတိ၊ တာဝ တံ တံ ကုသလကမ္မံ ကရောန္တေန အညဝိဟိတကေန ဘဝိတဗ္ဗံ. ပဟီနေ ပုန မူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ နိသီဒိတဗ္ဗံ၊ နဝကမ္မံ ပန န ပဋ္ဌပေတဗ္ဗံ. ကသ္မာ? ဝိတက္ကေ ပစ္ဆိန္နေ ကမ္မဋ္ဌာနမနသိကာရဿ ဩကာသော န ဟောတိ.

ပေါရာဏကပဏ္ဍိတာ ပန နဝကမ္မံ ကတွာပိ ဝိတက္ကံ ပစ္ဆိန္ဒိံသု. တတြိဒံ ဝတ္ထု – တိဿသာမဏေရဿ ကိရ ဥပဇ္ဈာယော တိဿမဟာဝိဟာရေ ဝသတိ. တိဿသာမဏေရော ‘‘ဘန္တေ ဥက္ကဏ္ဌိတောမှီ’’တိ အာဟ. အထ နံ ထေရော ‘‘ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ နှာနဥဒကံ ဒုလ္လဘံ၊ မံ ဂဟေတွာ စိတ္တလပဗ္ဗတံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. သော တထာ အကာသိ. တတ္ထ နံ ထေရော အာဟ ‘‘အယံ ဝိဟာရော အစ္စန္တသံဃိကော၊ ဧကံ ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနံ ကရောဟီ’’တိ. သော သာဓု ဘန္တေတိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ သံယုတ္တနိကာယံ ပဗ္ဘာရသောဓနံ တေဇောဓာတုကသိဏပရိကမ္မန္တိ တီဏီပိ ဧကတော အာရဘိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ အပ္ပနံ ပါပေသိ၊ သံယုတ္တနိကာယံ ပရိယောသာပေသိ၊ လေဏကမ္မံ နိဋ္ဌာပေသိ၊ သဗ္ဗံ ကတွာ ဥပဇ္ဈာယဿ သညံ အဒါသိ. ဥပဇ္ဈာယော ‘‘ဒုက္ခေန တေ သာမဏေရ ကတံ၊ အဇ္ဇ တာဝ တွံယေဝ ဝသာဟီ’’တိ အာဟ. သော တံ ရတ္တိံ လေဏေ ဝသန္တော ဥတုသပ္ပါယံ လဘိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိ. တဿ ဓာတုယော ဂဟေတွာ စေတိယံ အကံသု. အဇ္ဇာပိ တိဿတ္ထေရစေတိယန္တိ ပညာယတိ. ဣဒံ ပဗ္ဗံ အသတိပဗ္ဗံ နာမ.

၂၁၉. ဣမသ္မိံ ဌတွာ ဝိတက္ကေ နိဂ္ဂဏှိတုံ အသက္ကောန္တော ဣဓ ဌတွာ နိဂ္ဂဏှိဿတီတိ ဝိတက္ကမူလဘေဒံ ပဗ္ဗံ ဒဿေန္တော ပုန တဿ စေ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဝိတက္ကသင်္ခါရသဏ္ဌာနံ မနသိကာတဗ္ဗန္တိ သင်္ခရောတီတိ သင်္ခါရော၊ ပစ္စယော၊ ကာရဏံ မူလန္တိ အတ္ထော. သန္တိဋ္ဌတိ ဧတ္ထာတိ သဏ္ဌာနံ၊ ဝိတက္ကသင်္ခါရဿ သဏ္ဌာနံ ဝိတက္ကသင်္ခါရသဏ္ဌာနံ၊ တံ မနသိကာတဗ္ဗန္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ အယံ ဝိတက္ကော ကိံ ဟေတု ကိံ ပစ္စယာ ကိံ ကာရဏာ ဥပ္ပန္နောတိ ဝိတက္ကာနံ မူလဉ္စ မူလမူလဉ္စ မနသိကာတဗ္ဗန္တိ. ကိံ နု ခေါ အဟံ သီဃံ ဂစ္ဆာမီတိ ကေန နု ခေါ ကာရဏေန အဟံ သီဃံ ဂစ္ဆာမိ? ယံနူနာဟံ သဏိကံ ဂစ္ဆေယျန္တိ ကိံ မေ ဣမိနာ သီဃဂမနေန၊ သဏိကံ ဂစ္ဆိဿာမီတိ စိန္တေသိ. သော သဏိကံ ဂစ္ဆေယျာတိ သော ဧဝံ စိန္တေတွာ သဏိကံ ဂစ္ဆေယျ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.

တတ္ထ တဿ ပုရိသဿ သီဃဂမနကာလော ဝိယ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ဝိတက္ကသမာရုဠှကာလော. တဿ သဏိကဂမနကာလော ဝိယ ဣမဿ ဝိတက္ကစာရပစ္ဆေဒနကာလော. တဿ ဌိတကာလော ဝိယ ဣမဿ ဝိတက္ကစာရေ ပစ္ဆိန္နေ မူလကမ္မဋ္ဌာနံ စိတ္တောတရဏကာလော. တဿ နိသိန္နကာလော ဝိယ ဣမဿ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တပ္ပတ္တကာလော. တဿ နိပန္နကာလော ဝိယ ဣမဿ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏာယ ဖလသမာပတ္တိယာ ဒိဝသံ ဝီတိဝတ္တနကာလော. တတ္ထ ဣမေ ဝိတက္ကာ ကိံ ဟေတုကာ ကိံ ပစ္စယာတိ ဝိတက္ကာနံ မူလမူလံ ဂစ္ဆန္တဿ ဝိတက္ကစာရော သိထိလော ဟောတိ. တသ္မိံ သိထိလီဘူတေ မတ္ထကံ ဂစ္ဆန္တေ ဝိတက္ကာ သဗ္ဗသော နိရုဇ္ဈန္တိ. အယမတ္ထော ဒုဒ္ဒုဘဇာတကေနပိ ဒီပေတဗ္ဗော –

သသကဿ ကိရ ဗေလုဝရုက္ခမူလေ နိဒ္ဒါယန္တဿ ဗေလုဝပက္ကံ ဝဏ္ဋတော ဆိဇ္ဇိတွာ ကဏ္ဏမူလေ ပတိတံ. သော တဿ သဒ္ဒေန ‘‘ပထဝီ ဘိဇ္ဇတီ’’တိ သညာယ ဥဋ္ဌဟိတွာ ဝေဂေန ပလာယိ. တံ ဒိသွာ ပုရတော အညေပိ စတုပ္ပဒါ ပလာယိံသု. တဒါ ဗောဓိသတ္တော သီဟော ဟောတိ. သော စိန္တေသိ – ‘‘အယံ ပထဝီ နာမ ကပ္ပဝိနာသေ ဘိဇ္ဇတိ၊ အန္တရာ ပထဝီဘေဒေါ နာမ နတ္ထိ၊ ယံနူနာဟံ မူလမူလံ ဂန္တွာ အနုဝိဇ္ဇေယျ’’န္တိ. သော ဟတ္ထိနာဂတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သသကံ ပုစ္ဆိ ‘‘တယာ၊ တာတ၊ ပထဝီ ဘိဇ္ဇမာနာ ဒိဋ္ဌာ’’တိ. သသော ‘‘အာမ ဒေဝါ’’တိ အာဟ. သီဟော ‘‘ဧဟိ၊ ဘော၊ ဒဿေဟီ’’တိ. သသော ‘‘န သက္ကောမိ သာမီ’’တိ. ‘‘ဧဟိ၊ ရေ၊ မာ ဘာယီ’’တိ သဏှမုဒုကေန ဂဟေတွာ ဂတော သသော ရုက္ခဿ အဝိဒူရေ ဌတွာ –

‘‘ဒုဒ္ဒုဘာယတိ ဘဒ္ဒန္တေ၊ ယသ္မိံ ဒေသေ ဝသာမဟံ၊

အဟမ္ပေတံ န ဇာနာမိ၊ ကိမေတံ ဒုဒ္ဒုဘာယတီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၈၅) –

ဂါထမာဟ. ဗောဓိသတ္တော ‘‘တွံ ဧတ္ထေဝ တိဋ္ဌာ’’တိ ရုက္ခမူလံ ဂန္တွာ သသကဿ နိပန္နဋ္ဌာနံ အဒ္ဒသ၊ ဗေလုဝပက္ကံ အဒ္ဒသ၊ ဥဒ္ဓံ ဩလေကေတွာ ဝဏ္ဋံ အဒ္ဒသ၊ ဒိသွာ ‘‘အယံ သသော ဧတ္ထ နိပန္နော၊ နိဒ္ဒါယမာနော ဣမဿ ကဏ္ဏမူလေ ပတိတဿ သဒ္ဒေန ‘ပထဝီ ဘိဇ္ဇတီ’တိ ဧဝံသညီ ဟုတွာ ပလာယီ’’တိ ဉတွာ တံ ကာရဏံ သသံ ပုစ္ဆိ. သသော ‘‘အာမ၊ ဒေဝါ’’တိ အာဟ. ဗောဓိသတ္တော ဣမံ ဂါထမာဟ –

‘‘ဗေလုဝ ပတိတံ သုတွာ၊ ဒုဒ္ဒုဘန္တိ သသော ဇဝိ၊

သသဿ ဝစနံ သုတွာ၊ သန္တတ္တာ မိဂဝါဟိနီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၄.၈၆)၊

တတော ဗောဓိသတ္တော ‘‘မာ ဘာယထာ’’တိ မိဂဂဏေ အဿာသေသိ. ဧဝံ ဝိတက္ကာနံ မူလမူလံ ဂစ္ဆန္တဿ ဝိတက္ကာ ပဟီယန္တိ.

၂၂၀. ဣမသ္မိံ ဝိတက္ကမူလဘေဒပဗ္ဗေ ဌတွာ ဝိတက္ကေ နိဂ္ဂဏှိတုံ အသက္ကောန္တေန ပန ဧဝံ နိဂ္ဂဏှိတဗ္ဗာတိ အပရမ္ပိ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ပုန တဿ စေ၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ.

ဒန္တေဘိဒန္တမာဓာယာတိ ဟေဋ္ဌာဒန္တေ ဥပရိဒန္တံ ဌပေတွာ. စေတသာ စိတ္တန္တိ ကုသလစိတ္တေန အကုသလစိတ္တံ အဘိနိဂ္ဂဏှိတဗ္ဗံ. ဗလဝါ ပုရိသောတိ ယထာ ထာမသမ္ပန္နော မဟာဗလော ပုရိသော ဒုဗ္ဗလံ ပုရိသံ သီသေ ဝါ ဂလေ ဝါ ခန္ဓေ ဝါ ဂဟေတွာ အဘိနိဂ္ဂဏှေယျ အဘိနိပ္ပီဠေယျ အဘိသန္တာပေယျ သန္တတ္တံ ကိလန္တံ မုစ္ဆာပရေတံ ဝိယ ကရေယျ၊ ဧဝမေဝ ဘိက္ခုနာ ဝိတက္ကေဟိ သဒ္ဓိံ ပဋိမလ္လေန ဟုတွာ ‘‘ကေ စ တုမှေ ကော စာဟ’’န္တိ အဘိဘဝိတွာ – ‘‘ကာမံ တစော စ နှာရု စ အဋ္ဌိ စ အဝသိဿတု သရီရေ ဥပသုဿတု မံသလောဟိတ’’န္တိ (အ. နိ. ၂.၅) ဧဝံ မဟာဝီရိယံ ပဂ္ဂယှ ဝိတက္ကာ နိဂ္ဂဏှိတဗ္ဗာတိ ဒဿေန္တော ဣမ အတ္ထဒီပိကံ ဥပမံ အာဟရိ.

၂၂၁. ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိ ဣဒံ ပရိယာဒါနဘာဇနိယံ နာမ၊ တံ ဥတ္တာနတ္ထမေဝ. ယထာ ပန သတ္ထာစရိယော တိရောရဋ္ဌာ အာဂတံ ရာဇပုတ္တံ ပဉ္စာဝုဓသိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှာပေတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ အတ္တနော ရဋ္ဌေ ရဇ္ဇံ ဂဏှ. သစေ တေ အန္တရာမဂ္ဂေ စောရာ ဥဋ္ဌဟန္တိ၊ ဓနုနာ ကမ္မံ ကတွာ ဂစ္ဆ. သစေ တေ ဓနု နဿတိ ဝါ ဘိဇ္ဇတိ ဝါ သတ္တိယာ အသိနာ’’တိ ဧဝံ ပဉ္စဟိပိ အာဝုဓေဟိ ကတ္တဗ္ဗံ ဒဿေတွာ ဥယျောဇေတိ. သော တထာ ကတွာ သကရဋ္ဌံ ဂန္တွာ ရဇ္ဇံ ဂဟေတွာ ရဇ္ဇသိရိံ အနုဘောတိ. ဧဝမေဝံ ဘဂဝါ အဓိစိတ္တမနုယုတ္တံ ဘိက္ခုံ အရဟတ္တဂဟဏတ္ထာယ ဥယျောဇေန္တော – ‘‘သစဿ အန္တရာ အကုသလဝိတက္ကာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ အညနိမိတ္တပဗ္ဗေ ဌတွာ တေ နိဂ္ဂဏှိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတိ. တတ္ထ အသက္ကောန္တော အာဒီနဝပဗ္ဗေ ဌတွာ၊ တတြာပိ အသက္ကောန္တော အသတိပဗ္ဗေ ဌတွာ၊ တတြာပိ အသက္ကောန္တော ဝိတက္ကမူလဘေဒပဗ္ဗေ ဌတွာ၊ တတြာပိ အသက္ကောန္တော အဘိနိဂ္ဂဏှနပဗ္ဗေ ဌတွာ ဝိတက္ကေ နိဂ္ဂဏှိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတီ’’တိ ဣမာနိ ပဉ္စ ပဗ္ဗာနိ ဒေသေသိ.

ဝသီ ဝိတက္ကပရိယာယပထေသူတိ ဝိတက္ကစာရပထေသု စိဏ္ဏဝသီ ပဂုဏဝသီတိ ဝုစ္စတိ. ယံ ဝိတက္ကံ အာကင်္ခိဿတီတိ ဣဒံ အဿ ဝသီဘာဝါကာရဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. အယဉှိ ပုဗ္ဗေ ယံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတုကာမော ဟောတိ၊ တံ န ဝိတက္ကေတိ. ယံ န ဝိတက္ကေတုကာမော ဟောတိ၊ တံ ဝိတက္ကေတိ. ဣဒါနိ ပန ဝသီဘူတတ္တာ ယံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေတုကာမော ဟောတိ၊ တံယေဝ ဝိတက္ကေတိ. ယံ န ဝိတက္ကေတုကာမော၊ န တံ ဝိတက္ကေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယံ ဝိတက္ကံ အာကင်္ခိဿတိ၊ တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ကေဿတိ. ယံ ဝိတက္ကံ နာကင်္ခိဿတိ၊ န တံ ဝိတက္ကံ ဝိတက္ခေဿတီ’’တိ. အစ္ဆေစ္ဆိ တဏှန္တိအာဒိ သဗ္ဗာသဝသုတ္တေ ဝုတ္တမေဝါတိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

ဝိတက္ကသဏ္ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

မူလပဏ္ဏာသဋ္ဌကထာယ ပဌမော ဘာဂေါ နိဋ္ဌိတော.