ကုသလကမ္မပထဝဏ္ဏနာ
ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ ကုသလန္တိအာဒီသု ပါဏာတိပါတာဒယော ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ. ဝေရံ မဏတီတိ ဝေရမဏီ၊ ဝေရံ ပဇဟတီတိ အတ္ထော. ဝိရမတိ ဝါ ဧတာယ ကရဏဘူတာယ၊ ဝိကာရဿ ဝေကာရံ ကတွာပိ ဝေရမဏီ. အယံ တာဝေတ္ထ ဗျဉ္ဇနတော ဝဏ္ဏနာ. အတ္ထတော ပန ဝေရမဏီတိ ကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိ. ယာ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမန္တဿ၊ ယာ တသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတာ အာရတိ ဝိရတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တာ ကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိ၊ သာ ဘေဒတော တိဝိဓော ဟောတိ သမ္ပတ္တဝိရတိ သမာဒါနဝိရတိ သမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ. တတ္ထ အသမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ အတ္တနော ဇာတိဝယဗာဟုသစ္စာဒီနိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ‘‘အယုတ္တံ အမှာကံ ဧဝရူပံ ကာတု’’န္တိ သမ္ပတ္တဝတ္ထုံ အဝီတိက္ကမန္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဝိရတိ သမ္ပတ္တဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ သီဟဠဒီပေ စက္ကနဥပါသကဿ ဝိယ.
တဿ ကိရ ဒဟရကာလေယေဝ မာတုယာ ရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဝေဇ္ဇေန စ ‘‘အလ္လသသမံသံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတော စက္ကနဿ ဘာတာ ‘‘ဂစ္ဆ တာတ ခေတ္တံ အာဟိဏ္ဍာဟီ’’တိ စက္ကနံ ပေသေသိ. သော တတ္ထ ဂတော. တသ္မိဉ္စ သမယေ ဧကော သသော တရုဏသဿံ ခါဒိတုံ အာဂတော ဟောတိ၊ သော တံ ဒိသွာ ဝေဂေန ဓာဝေန္တော ဝလ္လိယာ ဗဒ္ဓေါ ‘‘ကိရိ ကိရီ’’တိ သဒ္ဒမကာသိ. စက္ကနော တေန သဒ္ဒေန ဂန္တွာ တံ ဂဟေတွာ စိန္တေသိ ‘‘မာတု ဘေသဇ္ဇံ ကရောမီ’’တိ. ပုန စိန္တေသိ ‘‘န မေတံ ပတိရူပံ၊ ယွာဟံ မာတု ဇီဝိတကာရဏာ ပရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ’’န္တိ. အထ နံ ‘‘ဂစ္ဆ အရညေ သသေဟိ သဒ္ဓိံ တိဏောဒကံ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ မုဉ္စိ. ဘာတရာ စ ‘‘ကိံ တာတ သသော လဒ္ဓေါ’’တိ ပုစ္ဆိတော တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိ. တတော နံ ဘာတာ ပရိဘာသိ. သော မာတုသန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ယတောဟံ ဇာတော၊ နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ’’တိ သစ္စံ ဝတွာ အဓိဋ္ဌာသိ. တာဝဒေဝဿ မာတာ အရောဂါ အဟောသိ.
သမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ ပန သိက္ခာပဒသမာဒါနေ စ တတုတ္တရိ စ အတ္တနော ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ ဝတ္ထုံ အဝီတိက္ကမန္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဝိရတိ သမာဒါနဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဥတ္တရဝဍ္ဎမာနပဗ္ဗတဝါသီဥပါသကဿ ဝိယ.
သော ကိရ အမ္ဗရိယဝိဟာရဝါသီပိင်္ဂလဗုဒ္ဓရက္ခိတတ္ထေရဿ သန္တိကေ သိက္ခာပဒါနိ ဂဟေတွာ ခေတ္တံ ကဿတိ. အထဿ ဂေါဏော နဋ္ဌော၊ သော တံ ဂဝေသန္တော ဥတ္တရဝဍ္ဎမာနပဗ္ဗတံ အာရုဟိ၊ တတြ နံ မဟာသပ္ပေါ အဂ္ဂဟေသိ. သော စိန္တေသိ ‘‘ဣမာယဿ တိခိဏဝါသိယာ သီသံ ဆိန္ဒာမီ’’တိ. ပုန စိန္တေသိ ‘‘န မေတံ ပတိရူပံ၊ ယွာဟံ ဘာဝနီယဿ ဂရုနော သန္တိကေ သိက္ခာပဒံ ဂဟေတွာ ဘိန္ဒေယျ’’န္တိ. ဧဝံ ယာဝတတိယံ စိန္တေတွာ ‘‘ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇာမိ၊ န သိက္ခာပဒ’’န္တိ အံသေ ဌပိတံ တိခိဏဒဏ္ဍဝါသိံ အရညေ ဆဍ္ဍေသိ. တာဝဒေဝ နံ မဟာဝါဠော မုဉ္စိတွာ အဂမာသီတိ.
အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ ပန ဝိရတိ သမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယဿာ ဥပ္ပတ္တိတော ပဘုတိ ‘‘ပါဏံ ဃာတေဿာမီ’’တိ အရိယပုဂ္ဂလာနံ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. သာ ပနာယံ ဝိရတိ ကောသလ္လပ္ပဝတ္တိယာ ကုသလန္တိ ဝုတ္တာ. ကုစ္ဆိတသယနတော ဝါ ကုသန္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရံ ဒုဿီလျံ လုနာတီတိပိ ကုသလံ. ကတမဉ္စာဝုသော ကုသလန္တိ ဣမဿ ပန ပဉှဿ အနနုရူပတ္တာ ကုသလာတိ န ဝုတ္တာ.
ယထာ စ အကုသလာနံ၊ ဧဝံ ဣမေသမ္ပိ ကုသလကမ္မပထာနံ ဓမ္မတော ကောဋ္ဌာသတော အာရမ္မဏတော ဝေဒနာတော မူလတောတိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.
တတ္ထ ဓမ္မတောတိ ဧတေသု ဟိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ စေတနာပိ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဝိရတိယောပိ. အန္တေ တယော စေတနာသမ္ပယုတ္တာဝ.
ကောဋ္ဌာသတောတိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ကမ္မပထာ ဧဝ၊ နော မူလာနိ. အန္တေ တယော ကမ္မပထာ စေဝ မူလာနိ စ. အနဘိဇ္ဈာ ဟိ မူလံ ပတွာ အလောဘော ကုသလမူလံ ဟောတိ. အဗျာပါဒေါ အဒေါသော ကုသလမူလံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ အမောဟော ကုသလမူလံ.
အာရမ္မဏတောတိ ပါဏာတိပါတာဒီနံ အာရမ္မဏာနေဝ ဧတေသံ အာရမ္မဏာနိ၊ ဝီတိက္ကမိတဗ္ဗတောယေဝ ဟိ ဝေရမဏီ နာမ ဟောတိ. ယထာ ပန နိဗ္ဗာနာရမ္မဏော အရိယမဂ္ဂေါ ကိလေသေ ပဇဟတိ၊ ဧဝံ ဇီဝိတိန္ဒြိယာဒိအာရမ္မဏာပေတေ ကမ္မပထာ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ဒုဿီလျာနိ ပဇဟန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
ဝေဒနာတောတိ သဗ္ဗေ သုခဝေဒနာ ဝါ ဟောန္တိ၊ မဇ္ဈတ္တဝေဒနာ ဝါ. ကုသလံ ပတွာ ဟိ ဒုက္ခဝေဒနာ နာမ နတ္ထိ.
မူလတောတိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ကမ္မပထာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဝိရမန္တဿ အလောဘအဒေါသအမောဟဝသေန တိမူလာ ဟောန္တိ. ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဝိရမန္တဿ ဒွိမူလာ. အနဘိဇ္ဈာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဝိရမန္တဿ ဒွိမူလာ. ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဧကမူလာ. အလောဘော ပန အတ္တနာဝ အတ္တနော မူလံ န ဟောတိ၊ အဗျာပါဒေပိ ဧသေဝ နယော. သမ္မာဒိဋ္ဌိ အလောဘာဒေါသဝသေန ဒွိမူလာဝါတိ.
အလောဘော ကုသလမူလန္တိအာဒီသု န လောဘောတိ အလောဘော၊ လောဘပဋိပက္ခဿ ဓမ္မဿေတံ အဓိဝစနံ. အဒေါသာမောဟေသုပိ ဧသေဝ နယော. တေသု အလောဘော သယဉ္စ ကုသလံ၊ ဣမေသဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီအာဒီနံ ကုသလာနံ ကေသဉ္စိ သမ္ပယုတ္တပ္ပဘာဝကဋ္ဌေန ကေသဉ္စိ ဥပနိဿယပစ္စယဋ္ဌေန မူလန္တိ ကုသလမူလံ. အဒေါသာမောဟာနမ္ပိ ကုသလမူလဘာဝေ ဧသေဝ နယော.
ဣဒါနိ သဗ္ဗမ္ပိ တံ သင်္ခေပေန စ ဝိတ္ထာရေန စ ဒေသိတမတ္ထံ နိဂမေန္တော ယတော ခေါ အာဝုသောတိအာဒိအပ္ပနာဝါရမာဟ. တတ္ထ ဧဝံ အကုသလံ ပဇာနာတီတိ ဧဝံ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌဒသာကုသလကမ္မပထဝသေန အကုသလံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ အကုသလမူလန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္တာဝတာ ဧကေန နယေန စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနိကဿ ယာဝ အရဟတ္တာ နိယျာနံ ကထိတံ ဟောတိ. ကထံ? ဧတ္ထ ဟိ ဌပေတွာ အဘိဇ္ဈံ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ စ ကုသလကမ္မပထာ စ ဒုက္ခသစ္စံ. အဘိဇ္ဈာ စ လောဘော အကုသလမူလဉ္စာတိ ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ နိပ္ပရိယာယေန သမုဒယသစ္စံ. ပရိယာယေန ပန သဗ္ဗေပိ ကမ္မပထာ ဒုက္ခသစ္စံ. သဗ္ဗာနိ ကုသလာကုသလမူလာနိ သမုဒယသစ္စံ. ဥဘိန္နံ အပ္ပဝတ္တိ နိရောဓသစ္စံ. ဒုက္ခံ ပရိဇာနန္တော သမုဒယံ ပဇဟမာနော နိရောဓံ ပဇာနန္တော အရိယမဂ္ဂေါ မဂ္ဂသစ္စန္တိ ဣတိ ဒွေ သစ္စာနိ သရူပေန ဝုတ္တာနိ၊ ဒွေ အာဝတ္တဟာရဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.
သော သဗ္ဗသော ရာဂါနုသယံ ပဟာယာတိ သော ဧဝံ အကုသလာဒီနိ ပဇာနန္တော သဗ္ဗာကာရေန ရာဂါနုသယံ ပဇဟိတွာ. ပဋိဃာနုသယံ ပဋိဝိနောဒေတွာတိ ပဋိဃာနုသယဉ္စ သဗ္ဗာကာရေနေဝ နီဟရိတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ကထိတော. အသ္မီတိ ဒိဋ္ဌိမာနာနုသယံ သမူဟနိတွာတိ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရီကရိတွာ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဣမိနာ သမူဟဂ္ဂဟဏာကာရေန ပဝတ္တံ ဒိဋ္ဌိမာနာနုသယံ သမုဂ္ဃါဋေတွာ.
တတ္ထ ဒိဋ္ဌိမာနာနုသယန္တိ ဒိဋ္ဌိသဒိသံ မာနာနုသယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယဉှိ မာနာနုသယော အသ္မီတိ ပဝတ္တတ္တာ ဒိဋ္ဌိသဒိသော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တော. ဣမဉ္စ အသ္မိမာနံ ဝိတ္ထာရတော ဝိညာတုကာမေန ခန္ဓိယဝဂ္ဂေ ခေမကသုတ္တံ (သံ. နိ. ၃.၈၉) ဩလောကေတဗ္ဗန္တိ.
အဝိဇ္ဇံ ပဟာယာတိ ဝဋ္ဋမူလံ အဝိဇ္ဇံ ပဇဟိတွာ. ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေတွာတိ တဿာ အဝိဇ္ဇာယ သမုဂ္ဃါဋိကံ အရဟတ္တမဂ္ဂဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေတွာ. ဧတ္တာဝတာ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ကထိတော. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတီတိ အသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိစ္ဆေဒကရော ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာဝုသောတိ ဒေသနံ နိယျာတေတိ၊ ဣမာယ ကမ္မပထဒေသနာယ ဝုတ္တမနသိကာရပ္ပဋိဝေဓဝသေနပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဧဝံ အနာဂါမိမဂ္ဂအရဟတ္တမဂ္ဂေဟိ ဒေသနံ နိဋ္ဌပေသီတိ.
ကုသလကမ္မပထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.