၉. သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၉. ဧဝံ မေ သုတန္တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ. တတ္ထ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ၊ အာဝုသော၊ ဝုစ္စတိ၊ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ အာဝုသော’’တိ ဝါ ‘‘ကတမံ ပနာဝုသော၊ အကုသလ’’န္တိ ဝါ ဧဝံ ယတ္တကာ ထေရေန ပုစ္ဆာ ဝုတ္တာ၊ သဗ္ဗာ ကထေတုကမျတာ ပုစ္ဆာ ဧဝ.

တတ္ထ ယသ္မာ ဇာနန္တာပိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဝဒန္တိ အဇာနန္တာပိ ဗာဟိရကာပိ သာသနိကာပိ အနုဿဝါဒိဝသေနာပိ အတ္တပစ္စက္ခေနာပိ၊ တသ္မာ တံ ဗဟူနံ ဝစနံ ဥပါဒါယ ဒွိက္ခတ္တုံ အာမသန္တော ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ၊ အာဝုသော၊ ဝုစ္စတီ’’တိ အာဟ. အယဉှိ ဧတ္ထ အဓိပ္ပါယော၊ အပရေဟိပိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဝုစ္စတိ၊ အထာပရေဟိပိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဝုစ္စတိ၊ သွာယံ ဧဝံ ဝုစ္စမာနော အတ္ထဉ္စ လက္ခဏဉ္စ ဥပါဒါယ ကိတ္တာဝတာ နု ခေါ၊ အာဝုသော၊ အရိယသာဝကော သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတီတိ. တတ္ထ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ သောဘနာယ ပသတ္ထာယ စ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော. ယဒါ ပန ဓမ္မေယေဝ အယံ သမ္မာဒိဋ္ဌိသဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ၊ တဒါဿ သောဘနာ ပသတ္ထာ စ ဒိဋ္ဌိ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သာ စာယံ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ လောကိယာ လောကုတ္တရာတိ. တတ္ထ ကမ္မဿကတာဉာဏံ သစ္စာနုလောမိကဉာဏဉ္စ လောကိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ သင်္ခေပတော ဝါ သဗ္ဗာပိ သာသဝါ ပညာ. အရိယမဂ္ဂဖလသမ္ပယုတ္တာ ပညာ လောကုတ္တရာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ပုဂ္ဂလော ပန တိဝိဓော ဟောတိ ပုထုဇ္ဇနော သေက္ခော အသေက္ခော စ. တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနော ဒုဝိဓော ဟောတိ ဗာဟိရကော သာသနိကော စ. တတ္ထ ဗာဟိရကော ကမ္မဝါဒီ ကမ္မဿကတာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတိ၊ နော သစ္စာနုလောမိကာယ အတ္တဒိဋ္ဌိပရာမာသကတ္တာ. သာသနိကော ဒွီဟိပိ. သေက္ခော နိယတာယ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. အသေက္ခော အသေက္ခာယ. ဣဓ ပန နိယတာယ နိယျာနိကာယ လောကုတ္တရကုသလသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ အဓိပ္ပေတော. တေနေဝါဟ ‘‘ဥဇုဂတာဿ ဒိဋ္ဌိ ဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော အာဂတော ဣမံ သဒ္ဓမ္မ’’န္တိ၊ လောကုတ္တရကုသလသမ္မာဒိဋ္ဌိယေဝ ဟိ အန္တဒွယမနုပဂမ္မ ဥဇုဘာဝေန ဂတတ္တာ၊ ကာယဝင်္ကာဒီနိ စ သဗ္ဗဝင်္ကာနိ သမုစ္ဆိန္ဒိတွာ ဂတတ္တာ ဥဇုဂတာ ဟောတိ၊ တာယေဝ စ ဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော နဝပ္ပကာရေပိ လောကုတ္တရဓမ္မေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန အစလပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ၊ သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဂဟနာနိ စ ဝိနိဗ္ဗေဌေန္တော သဗ္ဗကိလေသေ ပဇဟန္တော ဇာတိသံသာရာ နိက္ခမန္တော ပဋိပတ္တိံ ပရိနိဋ္ဌပေန္တော အရိယေန မဂ္ဂေန အာဂတော ဣမံ သမ္ဗုဒ္ဓပ္ပဝေဒိတံ အမတောဂဓံ နိဗ္ဗာနသင်္ခါတံ သဒ္ဓမ္မန္တိ ဝုစ္စတိ.

ယတော ခေါတိ ကာလပရိစ္ဆေဒဝစနမေတံ၊ ယသ္မိံ ကာလေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အကုသလဉ္စ ပဇာနာတီတိ ဒသာကုသလကမ္မပထသင်္ခါတံ အကုသလဉ္စ ပဇာနာတိ၊ နိရောဓာရမ္မဏာယ ပဇာနနာယ ကိစ္စဝသေန ‘‘ဣဒံ ဒုက္ခ’’န္တိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တော အကုသလံ ပဇာနာတိ. အကုသလမူလဉ္စ ပဇာနာတီတိ တဿ မူလပစ္စယဘူတံ အကုသလမူလဉ္စ ပဇာနာတိ၊ တေနေဝ ပကာရေန ‘‘အယံ ဒုက္ခသမုဒယော’’တိ ပဋိဝိဇ္ဈန္တော. ဧသ နယော ကုသလဉ္စ ကုသလမူလဉ္စာတိ ဧတ္ထာပိ. ယထာ စေတ္ထ၊ ဧဝံ ဣတော ပရေသု သဗ္ဗဝါရေသု ကိစ္စဝသေနေဝ ဝတ္ထုပဇာနနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧတ္တာဝတာပီတိ ဧတ္တကေန ဣမိနာ အကုသလာဒိပ္ပဇာနနေနာပိ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဟောတီတိ ဝုတ္တပ္ပကာရာယ လောကုတ္တရသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ သမန္နာဂတော ဟောတိ. ဥဇုဂတာဿ။ပေ။ ဣမံ သဒ္ဓမ္မန္တိ ဧတ္တာဝတာ သံခိတ္တဒေသနာ နိဋ္ဌိတာ ဟောတိ. ဒေသနာယေဝ စေသာ သံခိတ္တာ၊ တေသံ ပန ဘိက္ခူနံ ဝိတ္ထာရဝသေနေဝ သမ္မာမနသိကာရပ္ပဋိဝေဓော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဒုတိယဝါရေ ပန ဒေသနာပိ ဝိတ္ထာရေန မနသိကာရပ္ပဋိဝေဓောပိ ဝိတ္ထာရေနေဝ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ‘‘သံခိတ္တဒေသနာယ ဒွေ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂါ၊ ဝိတ္ထာရဒေသနာယ ဒွေ ဥပရိမမဂ္ဂါ ကထိတာ’’တိ ဘိက္ခူ အာဟံသု ဝိတ္ထာရဒေသနာဝသာနေ ‘‘သဗ္ဗသော ရာဂါနုသယံ ပဟာယာ’’တိအာဒိဝစနံ သမ္ပဿမာနာ. ထေရော ပနာဟ ‘‘သံခိတ္တဒေသနာယပိ စတ္တာရော မဂ္ဂါ ရာသိတော ကထိတာ၊ ဝိတ္ထာရဒေသနာယပီ’’တိ. ယာ စာယံ ဣဓ သံခိတ္တဝိတ္ထာရဒေသနာသု ဝိစာရဏာ အာဝိကတာ၊ သာ သဗ္ဗဝါရေသု ဣဓ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အပုဗ္ဗာနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာမတ္တမေဝ ဟိ ဣတော ပရံ ကရိဿာမ.

အကုသလကမ္မပထဝဏ္ဏနာ

တတ္ထ ပဌမဝါရဿ တာဝ ဝိတ္ထာရဒေသနာယ ‘‘ပါဏာတိပါတော ခေါ၊ အာဝုသော၊ အကုသလ’’န္တိအာဒီသု အကောသလ္လပ္ပဝတ္တိယာ အကုသလံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ပရတော ဝတ္တဗ္ဗကုသလပ္ပဋိပက္ခတော ဝါ. တံ လက္ခဏတော သာဝဇ္ဇဒုက္ခဝိပါကံ သံကိလိဋ္ဌံ ဝါ. အယံ တာဝေတ္ထ သာဓာရဏပဒဝဏ္ဏနာ.

အသာဓာရဏေသု ပန ပါဏဿ အတိပါတော ပါဏာတိပါတော၊ ပါဏဝဓော ပါဏဃာတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပါဏောတိ စေတ္ထ ဝေါဟာရတော သတ္တော၊ ပရမတ္ထတော ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. တသ္မိံ ပန ပါဏေ ပါဏသညိနော ဇီဝိတိန္ဒြိယုပစ္ဆေဒကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ကာယဝစီဒွါရာနံ အညတရဒွါရပ္ပဝတ္တာ ဝဓကစေတနာ ပါဏာတိပါတော. သော ဂုဏဝိရဟိတေသု တိရစ္ဆာနဂတာဒီသု ပါဏေသု ခုဒ္ဒကေ ပါဏေ အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ မဟာသရီရေ မဟာသာဝဇ္ဇော. ကသ္မာ? ပယောဂမဟန္တတာယ. ပယောဂသမတ္တေပိ ဝတ္ထုမဟန္တတာယ. ဂုဏဝန္တေသု မနုဿာဒီသု အပ္ပဂုဏေ ပါဏေ အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ မဟာဂုဏေ မဟာသာဝဇ္ဇော. သရီရဂုဏာနံ ပန သမဘာဝေ သတိ ကိလေသာနံ ဥပက္ကမာနဉ္စ မုဒုတာယ အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ တိဗ္ဗတာယ မဟာသာဝဇ္ဇောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တဿ ပဉ္စ သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ ပါဏော၊ ပါဏသညိတာ၊ ဝဓကစိတ္တံ၊ ဥပက္ကမော၊ တေန မရဏန္တိ. ဆ ပယောဂါ သာဟတ္ထိကော၊ အာဏတ္တိကော၊ နိဿဂ္ဂိယော၊ ထာဝရော၊ ဝိဇ္ဇာမယော၊ ဣဒ္ဓိမယောတိ. ဣမသ္မိံ ပနေတ္ထ ဝိတ္ထာရီယမာနေ အတိပပဉ္စော ဟောတိ၊ တသ္မာ နံ န ဝိတ္ထာရယာမ၊ အညဉ္စ ဧဝရူပံ. အတ္ထိကေဟိ ပန သမန္တပါသာဒိကံ ဝိနယဋ္ဌကထံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၁၇၂) ဩလောကေတွာ ဂဟေတဗ္ဗော.

အဒိန္နဿ အာဒါနံ အဒိန္နာဒါနံ၊ ပရဿ ဟရဏံ ထေယျံ၊ စောရိကာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ အဒိန္နန္တိ ပရပရိဂ္ဂဟိတံ၊ ယတ္ထ ပရော ယထာကာမကာရိတံ အာပဇ္ဇန္တော အဒဏ္ဍာရဟော အနုပဝဇ္ဇော စ ဟောတိ. တသ္မိံ ပန ပရပရိဂ္ဂဟိတေ ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိနော တဒါဒါယကဥပက္ကမသမုဋ္ဌာပိကာ ထေယျစေတနာ အဒိန္နာဒါနံ. တံ ဟီနေ ပရသန္တကေ အပ္ပသာဝဇ္ဇံ၊ ပဏီတေ မဟာသာဝဇ္ဇံ. ကသ္မာ? ဝတ္ထုပဏီတတာယ. ဝတ္ထုသမတ္တေ သတိ ဂုဏာဓိကာနံ သန္တကေ ဝတ္ထုသ္မိံ မဟာသာဝဇ္ဇံ. တံ တံ ဂုဏာဓိကံ ဥပါဒါယ တတော တတော ဟီနဂုဏဿ သန္တကေ ဝတ္ထုသ္မိံ အပ္ပသာဝဇ္ဇံ. တဿ ပဉ္စ သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ ပရပရိဂ္ဂဟိတံ၊ ပရပရိဂ္ဂဟိတသညိတာ၊ ထေယျစိတ္တံ၊ ဥပက္ကမော၊ တေန ဟရဏန္တိ. ဆ ပယောဂါ သာဟတ္ထိကာဒယောဝ. တေ စ ခေါ ယထာနုရူပံ ထေယျာဝဟာရော၊ ပသယှာဝဟာရော၊ ပဋိစ္ဆန္နာဝဟာရော၊ ပရိကပ္ပါဝဟာရော၊ ကုသာဝဟာရောတိ ဣမေသံ အဝဟာရာနံ ဝသေန ပဝတ္တာတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရော ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၁.၉၂) ဝုတ္တော.

ကာမေသုမိစ္ဆာစာရောတိ ဧတ္ထ ပန ကာမေသူတိ မေထုနသမာစာရေသု. မိစ္ဆာစာရောတိ ဧကန္တနိန္ဒိတော လာမကာစာရော. လက္ခဏတော ပန အသဒ္ဓမ္မာဓိပ္ပါယေန ကာယဒွါရပ္ပဝတ္တာ အဂမနီယဋ္ဌာနဝီတိက္ကမစေတနာ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရော.

တတ္ထ အဂမနီယဋ္ဌာနံ နာမ ပုရိသာနံ တာဝ မာတုရက္ခိတာ၊ ပိတုရက္ခိတာ၊ မာတာပိတုရက္ခိတာ၊ ဘာတုရက္ခိတာ၊ ဘဂိနိရက္ခိတာ၊ ဉာတိရက္ခိတာ၊ ဂေါတ္တရက္ခိတာ၊ ဓမ္မရက္ခိတာ၊ သာရက္ခာ၊ သပရိဒဏ္ဍာတိ မာတုရက္ခိတာဒယော ဒသ၊ ဓနက္ကီတာ၊ ဆန္ဒဝါသိနီ၊ ဘောဂဝါသိနီ၊ ပဋဝါသိနီ၊ ဩဒပတ္တကိနီ၊ ဩဘဋစုမ္ဗဋာ၊ ဒါသီ စ ဘရိယာ စ၊ ကမ္မကာရီ စ ဘရိယာ စ၊ ဓဇာဟတာ၊ မုဟုတ္တိကာတိ ဧတာ စ ဓနက္ကီတာဒယော ဒသာတိ ဝီသတိ ဣတ္ထိယော. ဣတ္ထီသု ပန ဒွိန္နံ သာရက္ခာသပရိဒဏ္ဍာနံ၊ ဒသန္နဉ္စ ဓနက္ကီတာဒီနန္တိ ဒွါဒသန္နံ ဣတ္ထီနံ အညေ ပုရိသာ၊ ဣဒံ အဂမနီယဋ္ဌာနံ နာမ. သော ပနေသ မိစ္ဆာစာရော သီလာဒိဂုဏရဟိတေ အဂမနီယဋ္ဌာနေ အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နေ မဟာသာဝဇ္ဇော. တဿ စတ္တာရော သမ္ဘာရာ အဂမနီယဝတ္ထု၊ တသ္မိံ သေဝနစိတ္တံ၊ သေဝနပယောဂေါ၊ မဂ္ဂေနမဂ္ဂပ္ပဋိပတ္တိအဓိဝါသနန္တိ. ဧကော ပယောဂေါ သာဟတ္ထိကော ဧဝ.

မုသာတိ ဝိသံဝါဒနပုရေက္ခာရဿ အတ္ထဘဉ္ဇကော ဝစီပယောဂေါ ကာယပယောဂေါ ဝါ. ဝိသံဝါဒနာဓိပ္ပါယေန ပနဿ ပရဝိသံဝါဒနကကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ မုသာဝါဒေါ. အပရော နယော မုသာတိ အဘူတံ အတစ္ဆံ ဝတ္ထု. ဝါဒေါတိ တဿ ဘူတတော တစ္ဆတော ဝိညာပနံ. လက္ခဏတော ပန အတထံ ဝတ္ထုံ တထတော ပရံ ဝိညာပေတုကာမဿ တထာဝိညတ္တိသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ မုသာဝါဒေါ. သော ယမတ္ထံ ဘဉ္ဇတိ၊ တဿ အပ္ပတာယ အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ မဟန္တတာယ မဟာသာဝဇ္ဇော. အပိစ ဂဟဋ္ဌာနံ အတ္တနော သန္တကံ အဒါတုကာမတာယ နတ္ထီတိအာဒိနယပ္ပဝတ္တော အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ သက္ခိနာ ဟုတွာ အတ္ထဘဉ္ဇနတ္ထံ ဝုတ္တော မဟာသာဝဇ္ဇော. ပဗ္ဗဇိတာနံ အပ္ပကမ္ပိ တေလံ ဝါ သပ္ပိံ ဝါ လဘိတွာ ဟသာဓိပ္ပါယေန ‘‘အဇ္ဇ ဂါမေ တေလံ နဒီမညေ သန္ဒတီ’’တိ ပုရာဏကထာနယေန ပဝတ္တော အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ အဒိဋ္ဌံယေဝ ပန ဒိဋ္ဌန္တိအာဒိနာ နယေန ဝဒန္တာနံ မဟာသာဝဇ္ဇော. တဿ စတ္တာရော သမ္ဘာရာ ဟောန္တိ အတထံ ဝတ္ထု၊ ဝိသံဝါဒနစိတ္တံ၊ တဇ္ဇော ဝါယာမော၊ ပရဿ တဒတ္ထဝိဇာနနန္တိ. ဧကော ပယောဂေါ သာဟတ္ထိကောဝ. သော ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ ဝါစာယ ဝါ ဝိသံဝါဒကကိရိယာကရဏေ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တာယ စေ ကိရိယာယ ပရော တမတ္ထံ ဇာနာတိ၊ အယံ ကိရိယာသမုဋ္ဌာပိကစေတနာက္ခဏေယေဝ မုသာဝါဒကမ္မုနာ ဗဇ္ဈတိ.

ပိသုဏာ ဝါစာတိအာဒီသု ယာယ ဝါစာယ ယဿ တံ ဝါစံ ဘာသတိ၊ တဿ ဟဒယေ အတ္တနော ပိယဘာဝံ ပရဿ စ သုညဘာဝံ ကရောတိ၊ သာ ပိသုဏာ ဝါစာ. ယာယ ပန အတ္တာနမ္ပိ ပရမ္ပိ ဖရုသမ္ပိ ကရောတိ၊ သာ ဝါစာ သယမ္ပိ ဖရုသာ နေဝ ကဏ္ဏသုခါ န ဟဒယသုခါ ဝါ၊ အယံ ဖရုသာ ဝါစာ. ယေန သမ္ဖံ ပလပတိ နိရတ္ထကံ၊ သော သမ္ဖပ္ပလာပေါ. တေသံ မူလဘူတာ စေတနာပိ ပိသုဏာဝါစာဒိနာမမေဝ လဘတိ၊ သာ ဧဝ စ ဣဓ အဓိပ္ပေတာတိ. တတ္ထ သံကိလိဋ္ဌစိတ္တဿ ပရေသံ ဝါ ဘေဒါယ အတ္တနော ပိယကမျတာယ ဝါ ကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ စေတနာ ပိသုဏာ ဝါစာ. သာ ယဿ ဘေဒံ ကရောတိ၊ တဿ အပ္ပဂုဏတာယ အပ္ပသာဝဇ္ဇာ၊ မဟာဂုဏတာယ မဟာသာဝဇ္ဇာ. တဿာ စတ္တာရော သမ္ဘာရာ ဘိန္ဒိတဗ္ဗော ပရော၊ ‘‘ဣတိ ဣမေ နာနာ ဘဝိဿန္တိ ဝိနာ ဘဝိဿန္တီ’’တိ ဘေဒပုရေက္ခာရတာ ဝါ၊ ‘‘အဟံ ပိယော ဘဝိဿာမိ ဝိဿာသိကော’’တိ ပိယကမျတာ ဝါ၊ တဇ္ဇော ဝါယာမော၊ တဿ တဒတ္ထဝိဇာနနန္တိ.

ပရဿ မမ္မစ္ဆေဒကကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ ဧကန္တဖရုသာ စေတနာ ဖရုသာ ဝါစာ. တဿ အာဝိဘာဝတ္ထမိဒံ ဝတ္ထု – ဧကော ကိရ ဒါရကော မာတုဝစနံ အနာဒိယိတွာ အရညံ ဂစ္ဆတိ၊ တံ မာတာ နိဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တီ ‘‘စဏ္ဍာ တံ မဟိံသီ အနုဗန္ဓတူ’’တိ အက္ကောသိ. အထဿ တတ္ထေဝ အရညေ မဟိံသီ ဥဋ္ဌာသိ. ဒါရကော ‘‘ယံ မမ မာတာ မုခေန ကထေသိ တံ မာ ဟောတု၊ ယံ စိတ္တေန စိန္တေသိ တံ ဟောတူ’’တိ သစ္စကိရိယမကာသိ. မဟိံသီ တတ္ထေဝ ဗဒ္ဓါ ဝိယ အဋ္ဌာသိ. ဧဝံ မမ္မစ္ဆေဒကောပိ ပယောဂေါ စိတ္တသဏှတာယ ဖရုသာ ဝါစာ န ဟောတိ. မာတာပိတရော ဟိ ကဒါစိ ပုတ္တကေ ဧဝမ္ပိ ဝဒန္တိ ‘‘စောရာ ဝေါ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ကရောန္တူ’’တိ၊ ဥပ္ပလပတ္တမ္ပိ စ နေသံ ဥပရိ ပတန္တံ န ဣစ္ဆန္တိ. အာစရိယုပဇ္ဈာယာ စ ကဒါစိ နိဿိတကေ ဧဝံ ဝဒန္တိ ‘‘ကိံ ဣမေ အဟိရိကာ အနောတ္တပ္ပိနော စရန္တိ နိဒ္ဓမထ နေ’’တိ. အထ ခေါ နေသံ အာဂမာဓိဂမသမ္ပတ္တိံ ဣစ္ဆန္တိ. ယထာ စ စိတ္တသဏှတာယ ဖရုသာ ဝါစာ န ဟောတိ၊ ဧဝံ ဝစနသဏှတာယ အဖရုသာ ဝါစာပိ န ဟောတိ. န ဟိ မာရာပေတုကာမဿ ‘‘ဣမံ သုခံ သယာပေထာ’’တိ ဝစနံ အဖရုသာ ဝါစာ ဟောတိ. စိတ္တဖရုသတာယ ပနေသာ ဖရုသာ ဝါစာဝ. သာ ယံ သန္ဓာယ ပဝတ္တိတာ၊ တဿ အပ္ပဂုဏတာယ အပ္ပသာဝဇ္ဇာ၊ မဟာဂုဏတာယ မဟာသာဝဇ္ဇာ. တဿာ တယော သမ္ဘာရာ အက္ကောသိတဗ္ဗော ပရော၊ ကုပိတစိတ္တံ၊ အက္ကောသနာတိ.

အနတ္ထဝိညာပကကာယဝစီပယောဂသမုဋ္ဌာပိကာ အကုသလစေတနာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ. သော အာသေဝနမန္ဒတာယ အပ္ပသာဝဇ္ဇော၊ အာသေဝနမဟန္တတာယ မဟာသာဝဇ္ဇော. တဿ ဒွေ သမ္ဘာရာ ဘာရတယုဒ္ဓသီတာဟရဏာဒိနိရတ္ထကကထာပုရေက္ခာရတာ၊ တထာရူပီကထာကထနန္တိ.

အဘိဇ္ဈာယတီတိ အဘိဇ္ဈာ၊ ပရဘဏ္ဍာဘိမုခီ ဟုတွာ တန္နိန္နတာယ ပဝတ္တတီတိ အတ္ထော. သာ ‘‘အဟော ဝတ ဣဒံ မမဿာ’’တိ ဧဝံ ပရဘဏ္ဍာဘိဇ္ဈာယနလက္ခဏာ. အဒိန္နာဒါနံ ဝိယ အပ္ပသာဝဇ္ဇာ စ မဟာသာဝဇ္ဇာ စ. တဿာ ဒွေ သမ္ဘာရာ ပရဘဏ္ဍံ၊ အတ္တနော ပရိဏာမနဉ္စ. ပရဘဏ္ဍဝတ္ထုကေ ဟိ လောဘေ ဥပ္ပန္နေပိ န တာဝ ကမ္မပထဘေဒေါ ဟောတိ၊ ယာဝ ‘‘အဟော ဝတီဒံ မမဿာ’’တိ အတ္တနော န ပရိဏာမေတိ.

ဟိတသုခံ ဗျာပါဒယတီတိ ဗျာပါဒေါ. သော ပရဝိနာသာယ မနောပဒေါသလက္ခဏော၊ ဖရုသာ ဝါစာ ဝိယ အပ္ပသာဝဇ္ဇော မဟာသာဝဇ္ဇော စ. တဿ ဒွေ သမ္ဘာရာ ပရသတ္တော စ၊ တဿ စ ဝိနာသစိန္တာ. ပရသတ္တဝတ္ထုကေ ဟိ ကောဓေ ဥပ္ပန္နေပိ န တာဝ ကမ္မပထဘေဒေါ ဟောတိ၊ ယာဝ ‘‘အဟော ဝတာယံ ဥစ္ဆိဇ္ဇေယျ ဝိနဿေယျာ’’တိ တဿ ဝိနာသံ န စိန္တေတိ.

ယထာဘုစ္စဂဟဏာဘာဝေန မိစ္ဆာ ပဿတီတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. သာ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဝိပရီတဒဿနလက္ခဏာ. သမ္ဖပ္ပလာပေါ ဝိယ အပ္ပသာဝဇ္ဇာ မဟာသာဝဇ္ဇာ စ. အပိစ အနိယတာ အပ္ပသာဝဇ္ဇာ၊ နိယတာ မဟာသာဝဇ္ဇာ. တဿာ ဒွေ သမ္ဘာရာ ဝတ္ထုနော စ ဂဟိတာကာရဝိပရီတတာ၊ ယထာ စ တံ ဂဏှာတိ၊ တထာဘာဝေန တဿုပဋ္ဌာနန္တိ.

ဣမေသံ ပန ဒသန္နံ အကုသလကမ္မပထာနံ ဓမ္မတော ကောဋ္ဌာသတော အာရမ္မဏတော ဝေဒနာတော မူလတောတိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတ္ထ ဓမ္မတောတိ ဧတေသု ဟိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ၊ စေတနာဓမ္မာဝ ဟောန္တိ၊ အဘိဇ္ဈာဒယော တယော စေတနာသမ္ပယုတ္တာ.

ကောဋ္ဌာသတောတိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စာတိ ဣမေ အဋ္ဌ ကမ္မပထာ ဧဝ ဟောန္တိ၊ နော မူလာနိ. အဘိဇ္ဈာဗျာပါဒါ ကမ္မပထာ စေဝ မူလာနိ စ. အဘိဇ္ဈာ ဟိ မူလံ ပတွာ လောဘော အကုသလမူလံ ဟောတိ. ဗျာပါဒေါ ဒေါသော အကုသလမူလံ.

အာရမ္မဏတောတိ ပါဏာတိပါတော ဇီဝိတိန္ဒြိယာရမ္မဏတော သင်္ခါရာရမ္မဏော ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနံ သတ္တာရမ္မဏံ ဝါ သင်္ခါရာရမ္မဏံ ဝါ. မိစ္ဆာစာရော ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝသေန သင်္ခါရာရမ္မဏော. သတ္တာရမ္မဏောတိပိ ဧကေ. မုသာဝါဒေါ သတ္တာရမ္မဏော ဝါ သင်္ခါရာရမ္မဏော ဝါ. တထာ ပိသုဏာ ဝါစာ. ဖရုသာ ဝါစာ သတ္တာရမ္မဏာဝ. သမ္ဖပ္ပလာပေါ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဝသေန သတ္တာရမ္မဏော ဝါ သင်္ခါရာရမ္မဏော ဝါ၊ တထာ အဘိဇ္ဈာ. ဗျာပါဒေါ သတ္တာရမ္မဏောဝ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ တေဘူမကဓမ္မဝသေန သင်္ခါရာရမ္မဏာ.

ဝေဒနာတောတိ ပါဏာတိပါတော ဒုက္ခဝေဒနော ဟောတိ. ကိဉ္စာပိ ဟိ ရာဇာနော စောရံ ဒိသွာ ဟသမာနာပိ ‘‘ဂစ္ဆထ နံ ဃာတေထာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ သန္နိဋ္ဌာပကစေတနာ ပန နေသံ ဒုက္ခသမ္ပယုတ္တာဝ ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနံ တိဝေဒနံ. မိစ္ဆာစာရော သုခမဇ္ဈတ္တဝသေန ဒွိဝေဒနော၊ သန္နိဋ္ဌာပကစိတ္တေ ပန မဇ္ဈတ္တဝေဒနော န ဟောတိ. မုသာဝါဒေါ တိဝေဒနော၊ တထာ ပိသုဏာ ဝါစာ. ဖရုသာ ဝါစာ ဒုက္ခဝေဒနာဝ. သမ္ဖပ္ပလာပေါ တိဝေဒနော. အဘိဇ္ဈာ သုခမဇ္ဈတ္တဝသေန ဒွိဝေဒနာ၊ တထာ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ. ဗျာပါဒေါ ဒုက္ခဝေဒနော.

မူလတောတိ ပါဏာတိပါတော ဒေါသမောဟဝသေန ဒွိမူလကော ဟောတိ. အဒိန္နာဒါနံ ဒေါသမောဟဝသေန ဝါ လောဘမောဟဝသေန ဝါ. မိစ္ဆာစာရော လောဘမောဟဝသေန. မုသာဝါဒေါ ဒေါသမောဟဝသေန ဝါ လောဘမောဟဝသေန ဝါ၊ တထာ ပိသုဏာ ဝါစာ သမ္ဖပ္ပလာပေါ စ. ဖရုသာ ဝါစာ ဒေါသမောဟဝသေန. အဘိဇ္ဈာ မောဟဝသေန ဧကမူလာ၊ တထာ ဗျာပါဒေါ. မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ လောဘမောဟဝသေန ဒွိမူလာတိ.

လောဘော အကုသလမူလန္တိအာဒီသု လုဗ္ဘတီတိ လောဘော. ဒုဿတီတိ ဒေါသော. မုယှတီတိ မောဟော. တေသု လောဘော သယဉ္စ အကုသလော သာဝဇ္ဇဒုက္ခဝိပါကဋ္ဌေန၊ ဣမေသဉ္စ ပါဏာတိပါတာဒီနံ အကုသလာနံ ကေသဉ္စိ သမ္ပယုတ္တပ္ပဘာဝကဋ္ဌေန ကေသဉ္စိ ဥပနိဿယပစ္စယဋ္ဌေန မူလန္တိ အကုသလမူလံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘ရတ္တော ခေါ အာဝုသော ရာဂေန အဘိဘူတော ပရိယာဒိန္နစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတီ’’တိအာဒိ. ဒေါသမောဟာနံ အကုသလမူလဘာဝေပိ ဧသေဝ နယော.

အကုသလကမ္မပထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကုသလကမ္မပထဝဏ္ဏနာ

ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီ ကုသလန္တိအာဒီသု ပါဏာတိပါတာဒယော ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ. ဝေရံ မဏတီတိ ဝေရမဏီ၊ ဝေရံ ပဇဟတီတိ အတ္ထော. ဝိရမတိ ဝါ ဧတာယ ကရဏဘူတာယ၊ ဝိကာရဿ ဝေကာရံ ကတွာပိ ဝေရမဏီ. အယံ တာဝေတ္ထ ဗျဉ္ဇနတော ဝဏ္ဏနာ. အတ္ထတော ပန ဝေရမဏီတိ ကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိ. ယာ ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမန္တဿ၊ ယာ တသ္မိံ သမယေ ပါဏာတိပါတာ အာရတိ ဝိရတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တာ ကုသလစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ဝိရတိ၊ သာ ဘေဒတော တိဝိဓော ဟောတိ သမ္ပတ္တဝိရတိ သမာဒါနဝိရတိ သမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ. တတ္ထ အသမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ အတ္တနော ဇာတိဝယဗာဟုသစ္စာဒီနိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ‘‘အယုတ္တံ အမှာကံ ဧဝရူပံ ကာတု’’န္တိ သမ္ပတ္တဝတ္ထုံ အဝီတိက္ကမန္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဝိရတိ သမ္ပတ္တဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ သီဟဠဒီပေ စက္ကနဥပါသကဿ ဝိယ.

တဿ ကိရ ဒဟရကာလေယေဝ မာတုယာ ရောဂေါ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဝေဇ္ဇေန စ ‘‘အလ္လသသမံသံ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တတော စက္ကနဿ ဘာတာ ‘‘ဂစ္ဆ တာတ ခေတ္တံ အာဟိဏ္ဍာဟီ’’တိ စက္ကနံ ပေသေသိ. သော တတ္ထ ဂတော. တသ္မိဉ္စ သမယေ ဧကော သသော တရုဏသဿံ ခါဒိတုံ အာဂတော ဟောတိ၊ သော တံ ဒိသွာ ဝေဂေန ဓာဝေန္တော ဝလ္လိယာ ဗဒ္ဓေါ ‘‘ကိရိ ကိရီ’’တိ သဒ္ဒမကာသိ. စက္ကနော တေန သဒ္ဒေန ဂန္တွာ တံ ဂဟေတွာ စိန္တေသိ ‘‘မာတု ဘေသဇ္ဇံ ကရောမီ’’တိ. ပုန စိန္တေသိ ‘‘န မေတံ ပတိရူပံ၊ ယွာဟံ မာတု ဇီဝိတကာရဏာ ပရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေယျ’’န္တိ. အထ နံ ‘‘ဂစ္ဆ အရညေ သသေဟိ သဒ္ဓိံ တိဏောဒကံ ပရိဘုဉ္ဇာ’’တိ မုဉ္စိ. ဘာတရာ စ ‘‘ကိံ တာတ သသော လဒ္ဓေါ’’တိ ပုစ္ဆိတော တံ ပဝတ္တိံ အာစိက္ခိ. တတော နံ ဘာတာ ပရိဘာသိ. သော မာတုသန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ယတောဟံ ဇာတော၊ နာဘိဇာနာမိ သဉ္စိစ္စ ပါဏံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတာ’’တိ သစ္စံ ဝတွာ အဓိဋ္ဌာသိ. တာဝဒေဝဿ မာတာ အရောဂါ အဟောသိ.

သမာဒိန္နသိက္ခာပဒါနံ ပန သိက္ခာပဒသမာဒါနေ စ တတုတ္တရိ စ အတ္တနော ဇီဝိတမ္ပိ ပရိစ္စဇိတွာ ဝတ္ထုံ အဝီတိက္ကမန္တာနံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ ဝိရတိ သမာဒါနဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ ဥတ္တရဝဍ္ဎမာနပဗ္ဗတဝါသီဥပါသကဿ ဝိယ.

သော ကိရ အမ္ဗရိယဝိဟာရဝါသီပိင်္ဂလဗုဒ္ဓရက္ခိတတ္ထေရဿ သန္တိကေ သိက္ခာပဒါနိ ဂဟေတွာ ခေတ္တံ ကဿတိ. အထဿ ဂေါဏော နဋ္ဌော၊ သော တံ ဂဝေသန္တော ဥတ္တရဝဍ္ဎမာနပဗ္ဗတံ အာရုဟိ၊ တတြ နံ မဟာသပ္ပေါ အဂ္ဂဟေသိ. သော စိန္တေသိ ‘‘ဣမာယဿ တိခိဏဝါသိယာ သီသံ ဆိန္ဒာမီ’’တိ. ပုန စိန္တေသိ ‘‘န မေတံ ပတိရူပံ၊ ယွာဟံ ဘာဝနီယဿ ဂရုနော သန္တိကေ သိက္ခာပဒံ ဂဟေတွာ ဘိန္ဒေယျ’’န္တိ. ဧဝံ ယာဝတတိယံ စိန္တေတွာ ‘‘ဇီဝိတံ ပရိစ္စဇာမိ၊ န သိက္ခာပဒ’’န္တိ အံသေ ဌပိတံ တိခိဏဒဏ္ဍဝါသိံ အရညေ ဆဍ္ဍေသိ. တာဝဒေဝ နံ မဟာဝါဠော မုဉ္စိတွာ အဂမာသီတိ.

အရိယမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တာ ပန ဝိရတိ သမုစ္ဆေဒဝိရတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယဿာ ဥပ္ပတ္တိတော ပဘုတိ ‘‘ပါဏံ ဃာတေဿာမီ’’တိ အရိယပုဂ္ဂလာနံ စိတ္တမ္ပိ န ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ. သာ ပနာယံ ဝိရတိ ကောသလ္လပ္ပဝတ္တိယာ ကုသလန္တိ ဝုတ္တာ. ကုစ္ဆိတသယနတော ဝါ ကုသန္တိ လဒ္ဓဝေါဟာရံ ဒုဿီလျံ လုနာတီတိပိ ကုသလံ. ကတမဉ္စာဝုသော ကုသလန္တိ ဣမဿ ပန ပဉှဿ အနနုရူပတ္တာ ကုသလာတိ န ဝုတ္တာ.

ယထာ စ အကုသလာနံ၊ ဧဝံ ဣမေသမ္ပိ ကုသလကမ္မပထာနံ ဓမ္မတော ကောဋ္ဌာသတော အာရမ္မဏတော ဝေဒနာတော မူလတောတိ ပဉ္စဟာကာရေဟိ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗော.

တတ္ထ ဓမ္မတောတိ ဧတေသု ဟိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ စေတနာပိ ဝဋ္ဋန္တိ၊ ဝိရတိယောပိ. အန္တေ တယော စေတနာသမ္ပယုတ္တာဝ.

ကောဋ္ဌာသတောတိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ကမ္မပထာ ဧဝ၊ နော မူလာနိ. အန္တေ တယော ကမ္မပထာ စေဝ မူလာနိ စ. အနဘိဇ္ဈာ ဟိ မူလံ ပတွာ အလောဘော ကုသလမူလံ ဟောတိ. အဗျာပါဒေါ အဒေါသော ကုသလမူလံ. သမ္မာဒိဋ္ဌိ အမောဟော ကုသလမူလံ.

အာရမ္မဏတောတိ ပါဏာတိပါတာဒီနံ အာရမ္မဏာနေဝ ဧတေသံ အာရမ္မဏာနိ၊ ဝီတိက္ကမိတဗ္ဗတောယေဝ ဟိ ဝေရမဏီ နာမ ဟောတိ. ယထာ ပန နိဗ္ဗာနာရမ္မဏော အရိယမဂ္ဂေါ ကိလေသေ ပဇဟတိ၊ ဧဝံ ဇီဝိတိန္ဒြိယာဒိအာရမ္မဏာပေတေ ကမ္မပထာ ပါဏာတိပါတာဒီနိ ဒုဿီလျာနိ ပဇဟန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဝေဒနာတောတိ သဗ္ဗေ သုခဝေဒနာ ဝါ ဟောန္တိ၊ မဇ္ဈတ္တဝေဒနာ ဝါ. ကုသလံ ပတွာ ဟိ ဒုက္ခဝေဒနာ နာမ နတ္ထိ.

မူလတောတိ ပဋိပါဋိယာ သတ္တ ကမ္မပထာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဝိရမန္တဿ အလောဘအဒေါသအမောဟဝသေန တိမူလာ ဟောန္တိ. ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဝိရမန္တဿ ဒွိမူလာ. အနဘိဇ္ဈာ ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဝိရမန္တဿ ဒွိမူလာ. ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တစိတ္တေန ဧကမူလာ. အလောဘော ပန အတ္တနာဝ အတ္တနော မူလံ န ဟောတိ၊ အဗျာပါဒေပိ ဧသေဝ နယော. သမ္မာဒိဋ္ဌိ အလောဘာဒေါသဝသေန ဒွိမူလာဝါတိ.

အလောဘော ကုသလမူလန္တိအာဒီသု န လောဘောတိ အလောဘော၊ လောဘပဋိပက္ခဿ ဓမ္မဿေတံ အဓိဝစနံ. အဒေါသာမောဟေသုပိ ဧသေဝ နယော. တေသု အလောဘော သယဉ္စ ကုသလံ၊ ဣမေသဉ္စ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏီအာဒီနံ ကုသလာနံ ကေသဉ္စိ သမ္ပယုတ္တပ္ပဘာဝကဋ္ဌေန ကေသဉ္စိ ဥပနိဿယပစ္စယဋ္ဌေန မူလန္တိ ကုသလမူလံ. အဒေါသာမောဟာနမ္ပိ ကုသလမူလဘာဝေ ဧသေဝ နယော.

ဣဒါနိ သဗ္ဗမ္ပိ တံ သင်္ခေပေန စ ဝိတ္ထာရေန စ ဒေသိတမတ္ထံ နိဂမေန္တော ယတော ခေါ အာဝုသောတိအာဒိအပ္ပနာဝါရမာဟ. တတ္ထ ဧဝံ အကုသလံ ပဇာနာတီတိ ဧဝံ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌဒသာကုသလကမ္မပထဝသေန အကုသလံ ပဇာနာတိ. ဧဝံ အကုသလမူလန္တိအာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော. ဧတ္တာဝတာ ဧကေန နယေန စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနိကဿ ယာဝ အရဟတ္တာ နိယျာနံ ကထိတံ ဟောတိ. ကထံ? ဧတ္ထ ဟိ ဌပေတွာ အဘိဇ္ဈံ ဒသ အကုသလကမ္မပထာ စ ကုသလကမ္မပထာ စ ဒုက္ခသစ္စံ. အဘိဇ္ဈာ စ လောဘော အကုသလမူလဉ္စာတိ ဣမေ ဒွေ ဓမ္မာ နိပ္ပရိယာယေန သမုဒယသစ္စံ. ပရိယာယေန ပန သဗ္ဗေပိ ကမ္မပထာ ဒုက္ခသစ္စံ. သဗ္ဗာနိ ကုသလာကုသလမူလာနိ သမုဒယသစ္စံ. ဥဘိန္နံ အပ္ပဝတ္တိ နိရောဓသစ္စံ. ဒုက္ခံ ပရိဇာနန္တော သမုဒယံ ပဇဟမာနော နိရောဓံ ပဇာနန္တော အရိယမဂ္ဂေါ မဂ္ဂသစ္စန္တိ ဣတိ ဒွေ သစ္စာနိ သရူပေန ဝုတ္တာနိ၊ ဒွေ အာဝတ္တဟာရဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗာနိ.

သော သဗ္ဗသော ရာဂါနုသယံ ပဟာယာတိ သော ဧဝံ အကုသလာဒီနိ ပဇာနန္တော သဗ္ဗာကာရေန ရာဂါနုသယံ ပဇဟိတွာ. ပဋိဃာနုသယံ ပဋိဝိနောဒေတွာတိ ပဋိဃာနုသယဉ္စ သဗ္ဗာကာရေနေဝ နီဟရိတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ ကထိတော. အသ္မီတိ ဒိဋ္ဌိမာနာနုသယံ သမူဟနိတွာတိ ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနဝကာရီကရိတွာ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဣမိနာ သမူဟဂ္ဂဟဏာကာရေန ပဝတ္တံ ဒိဋ္ဌိမာနာနုသယံ သမုဂ္ဃါဋေတွာ.

တတ္ထ ဒိဋ္ဌိမာနာနုသယန္တိ ဒိဋ္ဌိသဒိသံ မာနာနုသယန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယဉှိ မာနာနုသယော အသ္မီတိ ပဝတ္တတ္တာ ဒိဋ္ဌိသဒိသော ဟောတိ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တော. ဣမဉ္စ အသ္မိမာနံ ဝိတ္ထာရတော ဝိညာတုကာမေန ခန္ဓိယဝဂ္ဂေ ခေမကသုတ္တံ (သံ. နိ. ၃.၈၉) ဩလောကေတဗ္ဗန္တိ.

အဝိဇ္ဇံ ပဟာယာတိ ဝဋ္ဋမူလံ အဝိဇ္ဇံ ပဇဟိတွာ. ဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေတွာတိ တဿာ အဝိဇ္ဇာယ သမုဂ္ဃါဋိကံ အရဟတ္တမဂ္ဂဝိဇ္ဇံ ဥပ္ပါဒေတွာ. ဧတ္တာဝတာ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ကထိတော. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ဒုက္ခဿန္တကရော ဟောတီတိ အသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိစ္ဆေဒကရော ဟောတိ. ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ၊ အာဝုသောတိ ဒေသနံ နိယျာတေတိ၊ ဣမာယ ကမ္မပထဒေသနာယ ဝုတ္တမနသိကာရပ္ပဋိဝေဓဝသေနပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. ဧဝံ အနာဂါမိမဂ္ဂအရဟတ္တမဂ္ဂေဟိ ဒေသနံ နိဋ္ဌပေသီတိ.

ကုသလကမ္မပထဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အာဟာရဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၀. သာဓာဝုသောတိ ခေါ။ပေ။ အာဂတော ဣမံ သဒ္ဓမ္မန္တိ ဧဝံ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ကုသလာကုသလမုခေန စတုသစ္စဒေသနံ သုတွာ တံ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ ‘‘သာဓာဝုသော’’တိ ဣမိနာ ဝစနေန တေ ဘိက္ခူ အဘိနန္ဒိတွာ ဣမဿေဝ ဝစနဿ သမုဋ္ဌာပကေန စိတ္တေန အနုမောဒိတွာ ဝစသာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ စေတသာ သမ္ပိယာယိတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣဒါနိ ယသ္မာ ထေရော နာနပ္ပကာရေန စတုသစ္စဒေသနံ ဒေသေတုံ ပဋိဗလော၊ ယထာဟ ‘‘သာရိပုတ္တော၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဟောတိ စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ ဝိတ္ထာရေန အာစိက္ခိတုံ ဒေသေတု’’န္တိ ယသ္မာ ဝါ ဥတ္တရိမ္ပိ ဒေသေတုကာမောဝ ဟုတွာ ‘‘ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ’’တိ အဝစ၊ တသ္မာ အပရေနပိ နယေန သစ္စဒေသနံ သောတုကာမာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဥတ္တရိံ ပဉှံ အပုစ္ဆိံသု. တေန သယမေဝ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇိတပဉှတော ဥတ္တရိံ သိယာ ခေါ ပနာဝုသော၊ အညောပိ ပရိယာယော ဘဝေယျ အညမ္ပိ ကာရဏန္တိ ဣမိနာ နယေန အညံ အတိရေကံ ပဉှံ ပုစ္ဆိံသု၊ ပုရိမပဉှဿ ဝါ ဥပရိဘာဂေ ပုစ္ဆိံသူတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ နေသံ ဗျာကရမာနော ထေရော သိယာ၊ အာဝုသောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထာယံ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ၊ အာဟာရန္တိ ပစ္စယံ. ပစ္စယော ဟိ အာဟရတိ အတ္တနော ဖလံ၊ တသ္မာ ‘‘အာဟာရော’’တိ ဝုစ္စတိ.

ဘူတာနံ ဝါ သတ္တာနန္တိအာဒီသု ဘူတာတိ သဉ္ဇာတာ၊ နိဗ္ဗတ္တာ. သမ္ဘဝေသီနန္တိ ယေ သမ္ဘဝံ ဇာတိံ နိဗ္ဗတ္တိံ ဧသန္တိ ဂဝေသန္တိ. တတ္ထ စတူသု ယောနီသု အဏ္ဍဇဇလာဗုဇာ သတ္တာ ယာဝ အဏ္ဍကောသံ ဝတ္ထိကောသဉ္စ န ဘိန္ဒန္တိ၊ တာဝ သမ္ဘဝေသိနော နာမ. အဏ္ဍကောသံ ဝတ္ထိကောသဉ္စ ဘိန္ဒိတွာ ဗဟိ နိက္ခန္တာ ဘူတာ နာမ. သံသေဒဇာ ဩပပါတိကာ စ ပဌမစိတ္တက္ခဏေ သမ္ဘဝေသိနော နာမ. ဒုတိယစိတ္တက္ခဏတော ပဘုတိ ဘူတာ နာမ. ယေန ယေန ဝါ ဣရိယာပထေန ဇာယန္တိ၊ ယာဝ တေ တတော အညံ န ပါပုဏန္တိ၊ တာဝ သမ္ဘဝေသိနော နာမ. တတော ပရံ ဘူတာ နာမ.

အထ ဝါ ဘူတာတိ ဇာတာ အဘိနိဗ္ဗတ္တာ၊ ယေ ဘူတာယေဝ န ပုန ဘဝိဿန္တီတိ သင်္ချံ ဂစ္ဆန္တိ၊ တေသံ ခီဏာသဝါနမေတံ အဓိဝစနံ. သမ္ဘဝမေသန္တီတိ သမ္ဘဝေသိနော. အပ္ပဟီနဘဝသံယောဇနတ္တာ အာယတိမ္ပိ သမ္ဘဝံ ဧသန္တာနံ သေက္ခပုထုဇ္ဇနာနမေတံ အဓိဝစနံ. ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ ဣမေဟိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ သဗ္ဗသတ္တေ ပရိယာဒိယတိ. ဝါသဒ္ဒေါ စေတ္ထ သမ္ပိဏ္ဍနတ္ထော၊ တသ္မာ ဘူတာနဉ္စ သမ္ဘဝေသီနဉ္စာတိ အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဌိတိယာတိ ဌိတတ္ထံ. အနုဂ္ဂဟာယာတိ အနုဂ္ဂဟတ္ထံ ဥပကာရတ္ထံ. ဝစနဘေဒေါ စေသ၊ အတ္ထော ပန ဒွိန္နမ္ပိ ပဒါနံ ဧကောယေဝ. အထ ဝါ ဌိတိယာတိ တဿ တဿ သတ္တဿ ဥပ္ပန္နဓမ္မာနံ အနုပ္ပဗန္ဓဝသေန အဝိစ္ဆေဒါယ. အနုဂ္ဂဟာယာတိ အနုပ္ပန္နာနံ ဥပ္ပါဒါယ. ဥဘောပိ စေတာနိ ဘူတာနံ ဌိတိယာ စေဝ အနုဂ္ဂဟာယ စ. သမ္ဘဝေသီနံ ဝါ ဌိတိယာ စေဝ အနုဂ္ဂဟာယ စာတိ ဧဝံ ဥဘယတ္ထ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. ကဗဠီကာရော အာဟာရောတိ ကဗဠံ ကတွာ အဇ္ဈောဟရိတဗ္ဗတော ကဗဠီကာရော အာဟာရော၊ ဩဒနကုမ္မာသာဒိဝတ္ထုကာယ ဩဇာယေတံ အဓိဝစနံ. ဩဠာရိကော ဝါ သုခုမော ဝါတိ ဝတ္ထုဩဠာရိကတာယ ဩဠာရိကော၊ ဝတ္ထုသုခုမတာယ သုခုမော. သဘာဝေန ပန သုခုမရူပပရိယာပန္နတ္တာ ကဗဠီကာရော အာဟာရော သုခုမောဝ ဟောတိ. သာပိ စဿ ဝတ္ထုတော ဩဠာရိကတာ သုခုမတာ စ ဥပါဒါယုပါဒါယ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ကုမ္ဘီလာနဉှိ အာဟာရံ ဥပါဒါယ မောရာနံ အာဟာရော သုခုမော. ကုမ္ဘီလာ ကိရ ပါသာဏေ ဂိလန္တိ. တေ စ နေသံ ကုစ္ဆိပ္ပတ္တာဝ ဝိလီယန္တိ. မောရာ သပ္ပဝိစ္ဆိကာဒိပါဏေ ခါဒန္တိ. မောရာနံ ပန အာဟာရံ ဥပါဒါယ တရစ္ဆာနံ အာဟာရော သုခုမော. တေ ကိရ တိဝဿဆဍ္ဍိတာနိ ဝိသာဏာနိ စေဝ အဋ္ဌီနိ စ ခါဒန္တိ. တာနိ စ နေသံ ခေဠေန တေမိတမတ္တေနေဝ ကန္ဒမူလံ ဝိယ မုဒုကာနိ ဟောန္တိ. တရစ္ဆာနမ္ပိ အာဟာရံ ဥပါဒါယ ဟတ္ထီနံ အာဟာရော သုခုမော. တေပိ နာနာရုက္ခသာခါယော ခါဒန္တိ. ဟတ္ထီနံ အာဟာရတော ဂဝယဂေါကဏ္ဏမိဂါဒီနံ အာဟာရော သုခုမော. တေ ကိရ နိဿာရာနိ နာနာရုက္ခပဏ္ဏာဒီနိ ခါဒန္တိ. တေသမ္ပိ အာဟာရတော ဂုန္နံ အာဟာရော သုခုမော. တေ အလ္လသုက္ခတိဏာနိ ခါဒန္တိ. တေသံ အာဟာရတော သသာနံ အာဟာရော သုခုမော. သသာနံ အာဟာရတော သကုဏာနံ အာဟာရော သုခုမော. သကုဏာနံ အာဟာရတော ပစ္စန္တဝါသီနံ အာဟာရော သုခုမော. ပစ္စန္တဝါသီနံ အာဟာရတော ဂါမဘောဇကာနံ အာဟာရော သုခုမော. ဂါမဘောဇကာနံ အာဟာရတော ရာဇရာဇမဟာမတ္တာနံ အာဟာရော သုခုမော. တေသမ္ပိ အာဟာရတော စက္ကဝတ္တိနော အာဟာရော သုခုမော. စက္ကဝတ္တိနော အာဟာရတော ဘုမ္မဒေဝါနံ အာဟာရော သုခုမော. ဘုမ္မဒေဝါနံ အာဟာရတော စာတုမဟာရာဇိကာနံ အာဟာရော သုခုမော. ဧဝံ ယာဝ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ အာဟာရော ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗော၊ တေသံ အာဟာရော သုခုမောတွေဝ နိဋ္ဌံ ပတ္တော.

ဧတ္ထ စ ဩဠာရိကေ ဝတ္ထုသ္မိံ ဩဇာ ပရိတ္တာ ဟောတိ ဒုဗ္ဗလာ၊ သုခုမေ ဗလဝတီ. တထာ ဟိ ဧကပတ္တပူရမ္ပိ ယာဂုံ ပီဝတော မုဟုတ္တေနေဝ ဇိဃစ္ဆိတော ဟောတိ၊ ယံကဉ္စိဒေဝ ခါဒိတုကာမော. သပ္ပိံ ပန ပသဋမတ္တံ ပိဝိတွာ ဒိဝသံ အဘောတ္တုကာမော ဟောတိ. တတ္ထ ဝတ္ထု ပရိဿမံ ဝိနောဒေတိ၊ န ပန သက္ကောတိ ပါလေတုံ. ဩဇာ ပါလေတိ၊ န သက္ကောတိ ပရိဿမံ ဝိနောဒေတုံ. ဒွေ ပန ဧကတော ဟုတွာ ပရိဿမဉ္စေဝ ဝိနောဒေန္တိ ပါလေန္တိ စာတိ.

ဖဿော ဒုတိယောတိ စက္ခုသမ္ဖဿာဒိ ဆဗ္ဗိဓောပိ ဖဿော. ဧတေသု စတူသု အာဟာရေသု ဒုတိယော အာဟာရောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒေသနာနယော ဧဝ စေသ. တသ္မာ ဣမိနာ နာမ ကာရဏေန ဒုတိယော ဝါ တတိယော ဝါတိ ဣဒမေတ္ထ န ဂဝေသိတဗ္ဗံ. မနောသဉ္စေတနာတိ စေတနာ ဧဝ ဝုစ္စတိ. ဝိညာဏန္တိ ယံကိဉ္စိ စိတ္တံ.

ဧတ္ထာဟ၊ ယဒိ ပစ္စယဋ္ဌော အာဟာရဋ္ဌော၊ အထ ကသ္မာ အညေသုပိ သတ္တာနံ ပစ္စယေသု ဝိဇ္ဇမာနေသု ဣမေယေဝ စတ္တာရော ဝုတ္တာတိ? ဝုစ္စတေ၊ အဇ္ဈတ္တိကသန္တတိယာ ဝိသေသပစ္စယတ္တာ. ဝိသေသပစ္စယော ဟိ ကဗဠီကာရာဟာရဘက္ခာနံ သတ္တာနံ ရူပကာယဿ ကဗဠီကာရော အာဟာရော. နာမကာယေ ဝေဒနာယ ဖဿော၊ ဝိညာဏဿ မနောသဉ္စေတနာ၊ နာမရူပဿ ဝိညာဏံ. ယထာဟ –

‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အယံ ကာယော အာဟာရဋ္ဌိတိကော၊ အာဟာရံ ပဋိစ္စ တိဋ္ဌတိ၊ အနာဟာရော နော တိဋ္ဌတိ. တထာ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ သင်္ခါရပစ္စယာ ဝိညာဏံ၊ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပ’’န္တိ.

ကော ပနေတ္ထ အာဟာရော၊ ကိံ အာဟရတီတိ? ကဗဠီကာရာဟာရော ဩဇဋ္ဌမကရူပါနိ အာဟရတိ. ဖဿာဟာရော တိဿော ဝေဒနာ၊ မနောသဉ္စေတနာဟာရော တယော ဘဝေ၊ ဝိညာဏာဟာရော ပဋိသန္ဓိနာမရူပန္တိ.

ကထံ? ကဗဠီကာရာဟာရော တာဝ မုခေ ဌပိတမတ္တောယေဝ အဋ္ဌ ရူပါနိ သမုဋ္ဌာပေတိ. ဒန္တဝိစုဏ္ဏိတံ ပန အဇ္ဈောဟရိယမာနံ ဧကေကံ သိတ္ထံ အဋ္ဌဋ္ဌ ရူပါနိ သမုဋ္ဌာပေတိယေဝ. ဧဝံ ဩဇဋ္ဌမကရူပါနိ အာဟရတိ.

ဖဿာဟာရော ပန သုခဝေဒနိယော ဖဿော ဥပ္ပဇ္ဇမာနော သုခဝေဒနံ အာဟရတိ၊ တထာ ဒုက္ခဝေဒနိယော ဒုက္ခံ၊ အဒုက္ခမသုခဝေဒနိယော အဒုက္ခမသုခန္တိ ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ ဖဿာဟာရော တိဿော ဝေဒနာ အာဟရတိ.

မနောသဉ္စေတနာဟာရော ကာမဘဝူပဂံ ကမ္မံ ကာမဘဝံ အာဟရတိ၊ ရူပါရူပဘဝူပဂါနိ တံ တံ ဘဝံ. ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ မနောသဉ္စေတနာဟာရော တယော ဘဝေ အာဟရတိ.

ဝိညာဏာဟာရော ပန ယေ စ ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ တံသမ္ပယုတ္တကာ တယော ခန္ဓာ၊ ယာနိ စ တိသန္တတိဝသေန တိံသရူပါနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ သဟဇာတာဒိပစ္စယနယေန တာနိ အာဟရတီတိ ဝုစ္စတိ. ဧဝံ ဝိညာဏာဟာရော ပဋိသန္ဓိနာမရူပံ အာဟရတီတိ.

ဧတ္ထ စ မနောသဉ္စေတနာဟာရော တယော ဘဝေ အာဟရတီတိ သာသဝါ ကုသလာကုသလစေတနာဝ ဝုတ္တာ. ဝိညာဏံ ပဋိသန္ဓိနာမရူပံ အာဟရတီတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏမေဝ ဝုတ္တံ. အဝိသေသေန ပန တံသမ္ပယုတ္တတံသမုဋ္ဌာနဓမ္မာနံ အာဟရဏတော ပေတေ အာဟာရာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧတေသု စတူသု အာဟာရေသု ကဗဠီကာရာဟာရော ဥပတ္ထမ္ဘေန္တော အာဟာရကိစ္စံ သာဓေတိ. ဖဿော ဖုသန္တောယေဝ၊ မနောသဉ္စေတနာ အာယူဟမာနာဝ. ဝိညာဏံ ဝိဇာနန္တမေဝ.

ကထံ? ကဗဠီကာရာဟာရော ဟိ ဥပတ္ထမ္ဘေန္တောယေဝ ကာယဋ္ဌပနေန သတ္တာနံ ဌိတိယာ ဟောတိ. ကမ္မဇနိတောပိ ဟိ အယံ ကာယော ကဗဠီကာရာဟာရေန ဥပတ္ထမ္ဘိတော ဒသပိ ဝဿာနိ ဝဿသတမ္ပိ ယာဝ အာယုပရိမာဏံ တိဋ္ဌတိ. ယထာ ကိံ? ယထာ မာတုယာ ဇနိတောပိ ဒါရကော ဓာတိယာ ထညာဒီနိ ပါယေတွာ ပေါသိယမာနောဝ စိရံ တိဋ္ဌတိ၊ ယထာ စုပတ္ထမ္ဘေန ဥပတ္ထမ္ဘိတဂေဟံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ –

‘‘ယထာ မဟာရာဇ ဂေဟေ ပတန္တေ အညေန ဒါရုနာ ဥပတ္ထမ္ဘေန္တိ၊ အညေန ဒါရုနာ ဥပတ္ထမ္ဘိတံ သန္တံ ဧဝံ တံ ဂေဟံ န ပတတိ၊ ဧဝမေဝ ခေါ မဟာရာဇ အယံ ကာယော အာဟာရဋ္ဌိတိကော၊ အာဟာရံ ပဋိစ္စ တိဋ္ဌတီ’’တိ.

ဧဝံ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဥပတ္ထမ္ဘေန္တော အာဟာရကိစ္စံ သာဓေတိ. ဧဝံ သာဓေန္တောပိ စ ကဗဠီကာရော အာဟာရော ဒွိန္နံ ရူပသန္တတီနံ ပစ္စယော ဟောတိ အာဟာရသမုဋ္ဌာနဿ စ ဥပါဒိန္နဿ စ. ကမ္မဇာနံ အနုပါလကော ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ. အာဟာရသမုဋ္ဌာနာနံ ဇနကော ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ.

ဖဿော ပန သုခါဒိဝတ္ထုဘူတံ အာရမ္မဏံ ဖုသန္တောယေဝ သုခါဒိဝေဒနာပဝတ္တနေန သတ္တာနံ ဌိတိယာ ဟောတိ. မနောသဉ္စေတနာ ကုသလာကုသလကမ္မဝသေန အာယူဟမာနာယေဝ ဘဝမူလနိပ္ဖါဒနတော သတ္တာနံ ဌိတိယာ ဟောတိ. ဝိညာဏံ ဝိဇာနန္တမေဝ နာမရူပပ္ပဝတ္တနေန သတ္တာနံ ဌိတိယာ ဟောတိ.

ဧဝံ ဥပတ္ထမ္ဘနာဒိဝသေန အာဟာရကိစ္စံ သာဓယမာနေသု ပနေတေသု စတ္တာရိ ဘယာနိ ဒဋ္ဌဗ္ဗာနိ. သေယျထိဒံ၊ ကဗဠီကာရာဟာရေ နိကန္တိယေဝ ဘယံ၊ ဖဿေ ဥပဂမနမေဝ၊ မနောသဉ္စေတနာယ အာယူဟနမေဝ၊ ဝိညာဏေ အဘိနိပါတောယေဝ ဘယန္တိ. ကိံ ကာရဏာ? ကဗဠီကာရာဟာရေ ဟိ နိကန္တိံ ကတွာ သီတာဒီနံ ပုရေက္ခတာ သတ္တာ အာဟာရတ္ထာယ မုဒ္ဒါဂဏနာဒိကမ္မာနိ ကရောန္တာ အနပ္ပကံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆန္တိ. ဧကစ္စေ စ ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ဝေဇ္ဇကမ္မာဒိကာယ အနေသနာယ အာဟာရံ ပရိယေသန္တာ ဒိဋ္ဌေပိ ဓမ္မေ ဂါရယှာ ဟောန္တိ. သမ္ပရာယေပိ တဿ သင်္ဃာဋိပိ အာဒိတ္တာ သမ္ပဇ္ဇလိတာတိအာဒိနာ လက္ခဏသံယုတ္တေ ဝုတ္တနယေန သမဏပေတာ ဟောန္တိ. ဣမိနာဝ တာဝ ကာရဏေန ကဗဠီကာရာဟာရေ နိကန္တိယေဝ ဘယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဖဿံ ဥပဂစ္ဆန္တာပိ ဖဿဿာဒိနော ပရေသံ ရက္ခိတဂေါပိတေသု ဒါရာဒီသု ဘဏ္ဍေသု အပရဇ္ဈန္တိ. တေ သဟ ဘဏ္ဍေန ဘဏ္ဍသာမိကာ ဂဟေတွာ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ သင်္ကာရကူဋေသု ဆဍ္ဍေန္တိ. ရညော ဝါ နိယျာတေန္တိ. တတော နေ ရာဇာ ဝိဝိဓာ ကမ္မကာရဏာ ကာရာပေတိ. ကာယဿ စ ဘေဒါ ဒုဂ္ဂတိ နေသံ ပါဋိကင်္ခါ ဟောတိ. ဣတိ ဖဿဿာဒမူလကံ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကမ္ပိ သမ္ပရာယိကမ္ပိ ဘယံ သဗ္ဗမာဂတမေဝ ဟောတိ. ဣမိနာ ကာရဏေန ဖဿာဟာရေ ဥပဂမနမေဝ ဘယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ကုသလာကုသလကမ္မာယူဟနေနေဝ ပန တမ္မူလကံ တီသု ဘဝေသု ဘယံ သဗ္ဗမာဂတံယေဝ ဟောတိ. ဣမိနာ ကာရဏေန မနောသဉ္စေတနာဟာရေ အာယူဟနမေဝ ဘယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဉ္စ ယသ္မိံ ယသ္မိံ ဌာနေ အဘိနိပတတိ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ ပဋိသန္ဓိနာမရူပံ ဂဟေတွာဝ နိဗ္ဗတ္တတိ၊ တသ္မိဉ္စ နိဗ္ဗတ္တေ သဗ္ဗဘယာနိ နိဗ္ဗတ္တာနိယေဝ ဟောန္တိ၊ တမ္မူလကတ္တာတိ၊ ဣမိနာ ကာရဏေန ဝိညာဏာဟာရေ အဘိနိပါတောယေဝ ဘယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဧဝံ သဘယေသု ပန ဣမေသု အာဟာရေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ကဗဠီကာရာဟာရေ နိကန္တိပရိယာဒါနတ္ထံ ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွေ ဇာယမ္ပတိကာ’’တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၂.၆၃) နယေန ပုတ္တမံသူပမံ ဒေသေသိ. ဖဿာဟာရေ နိကန္တိပရိယာဒါနတ္ထံ ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဂါဝီ နိစ္စမ္မာ’’တိအာဒိနာ နယေန နိစ္စမ္မဂါဝူပမံ ဒေသေသိ. မနောသဉ္စေတနာဟာရေ နိကန္တိပရိယာဒါနတ္ထံ ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အင်္ဂါရကာသူ’’တိအာဒိနာ နယေန အင်္ဂါရကာသူပမံ ဒေသေသိ. ဝိညာဏာဟာရေ နိကန္တိပရိယာဒါနတ္ထံ ‘‘သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စောရံ အာဂုစာရိ’’န္တိအာဒိနာ နယေန သတ္တိသတာဟတူပမံ ဒေသေသိ.

တတြာယံ ဘူတမတ္ထံ ကတွာ သင်္ခေပတော အတ္ထယောဇနာ၊ ဒွေ ကိရ ဇာယမ္ပတိကာ ပုတ္တံ ဂဟေတွာ ပရိတ္တေန ပါထေယျေန ယောဇနသတိကံ ကန္တာရမဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိံသု. တေသံ ပညာသ ယောဇနာနိ ဂန္တွာ ပါထေယျံ နိဋ္ဌာသိ. တေ ခုပ္ပိပါသာတုရာ ဝိရဠစ္ဆာယာယံ နိသီဒိံသု. တတော ပုရိသော ဘရိယံ အာဟ ‘‘ဘဒ္ဒေ ဣတော သမန္တာ ပညာသ ယောဇနာနိ ဂါမော ဝါ နိဂမော ဝါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ ယံ တံ ပုရိသေန ကာတဗ္ဗံ ဗဟုမ္ပိ ကသိဂေါရက္ခာဒိကမ္မံ၊ န ဒါနိ သက္ကာ တံ မယာ ကာတုံ၊ ဧဟိ မံ မာရေတွာ ဥပဍ္ဎမံသံ ခါဒိတွာ ဥပဍ္ဎံ ပါထေယျံ ကတွာ ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ကန္တာရံ နိတ္ထရာဟီ’’တိ. သာပိ အာဟ ‘‘သာမိ မယာ ဒါနိ ယံ တံ ဣတ္ထိယာ ကာတဗ္ဗံ ဗဟုမ္ပိ သုတ္တကန္တနာဒိကမ္မံ၊ တံ ကာတုံ န သက္ကာ၊ ဧဟိ မံ မာရေတွာ ဥပဍ္ဎမံသံ ခါဒိတွာ ဥပဍ္ဎံ ပါထေယျံ ကတွာ ပုတ္တေန သဒ္ဓိံ ကန္တာရံ နိတ္ထရာဟီ’’တိ. တတော သော တံ အာဟ ‘‘ဘဒ္ဒေ မာတုဂါမမရဏေန ဒွိန္နံ မရဏံ ပညာယတိ. န ဟိ မန္ဒော ကုမာရော မာတရံ ဝိနာ ဇီဝိတုံ သက္ကောတိ. ယဒိ ပန မယံ ဇီဝါမ၊ ပုန ဒါရကံ လဘေယျာမ၊ ဟန္ဒ ဒါနိ ပုတ္တကံ မာရေတွာ မံသံ ဂဟေတွာ ကန္တာရံ နိတ္ထရာမာ’’တိ.

တတော မာတာ ပုတ္တမာဟ ‘‘တာတ ပိတု သန္တိကံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ. သော အဂမာသိ. အထဿ ပိတာ ‘‘မယာ ပုတ္တကံ ပေါသေဿာမီတိ ကသိဂေါရက္ခာဒီဟိ အနပ္ပကံ ဒုက္ခမနုဘူတံ၊ န သက္ကောမိ ပုတ္တံ မာရေတုံ၊ တွံယေဝ တဝ ပုတ္တကံ မာရေဟီ’’တိ ဝတွာ ‘‘တာတ မာတုသန္တိကမေဝ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. သော အဂမာသိ. အထဿ မာတာပိ ‘‘မယာ ပုတ္တံ ပတ္ထေန္တိယာ ဂေါဝတကုက္ကုရဝတဒေဝတာယာစနာဒီဟိပိ တာဝ အနပ္ပကံ ဒုက္ခံ အနုဘူတံ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ကုစ္ဆိနာ ပရိဟရန္တိယာ? န သက္ကာဟံ ပုတ္တံ မာရေတု’’န္တိ ဝတွာ ‘‘တာတ ပိတုသန္တိကံယေဝ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟ. ဧဝံ သော ဒွိန္နံ အန္တရာ ဂစ္ဆန္တောယေဝ မတော. တေ တံ ဒိသွာ ပရိဒေဝိတွာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ မံသာနိ ဂဟေတွာ ခါဒန္တာ ပက္ကမိံသု. တေသံ သော ပုတ္တမံသာဟာရော နဝဟိ ကာရဏေဟိ ပဋိကုလတ္တာ နေဝ ဒဝါယ ဟောတိ၊ န မဒါယ န မဏ္ဍနာယ န ဝိဘူသနာယ၊ ကေဝလံ ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထာယေဝ ဟောတိ.

ကတမေဟိ နဝဟိ ကာရဏေဟိ ပဋိကူလောတိ စေ? သဇာတိမံသတာယ ဉာတိမံသတာယ ပုတ္တမံသတာယ ပိယပုတ္တမံသတာယ တရုဏမံသတာယ အာမကမံသတာယ အဂေါရသမံသတာယ အလောဏတာယ အဓူပိတတာယာတိ. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ကဗဠီကာရာဟာရံ ဧဝံ ပုတ္တမံသသဒိသံ ပဿတိ၊ သော တတ္ထ နိကန္တိံ ပရိယာဒိယတိ. အယံ တာဝ ပုတ္တမံသူပမာယံ အတ္ထယောဇနာ.

နိစ္စမ္မဂါဝူပမာယံ ပန ယထာ သာ ဂါဝီ ဂီဝတော ယာဝ ခုရာ၊ တာဝ စမ္မံ ဥဒ္ဒါလေတွာ မုတ္တာ ယံ ယဒေဝ နိဿာယ တိဋ္ဌတိ၊ တတ္ထ ပါဏကေဟိ ခဇ္ဇမာနာ ဒုက္ခဿေဝါဓိကရဏံ ဟောတိ၊ ဧဝံ ဖဿောပိ ယံ ယဒေဝ ဝတ္ထုံ အာရမ္မဏံ ဝါ နိဿာယ တိဋ္ဌတိ၊ တံတံဝတ္ထာရမ္မဏသမ္ဘဝဿ ဝေဒယိတဒုက္ခဿ အဓိကရဏမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ဖဿာဟာရံ ဧဝံ နိစ္စမ္မဂါဝိသဒိသံ ပဿတိ၊ သော တတ္ထ နိကန္တိံ ပရိယာဒိယတိ၊ အယံ နိစ္စမ္မဂါဝူပမာယံ အတ္ထယောဇနာ.

အင်္ဂါရကာသူပမာယံ ပန ယထာ သာ အင်္ဂါရကာသု၊ ဧဝံ မဟာပရိဠာဟဋ္ဌေန တယော ဘဝါ. ယထာ နာနာဗာဟာသု ဂဟေတွာ တတ္ထ ဥပကဍ္ဎကာ ဒွေ ပုရိသာ၊ ဧဝံ ဘဝေသု ဥပကဍ္ဎနဋ္ဌေန မနောသဉ္စေတနာ. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု မနောသဉ္စေတနာဟာရံ ဧဝံ အင်္ဂါရကာသူပကဍ္ဎကပုရိသသဒိသံ ပဿတိ၊ သော တတ္ထ နိကန္တိံ ပရိယာဒိယတိ၊ အယံ အင်္ဂါရကာသူပမာယံ အတ္ထယောဇနာ.

သတ္တိသတာဟတူပမာယံ ပန ယေန သော ပုရိသော ပုဗ္ဗဏှသမယေ သတ္တိသတေန ဟညတိ၊ တမဿ သရီရေ ဝဏမုခသတံ ကတွာ အန္တရာ အဋ္ဌတွာ ဝိနိဝိဇ္ဈိတွာ အပရဘာဂေယေဝ ပတတိ၊ ဧဝံ ဣတရာနိ ဒွေ သတ္တိသတာနိ၊ ဧဝမဿ ပတိတောကာသေ အပတိတွာ အပတိတွာ ဂတာဟိ သတ္တီဟိ သဗ္ဗသရီရံ ဆိဒ္ဒါဝဆိဒ္ဒမေဝ ဟောတိ၊ တဿ ဧကဝဏမုခေပိ ဥပ္ပန္နဿ ဒုက္ခဿ ပမာဏံ နတ္ထိ၊ ကော ပန ဝါဒေါ တီသု ဝဏမုခသတေသု? တတ္ထ သတ္တိနိပါတကာလော ဝိယ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏနိဗ္ဗတ္တကာလော. ဝဏမုခဇနနံ ဝိယ ခန္ဓဇနနံ. ဝဏမုခေသု ဒုက္ခဝေဒနုပ္ပါဒေါ ဝိယ ဇာတေသု ခန္ဓေသု ဝဋ္ဋမူလကနာနာဝိဓဒုက္ခုပ္ပါဒေါ. အပရော နယော၊ အာဂုစာရီ ပုရိသော ဝိယ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ. တဿ သတ္တိဃာတေဟိ ဥပ္ပန္နဝဏမုခါနိ ဝိယ ဝိညာဏပစ္စယာ နာမရူပံ. ဝဏမုခပစ္စယာ တဿ ပုရိသဿ ကက္ခဠဒုက္ခုပ္ပါဒေါ ဝိယ နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏဿ ဒွတ္တိံသကမ္မကာရဏအဋ္ဌနဝုတိရောဂါဒိဝသေန နာနပ္ပကာရကဒုက္ခုပ္ပါဒေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ ယော ဘိက္ခု ဝိညာဏာဟာရံ ဧဝံ သတ္တိသတာဟတသဒိသံ ပဿတိ. သော တတ္ထ နိကန္တိံ ပရိယာဒိယတိ၊ အယံ သတ္တိသတာဟတူပမာယံ အတ္ထယောဇနာ.

သော ဧဝံ ဣမေသု အာဟာရေသု နိကန္တိံ ပရိယာဒိယန္တော စတ္တာရောပိ အာဟာရေ ပရိဇာနာတိ၊ ယေသု ပရိညာတေသု သဗ္ဗမ္ပိ ပရိညာတံ ဝတ္ထု ပရိညာတမေဝ ဟောတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ကဗဠီကာရေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ ပရိညာတေ ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ ပရိညာတော ဟောတိ. ပဉ္စကာမဂုဏိကေ ရာဂေ ပရိညာတေ နတ္ထိ တံ သံယောဇနံ၊ ယေန သံယောဇနေန သံယုတ္တော အရိယသာဝကော ပုန ဣမံ လောကံ အာဂစ္ဆေယျ. ဖဿေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ ပရိညာတေ တိဿော ဝေဒနာ ပရိညာတာ ဟောန္တိ. တီသု ဝေဒနာသု ပရိညာတာသု အရိယသာဝကဿ နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ. မနောသဉ္စေတနာယ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ ပရိညာတေ တိဿော တဏှာ ပရိညာတာ ဟောန္တိ. တီသု တဏှာသု ပရိညာတာသု အရိယသာဝကဿ နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိကရဏီယန္တိ ဝဒါမိ. ဝိညာဏေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာဟာရေ ပရိညာတေ နာမရူပံ ပရိညာတံ ဟောတိ. နာမရူပေ ပရိညာတေ အရိယသာဝကဿ နတ္ထိ ကိဉ္စိ ဥတ္တရိကရဏီယန္တိ ဝဒါမီ’’တိ (သံ. နိ. ၂.၆၃).

တဏှာသမုဒယာ အာဟာရသမုဒယောတိ ပုရိမတဏှာသမုဒယာ ပဋိသန္ဓိကာနံ အာဟာရာနံ သမုဒယော နိဗ္ဗတ္တော ဟောတီတိ အတ္ထော. ကထံ? ပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ဟိ တိသန္တတိဝသေန ဥပ္ပန္နသမတိံသရူပဗ္ဘန္တရေ ဇာတာ ဩဇာ အတ္ထိ. အယံ တဏှာပစ္စယာ နိဗ္ဗတ္တော ဥပါဒိန္နကကဗဠီကာရာဟာရော. ပဋိသန္ဓိစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ပန ဖဿစေတနာ သယဉ္စ စိတ္တံ ဝိညာဏန္တိ ဣမေ တဏှာပစ္စယာ နိဗ္ဗတ္တာ ဥပါဒိန္နကဖဿမနောသဉ္စေတနာ ဝိညာဏာဟာရာတိ. ဧဝံ တာဝ ပုရိမတဏှာသမုဒယာ ပဋိသန္ဓိကာနံ အာဟာရာနံ သမုဒယော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယသ္မာ ပနိဓ ဥပါဒိန္နကာပိ အနုပါဒိန္နကာပိ အာဟာရာ မိဿေတွာ ကထိတာ၊ တသ္မာ အနုပါဒိန္နကာနမ္ပိ ဧဝံ တဏှာသမုဒယာ အာဟာရသမုဒယော ဝေဒိတဗ္ဗော. အဋ္ဌလောဘသဟဂတစိတ္တသမုဋ္ဌိတေသု ဟိ ရူပေသု ဩဇာ အတ္ထိ၊ အယံ သဟဇာတတဏှာပစ္စယာ နိဗ္ဗတ္တော အနုပါဒိန္နကကဗဠီကာရာဟာရော. လောဘသဟဂတစိတ္တသမ္ပယုတ္တာ ပန ဖဿစေတနာ သယဉ္စ စိတ္တံ ဝိညာဏန္တိ ဣမေ တဏှာပစ္စယာ နိဗ္ဗတ္တာ အနုပါဒိန္နကဖဿမနောသဉ္စေတနာ ဝိညာဏာဟာရာတိ.

တဏှာနိရောဓာ အာဟာရနိရောဓောတိ ဣမိဿာ ဥပါဒိန္နကာနဉ္စ အနုပါဒိန္နကာနဉ္စ အာဟာရာနံ ပစ္စယဘူတာယ တဏှာယ နိရောဓေန အာဟာရနိရောဓော ပညာယတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော၊ ဣဓ စတ္တာရိပိ သစ္စာနိ သရူပေနေဝ ဝုတ္တာနိ. ယထာ စ ဣဓ၊ ဧဝံ ဣတော ဥတ္တရိမ္ပိ သဗ္ဗဝါရေသူတိ. တသ္မာ သဗ္ဗတ္ထ အသမ္မုယှန္တေန သစ္စာနိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗာနိ. သဗ္ဗဝါရေသု စ ‘‘ဧတ္တာဝတာပိ ခေါ အာဝုသော’’တိ ဣဒံ ဒေသနာနိယျာတနံ တတ္ထ တတ္ထ ဒေသိတဓမ္မဝသေန ယောဇေတဗ္ဗံ. တဿ ဣဓ တာဝ အယံ ယောဇနာ ဧတ္တာဝတာပီတိ ဣမာယ အာဟာရဒေသနာယ ဝုတ္တမနသိကာရပ္ပဋိဝေဓဝသေနာပီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထာပိ.

အာဟာရဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သစ္စဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၁. ဣဒါနိ ‘‘သာဓာဝုသော’’တိ ပုရိမနယေနေဝ ထေရဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိတွာ အနုမောဒိတွာ တေ ဘိက္ခူ ဥတ္တရိမ္ပိ ပဉှံ ပုစ္ဆိံသု. ထေရော စ နေသံ အညေနပိ ပရိယာယေန ဗျာကာသိ. ဧသ နယော ဣတော ပရေသုပိ သဗ္ဗဝါရေသု. တသ္မာ ဣတော ပရံ ဧဝရူပါနိ ဝစနာနိ အနာမသိတွာ ယေန ယေန ပရိယာယေန ဗျာကရောတိ၊ တဿ တဿေဝ အတ္ထံ ဝဏ္ဏယိဿာမ. ဣမဿ ပန ဝါရဿ သင်္ခေပဒေသနာယံ ဒုက္ခဉ္စ ပဇာနာတီတိ ဧတ္ထ ဒုက္ခန္တိ ဒုက္ခသစ္စံ. ဝိတ္ထာရဒေသနာယံ ပန ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ သိယာ၊ တံ သဗ္ဗံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ သစ္စနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တမေဝါတိ.

သစ္စဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဇရာမရဏဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၂. ဣတော ပရံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝသေန ဒေသနာ ဟောတိ. တတ္ထ ဇရာမရဏဝါရေ တာဝ တေသံ တေသန္တိ အယံ သင်္ခေပတော အနေကေသံ သတ္တာနံ သာဓာရဏနိဒ္ဒေသောတိ ဉာတဗ္ဗော. ယာ ဒေဝဒတ္တဿ ဇရာ၊ ယာ သောမဒတ္တဿ ဇရာတိ ဧဝဉှိ ဒိဝသမ္ပိ ကထေန္တဿ နေဝ သတ္တာ ပရိယာဒါနံ ဂစ္ဆန္တိ. ဣမေဟိ ပန ဒွီဟိ ပဒေဟိ န ကောစိ သတ္တော အပရိယာဒိန္နော ဟောတိ. တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အယံ သင်္ခေပတော အနေကေသံ သတ္တာနံ သာဓာရဏနိဒ္ဒေသော’’တိ.

တမှိ တမှီတိ အယံ ဂတိဇာတိဝသေန အနေကေသံ နိကာယာနံ သာဓာရဏနိဒ္ဒေသော. သတ္တနိကာယေတိ သာဓာရဏနိဒ္ဒေသေန နိဒ္ဒိဋ္ဌဿ သရူပနိဒဿနံ. ဇရာ ဇီရဏတာတိအာဒီသု ပန ဇရာတိ သဘာဝနိဒ္ဒေသော. ဇီရဏတာတိ အာကာရနိဒ္ဒေသော. ခဏ္ဍိစ္စန္တိအာဒယော ကာလာတိက္ကမေ ကိစ္စနိဒ္ဒေသာ. ပစ္ဆိမာ ဒွေ ပကတိနိဒ္ဒေသာ. အယဉှိ ဇရာတိ ဣမိနာ ပဒေန သဘာဝတော ဒီပိတာ၊ တေနဿာယံ သဘာဝနိဒ္ဒေသော. ဇီရဏတာတိ ဣမိနာ အာကာရတော. တေနဿာယံ အာကာရနိဒ္ဒေသော. ခဏ္ဍိစ္စန္တိ ဣမိနာ ကာလာတိက္ကမေ ဒန္တနခါနံ ခဏ္ဍိတဘာဝကရဏကိစ္စတော. ပါလိစ္စန္တိ ဣမိနာ ကေသလောမာနံ ပလိတဘာဝကရဏကိစ္စတော. ဝလိတ္တစတာတိ ဣမိနာ မံသံ မိလာပေတွာ တစေ ဝလိတ္တဘာဝကရဏကိစ္စတော ဒီပိတာ. တေနဿာ ဣမေ ခဏ္ဍိစ္စန္တိအာဒယော တယော ကာလာတိက္ကမေ ကိစ္စနိဒ္ဒေသာ. တေဟိ ဣမေသံ ဝိကာရာနံ ဒဿနဝသေန ပါကဋီဘူတာ ပါကဋဇရာ ဒဿိတာ. ယထေဝ ဟိ ဥဒကဿ ဝါ အဂ္ဂိနော ဝါ ဝါတဿ ဝါ တိဏရုက္ခာဒီနံ သမ္ဘဂ္ဂပလိဘဂ္ဂတာယ ဝါ ဈာမတာယ ဝါ ဂတမဂ္ဂေါ ပါကဋော ဟောတိ၊ န စ သော ဂတမဂ္ဂေါ တာနေဝ ဥဒကာဒီနိ၊ ဧဝမေဝ ဇရာယ ဒန္တာဒီသု ခဏ္ဍိစ္စာဒိဝသေန ဂတမဂ္ဂေါ ပါကဋော၊ စက္ခုံ ဥမ္မီလေတွာပိ ဂယှတိ. န စ ခဏ္ဍိစ္စာဒီနေဝ ဇရာ၊ န ဟိ ဇရာ စက္ခုဝိညေယျာ ဟောတိ.

အာယုနော သံဟာနိ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကောတိ ဣမေဟိ ပန ပဒေဟိ ကာလာတိက္ကမေယေဝ အဘိဗျတ္တတာယ အာယုက္ခယစက္ခာဒိဣန္ဒြိယပရိပါကသညိတာယ ပကတိယာ ဒီပိတာ. တေနဿိမေ ပစ္ဆိမာ ဒွေ ပကတိနိဒ္ဒေသာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တတ္ထ ယသ္မာ ဇရံ ပတ္တဿ အာယု ဟာယတိ၊ တသ္မာ ဇရာ ‘‘အာယုနော သံဟာနီ’’တိ ဖလူပစာရေန ဝုတ္တာ. ယသ္မာ စ ဒဟရကာလေ သုပ္ပသန္နာနိ သုခုမမ္ပိ အတ္တနော ဝိသယံ သုခေနေဝ ဂဏှနသမတ္ထာနိ စက္ခာဒီနိ ဣန္ဒြိယာနိ ဇရံ ပတ္တဿ ပရိပက္ကာနိ အာလုဠိတာနိ အဝိသဒါနိ ဩဠာရိကမ္ပိ အတ္တနော ဝိသယံ ဂဟေတုံ အသမတ္ထာနိ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပါကော’’တိပိ ဖလူပစာရေနေဝ ဝုတ္တာ. သာ ပနာယံ ဧဝံ နိဒ္ဒိဋ္ဌာ သဗ္ဗာပိ ဇရာ ပါကဋာ ပဋိစ္ဆန္နာတိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ.

တတ္ထ ဒန္တာဒီသု ခဏ္ဍဘာဝါဒိဒဿနတော ရူပဓမ္မေသု ဇရာ ပါကဋဇရာ နာမ. အရူပဓမ္မေသု ပန တာဒိသဿ ဝိကာရဿ အဒဿနတော ပဋိစ္ဆန္နဇရာ နာမ. တတ္ထ ယွာယံ ခဏ္ဍာဒိဘာဝေါ ဒိဿတိ၊ သော တာဒိသာနံ ဒန္တာဒီနံ သုဝိညေယျတ္တာ ဝဏ္ဏောယေဝ၊ တံ စက္ခုနာ ဒိသွာ မနောဒွါရေန စိန္တေတွာ ‘‘ဣမေ ဒန္တာ ဇရာယ ပဟဋာ’’တိ ဇရံ ဇာနာတိ ဥဒကဋ္ဌာနေ ဗဒ္ဓါနိ ဂေါသီသာဒီနိ ဩလောကေတွာ ဟေဋ္ဌာ ဥဒကဿ အတ္ထိဘာဝံ ဇာနနံ ဝိယ. ပုန အဝီစိ သဝီစီတိ ဧဝမ္ပိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ. တတ္ထ မဏိကနကရဇတပဝါဠသူရိယာဒီနံ မန္ဒဒသကာဒီသု ပါဏီနံ ဝိယ ပုပ္ဖဖလပလ္လဝါဒီသု စ အပါဏီနံ ဝိယ အန္တရန္တရာ ဝဏ္ဏဝိသေသာဒီနံ ဒုဝိညေယျတ္တာ ဇရာ အဝီစိဇရာ နာမ၊ နိရန္တရဇရာတိ အတ္ထော. တတော အညေသု ပန ယထာဝုတ္တေသု အန္တရန္တရာ ဝဏ္ဏဝိသေသာဒီနံ သုဝိညေယျတ္တာ ဇရာ သဝီစိဇရာ နာမာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဣတော ပရံ၊ တေသံ တေသန္တိအာဒိ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. စုတိ စဝနတာတိအာဒီသု ပန စုတီတိ စဝနကဝသေန ဝုစ္စတိ၊ ဧကစတုပဉ္စက္ခန္ဓာနံ သာမညဝစနမေတံ. စဝနတာတိ ဘာဝဝစနေန လက္ခဏနိဒဿနံ. ဘေဒေါတိ စုတိက္ခန္ဓာနံ ဘင်္ဂုပ္ပတ္တိပရိဒီပနံ. အန္တရဓာနန္တိ ဃဋဿေဝ ဘိန္နဿ ဘိန္နာနံ စုတိက္ခန္ဓာနံ ယေန ကေနစိ ပရိယာယေန ဌာနာဘာဝပရိဒီပနံ. မစ္စု မရဏန္တိ မစ္စုသင်္ခါတံ မရဏံ. တေန သမုစ္ဆေဒမရဏာဒီနိ နိသေဓေတိ. ကာလော နာမ အန္တကော၊ တဿ ကိရိယာတိ ကာလကိရိယာ. ဧတေန လောကသမ္မုတိယာ မရဏံ ဒီပေတိ.

ဣဒါနိ ပရမတ္ထေန ဒီပေတုံ၊ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါတိအာဒိမာဟ. ပရမတ္ထေန ဟိ ခန္ဓာယေဝ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ န သတ္တော နာမ ကောစိ မရတိ. ခန္ဓေသု ပန ဘိဇ္ဇမာနေသု သတ္တော မရတိ၊ ဘိန္နေသု မတောတိ ဝေါဟာရော ဟောတိ.

ဧတ္ထ စ စတုဝေါကာရဝသေန ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ၊ ဧကဝေါကာရဝသေန ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ. စတုဝေါကာရဝသေန ဝါ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ၊ သေသဒွယဝသေန ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ကသ္မာ? ဘဝဒွယေပိ ရူပကာယသင်္ခါတဿ ကဠေဝရဿ သမ္ဘဝတော. အထ ဝါ ယသ္မာ စ စာတုမဟာရာဇိကာဒီသု ခန္ဓာ ဘိဇ္ဇန္တေဝ၊ န ကိဉ္စိ နိက္ခိပန္တိ၊ တသ္မာ တေသံ ဝသေန ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ၊ မနုဿာဒီသု ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါ. ဧတ္ထ စ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပကာရဏတော မရဏံ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါတိ ဝုတ္တန္တိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဣတိ အယဉ္စ ဇရာ ဣဒဉ္စ မရဏံ. ဣဒံ ဝုစ္စတာဝုသောတိ ဣဒံ ဥဘယမ္ပိ ဧကတော ကတွာ ဇရာမရဏန္တိ ကထီယတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ဇရာမရဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဇာတိဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၃. ဇာတိဝါရေ ဇာတိ သဉ္ဇာတီတိအာဒီသု ဇာယနဋ္ဌေန ဇာတိ၊ သာ အပရိပုဏ္ဏာယတနဝသေန ယုတ္တာ. သဉ္ဇာယနဋ္ဌေန သဉ္ဇာတိ၊ သာ ပရိပုဏ္ဏာယတနဝသေန ယုတ္တာ. ဩက္ကမနဋ္ဌေန ဩက္ကန္တိ၊ သာ အဏ္ဍဇဇလာဗုဇဝသေန ယုတ္တာ. တေ ဟိ အဏ္ဍကောသဉ္စ ဝတ္ထိကောသဉ္စ ဩက္ကမန္တာ ပဝိသန္တာ ဝိယ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှန္တိ. အဘိနိဗ္ဗတ္တနဋ္ဌေန အဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ သာ သံသေဒဇဩပပါတိကဝသေန ယုတ္တာ၊ တေ ဟိ ပါကဋာယေဝ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. အယံ တာဝ ဝေါဟာရဒေသနာ.

ဣဒါနိ ပရမတ္ထဒေသနာ ဟောတိ. ခန္ဓာယေဝ ဟိ ပရမတ္ထတော ပါတုဘဝန္တိ၊ န သတ္တော. တတ္ထ စ ခန္ဓာနန္တိ ဧကဝေါကာရဘဝေ ဧကဿ စတုဝေါကာရဘဝေ စတုန္နံ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ ပဉ္စန္နမ္ပိ ဂဟဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပါတုဘာဝေါတိ ဥပ္ပတ္တိ. အာယတနာနန္တိ ဧတ္ထ တတြ တတြ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာယတနဝသေနေဝ သင်္ဂဟော ဝေဒိတဗ္ဗော. ပဋိလာဘောတိ သန္တတိယံ ပါတုဘာဝေါယေဝ. ပါတုဘဝန္တာနေဝ ဟိ တာနိ ပဋိလဒ္ဓါနိ နာမ ဟောန္တိ. အယံ ဝုစ္စတာဝုသော ဇာတီတိ ဣမိနာ ပဒေန ဝေါဟာရတော ပရမတ္ထတော စ ဒေသိတာယ ဇာတိယာ နိဂမနံ ကရောတီတိ. ဘဝသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ဇာတိယာ ပစ္စယဘူတော ကမ္မဘဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ဇာတိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဘဝဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၄. ဘဝဝါရေ ကာမဘဝေါတိ ကမ္မဘဝေါ စ ဥပပတ္တိဘဝေါ စ. တတ္ထ ကမ္မဘဝေါ နာမ ကာမဘဝူပဂံ ကမ္မမေဝ. တဉှိ ဥပပတ္တိဘဝဿ ကာရဏတ္တာ ‘‘သုခေါ ဗုဒ္ဓါနမုပ္ပါဒေါ (ဓ. ပ. ၁၉၄) ဒုက္ခော ပါပဿ ဥစ္စယော’’တိအာဒီနိ (ဓ. ပ. ၁၁၇) ဝိယ ဖလဝေါဟာရေန ဘဝေါတိ ဝုတ္တံ. ဥပပတ္တိဘဝေါ နာမ တေန ကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တံ ဥပါဒိန္နခန္ဓပဉ္စကံ. တဉှိ တတ္ထ ဘဝတီတိ ကတွာ ဘဝေါတိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သဗ္ဗထာပိ ဣဒံ ကမ္မဉ္စ ဥပပတ္တိ စ ဥဘယမ္ပေတမိဓ ‘‘ကာမဘဝေါ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧသ နယော ရူပါရူပဘဝေသု. ဥပါဒါနသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ဥပါဒါနံ ကုသလကမ္မဘဝဿ ဥပနိဿယဝသေနေဝ ပစ္စယော ဟောတိ. အကုသလကမ္မဘဝဿ ဥပနိဿယဝသေနပိ သဟဇာတာဒိဝသေနပိ. ဥပပတ္တိဘဝဿ ပန သဗ္ဗဿာပိ ဥပနိဿယဝသေနေဝ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ဘဝဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဥပါဒါနဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၅. ဥပါဒါနဝါရေ ကာမုပါဒါနန္တိအာဒီသု ဝတ္ထုကာမံ ဥပါဒိယတိ ဧတေန၊ သယံ ဝါ တံ ဥပါဒိယတီတိ ကာမုပါဒါနံ. ကာမော စ သော ဥပါဒါနဉ္စာတိ ဝါ ကာမုပါဒါနံ. ဥပါဒါနန္တိ ဒဠှဂ္ဂဟဏံ ဝုစ္စတိ. ဒဠှတ္ထော ဟိ ဧတ္ထ ဥပသဒ္ဒေါ၊ ‘‘ဥပါယာသ ဥပကဋ္ဌာ’’တိအာဒီသု ဝိယ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရတော ပနေတံ ‘‘တတ္ထ ကတမံ ကာမုပါဒါနံ၊ ယော ကာမေသု ကာမစ္ဆန္ဒော’’တိ (ဓ. သ. ၁၂၂၀၊ ဝိဘ. ၉၃၈) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တထာ ဒိဋ္ဌိ စ သာ ဥပါဒါနဉ္စာတိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ. အထ ဝါ ဒိဋ္ဌိံ ဥပါဒိယတိ၊ ဥပါဒိယန္တိ ဝါ ဧတေန ဒိဋ္ဌိန္တိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ. ဥပါဒိယတိ ဟိ ပုရိမဒိဋ္ဌိံ ဥတ္တရဒိဋ္ဌိ. ဥပါဒိယန္တိ စ တာယ ဒိဋ္ဌိံ. ယထာဟ ‘‘သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ၊ ဣဒမေဝ သစ္စံ မောဃမည’’န္တိအာဒိ (မ. နိ. ၃.၂၇)၊ သီလဗ္ဗတုပါဒါနအတ္တဝါဒုပါဒါနဝဇ္ဇဿ သဗ္ဗဒိဋ္ဌိဂတဿေတံ အဓိဝစနံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရတော ပနေတံ ‘‘တတ္ထ ကတမံ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိ (ဓ. သ. ၁၂၂၀၊ ဝိဘ. ၉၃၈) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တထာ သီလဗ္ဗတံ ဥပါဒိယန္တိ ဧတေန၊ သယံ ဝါ တံ ဥပါဒိယတိ၊ သီလဗ္ဗတဉ္စ တံ ဥပါဒါနဉ္စာတိ ဝါ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ. ဂေါသီလဂေါဝတာဒီနိ ဟိ ဧဝံ သုဒ္ဓီတိ အဘိနိဝေသတော သယမေဝ ဥပါဒါနာနိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရတော ပနေတံ ‘‘တတ္ထ ကတမံ သီလဗ္ဗတုပါဒါနံ၊ ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ သီလေန သုဒ္ဓီ’’တိ ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ ဝဒန္တိ ဧတေနာတိ ဝါဒေါ. ဥပါဒိယန္တိ ဧတေနာတိ ဥပါဒါနံ. ကိံ ဝဒန္တိ၊ ဥပါဒိယန္တိ ဝါ? အတ္တာနံ. အတ္တနော ဝါဒုပါဒါနံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ. အတ္တဝါဒမတ္တမေဝ ဝါ အတ္တာတိ ဥပါဒိယတိ ဧတေနာတိ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ၊ ဝီသတိဝတ္ထုကာယ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဧတံ အဓိဝစနံ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရတော ပနေတံ ‘‘တတ္ထ ကတမံ အတ္တဝါဒုပါဒါနံ၊ ဣဓ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော အရိယာနံ အဒဿာဝီ’’တိ (ဓ. သ. ၁၂၂၃) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တဏှာသမုဒယာတိ ဧတ္ထ တဏှာ ကာမုပါဒါနဿ ဥပနိဿယဝသေန အနန္တရသမနန္တရနတ္ထိဝိဂတာသေဝနဝသေန ဝါ ပစ္စယော. အဝသေသာနံ ပန သဟဇာတာဒိဝသေနာပိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ဥပါဒါနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

တဏှာဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၆. တဏှာဝါရေ ရူပတဏှာ။ပေ။ ဓမ္မတဏှာတိ ဧဝံ စက္ခုဒွါရာဒီသု ဇဝနဝီထိယံ ပဝတ္တာယ တဏှာယ ‘‘သေဋ္ဌိပုတ္တော ဗြာဟ္မဏပုတ္တော’’တိ ဧဝမာဒီသု ပိတိတော နာမံ ဝိယ ပိတိသဒိသာရမ္မဏတော နာမံ. ဧတ္ထ စ ရူပါရမ္မဏာ တဏှာ၊ ရူပေ တဏှာတိ ရူပတဏှာ. သာ ကာမရာဂဘာဝေန ရူပံ အဿာဒေန္တီ ပဝတ္တမာနာ ကာမတဏှာ. သဿတဒိဋ္ဌိသဟဂတရာဂဘာဝေန ရူပံ နိစ္စံ ဓုဝံ သဿတန္တိ ဧဝံ အဿာဒေန္တီ ပဝတ္တမာနာ ဘဝတဏှာ. ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိသဟဂတရာဂဘာဝေန ရူပံ ဥစ္ဆိဇ္ဇတိ ဝိနဿတိ ပေစ္စ န ဘဝိဿတီတိ ဧဝံ အဿာဒေန္တီ ပဝတ္တမာနာ ဝိဘဝတဏှာတိ ဧဝံ တိဝိဓာ ဟောတိ. ယထာ စ ရူပတဏှာ၊ တထာ သဒ္ဒတဏှာဒယောပီတိ ဧတာနိ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနိ ဟောန္တိ. တာနိ အဇ္ဈတ္တရူပါဒီသု အဋ္ဌာရသ၊ ဗဟိဒ္ဓါရူပါဒီသု အဋ္ဌာရသာတိ ဆတ္တိံသ. ဣတိ အတီတာနိ ဆတ္တိံသ၊ အနာဂတာနိ ဆတ္တိံသ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာနိ ဆတ္တိံသာတိ အဋ္ဌသတံ. ‘‘အဇ္ဈတ္တိကဿုပါဒါယ ‘အသ္မီ’တိ ဟောတိ၊ ‘ဣတ္ထသ္မီ’တိ ဟောတီ’’တိ (ဝိဘ. ၉၇၃-၉၇၄) ဝါ ဧဝမာဒီနာ အဇ္ဈတ္တိကရူပါဒိနိဿိတာနိ အဋ္ဌာရသ၊ ‘‘ဗာဟိရဿုပါဒါယ ‘ဣမိနာ အသ္မီ’တိ ဟောတိ၊ ‘ဣမိနာ ဣတ္ထသ္မီ’တိ ဟောတီ’’တိ ဝါ (ဝိဘ. ၉၇၅) ဧဝမာဒိနာ ဗာဟိရရူပါဒိနိဿိတာနိ အဋ္ဌာရသာတိ ဆတ္တိံသ. ဣတိ အတီတာနိ ဆတ္တိံသ၊ အနာဂတာနိ ဆတ္တိံသ၊ ပစ္စုပ္ပန္နာနိ ဆတ္တိံသာတိ ဧဝမ္ပိ အဋ္ဌသတတဏှာဝိစရိတာနိ ဟောန္တိ. ပုန သင်္ဂဟေ ကရီယမာနေ ရူပါဒီသု အာရမ္မဏေသု ဆဠေဝ တဏှာကာယာ တိဿောယေဝ ကာမတဏှာဒယော ဟောန္တီတိ ဧဝံ –

နိဒ္ဒေသတ္ထေန နိဒ္ဒေသ-ဝိတ္ထာရာ ဝိတ္ထာရဿ စ၊

ပုန သင်္ဂဟတော တဏှာ၊ ဝိညာတဗ္ဗာ ဝိဘာဝိနာတိ.

ဝေဒနာသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ဝေဒနာတိ ဝိပါကဝေဒနာ အဓိပ္ပေတာ. သာ ကထံ ဆသု ဒွါရေသု တဏှာယ ပစ္စယော ဟောတီတိ စေ? အဿာဒနီယတော. သုခါယ ဟိ ဝေဒနာယ အဿာဒနေန သတ္တာ ဝေဒနံ မမာယန္တာ ဝေဒနာယ တဏှံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဝေဒနာရာဂရတ္တာ ဟုတွာ စက္ခုဒွါရေ ဣဋ္ဌမေဝ ရူပံ ပတ္ထေန္တိ၊ လဒ္ဓါ စ နံ အဿာဒေန္တိ၊ အာရမ္မဏဒါယကာနဉ္စ စိတ္တကာရာဒီနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ. တထာ သောတဒွါရာဒီသု ဣဋ္ဌေ စ သဒ္ဒါဒယော ပတ္ထေန္တိ၊ လဒ္ဓါ စ နေ အဿာဒေန္တိ၊ အာရမ္မဏဒါယကာနဉ္စ ဝီဏာဝါဒက-ဂန္ဓိကသူဒ-တန္တဝါယ-နာနာဝိဓသိပ္ပသန္ဒဿကာဒီနံ သက္ကာရံ ကရောန္တိ. ယထာ ကိံ? ယထာ ပုတ္တသိနေဟေန ပုတ္တံ မမာယန္တာ ဓာတိယာ သက္ကာရံ ကရောန္တိ၊ သပ္ပါယသပ္ပိခီရာဒီနိယေဝ နံ ပါယေန္တိ စေဝ ဘောဇေန္တိ စ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

တဏှာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဝေဒနာဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၇. ဝေဒနာဝါရေ ဝေဒနာကာယာတိ ဝေဒနာသမူဟာ. စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ။ပေ။ မနောသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာတိ ဧတံ ‘‘စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ အတ္ထိ ကုသလာ၊ အတ္ထိ အကုသလာ၊ အတ္ထိ အဗျာကတာ’’တိ (ဝိဘ. ၃၄) ဧဝံ ဝိဘင်္ဂေ အာဂတတ္တာ စက္ခုဒွါရာဒီသု ပဝတ္တာနံ ကုသလာကုသလာဗျာကတဝေဒနာနံ ‘‘သာရိပုတ္တော၊ မန္တာဏိပုတ္တော’’တိ ဧဝမာဒီသု မာတိတော နာမံ ဝိယ မာတိသဒိသဝတ္ထုတော နာမံ. ဝစနတ္ထော ပနေတ္ထ စက္ခုသမ္ဖဿဟေတု ဇာတာ ဝေဒနာ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. အယံ တာဝေတ္ထ သဗ္ဗသင်္ဂါဟိကကထာ. ဝိပါကဝသေန ပန စက္ခုဒွါရေ ဒွေ စက္ခုဝိညာဏာနိ၊ ဒွေ မနောဓာတုယော၊ တိဿော မနောဝိညာဏဓာတုယောတိ ဧတာဟိ သမ္ပယုတ္တဝသေန ဝေဒနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧသ နယော သောတဒွါရာဒီသု. မနောဒွါရေ မနောဝိညာဏဓာတုသမ္ပယုတ္တာဝ.

ဖဿသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ပဉ္စဒွါရေ ပဉ္စဝတ္ထုကဝေဒနာနံ သဟဇာတစက္ခုသမ္ဖဿာဒိသမုဒယာ သမုဒယော ဟောတိ. အဝသေသာနံ စက္ခုသမ္ဖဿာဒယော ဥပနိဿယာဒိဝသေန ပစ္စယာ. မနောဒွါရေ တဒါရမ္မဏဝေဒနာနံ အဒွါရိကာနဉ္စ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂစုတိဝေဒနာနံ သဟဇာတမနောသမ္ဖဿသမုဒယာ သမုဒယော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဝေဒနာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဖဿဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၈. ဖဿဝါရေ စက္ခုသမ္ဖဿောတိ စက္ခုမှိ သမ္ဖဿော. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. စက္ခုသမ္ဖဿော။ပေ။ ကာယသမ္ဖဿောတိ ဧတ္တာဝတာ စ ကုသလာကုသလဝိပါကာ ပဉ္စဝတ္ထုကာ ဒသ သမ္ဖဿာ ဝုတ္တာ ဟောန္တိ. မနောသမ္ဖဿောတိ ဣမိနာ သေသာ ဗာဝီသတိ လောကိယဝိပါကမနသမ္ပယုတ္တဖဿာ. သဠာယတနသမုဒယာတိ ဆန္နံ စက္ခာဒီနံ အာယတနာနံ သမုဒယေန ဣမဿ ဆဗ္ဗိဓဿာပိ သမ္ဖဿဿ သမုဒယော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ဖဿဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သဠာယတနဝါရဝဏ္ဏနာ

၉၉. သဠာယတနဝါရေ စက္ခာယတနန္တိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ သဗ္ဗံ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ခန္ဓနိဒ္ဒေသေ စေဝ အာယတနနိဒ္ဒေသေ စ ဝုတ္တနယမေဝ. နာမရူပသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ယံ နာမံ ယဉ္စ ရူပံ၊ ယဉ္စ နာမရူပံ ယဿ အာယတနဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တဿ ဝသေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယေန နာမရူပသမုဒယာ သဠာယတနသမုဒယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝါတိ.

သဠာယတနဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နာမရူပဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀၀. နာမရူပဝါရေ နမနလက္ခဏံ နာမံ. ရုပ္ပနလက္ခဏံ ရူပံ. ဝိတ္ထာရဝါရေ ပနဿ ဝေဒနာတိ ဝေဒနာက္ခန္ဓော. သညာတိ သညာက္ခန္ဓော. စေတနာ ဖဿော မနသိကာရောတိ သင်္ခါရက္ခန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. ကာမဉ္စ အညေပိ သင်္ခါရက္ခန္ဓသင်္ဂဟိတာ ဓမ္မာ သန္တိ၊ ဣမေ ပန တယော သဗ္ဗဒုဗ္ဗလေသုပိ စိတ္တေသု သန္တိ. တသ္မာ ဧတေသံယေဝ ဝသေနေတ္ထ သင်္ခါရက္ခန္ဓောပိ ဒဿိတော. စတ္တာရိ စ မဟာဘူတာနီတိ ဧတ္ထ စတ္တာရီတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. မဟာဘူတာနီတိ ပထဝီအာပတေဇဝါယာနမေတံ အဓိဝစနံ. ယေန ပန ကာရဏေန တာနိ မဟာဘူတာနီတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ယော စေတ္ထ အညော ဝိနိစ္ဆယနယော၊ သော သဗ္ဗော ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ရူပက္ခန္ဓနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တော.

စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယာတိ ဧတ္ထ ပန စတုန္နန္တိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနံ၊ စတ္တာရိ စ မဟာဘူတာနီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥပါဒါယာတိ ဥပါဒိယိတွာ၊ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော. နိဿာယာတိပိ ဧကေ. ဝတ္တမာနန္တိ အယဉ္စေတ္ထ ပါဌသေသော. သမူဟတ္ထေ ဝါ ဧတံ သာမိဝစနံ. တေန စတုန္နဉ္စ မဟာဘူတာနံ သမူဟံ ဥပါဒါယ ပဝတ္တမာနံ ရူပန္တိ အယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထာပိ ယာနိ စတ္တာရိ ပထဝီအာဒီနိ မဟာဘူတာနိ၊ ယဉ္စ စတုန္နံ မဟာဘူတာနံ ဥပါဒါယ ဝတ္တမာနံ စက္ခာယတနာဒိဘေဒေန အဘိဓမ္မပါဠိယမေဝ ဝုတ္တံ တေဝီသတိဝိဓံ ရူပံ၊ တံ သဗ္ဗမ္ပိ ‘‘ရူပ’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဝိညာဏသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ယံ ဝိညာဏံ ယဿ နာမဿ ယဿ စ ရူပဿ ယဿ စ နာမရူပဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တဿ ဝသေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒနိဒ္ဒေသေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝိညာဏသမုဒယာ နာမရူပသမုဒယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

နာမရူပဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဝိညာဏဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀၁. ဝိညာဏဝါရေ စက္ခုဝိညာဏန္တိ စက္ခုမှိ ဝိညာဏံ၊ စက္ခုတော ဝါ ဇာတံ ဝိညာဏန္တိ စက္ခုဝိညာဏံ. ဧဝံ သောတဃာနဇိဝှါကာယဝိညာဏာနိ. ဣတရံ ပန မနောယေဝ ဝိညာဏန္တိ မနောဝိညာဏံ. ဒွိပဉ္စဝိညာဏဝဇ္ဇဿ တေဘူမကဝိပါကစိတ္တဿေတံ အဓိဝစနံ. သင်္ခါရသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ယော သင်္ခါရော ယဿ ဝိညာဏဿ ပစ္စယော ဟောတိ၊ တဿ ဝသေန သင်္ခါရသမုဒယာ ဝိညာဏသမုဒယော ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

ဝိညာဏဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သင်္ခါရဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀၂. သင်္ခါရဝါရေ အဘိသင်္ခရဏလက္ခဏော သင်္ခါရော. ဝိတ္ထာရဝါရေ ပနဿ ကာယသင်္ခါရောတိ ကာယတော ပဝတ္တသင်္ခါရော၊ ကာယဒွါရေ စောပနဝသေန ပဝတ္တာနံ ကာမာဝစရကုသလတော အဋ္ဌန္နံ၊ အကုသလတော ဒွါဒသန္နန္တိ ဝီသတိယာ ကာယသဉ္စေတနာနမေတံ အဓိဝစနံ. ဝစီသင်္ခါရောတိ ဝစိတော ပဝတ္တသင်္ခါရော၊ ဝစီဒွါရေ ဝစနဘေဒဝသေန ပဝတ္တာနံ ဝီသတိယာ ဧဝ ဝစီသဉ္စေတနာနမေတံ အဓိဝစနံ. စိတ္တသင်္ခါရောတိ စိတ္တတော ပဝတ္တသင်္ခါရော၊ ကာယဝစီဒွါရေ စောပနံ အကတွာ ရဟော နိသီဒိတွာ စိန္တယန္တဿ ပဝတ္တာနံ လောကိယကုသလာကုသလဝသေန ဧကူနတိံသမနောသဉ္စေတနာနမေတံ အဓိဝစနံ. အဝိဇ္ဇာသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ကုသလာနံ ဥပနိဿယဝသေန အကုသလာနံ သဟဇာတာဒိဝသေနာပိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

သင်္ခါရဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အဝိဇ္ဇာဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀၃. အဝိဇ္ဇာဝါရေ ဒုက္ခေ အညာဏန္တိ ဒုက္ခသစ္စေ အညာဏံ၊ မောဟဿေတံ အဓိဝစနံ. ဧသ နယော သမုဒယေ အညာဏန္တိအာဒီသု. တတ္ထ စတူဟိ ကာရဏေဟိ ဒုက္ခေ အညာဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ အန္တောဂဓတော ဝတ္ထုတော အာရမ္မဏတော ပဋိစ္ဆာဒနတော စ. တထာ ဟိ တံ ဒုက္ခသစ္စပရိယာပန္နတ္တာ ဒုက္ခေ အန္တောဂဓံ၊ ဒုက္ခသစ္စဉ္စဿ နိဿယပစ္စယဘာဝေန ဝတ္ထု၊ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝေန အာရမ္မဏံ၊ ဒုက္ခသစ္စဉ္စ ဧတံ ပဋိစ္ဆာဒေတိ၊ တဿ ယာထာဝလက္ခဏပ္ပဋိဝေဓနိဝါရဏေန၊ ဉာဏပ္ပဝတ္တိယာ စေတ္ထ အပ္ပဒါနေန.

သမုဒယေ အညာဏံ တီဟိ ကာရဏေဟိ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဝတ္ထုတော အာရမ္မဏတော ပဋိစ္ဆာဒနတော စ. နိရောဓေ ပဋိပဒါယဉ္စ အညာဏံ ဧကေနေဝ ကာရဏေန ဝေဒိတဗ္ဗံ ပဋိစ္ဆာဒနတော. နိရောဓပဋိပဒါယ ဟိ ပဋိစ္ဆာဒကမေဝ အညာဏံ တေသံ ယာထာဝလက္ခဏပ္ပဋိဝေဓနိဝါရဏေန၊ တေသု စ ဉာဏပ္ပဝတ္တိယာ အပ္ပဒါနေန. န ပန တတ္ထ အန္တောဂဓံ၊ တသ္မိံ သစ္စဒွယေ အပရိယာပန္နတ္တာ. န တဿ တံ သစ္စဒွယံ ဝတ္ထု၊ အသဟဇာတတ္တာ. နာရမ္မဏံ၊ တဒါရဗ္ဘ အပ္ပဝတ္တနတော. ပစ္ဆိမဉှိ သစ္စဒွယံ ဂမ္ဘီရတ္တာ ဒုဒ္ဒသံ၊ န စေတ္ထ အန္ဓဘူတံ အညာဏံ ပဝတ္တတိ. ပုရိမံ ပန ဝဉ္စနိယဋ္ဌေန သဘာဝလက္ခဏဿ ဒုဒ္ဒသတ္တာ ဂမ္ဘီရံ၊ တတ္ထ ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟဝသေန ပဝတ္တတိ.

အပိစ ဒုက္ခေတိ ဧတ္တာဝတာ သင်္ဂဟတော ဝတ္ထုတော အာရမ္မဏတော ကိစ္စတော စ အဝိဇ္ဇာ ဒီပိတာ. ဒုက္ခသမုဒယေတိ ဧတ္တာဝတာ ဝတ္ထုတော အာရမ္မဏတော ကိစ္စတော စ. ဒုက္ခနိရောဓေ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိယာ ပဋိပဒါယာတိ ဧတ္တာဝတာ ကိစ္စတော. အဝိသေသတော ပန အညာဏန္တိ ဧတေန သဘာဝတော နိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဉာတဗ္ဗာ. အာသဝသမုဒယာတိ ဧတ္ထ ပန ကာမာသဝဘဝါသဝါ သဟဇာတာဒိဝသေန အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယာ ဟောန္တိ. အဝိဇ္ဇာသဝေါ ဥပနိဿယဝသေနေဝ. ပုဗ္ဗုပ္ပန္နာ စေတ္ထ အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ အပရာပရုပ္ပန္နာယ အဝိဇ္ဇာယ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ.

အဝိဇ္ဇာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အာသဝဝါရဝဏ္ဏနာ

၁၀၄. အာသဝဝါရေ အဝိဇ္ဇာသမုဒယာတိ ဧတ္ထ အဝိဇ္ဇာ ကာမာသဝဘဝါသဝါနံ သဟဇာတာဒိဝသေန ပစ္စယော ဟောတိ. အဝိဇ္ဇာသဝဿ ဥပနိဿယဝသေနေဝ. အပရာပရုပ္ပန္နာ စေတ္ထ အဝိဇ္ဇာ အဝိဇ္ဇာသဝေါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပုဗ္ဗုပ္ပန္နာ အဝိဇ္ဇာယေဝဿ အပရာပရုပ္ပန္နဿ အဝိဇ္ဇာသဝဿ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. အယံ ဝါရော ယာ ဧသာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒပဒေသု ဇေဋ္ဌိကာ အဝိဇ္ဇာ၊ တဿာပိ ပစ္စယဒဿနဝသေန ဝုတ္တော. ဧဝံ ဝုတ္တေန ဝါရေန သံသာရဿ အနမတဂ္ဂတာ သာဓိတာ ဟောတိ. ကထံ? အာသဝသမုဒယေန ဟိ အဝိဇ္ဇာသမုဒယော. အဝိဇ္ဇာသမုဒယေနာပိ အာသဝသမုဒယော. ဧဝံ အာသဝါ အဝိဇ္ဇာယ အဝိဇ္ဇာပိ အာသဝါနံ ပစ္စယောတိ ကတွာ ပုဗ္ဗကောဋိ န ပညာယတိ အဝိဇ္ဇာယ၊ တဿာ အပညာယနတော သံသာရဿ အနမတဂ္ဂတာ သိဒ္ဓါ ဟောတီတိ.

ဧဝံ သဗ္ဗေပိမေ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ကမ္မပထဝါရော အာဟာရဝါရော ဒုက္ခဝါရော ဇရာ-မရဏ-ဇာတိ-ဘဝ-ဥပါဒါန-တဏှာ-ဝေဒနာ-ဖဿ-သဠာယတန-နာမရူပ- ဝိညာဏ-သင်္ခါရ-အဝိဇ္ဇာ-အာသဝဝါရောတိ သောဠသဝါရာ ဝုတ္တာ.

တေသု ဧကေကဿ ဝါရဿ သင်္ခေပဝိတ္ထာရဝသေန ဒွိဓာ ဝိဘတ္တာ ဒွတ္တိံသဋ္ဌာနာနိ ဟောန္တိ. ဣတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ဣမေသု ဒွတ္တိံသဋ္ဌာနေသု စတ္တာရိ သစ္စာနိ ကထိတာနိ. ဧတေသံယေဝ ဝိတ္ထာရဝသေန ဝုတ္တေသု သောဠသသု ဌာနေသု အရဟတ္တံ ကထိတံ. ထေရဿ ပန မတေန ဒွတ္တိံသာယပိ ဌာနေသု စတ္တာရိ သစ္စာနိ စတ္တာရော စ မဂ္ဂါ ကထိတာတိ. ဣတိ သကလေပိ ပဉ္စမဟာနိကာယသင်္ဂဟိတေ ဗုဒ္ဓဝစနေ နတ္ထိ တံ သုတ္တံ၊ ယတ္ထ ဒွတ္တိံသက္ခတ္တုံ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဒွတ္တိံသက္ခတ္တုဉ္စ အရဟတ္တံ ပကာသိတံ အညတြ ဣမမှာ သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တာတိ.

ဣဒမဝေါစာယသ္မာ သာရိပုတ္တောတိ ဣဒံ ဒွတ္တိံသာယ စတုသစ္စပရိယာယေဟိ ဒွတ္တိံသာယ အရဟတ္တပရိယာယေဟီတိ စတုသဋ္ဌိယာ ကာရဏေဟိ အလင်္ကရိတွာ သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တံ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော အဝေါစ၊ အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခူ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

အာသဝဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.