၇. ဝတ္ထသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၇၀. ဧဝံ မေ သုတန္တိ ဝတ္ထသုတ္တံ. တတ္ထ သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝတ္ထန္တိ ဥပမာဝစနမေဝေတံ. ဥပမံ ကရောန္တော စ ဘဂဝါ ကတ္ထစိ ပဌမံယေဝ ဥပမံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထံ ဒဿေတိ၊ ကတ္ထစိ ပဌမမတ္ထံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ ဥပမံ၊ ကတ္ထစိ ဥပမာယ အတ္ထံ ပရိဝါရေတွာ ဒဿေတိ၊ ကတ္ထစိ အတ္ထေန ဥပမံ.
တထာ ဟေသ – ‘‘သေယျထာပိဿု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဒွေ အဂါရာ သဒွါရာ၊ တတ္ထ စက္ခုမာ ပုရိသော မဇ္ဈေ ဌိတော ပဿေယျာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၂၆၁) သကလမ္ပိ ဒေဝဒူတသုတ္တံ ဥပမံ ပဌမံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထံ ဒဿေန္တော အာဟ. ‘‘တိရောကုဋ္ဋံ တိရောပါကာရံ တိရောပဗ္ဗတံ အသဇ္ဇမာနော ဂစ္ဆတိ၊ သေယျထာပိ အာကာသေ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၃၈၊ ပဋိ. မ. ၁.၁၀၂) ပန နယေန သကလမ္ပိ ဣဒ္ဓိဝိဓမတ္ထံ ပဌမံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ ဥပမံ ဒဿေန္တော အာဟ. ‘‘သေယျထာပိ ဗြာဟ္မဏပုရိသော သာရတ္ထိကော သာရဂဝေသီ’’တိအာဒိနာဝ (မ. နိ. ၁.၃၁၈) နယေန သကလမ္ပိ စူဠသာရောပမသုတ္တံ ဥပမာယ အတ္ထံ ပရိဝါရေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ. ‘‘ဣဓ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကစ္စေ ကုလပုတ္တာ ဓမ္မံ ပရိယာပုဏန္တိ သုတ္တံ။ပေ။ သေယျထာပိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပုရိသော အလဂဒ္ဒတ္ထိကော’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃၈) နယေန သကလမ္ပိ အလဂဒ္ဒသုတ္တံ မဟာသာရောပမသုတ္တန္တိ ဧဝမာဒီနိ သုတ္တာနိ အတ္ထေန ဥပမံ ပရိဝါရေတွာ ဒဿေန္တော အာဟ.
သွာယံ ဣဓ ပဌမံ ဥပမံ ဒဿေတွာ ပစ္ဆာ အတ္ထံ ဒဿေတိ. ကသ္မာ ပနေဝံ ဘဂဝါ ဒဿေတီတိ? ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယေန ဝါ ဒေသနာဝိလာသေန ဝါ. ယေ ဟိ ပုဂ္ဂလာ ပဌမံ ဥပမံ ဒဿေတွာ ဝုစ္စမာနမတ္ထံ သုခေန ပဋိဝိဇ္ဈန္တိ၊ တေသံ ပဌမံ ဥပမံ ဒဿေတိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ယဿာ စ ဓမ္မဓာတုယာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဒေသနာဝိလာသံ ပတ္တော ဟောတိ၊ တဿာ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါ. တသ္မာ ဧသ ဒေသနာဝိလာသမ္ပတ္တော ဓမ္မိဿရော ဓမ္မရာဇာ၊ သော ယထာ ယထာ ဣစ္ဆတိ၊ တထာ တထာ ဓမ္မံ ဒေသေတီတိ ဧဝံ ဣမိနာ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယေန ဝါ ဒေသနာဝိလာသေန ဝါ ဧဝံ ဒဿေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
တတ္ထ ဝတ္ထန္တိ ပကတိပရိသုဒ္ဓံ ဝတ္ထံ. သံကိလိဋ္ဌံ မလဂ္ဂဟိတန္တိ အာဂန္တုကေန ပံသုရဇာဒိနာ သံကိလေသေန သံကိလိဋ္ဌံ၊ သေဒဇလ္လိကာဒိနာ မလေန ဂဟိတတ္တာ မလဂ္ဂဟိတံ. ရင်္ဂဇာတေတိ ဧတ္ထ ရင်္ဂမေဝ ရင်္ဂဇာတံ. ဥပသံဟရေယျာတိ ဥပနာမေယျ. ယဒိ နီလကာယာတိ နီလကာယ ဝါ၊ နီလကတ္ထာယ ဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. ရဇကော ဟိ နီလကတ္ထာယ ဥပသံဟရန္တော ကံသနီလပလာသနီလာဒိကေ နီလရင်္ဂေ ဥပသံဟရတိ. ပီတကတ္ထာယ ဥပသံဟရန္တော ကဏိကာရပုပ္ဖသဒိသေ ပီတကရင်္ဂေ. လောဟိတကတ္ထာယ ဥပသံဟရန္တော ဗန္ဓုဇီဝကပုပ္ဖသဒိသေ လောဟိတကရင်္ဂေ. မဉ္ဇိဋ္ဌကတ္ထာယ ဥပသံဟရန္တော ကဏဝီရပုပ္ဖသဒိသေ မန္ဒရတ္တရင်္ဂေ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယဒိ နီလကာယ။ပေ။ ယဒိ မဉ္ဇိဋ္ဌကာယာ’’တိ.
ဒုရတ္တဝဏ္ဏမေဝဿာတိ ဒုဋ္ဌု ရဉ္ဇိတဝဏ္ဏမေဝ အဿ. အပရိသုဒ္ဓဝဏ္ဏမေဝဿာတိ နီလဝဏ္ဏောပိဿ ပရိသုဒ္ဓေါ န ဘဝေယျ၊ သေသဝဏ္ဏောပိ. တာဒိသဉှိ ဝတ္ထံ နီလကုမ္ဘိယာ ပက္ခိတ္တမ္ပိ သုနီလံ န ဟောတိ၊ သေသကုမ္ဘီသု ပက္ခိတ္တမ္ပိ ပီတကာဒိဝဏ္ဏံ န ဟောတိ၊ မိလာတနီလ ကုရဏ္ဍ-ကဏိကာရ-ဗန္ဓုဇီဝက-ကဏဝီရပုပ္ဖဝဏ္ဏမေဝ ဟောတိ. တံ ကိဿ ဟေတူတိ တံ ဝတ္ထံ ကိဿ ဟေတု ကိံ ကာရဏာ ဤဒိသံ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဝါ ဝတ္ထေ ရင်္ဂဇာတံ ကိဿ ဟေတု ဤဒိသံ ဒုရတ္တဝဏ္ဏံ အပရိသုဒ္ဓဝဏ္ဏံ ဟောတီတိ? ယသ္မာ ပနဿ ဝတ္ထဿ သံကိလိဋ္ဌဘာဝေါယေဝေတ္ထ ကာရဏံ၊ န အညံ ကိဉ္စိ၊ တသ္မာ ‘‘အပရိသုဒ္ဓတ္တာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝတ္ထဿာ’’တိ အာဟ.
ဧဝမေဝ ခေါတိ ဥပမာသမ္ပဋိပါဒနံ. စိတ္တေ သံကိလိဋ္ဌေတိ စိတ္တမှိ သံကိလိဋ္ဌမှိ. ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ သံကိလိဋ္ဌဝတ္ထေန ဩပမ္မံ အကာသီတိ စေ၊ ဝါယာမမဟပ္ဖလဒဿနတ္ထံ. ယထာ ဟိ အာဂန္တုကေဟိ မလေဟိ သံကိလိဋ္ဌံ ဝတ္ထံ ပကတိယာ ပဏ္ဍရတ္တာ ပုန ဓောဝီယမာနံ ပဏ္ဍရံ ဟောတိ၊ န တတ္ထ ဇာတိကာဠကေ ဝိယ ဧဠကလောမေ ဝါယာမော နိပ္ဖလော ဟောတိ၊ ဧဝံ စိတ္တမ္ပိ အာဂန္တုကေဟိ ကိလေသေဟိ သံကိလိဋ္ဌံ. ပကတိယာ ပန တံ သကလေပိ ပဋိသန္ဓိဘဝင်္ဂဝါရေ ပဏ္ဍရမေဝ. ယထာဟ – ‘‘ပဘဿရမိဒံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စိတ္တံ၊ တဉ္စ ခေါ အာဂန္တုကေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ ဥပက္ကိလိဋ္ဌ’’န္တိ (အ. နိ. ၁.၅၁). တံ ဝိသောဓီယမာနံ သက္ကာ ပဘဿရတရံ ကာတုံ၊ န တတ္ထ ဝါယာမော နိပ္ဖလောတိ ဧဝံ ဝါယာမမဟပ္ဖလဒဿနတ္ထံ သံကိလိဋ္ဌဝတ္ထေန ဩပမ္မံ အကာသီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါတိ ဤဒိသေ စိတ္တေ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ၊ ဒုဂ္ဂတိံ ဧဝ ဧသ ပါပုဏိဿတိ၊ နာညန္တိ ဧဝံ ဒုဂ္ဂတိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ၊ အဝဿံ ဘာဝီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာ စာယံ ဒုဂ္ဂတိ နာမ ပဋိပတ္တိဒုဂ္ဂတိ၊ ဂတိဒုဂ္ဂတီတိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ. ပဋိပတ္တိဒုဂ္ဂတိပိ အဂါရိယပဋိပတ္တိဒုဂ္ဂတိ၊ အနဂါရိယပဋိပတ္တိဒုဂ္ဂတီတိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ.
အဂါရိယော ဟိ သံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ပါဏမ္ပိ ဟနတိ၊ အဒိန္နမ္ပိ အာဒိယတိ၊ သကလေပိ ဒသ အကုသလကမ္မပထေ ပူရေတိ၊ အယမဿ အဂါရိယပဋိပတ္တိဒုဂ္ဂတိ. သော တတ္ထ ဌိတော ကာယဿ ဘေဒါ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ၊ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ၊ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ၊ အယမဿ ဂတိဒုဂ္ဂတိ.
အနဂါရိယောပိ ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတော သံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ဒူတေယျပဟိဏဂမနံ ဂစ္ဆတိ၊ ဝေဇ္ဇကမ္မံ ကရောတိ၊ သံဃဘေဒါယ စေတိယဘေဒါယ ပရက္ကမတိ၊ ဝေဠုဒါနာဒီဟိ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ၊ သကလမ္ပိ အနာစာရံ အဂေါစရဉ္စ ပရိပူရေတိ၊ အယမဿ အနဂါရိယပဋိပတ္တိဒုဂ္ဂတိ.သော တတ္ထ ဌိတော ကာယဿ ဘေဒါ နိရယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ၊ တိရစ္ဆာနယောနိမ္ပိ၊ ပေတ္တိဝိသယမ္ပိ ဂစ္ဆတိ သမဏယက္ခော နာမ ဟောတိ သမဏပေတော၊ အာဒိတ္တေဟိ သင်္ဃာဋိအာဒီဟိ သမ္ပဇ္ဇလိတကာယော အဋ္ဋဿရံ ကရောန္တော ဝိစရတိ၊ အယမဿ ဂတိဒုဂ္ဂတိ.
သေယျထာပီတိ သုက္ကပက္ခံ ဒဿေတုမာရဒ္ဓေါ၊ တဿတ္ထော ကဏှပက္ခေ ဝုတ္တပစ္စနီကေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထာပိ စ သုဂတိ နာမ ပဋိပတ္တိသုဂတိ ဂတိသုဂတီတိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ. ပဋိပတ္တိသုဂတိပိ အဂါရိယပဋိပတ္တိသုဂတိ အနဂါရိယပဋိပတ္တိသုဂတီတိ ဒုဝိဓာ ဟောတိ. အဂါရိယော ဟိ ပရိသုဒ္ဓစိတ္တော ပါဏာတိပါတာပိ ဝိရမတိ၊ အဒိန္နာဒါနာပိ၊ သကလေပိ ဒသ ကုသလကမ္မပထေ ပရိပူရေတိ၊ အယမဿ အဂါရိယပဋိပတ္တိသုဂတိ. သော တတ္ထ ဌိတော ကာယဿ ဘေဒါ မနုဿမဟန္တတမ္ပိ ဒေဝမဟန္တတမ္ပိ ဥပပဇ္ဇတိ၊ အယမဿ ဂတိသုဂတိ.
အနဂါရိယောပိ ဣမသ္မိံ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ပရိသုဒ္ဓစိတ္တော စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ သောဓေတိ၊ တေရသ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒိယတိ၊ အဋ္ဌတိံသာရမ္မဏေသု အတ္တနော အနုကူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ပန္တသေနာသနေ ပဋိသေဝမာနော ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ ဈာနသမာပတ္တိယော နိဗ္ဗတ္တေတိ၊ သောတာပတ္တိမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ။ပေ။ အနာဂါမိမဂ္ဂံ ဘာဝေတိ၊ အယမဿ အနဂါရိယပဋိပတ္တိသုဂတိ. သော တတ္ထ ဌိတော ကာယဿ ဘေဒါ မနုဿလောကေ ဝါ တီသု မဟာကုလေသု၊ ဆသု ဝါ ကာမာဝစရဒေဝေသု၊ ဒသသု ဝါ ဗြဟ္မဘဝနေသု၊ ပဉ္စသု ဝါ သုဒ္ဓါဝါသေသု၊ စတူသု ဝါ အာရုပ္ပေသု ဥပပဇ္ဇတိ၊ အယမဿ ဂတိသုဂတီတိ.
၇၁. ဧဝံ သံကိလိဋ္ဌေ စိတ္တေ ဒုဂ္ဂတိ ပါဋိကင်္ခါ၊ အသံကိလိဋ္ဌေ စ သုဂတီတိ ဝတွာ ဣဒါနိ ယေဟိ ဥပက္ကိလေသေဟိ စိတ္တံ သံကိလိဋ္ဌံ ဟောတိ၊ တေ ဒဿေန္တော ကတမေ စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ? အဘိဇ္ဈာ ဝိသမလောဘောတိအာဒိမာဟ.
တတ္ထ သကဘဏ္ဍေ ဆန္ဒရာဂေါ အဘိဇ္ဈာ၊ ပရဘဏ္ဍေ ဝိသမလောဘော. အထ ဝါ သကဘဏ္ဍေ ဝါ ပရဘဏ္ဍေ ဝါ ဟောတု၊ ယုတ္တပတ္တဋ္ဌာနေ ဆန္ဒရာဂေါ အဘိဇ္ဈာ၊ အယုတ္တာပတ္တဋ္ဌာနေ ဝိသမလောဘော. ထေရော ပနာဟ ‘‘ကိဿ ဝိနိဗ္ဘောဂံ ကရောထ၊ ယုတ္တေ ဝါ အယုတ္တေ ဝါ ဟောတု၊ ‘ရာဂေါ ဝိသမံ ဒေါသော ဝိသမံ မောဟော ဝိသမ’န္တိ (ဝိဘ. ၉၂၄) ဝစနတော န ကောစိ လောဘော အဝိသမော နာမ၊ တသ္မာ လောဘောယေဝ အဘိဇ္ဈာယနဋ္ဌေန အဘိဇ္ဈာ၊ ဝိသမဋ္ဌေန ဝိသမံ၊ ဧကတ္ထမေတံ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာန’’န္တိ. သော ပနေသ အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘော ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စိတ္တံ ဒူသေတိ၊ ဩဘာသိတုံ န ဒေတိ. တသ္မာ ‘‘စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’’တိ ဝုစ္စတိ.
ယထာ စေသ၊ ဧဝံ နဝဝိဓအာဃာတဝတ္ထုသမ္ဘဝေါ ဗျာပါဒေါ. ဒသဝိဓအာဃာတဝတ္ထုသမ္ဘဝေါ ကောဓော. ပုနပ္ပုနံ စိတ္တပရိယောနန္ဓနော ဥပနာဟော. အဂါရိယဿ ဝါ အနဂါရိယဿ ဝါ သုကတကရဏဝိနာသနော မက္ခော. အဂါရိယောပိ ဟိ ကေနစိ အနုကမ္ပကေန ဒလိဒ္ဒေါ သမာနော ဥစ္စေ ဌာနေ ဌပိတော၊ အပရေန သမယေန ‘‘ကိံ တယာ မယှံ ကတ’’န္တိ တဿ သုကတကရဏံ ဝိနာသေတိ. အနဂါရိယောပိ သာမဏေရကာလတော ပဘုတိ အာစရိယေန ဝါ ဥပဇ္ဈာယေန ဝါ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ဥဒ္ဒေသပရိပုစ္ဆာဟိ စ အနုဂ္ဂဟေတွာ ဓမ္မကထာနယပကရဏကောသလ္လာဒီနိ သိက္ခာပိတော၊ အပရေန သမယေန ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒီဟိ သက္ကတော ဂရုကတော အာစရိယုပဇ္ဈာယေသု အစိတ္တီကတော စရမာနော ‘‘အယံ အမှေဟိ ဒဟရကာလေ ဧဝံ အနုဂ္ဂဟိတော သံဝဍ္ဎိတော စ၊ အထ ပနိဒါနိ နိဿိနေဟော ဇာတော’’တိ ဝုစ္စမာနော ‘‘ကိံ မယှံ တုမှေဟိ ကတ’’န္တိ တေသံ သုကတကရဏံ ဝိနာသေတိ၊ တဿ သော သုကတကရဏဝိနာသနော မက္ခော ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စိတ္တံ ဒူသေတိ၊ ဩဘာသိတုံ န ဒေတိ. တသ္မာ ‘‘စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’’တိ ဝုစ္စတိ.
ယထာ စာယံ၊ ဧဝံ ဗဟုဿုတေပိ ပုဂ္ဂလေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ‘‘ဤဒိသဿ စေဝ ဗဟုဿုတဿ အနိယတာ ဂတိ၊ တဝ ဝါ မမ ဝါ ကော ဝိသေသော’’တိအာဒိနာ နယေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ယုဂဂ္ဂါဟဂါဟီ ပဠာသော. ပရေသံ သက္ကာရာဒီနိ ခီယနာ ဣဿာ. အတ္တနော သမ္ပတ္တိယာ ပရေဟိ သာဓာရဏဘာဝံ အသဟမာနံ မစ္ဆရိယံ. ဝဉ္စနိကစရိယဘူတာ မာယာ. ကေရာဋိကဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ သာဌေယျံ. ကေရာဋိကော ဟိ အာယတနမစ္ဆော ဝိယ ဟောတိ. အာယတနမစ္ဆော နာမ ကိရ မစ္ဆာနံ နင်္ဂုဋ္ဌံ ဒဿေတိ သပ္ပါနံ သီသံ၊ ‘‘တုမှေဟိ သဒိသော အဟ’’န္တိ ဇာနာပေတုံ. ဧဝမေဝ ကေရာဋိကော ပုဂ္ဂလော ယံ ယံ သုတ္တန္တိကံ ဝါ အာဘိဓမ္မိကံ ဝါ ဥပသင်္ကမတိ၊ တံ တံ ဧဝံ ဝဒတိ ‘‘အဟံ တုမှာကံ ဗဒ္ဓစရော၊ တုမှေ မယှံ အနုကမ္ပကာ၊ နာဟံ တုမှေ မုဉ္စာမီ’’တိ ‘‘ဧဝမေတေ ‘သဂါရဝေါ အယံ အမှေသု သပ္ပတိဿော’တိ မညိဿန္တီ’’တိ. တဿေတံ ကေရာဋိကဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ သာဌေယျံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စိတ္တံ ဒူသေတိ၊ ဩဘာသိတုံ န ဒေတိ. တသ္မာ ‘‘စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’’တိ ဝုစ္စတိ.
ယထာ စေတံ၊ ဧဝံ ဝါတဘရိတဘသ္တသဒိသထဒ္ဓဘာဝပဂ္ဂဟိတသိရအနိဝါတဝုတ္တိကာရကရဏော ထမ္ဘော. တဒုတ္တရိကရဏော သာရမ္ဘော. သော ဒုဝိဓေန လဗ္ဘတိ အကုသလဝသေန စေဝ ကုသလဝသေန စ. တတ္ထ အဂါရိယဿ ပရေန ကတံ အလင်္ကာရာဒိံ ဒိသွာ တဒ္ဒိဂုဏကရဏေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနော၊ အနဂါရိယဿ စ ယတ္တကံ ယတ္တကံ ပရော ပရိယာပုဏာတိ ဝါ ကထေတိ ဝါ၊ မာနဝသေန တဒ္ဒိဂုဏတဒ္ဒိဂုဏကရဏေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနော အကုသလော. အဂါရိယဿ ပန ပရံ ဧကံ သလာကဘတ္တံ ဒေန္တံ ဒိသွာ အတ္တနာ ဒွေ ဝါ တီဏိ ဝါ ဒါတုကာမတာယ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော၊ အနဂါရိယဿ စ ပရေန ဧကနိကာယေ ဂဟိတေ မာနံ အနိဿာယ ကေဝလံ တံ ဒိသွာ အတ္တနာ အာလသိယံ အဘိဘုယျ ဒွေ နိကာယေ ဂဟေတုကာမတာယ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ကုသလော. ဣဓ ပန အကုသလော အဓိပ္ပေတော. အယဉှိ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စိတ္တံ ဒူသေတိ၊ ဩဘာသိတုံ န ဒေတိ. တသ္မာ ‘‘စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’’တိ ဝုစ္စတိ.
ယထာ စာယံ၊ ဧဝံ ဇာတိအာဒီနိ နိဿာယ စိတ္တဿ ဥဏ္ဏတိဝသေန ပဝတ္တမာနော မာနော၊ အစ္စုဏ္ဏတိဝသေန အတိမာနော၊ မဒဂ္ဂဟဏာကာရော မဒေါ၊ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဝေါဿဂ္ဂဝသေန ဥပ္ပဇ္ဇမာနော ပမာဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ စိတ္တံ ဒူသေတိ၊ ဩဘာသိတုံ န ဒေတိ. တသ္မာ ‘‘စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသော’’တိ ဝုစ္စတိ.
ကသ္မာ ပန ဘဂဝါ ဥပက္ကိလေသံ ဒဿေန္တော လောဘမာဒိံ ကတွာ ဒဿေတီတိ? တဿ ပဌမုပ္ပတ္တိတော. သဗ္ဗသတ္တာနဉှိ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဥပပန္နာနံ အန္တမသော သုဒ္ဓါဝါသဘူမိယမ္ပိ သဗ္ဗပဌမံ ဘဝနိကန္တိဝသေန လောဘော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တတော အတ္တနော အတ္တနော အနုရူပပစ္စယံ ပဋိစ္စ ယထာသမ္ဘဝံ ဣတရေ၊ န စ ဧတေ သောဠသေဝ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသာ၊ ဧတေန ပန နယေန သဗ္ဗေပိ ကိလေသာ ဂဟိတာယေဝ ဟောန္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
၇၂. ဧတ္တာဝတာ သံကိလေသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝေါဒါနံ ဒဿေန္တော သ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣတိ ဝိဒိတွာတိ ဧဝံ ဇာနိတွာ. ပဇဟတီတိ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေန အရိယမဂ္ဂေန ပဇဟတိ. တတ္ထ ကိလေသပဋိပါဋိယာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာတိ ဒွိဓာ ပဟာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကိလေသပဋိပါဋိယာ တာဝ အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘော ထမ္ဘော သာရမ္ဘော မာနော အတိမာနော မဒေါတိ ဣမေ ဆ ကိလေသာ အရဟတ္တမဂ္ဂေန ပဟီယန္တိ. ဗျာပါဒေါ ကောဓော ဥပနာဟော ပမာဒေါတိ ဣမေ စတ္တာရော ကိလေသာ အနာဂါမိမဂ္ဂေန ပဟီယန္တိ. မက္ခော ပဠာသော ဣဿာ မစ္ဆရိယံ မာယာ သာဌေယျန္တိ ဣမေ ဆ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ပဟီယန္တီတိ. မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ ပန၊ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန မက္ခော ပဠာသော ဣဿာ မစ္ဆရိယံ မာယာ သာဌေယျန္တိ ဣမေ ဆ ပဟီယန္တိ. အနာဂါမိမဂ္ဂေန ဗျာပါဒေါ ကောဓော ဥပနာဟော ပမာဒေါတိ ဣမေ စတ္တာရော. အရဟတ္တမဂ္ဂေန အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘော ထမ္ဘော သာရမ္ဘော မာနော အတိမာနော မဒေါတိ ဣမေ ဆ ပဟီယန္တီတိ.
ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ ဣမေ ကိလေသာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂဝဇ္ဈာ ဝါ ဟောန္တု၊ သေသမဂ္ဂဝဇ္ဈာ ဝါ၊ အထ ခေါ အနာဂါမိမဂ္ဂေနေဝ ပဟာနံ သန္ဓာယ ‘‘အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘံ စိတ္တဿ ဥပက္ကိလေသံ ပဇဟတီ’’တိအာဒိမာဟာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အယမေတ္ထ ပဝေဏိမဂ္ဂါဂတော သမ္ဘဝေါ၊ သော စ ဥပရိ စတုတ္ထမဂ္ဂဿေဝ နိဒ္ဒိဋ္ဌတ္တာ ယုဇ္ဇတိ၊ တတိယမဂ္ဂေန ပဟီနာဝသေသာနဉှိ ဝိသမလောဘာဒီနံ တေန ပဟာနံ ဟောတိ၊ သေသာနံ ဣမိနာဝ. ယေပိ ဟိ သောတာပတ္တိမဂ္ဂေန ပဟီယန္တိ၊ တေပိ တံသမုဋ္ဌာပကစိတ္တာနံ အပ္ပဟီနတ္တာ အနာဂါမိမဂ္ဂေနေဝ သုပ္ပဟီနာ ဟောန္တီတိ. ကေစိ ပန ပဌမမဂ္ဂေန စေတ္ထ ပဟာနံ ဝဏ္ဏယန္တိ၊ တံ ပုဗ္ဗာပရေန န သန္ဓိယတိ. ကေစိ ဝိက္ခမ္ဘနပ္ပဟာနမ္ပိ၊ တံ တေသံ ဣစ္ဆာမတ္တမေဝ.
၇၃. ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေတိ ဧတ္ထ ယတောတိ ယမှိ ကာလေ. ပဟီနော ဟောတီတိ အနာဂါမိမဂ္ဂက္ခဏေ ပဟာနံ သန္ဓာယေဝါဟ.
၇၄. သော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေနာတိ ဧတံ ‘‘ယတော ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိဇ္ဈာဝိသမလောဘော ပဟီနော ဟောတိ၊ သော ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတီ’’တိ ဧဝံ ဧကမေကေန ပဒေန ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣမဿ ဟိ ဘိက္ခုနော အနာဂါမိမဂ္ဂေန လောကုတ္တရပ္ပသာဒေါ အာဂတော၊ အထဿ အပရေန သမယေန ဗုဒ္ဓဂုဏေ ဓမ္မဂုဏေ သံဃဂုဏေ စ အနုဿရတော လောကိယော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တမဿ သဗ္ဗမ္ပိ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကံ ပသာဒံ ဒဿေန္တော ဘဂဝါ ‘‘ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေနာ’’တိအာဒိမာဟ.
တတ္ထ အဝေစ္စပ္ပသာဒေနာတိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃဂုဏာနံ ယာထာဝတော ဉာတတ္တာ အစလေန အစ္စုတေန ပသာဒေန. ဣဒါနိ ယထာ တဿ ဘိက္ခုနော အနုဿရတော သော အဝေစ္စပ္ပသာဒေါ ဥပ္ပန္နော၊ တံ ဝိဓိံ ဒဿေန္တော ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ’’တိအာဒိနာ နယေန တီဏိ အနုဿတိဋ္ဌာနာနိ ဝိတ္ထာရေသိ. တေသံ အတ္ထဝဏ္ဏနာ သဗ္ဗာကာရေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ အနုဿတိကထာယံ ဝုတ္တာ.
၇၅. ဧဝမဿ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကံ ပသာဒံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ကိလေသပ္ပဟာနံ အဝေစ္စပ္ပသာဒသမန္နာဂတဉ္စ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ သောမနဿာဒိအာနိသံသံ ဒဿေန္တော ယထောဓိ ခေါ ပနဿာတိအာဒိမာဟ. အနာဂါမိဿ ဟိ ပစ္စန္တေ ဝုဋ္ဌိတံ စောရုပဒ္ဒဝံ ဝူပသမေတွာ တံ ပစ္စဝေက္ခတော မဟာနဂရေ ဝသန္တဿ ရညော ဝိယ ဣမေ စိမေ စ မမ ကိလေသာ ပဟီနာတိ အတ္တနော ကိလေသပ္ပဟာနံ ပစ္စဝေက္ခတော ဗလဝသောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တံ ဒဿေန္တော ဘဂဝါ ‘‘ယထောဓိ ခေါ ပနဿာ’’တိအာဒိမာဟ.
တဿတ္ထော – ယွာယံ အနာဂါမီ ဘိက္ခု ဧဝံ ‘‘ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတော ဟောတိ။ပေ။ ဓမ္မေ။ပေ။ သံဃေ။ပေ။ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တံ လောကဿာ’’တိ၊ တဿ ယထောဓိ ခေါ စတ္တံ ဟောတိ ပဋိနိဿဋ္ဌံ၊ သကသကဩဓိဝသေန စတ္တမေဝ ဟောတိ၊ တံ တံ ကိလေသဇာတံ ဝန္တံ မုတ္တံ ပဟီနံ ပဋိနိဿဋ္ဌံ. သကသကဩဓိဝသေနာတိ ဒွေ ဩဓီ ကိလေသောဓိ စ မဂ္ဂေါဓိ စ. တတ္ထ ကိလေသောဓိဝသေနာပိ ယေ ကိလေသာ ယံ မဂ္ဂဝဇ္ဈာ၊ တေ အညမဂ္ဂဝဇ္ဈေဟိ အမိဿာ ဟုတွာ သကေနေဝ ဩဓိနာ ပဟီနာ. မဂ္ဂေါဓိဝသေနာပိ ယေ ကိလေသာ ယေန မဂ္ဂေန ပဟာတဗ္ဗာ၊ တေန တေယေဝ ပဟီနာ ဟောန္တိ. ဧဝံ သကသကဩဓိဝသေန တံ တံ ကိလေသဇာတံ စတ္တမေဝ ဟောတိ ပဋိနိဿဋ္ဌံ၊ တံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ စ လဒ္ဓသောမနဿော တတုတ္တရိပိ သော ‘‘ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတောမှီ’’တိ လဘတိ အတ္ထဝေဒန္တိ သမ္ဗန္ဓော.
ယတောဓိ ခေါတိပိ ပါဌော. တဿ ဝသေန အယမတ္ထော၊ အဿ ဘိက္ခုနော ယတောဓိ ခေါ ပန စတ္တံ ဟောတိ ပဋိနိဿဋ္ဌံ. တတ္ထ ယတောတိ ကာရဏဝစနံ၊ ယသ္မာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဩဓီတိ ဟေဋ္ဌာ တယော မဂ္ဂါ ဝုစ္စန္တိ. ကသ္မာ? တေ ဟိ ဩဓိံ ကတွာ ကောဋ္ဌာသံ ကတွာ ဥပရိမဂ္ဂေန ပဟာတဗ္ဗကိလေသေ ဌပေတွာ ပဇဟန္တိ၊ တသ္မာ ဩဓီတိ ဝုစ္စန္တိ. အရဟတ္တမဂ္ဂေါ ပန ကိဉ္စိ ကိလေသံ အနဝသေသေတွာ ပဇဟတိ၊ တသ္မာ အနောဓီတိ ဝုစ္စတိ. ဣမဿ စ ဘိက္ခုနော ဟေဋ္ဌာမဂ္ဂတ္တယေန စတ္တံ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယတောဓိ ခေါ ပနဿ စတ္တံ ဟောတီ’’တိ. တတ္ထ ခေါ ပနာတိ နိပါတမတ္တံ. အယံ ပန ပိဏ္ဍတ္ထော. ယသ္မာ အဿ ဩဓိ စတ္တံ ဟောတိ ပဋိနိဿဋ္ဌံ၊ တသ္မာ တံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ စ လဒ္ဓသောမနဿော တတုတ္တရိပိ သော ‘‘ဗုဒ္ဓေ အဝေစ္စပ္ပသာဒေန သမန္နာဂတောမှီ’’တိ လဘတိ အတ္ထဝေဒန္တိ ယထာပါဠိ နေတဗ္ဗံ.
တတ္ထ စတ္တန္တိ ဣဒံ သကဘာဝပရိစ္စဇနဝသေန ဝုတ္တံ. ဝန္တန္တိ ဣဒံ ပန အနာဒိယနဘာဝဒဿနဝသေန. မုတ္တန္တိ ဣဒံ သန္တတိတော ဝိနိမောစနဝသေန. ပဟီနန္တိ ဣဒံ မုတ္တဿပိ ကွစိ အနဝဋ္ဌာနဒဿနဝသေန. ပဋိနိဿဋ္ဌန္တိ ဣဒံ ပုဗ္ဗေ အာဒိန္နပုဗ္ဗဿ ပဋိနိဿဂ္ဂဒဿနဝသေန ပဋိမုခံ ဝါ နိဿဋ္ဌဘာဝဒဿနဝသေန ဘာဝနာဗလေန အဘိဘုယျ နိဿဋ္ဌဘာဝဒဿနဝသေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. လဘတိ အတ္ထဝေဒံ လဘတိ ဓမ္မဝေဒန္တိ ဧတ္ထ ဗုဒ္ဓါဒီသု အဝေစ္စပ္ပသာဒေါယေဝ အရဏီယတော အတ္ထော၊ ဥပဂန္တဗ္ဗတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဓာရဏတော ဓမ္မော၊ ဝိနိပတိတုံ အပ္ပဒါနတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝေဒေါတိ ဂန္ထောပိ ဉာဏမ္ပိ သောမနဿမ္ပိ. ‘‘တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၂၅၆) ဟိ ဂန္ထော ‘‘ဝေဒေါ’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ယံ ဗြာဟ္မဏံ ဝေဒဂုမာဘိဇညာ၊ အကိဉ္စနံ ကာမဘာဝေ အသတ္တ’’န္တိအာဒီသု (သု. နိ. ၁၀၆၅) ဉာဏံ. ‘‘ယေ ဝေဒဇာတာ ဝိစရန္တိ လောကေ’’တိအာဒီသု သောမနဿံ. ဣဓ ပန သောမနဿဉ္စ သောမနဿသမ္ပယုတ္တဉာဏဉ္စ အဓိပ္ပေတံ၊ တသ္မာ ‘‘လဘတိ အတ္ထဝေဒံ လဘတိ ဓမ္မဝေဒန္တိ အဝေစ္စပ္ပသာဒါရမ္မဏသောမနဿဉ္စ သောမနဿမယဉာဏဉ္စ လဘတီ’’တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.
အထ ဝါ အတ္ထဝေဒန္တိ အဝေစ္စပ္ပသာဒံ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပန္နံ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝ ဝေဒံ. ဓမ္မဝေဒန္တိ အဝေစ္စပ္ပသာဒဿ ဟေတုံ ဩဓိသော ကိလေသပ္ပဟာနံ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပန္နံ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝ ဝေဒန္တိ ဧဝမ္ပိ ဧတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘ဟေတုမှိ ဉာဏံ ဓမ္မပဋိသမ္ဘိဒါ၊ ဟေတုဖလေ ဉာဏံ အတ္ထပဋိသမ္ဘိဒါ’’တိ (ဝိဘ. ၇၁၈-၇၁၉). ဓမ္မူပသံဟိတံ ပါမောဇ္ဇန္တိ တမေဝ အတ္ထဉ္စ ဓမ္မဉ္စ အတ္ထဓမ္မာနိသံသဘူတံ ဝေဒဉ္စ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပန္နံ ပါမောဇ္ဇံ. တဉှိ အနဝဇ္ဇလက္ခဏေန ပစ္စဝေက္ခဏာကာရပ္ပဝတ္တေန ဓမ္မေန ဥပသဉှိတန္တိ ဝုစ္စတိ. ပမုဒိတဿ ပီတိ ဇာယတီတိ ဣမိနာ ပါမောဇ္ဇေန ပမုဒိတဿ နိရာမိသာ ပီတိ ဇာယတိ. ပီတိမနဿာတိ တာယ ပီတိယာ ပီဏိတမနဿ. ကာယော ပဿမ္ဘတီတိ ကာယောပိ ပဿဒ္ဓေါ ဟောတိ ဝူပသန္တဒရထော. ပဿဒ္ဓကာယော သုခန္တိ ဧဝံ ဝူပသန္တကာယဒရထော စေတသိကံ သုခံ ပဋိသံဝေဒေတိ. စိတ္တံ သမာဓိယတီတိ စိတ္တံ သမ္မာ အာဓိယတိ အပ္ပိတံ ဝိယ အစလံ တိဋ္ဌတိ.
၇၆. ဧဝမဿ ကိလေသပ္ပဟာနံ အဝေစ္စပ္ပသာဒသမန္နာဂတံ ပစ္စဝေက္ခတော ဥပ္ပဇ္ဇမာနံ သောမနဿာဒိအာနိသံသံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ‘‘ယထောဓိ ခေါ ပန မေ’’တိ ဝါရေန တဿ ပစ္စဝေက္ခဏာယ ပဝတ္တာကာရံ ပကာသေတွာ တဿေဝ အနာဂါမိမဂ္ဂါနုဘာဝသူစကံ ဖလံ ဒဿေန္တော သ ခေါ သော၊ ဘိက္ခဝေတိအာဒိမာဟ.
တတ္ထ ဧဝံသီလောတိ တဿ အနာဂါမိမဂ္ဂသမ္ပယုတ္တံ သီလက္ခန္ဓံ ဒဿေတိ. ဧဝံဓမ္မော ဧဝံပညောတိ တံသမ္ပယုတ္တမေဝ သမာဓိက္ခန္ဓံ ပညာက္ခန္ဓဉ္စ ဒဿေတိ. သာလီနန္တိ လောဟိတသာလိဂန္ဓသာလိအာဒီနံ အနေကရူပါနံ. ပိဏ္ဍပါတန္တိ ဩဒနံ. ဝိစိတကာဠကန္တိ အပနီတကာဠကံ. နေဝဿ တံ ဟောတိ အန္တရာယာယာတိ တဿ ဧဝံဝိဓဿ ဘိက္ခုနော တံ ဝုတ္တပ္ပကာရပိဏ္ဍပါတဘောဇနံ မဂ္ဂဿ ဝါ ဖလဿ ဝါ နေဝ အန္တရာယာယ ဟောတိ၊ ပဋိလဒ္ဓဂုဏဿ ဟိ တံ ကိမန္တရာယံ ကရိဿတိ? ယောပိဿ အပ္ပဋိလဒ္ဓေါ စတုတ္ထမဂ္ဂေါ စ ဖလံ စ တပ္ပဋိလာဘာယ ဝိပဿနံ အာရဘတောပိ နေဝဿ တံ ဟောတိ အန္တရာယာယ၊ အန္တရာယံ ကာတုံ အသမတ္ထမေဝ ဟောတိ. ကသ္မာ? ဝုတ္တပ္ပကာရသီလဓမ္မပညာသင်္ဂဟေန မဂ္ဂေန ဝိသုဒ္ဓစိတ္တတ္တာ.
ယသ္မာ စေတ္ထ ဧတဒေဝ ကာရဏံ၊ တသ္မာ တဒနုရူပံ ဥပမံ ဒဿေန္တော သေယျထာပီတိအာဒိမာဟ.
တတ္ထ အစ္ဆန္တိ ဝိပ္ပသန္နံ. ပရိသုဒ္ဓံ မလဝိဂမေန. ပရိယောဒါတံ ပဘဿရတာယ. ဥက္ကာမုခန္တိ သုဝဏ္ဏကာရာနံ မူသာမုခံ. သုဝဏ္ဏကာရာနံ မူသာ ဟိ ဣဓ ဥက္ကာ၊ အညတ္ထ ပန ဒီပိကာဒယောပိ ဝုစ္စန္တိ. ‘‘ဥက္ကာသု ဓာရီယမာနာသူ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၅၉) ဟိ အာဂတဋ္ဌာနေ ဒီပိကာ ‘‘ဥက္ကာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဥက္ကံ ဗန္ဓေယျ၊ ဥက္ကံ ဗန္ဓိတွာ ဥက္ကာမုခံ အာလိမ္ပေယျာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၆၀) အာဂတဋ္ဌာနေ အင်္ဂါရကပလ္လံ. ‘‘ကမ္မာရာနံ ယထာ ဥက္ကာ၊ အန္တော ဈာယတိ နော ဗဟီ’’တိ (ဇာ. ၂.၂၂.၆၄၉) အာဂတဋ္ဌာနေ ကမ္မာရုဒ္ဓနံ. ‘‘ဧဝံဝိပါကော ဥက္ကာပါတော ဘဝိဿတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၄) အာဂတဋ္ဌာနေ ဝါတဝေဂေါ ‘‘ဥက္ကာ’’တိ ဝုစ္စတိ. ဣမသ္မိံ ပန ဌာနေ အညေသု စ ဧဝရူပေသု ‘‘သဏ္ဍာသေန ဇာတရူပံ ဂဟေတွာ ဥက္ကာမုခေ ပက္ခိပတီ’’တိ အာဂတဋ္ဌာနေသု သုဝဏ္ဏကာရာနံ မူသာ ‘‘ဥက္ကာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
တတြာယံ ဥပမာသံသန္ဒနာ – သံကိလိဋ္ဌဝတ္ထံ ဝိယ ဟိ သံကိလိဋ္ဌဇာတရူပံ ဝိယ စ ဣမဿ ဘိက္ခုနော ပုထုဇ္ဇနကာလေ ကာမရာဂါဒိမလာနုဂတံ စိတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အစ္ဆောဒကံ ဝိယ ဥက္ကာမုခံ ဝိယ စ အနာဂါမိမဂ္ဂေါ. တံ ဥဒကံ ဥက္ကာမုခဉ္စ အာဂမ္မ ဝတ္ထသုဝဏ္ဏာနံ ပရိသုဒ္ဓတာ ဝိယ တဿ ဘိက္ခုနော ဝုတ္တပ္ပကာရသီလဓမ္မပညာသင်္ဂဟံ အနာဂါမိမဂ္ဂံ အာဂမ္မ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တတာတိ.
၇၇. သော မေတ္တာသဟဂတေန စေတသာတိ ယထာနုသန္ဓိဝသေန ဒေသနာ အာဂတာ. တယော ဟိ အနုသန္ဓီ ပုစ္ဆာနုသန္ဓိ အဇ္ဈာသယာနုသန္ဓိ ယထာနုသန္ဓီတိ. တတ္ထ ‘‘ဧဝံ ဝုတ္တေ အညတရော ဘိက္ခု ဘဂဝန္တံ ဧတဒဝေါစ ‘သိယာ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဗဟိဒ္ဓါ အသတိ ပရိတဿနာ’တိ? ‘သိယာ ဘိက္ခူ’တိ ဘဂဝါ အဝေါစာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၂). ဧဝံ ပုစ္ဆန္တာနံ ဝိဿဇ္ဇိတသုတ္တဝသေန ပုစ္ဆာနုသန္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ‘‘သိယာ ခေါ ပန တေ ဗြာဟ္မဏ ဧဝမဿ၊ အဇ္ဇာပိ နူန သမဏော ဂေါတမော အဝီတရာဂေါ’’တိ (မ. နိ. ၁.၅၅) ဧဝံ ပရေသံ အဇ္ဈာသယံ ဝိဒိတွာ ဝုတ္တဿ သုတ္တဿ ဝသေန အဇ္ဈာသယာနုသန္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ယေန ပန ဓမ္မေန အာဒိမှိ ဒေသနာ ဥဋ္ဌိတာ၊ တဿ ဓမ္မဿ အနုရူပဓမ္မဝသေန ဝါ ပဋိပက္ခဝသေန ဝါ ယေသု သုတ္တေသု ဥပရိ ဒေသနာ အာဂစ္ဆတိ၊ တေသံ ဝသေန ယထာနုသန္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေယျထိဒံ၊ အာကင်္ခေယျသုတ္တေ ဟေဋ္ဌာ သီလေန ဒေသနာ ဥဋ္ဌိတာ၊ ဥပရိ ဆ အဘိညာ အာဂတာ. ကကစူပမေ ဟေဋ္ဌာ အက္ခန္တိယာ ဥဋ္ဌိတာ၊ ဥပရိ ကကစူပမောဝါဒေါ အာဂတော. အလဂဒ္ဒေ ဟေဋ္ဌာ ဒိဋ္ဌိပရိဒီပနေန ဥဋ္ဌိတာ၊ ဥပရိ တိပရိဝဋ္ဋသုညတာပကာသနာ အာဂတာ၊ စူဠအဿပုရေ ဟေဋ္ဌာ ကိလေသပရိဒီပနေန ဥဋ္ဌိတာ၊ ဥပရိ ဗြဟ္မဝိဟာရာ အာဂတာ. ကောသမ္ဗိယသုတ္တေ ဟေဋ္ဌာ ဘဏ္ဍနေန ဥဋ္ဌိတာ၊ ဥပရိ သာရဏီယဓမ္မာ အာဂတာ. ဣမသ္မိမ္ပိ ဝတ္ထသုတ္တေ ဟေဋ္ဌာ ကိလေသပရိဒီပနေန ဥဋ္ဌိတာ၊ ဥပရိ ဗြဟ္မဝိဟာရာ အာဂတာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ယထာနုသန္ဓိဝသေန ဒေသနာ အာဂတာ’’တိ. ဗြဟ္မဝိဟာရေသု ပန အနုပဒဝဏ္ဏနာ စ ဘာဝနာနယော စ သဗ္ဗော သဗ္ဗာကာရေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တော.
၇၈. ဧဝံ ဘဂဝါ အဘိဇ္ဈာဒီနံ ဥပက္ကိလေသာနံ ပဋိပက္ခဘူတံ သဗ္ဗသော စ ကာမရာဂဗျာပါဒပ္ပဟာနေန ဝိဟတပစ္စတ္ထိကတ္တာ လဒ္ဓပဒဋ္ဌာနံ တဿ အနာဂါမိနော ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိဿ အရဟတ္တာယ ဝိပဿနံ ဒဿေတွာ အရဟတ္တပ္ပတ္တိံ ဒဿေတုံ သော အတ္ထိ ဣဒန္တိအာဒိမာဟ.
တဿတ္ထော – သော အနာဂါမီ ဧဝံ ဘာဝိတဗြဟ္မဝိဟာရော ဧတေသံ ဗြဟ္မဝိဟာရာနံ ယတော ကုတောစိ ဝုဋ္ဌာယ တေ ဧဝ ဗြဟ္မဝိဟာရဓမ္မေ နာမဝသေန တေသံ နိဿယံ ဟဒယဝတ္ထုံ ဝတ္ထုနိဿယာနိ ဘူတာနီတိ ဣမိနာ နယေန ဘူတုပါဒါယဓမ္မေ ရူပဝသေန စ ဝဝတ္ထပေတွာ အတ္ထိ ဣဒန္တိ ပဇာနာတိ၊ ဧတ္တာဝတာနေန ဒုက္ခသစ္စဝဝတ္ထာနံ ကတံ ဟောတိ. တတော တဿ ဒုက္ခဿ သမုဒယံ ပဋိဝိဇ္ဈန္တော အတ္ထိ ဟီနန္တိ ပဇာနာတိ၊ ဧတ္တာဝတာနေန သမုဒယသစ္စဝဝတ္ထာနံ ကတံ ဟောတိ. တတော တဿ ပဟာနုပါယံ ဝိစိနန္တော အတ္ထိ ပဏီတန္တိ ပဇာနာတိ၊ ဧတ္တာဝတာနေန မဂ္ဂသစ္စဝဝတ္ထာနံ ကတံ ဟောတိ. တတော တေန မဂ္ဂေန အဓိဂန္တဗ္ဗဋ္ဌာနံ ဝိစိနန္တော အတ္ထိ ဥတ္တရိ ဣမဿ သညာဂတဿ နိဿရဏန္တိ ပဇာနာတိ၊ ဣမဿ မယာ အဓိဂတဿ ဗြဟ္မဝိဟာရသညာဂတဿ ဥတ္တရိ နိဿရဏံ နိဗ္ဗာနံ အတ္ထီတိ ဧဝံ ပဇာနာတီတိ အဓိပ္ပါယော၊ ဧတ္တာဝတာနေန နိရောဓသစ္စဝဝတ္ထာနံ ကတံ ဟောတိ. တဿ ဧဝံ ဇာနတော ဧဝံ ပဿတောတိ တဿ ဝိပဿနာပညာယ ဧဝံ စတူဟိ အာကာရေဟိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဇာနတော၊ မဂ္ဂပညာယ ဧဝံ ပဿတော၊ ဘယဘေရဝေ ဝုတ္တနယေနေဝ ကာမာသဝါပိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စတိ။ပေ။ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ပဇာနာတီတိ.
ဧဝံ ယာဝ အရဟတ္တာ ဒေသနံ ပါပေတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ တဿံ ပရိသတိ နှာနသုဒ္ဓိကော ဗြာဟ္မဏော နိသိန္နော၊ သော ဧဝံ နှာနသုဒ္ဓိယာ ဝဏ္ဏံ ဝုစ္စမာနံ သုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိဿတီတိ ဘဂဝတာ ဝိဒိတော၊ တသ္မာ တဿ စောဒနတ္ထာယ ‘‘အယံ ဝုစ္စတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သိနာတော အန္တရေန သိနာနေနာ’’တိ ဣမံ ပါဋိယေက္ကံ အနုသန္ဓိမာဟ. တတ္ထ အန္တရေန သိနာနေနာတိ အဗ္ဘန္တရေန ကိလေသဝုဋ္ဌာနသိနာနေန.
၇၉. သုန္ဒရိကဘာရဒွါဇောတိ ဘာရဒွါဇော နာမ သော ဗြာဟ္မဏော အတ္တနော ဂေါတ္တဝသေန၊ သုန္ဒရိကာယ ပန နဒိယာ သိနာတဿ ပါပပ္ပဟာနံ ဟောတီတိ အယမဿ ဒိဋ္ဌိ၊ တသ္မာ ‘‘သုန္ဒရိကဘာရဒွါဇော’’တိ ဝုစ္စတိ. သော တံ ဘဂဝတော ဝစနံ သုတွာ စိန္တေသိ ‘‘မယံ သိနာနသုဒ္ဓိံ ဝဏ္ဏေမ၊ သမဏောပိ ဂေါတမော တထေဝ ဝဏ္ဏေတိ၊ သမာနစ္ဆန္ဒော ဒါနိ ဧသ အမှေဟီ’’တိ. အထ ဘဂဝန္တံ ဗာဟုကံ နဒိံ ဂန္တွာ တံ တတ္ထ ပါပံ ပဝါဟေတွာ အာဂတံ ဝိယ မညမာနော အာဟ ‘‘ဂစ္ဆတိ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဗာဟုကံ နဒိံ သိနာယိတု’’န္တိ? ဘဂဝါ တဿ ဂစ္ဆာမီတိ ဝါ န ဂစ္ဆာမီတိ ဝါ အဝတွာယေဝ ဗြာဟ္မဏဿ ဒိဋ္ဌိသမုဂ္ဃါတံ ကတ္တုကာမော ‘‘ကိံ ဗြာဟ္မဏ ဗာဟုကာယ နဒိယာ၊ ကိံ ဗာဟုကာ နဒီ ကရိဿတီ’’တိ အာဟ. တဿတ္ထော ကိံ ပယောဇနံ ဗာဟုကာယ၊ ကိံ သာ ကရိဿတိ? အသမတ္ထာ သာ ကဿစိ အတ္ထာယ၊ ကိံ တတ္ထ ဂမိဿာမီတိ?
အထ ဗြာဟ္မဏော တံ ပသံသန္တော လောက္ခသမ္မတာတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ လောက္ခသမ္မတာတိ လူခဘာဝသမ္မတာ၊ လူခဘာဝန္တိ စောက္ခဘာဝံ၊ ဝိသုဒ္ဓိဘာဝံ ဒေတီတိ ဧဝံ သမ္မတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. လောကျသမ္မတာတိပိ ပါဌော. တဿတ္ထော၊ သေဋ္ဌံ လောကံ ဂမယတီတိ ဧဝံ သမ္မတာတိ. ပုညသမ္မတာတိ ပုညန္တိ သမ္မတာ. ပဝါဟေတီတိ ဂမယတိ ဝိသောဓေတိ. ဂါထာဟိ အဇ္ဈဘာသီတိ ဂါထာဟိ အဘာသိ. ဂါထာ စ ဝုစ္စမာနာ တဒတ္ထဒီပနတ္ထမေဝ ဝါ ဂါထာရုစိကာနံ ဝုစ္စတိ၊ ဝိသေသတ္ထဒီပနတ္ထံ ဝါ. ဣဓ ပနေတာ ဥဘယတ္ထဒီပနတ္ထံ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
ဗာဟုကန္တိ ဣဒမေဝ ဟိ ဧတ္ထ ဝစနံ တဒတ္ထဒီပကံ၊ သေသာနိ ဝိသေသတ္ထဒီပကာနိ. ယထေဝ ဟိ ဗာဟုကံ၊ ဧဝံ အဓိကက္ကာဒီနိပိ လောကော ဂစ္ဆတိ နှာနေန ပါပံ ပဝါဟေတုံ. တတ္ထ ယေ တေသံ ဌာနာနံ အာသန္နာ ဟောန္တိ၊ တေ ဒိဝသဿ တိက္ခတ္တုံ နှာယန္တိ. ယေ ဒူရာ၊ တေ ယထာက္ကမံ ဒွိက္ခတ္တုံ သကိံ ဧကဒိဝသန္တရံ၊ ဧဝံ ယာဝ သံဝစ္ဆရန္တရံ နှာယန္တိ. ယေ ပန သဗ္ဗထာပိ ဂန္တုံ န သက္ကောန္တိ၊ တေ ဃဋေဟိပိ တတော ဥဒကံ အာဟရာပေတွာ နှာယန္တိ. သဗ္ဗဉ္စေတံ နိရတ္ထကံ၊ တသ္မာ ဣမံ ဝိသေသတ္ထံ ဒီပေတုံ အဓိကက္ကာဒီနိပီတိ အာဟ.
တတ္ထ အဓိကက္ကန္တိ နှာနသမ္ဘာရဝသေန လဒ္ဓဝေါဟာရံ ဧကံ တိတ္ထံ ဝုစ္စတိ. ဂယာတိပိ မဏ္ဍလဝါပိသဏ္ဌာနံ တိတ္ထမေဝ ဝုစ္စတိ. ပယာဂါတိ ဧတမ္ပိ ဂင်္ဂါယ ဧကံ တိတ္ထမေဝ မဟာပနာဒဿ ရညော ဂင်္ဂါယံ နိမုဂ္ဂပါသာဒဿ သောပါနသမ္မုခဋ္ဌာနံ၊ ဗာဟုကာ သုန္ဒရိကာ သရဿတီ ဗာဟုမတီတိ ဣမာ ပန စတဿော နဒိယော. ဗာလောတိ ဒုပ္ပညော. ပက္ခန္ဒောတိ ပဝိသန္တော. န သုဇ္ဈတီတိ ကိလေသသုဒ္ဓိံ န ပါပုဏာတိ၊ ကေဝလံ ရဇောဇလ္လမေဝ ပဝါဟေတိ.
ကိံ သုန္ဒရိကာ ကရိဿတီတိ သုန္ဒရိကာ ကိလေသဝိသောဓနေ ကိံ ကရိဿတိ? န ကိဉ္စိ ကာတုံ သမတ္ထာတိ အဓိပ္ပါယော. ဧသ နယော ပယာဂဗာဟုကာသု. ဣမေဟိ စ တီဟိ ပဒေဟိ ဝုတ္တေဟိ ဣတရာနိပိ စတ္တာရိ လက္ခဏာဟာရနယေန ဝုတ္တာနေဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ယထေဝ သုန္ဒရိကာ ပယာဂါ ဗာဟုကာ န ကိဉ္စိ ကရောန္တိ၊ တထာ အဓိကက္ကာဒယောပီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.
ဝေရိန္တိ ပါဏာတိပါတာဒိပဉ္စဝေရသမန္နာဂတံ. ကတကိဗ္ဗိသန္တိ ကတလုဒ္ဒကမ္မံ. န ဟိ နံ သောဓယေတိ သုန္ဒရိကာ ဝါ ပယာဂါ ဝါ ဗာဟုကာ ဝါ န သောဓယေ၊ န သောဓေတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပါပကမ္မိနန္တိ ပါပကေဟိ ဝေရကိဗ္ဗိသကမ္မေဟိ ယုတ္တံ၊ လာမကကမ္မေ ယုတ္တံ ဝါ ဝေရကိဗ္ဗိသဘာဝံ အပ္ပတ္တေဟိ ခုဒ္ဒကေဟိပိ ပါပေဟိ ယုတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.
သုဒ္ဓဿာတိ နိက္ကိလေသဿ. သဒါ ဖဂ္ဂူတိ နိစ္စမ္ပိ ဖဂ္ဂုနီနက္ခတ္တမေဝ. ဖဂ္ဂုနမာသေ ကိရ ‘‘ဥတ္တရဖဂ္ဂုနဒိဝသေ ယော နှာယတိ၊ သော သံဝစ္ဆရံ ကတပါပံ သောဓေတီ’’တိ ဧဝံ ဒိဋ္ဌိကော သော ဗြာဟ္မဏော၊ တေနဿ ဘဂဝါ တံ ဒိဋ္ဌိံ ပဋိဟနန္တော အာဟ ‘‘သုဒ္ဓဿ ဝေ သဒါ ဖဂ္ဂူ’’တိ. နိက္ကိလေသဿ နိစ္စံ ဖဂ္ဂုနီနက္ခတ္တံ၊ ဣတရော ကိံ သုဇ္ဈတီတိ? ဥပေါသထော သဒါတိ သုဒ္ဓဿ စ စာတုဒ္ဒသပန္နရသာဒီသု ဥပေါသထင်္ဂါနိ အသမာဒိယတောပိ နိစ္စမေဝ ဥပေါသထော. သုဒ္ဓဿ သုစိကမ္မဿာတိ နိက္ကိလေသတာယ သုဒ္ဓဿ သုစီဟိ စ ကာယကမ္မာဒီဟိ သမန္နာဂတဿ. သဒါ သမ္ပဇ္ဇတေ ဝတန္တိ ဤဒိသဿ စ ကုသလူပသဉှိတံ ဝတသမာဒါနမ္ပိ နိစ္စံ သမ္ပန္နမေဝ ဟောတီတိ. ဣဓေဝ သိနာဟီတိ ဣမသ္မိံယေဝ မမ သာသနေ သိနာဟိ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ? ‘‘သစေ အဇ္ဈတ္တိကကိလေသမလပ္ပဝါဟနံ ဣစ္ဆသိ၊ ဣဓေဝ မမ သာသနေ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂသလိလေန သိနာဟိ၊ အညတြ ဟိ ဣဒံ နတ္ထီ’’တိ.
ဣဒါနိဿ သပ္ပါယဒေသနာဝသေန တီသုပိ ဒွါရေသု သုဒ္ဓိံ ဒဿေန္တော သဗ္ဗဘူတေသု ကရောဟိ ခေမတန္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ခေမတန္တိ အဘယံ ဟိတဘာဝံ၊ မေတ္တန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧတေနဿ မနောဒွါရသုဒ္ဓိ ဒဿိတာ ဟောတိ.
သစေ မုသာ န ဘဏသီတိ ဧတေနဿ ဝစီဒွါရသုဒ္ဓိ. သစေ ပါဏံ န ဟိံသသိ သစေ အဒိန္နံ နာဒိယသီတိ ဧတေဟိ ကာယဒွါရသုဒ္ဓိ. သဒ္ဒဟာနော အမစ္ဆရီတိ ဧတေဟိ ပန နံ ဧဝံ ပရိသုဒ္ဓဒွါရံ သဒ္ဓါသမ္ပဒါယ စာဂသမ္ပဒါယ စ နိယောဇေသိ. ကိံ ကာဟသိ ဂယံ ဂန္တွာ၊ ဥဒပါနောပိ တေ ဂယာတိ အယံ ပန ဥပဍ္ဎဂါထာ၊ သစေ သဗ္ဗဘူတေသု ခေမတံ ကရိဿသိ၊ မုသာ န ဘဏိဿသိ၊ ပါဏံ န ဟနိဿသိ၊ အဒိန္နံ နာဒိယိဿသိ၊ သဒ္ဓဟာနော အမစ္ဆရီ ဘဝိဿသိ၊ ကိံ ကာဟသိ ဂယံ ဂန္တွာ ဥဒပါနောပိ တေ ဂယာ၊ ဂယာယပိ ဟိ တေ နှာယန္တဿ ဥဒပါနေပိ ဣမာယ ဧဝ ပဋိပတ္တိယာ ကိလေသသုဒ္ဓိ၊ သရီရမလသုဒ္ဓိ ပန ဥဘယတ္ထ သမာတိ ဧဝံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ယသ္မာ စ လောကေ ဂယာ သမ္မတတရာ၊ တသ္မာ တဿ ဘဂဝါ ‘‘ဂစ္ဆတိ ပန ဘဝံ ဂေါတမော ဗာဟုက’’န္တိ ပုဋ္ဌောပိ ‘‘ကိံ ကာဟသိ ဗာဟုကံ ဂန္တွာ’’တိ အဝတွာ ‘‘ကိံ ကာဟသိ ဂယံ ဂန္တွာ’’တိ အာဟာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
၈၀. ဧဝံ ဝုတ္တေတိ ဧဝမာဒိ ဘယဘေရဝေ ဝုတ္တတ္တာ ပါကဋမေဝ. ဧကော ဝူပကဋ္ဌောတိအာဒီသု ပန ဧကော ကာယဝိဝေကေန. ဝူပကဋ္ဌော စိတ္တဝိဝေကေန. အပ္ပမတ္တော ကမ္မဋ္ဌာနေ သတိ အဝိဇဟနေန. အာတာပီ ကာယိကစေတသိကဝီရိယသင်္ခါတေန အာတာပေန. ပဟိတတ္တော ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခတာယ. ဝိဟရန္တော အညတရဣရိယာပထဝိဟာရေန. နစိရဿေဝါတိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပါဒါယ ဝုစ္စတိ. ကုလပုတ္တာတိ ဒုဝိဓာ ကုလပုတ္တာ ဇာတိကုလပုတ္တာ စ အာစာရကုလပုတ္တာ စ၊ အယံ ပန ဥဘယထာပိ ကုလပုတ္တော. အဂါရသ္မာတိ ဃရာ. အဂါရဿ ဟိတံ အဂါရိယံ၊ ကသိဂေါရက္ခာဒိကုဋုမ္ဗပေါသနကမ္မံ ဝုစ္စတိ၊ နတ္ထိ ဧတ္ထ အဂါရိယန္တိ အနဂါရိယံ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇာယေတံ အဓိဝစနံ. ပဗ္ဗဇန္တီတိ ဥပဂစ္ဆန္တိ ဥပသင်္ကမန္တိ. တဒနုတ္တရန္တိ တံ အနုတ္တရံ. ဗြဟ္မစရိယပရိယောသာနန္တိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ ပရိယောသာနံ၊ အရဟတ္တဖလန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဿ ဟိ အတ္ထာယ ကုလပုတ္တာ ပဗ္ဗဇန္တိ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ တသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာတိ အတ္တနာယေဝ ပညာယ ပစ္စက္ခံ ကတွာ၊ အပရပ္ပစ္စယံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟာသီတိ ပါပုဏိတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟာသီတိ၊ ဧဝံ ဝိဟရန္တော စ ခီဏာ ဇာတိ။ပေ။ အဗ္ဘညာသိ. ဧတေနဿ ပစ္စဝေက္ခဏဘူမိံ ဒဿေတိ.
ကတမာ ပနဿ ဇာတိ ခီဏာ? ကထဉ္စ နံ အဗ္ဘညာသီတိ? ဝုစ္စတေ၊ ကာမဉ္စေတံ ဘယဘေရဝေပိ ဝုတ္တံ၊ တထာပိ နံ ဣဓ ပဌမပုရိသဝသေန ယောဇနာနယဿ ဒဿနတ္ထံ ပုန သင်္ခေပတော ဘဏာမ. န တာဝဿ အတီတာ ဇာတိ ခီဏာ၊ ပုဗ္ဗေဝ ခီဏတ္တာ. န အနာဂတာ၊ တတ္ထ ဝါယာမာဘာဝတော. န ပစ္စုပ္ပန္နာ၊ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ. မဂ္ဂဿ ပန အဘာဝိတတ္တာ ယာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ ဧကစတုပဉ္စဝေါကာရဘဝေသု ဧကစတုပဉ္စက္ခန္ဓပ္ပဘေဒါ ဇာတိ၊ သာ မဂ္ဂဿ ဘာဝိတတ္တာ အနုပ္ပါဒဓမ္မတံ အာပဇ္ဇနေန ခီဏာ၊ တံ သော မဂ္ဂဘာဝနာယ ပဟီနကိလေသေ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ကိလေသာဘာဝေ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ ကမ္မံ အာယတိံ အပ္ပဋိသန္ဓိကံ ဟောတီတိ ဇာနန္တော ဇာနာတိ.
ဝုသိတန္တိ ဝုတ္ထံ ပရိဝုတ္ထံ၊ ကတံ စရိတံ နိဋ္ဌာပိတန္တိ အတ္ထော. ဗြဟ္မစရိယန္တိ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ. ကတံ ကရဏီယန္တိ စတူသု သစ္စေသု စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ပရိညာပဟာနသစ္ဆိကိရိယဘာဝနာဝသေန သောဠသဝိဓမ္ပိ ကိစ္စံ နိဋ္ဌာပိတန္တိ အတ္ထော. နာပရံ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ဣဒါနိ ပုနဣတ္ထဘာဝါယ ဧဝံသောဠသကိစ္စဘာဝါယ၊ ကိလေသက္ခယာယ ဝါ မဂ္ဂဘာဝနာ နတ္ထီတိ. အထ ဝါ၊ ဣတ္ထတ္တာယာတိ ဣတ္ထဘာဝတော ဣမသ္မာ ဧဝံပကာရာ ဣဒါနိ ဝတ္တမာနက္ခန္ဓသန္တာနာ အပရံ ခန္ဓသန္တာနံ နတ္ထိ. ဣမေ ပန ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိညာတာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဆိန္နမူလကော ရုက္ခော ဝိယာတိ အဗ္ဘညာသိ. အညတရောတိ ဧကော. အရဟတန္တိ အရဟန္တာနံ၊ ဘဂဝတော သာဝကာနံ အရဟတံ အဗ္ဘန္တရော အဟောသီတိ.
ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ
ဝတ္ထသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.