၆. အာကင်္ခေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၄. ဧဝံ မေ သုတန္တိ အာကင်္ခေယျသုတ္တံ. တတ္ထ သမ္ပန္နသီလာတိ တိဝိဓံ သမ္ပန္နံ ပရိပုဏ္ဏသမင်္ဂိမဓုရဝသေန. တတ္ထ –

‘‘သမ္ပန္နံ သာလိကေဒါရံ၊ သုဝါ ဘုဉ္ဇန္တိ ကောသိယ၊

ပဋိဝေဒေမိ တေ ဗြဟ္မေ၊ န နံ ဝါရေတုမုဿဟေ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၄.၁)၊

ဣဒံ ပရိပုဏ္ဏသမ္ပန္နံ နာမ. ‘‘ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရေန ဥပေတော ဟောတိ သမုပေတော ဥပါဂတော သမုပါဂတော ဥပပန္နော သမ္ပန္နော သမန္နာဂတော’’တိ (ဝိဘ. ၅၁၁) ဣဒံ သမင်္ဂိသမ္ပန္နံ နာမ. ‘‘ဣမိဿာ၊ ဘန္တေ၊ မဟာပထဝိယာ ဟေဋ္ဌိမတလံ သမ္ပန္နံ၊ သေယျထာပိ ခုဒ္ဒမဓုံ အနေဠကံ၊ ဧဝမဿာဒ’’န္တိ (ပါရာ. ၁၇) ဣဒံ မဓုရသမ္ပန္နံ နာမ. ဣဓ ပန ပရိပုဏ္ဏသမ္ပန္နမ္ပိ သမင်္ဂိသမ္ပန္နမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ. တသ္မာ သမ္ပန္နသီလာတိ ပရိပုဏ္ဏသီလာ ဟုတွာတိပိ သီလသမင်္ဂိနော ဟုတွာတိပိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိဗ္ဗော. သီလန္တိ ကေနဋ္ဌေန သီလံ? သီလနဋ္ဌေန သီလံ. တဿ ဝိတ္ထာရကထာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တာ.

တတ္ထ ‘‘ပရိပုဏ္ဏသီလာ’’တိ ဣမိနာ အတ္ထေန ခေတ္တဒေါသဝိဂမေန ခေတ္တပါရိပူရီ ဝိယ သီလဒေါသဝိဂမေန သီလပါရိပူရီ ဝုတ္တာ ဟောတိ. ယထာ ဟိ ခေတ္တံ ဗီဇခဏ္ဍံ ဝပ္ပခဏ္ဍံ ဥဒကခဏ္ဍံ ဦသခဏ္ဍန္တိ စတုဒေါသသမန္နာဂတံ အပရိပူရံ ဟောတိ.

တတ္ထ ဗီဇခဏ္ဍံ နာမ ယတ္ထ အန္တရန္တရာ ဗီဇာနိ ခဏ္ဍာနိ ဝါ ပူတီနိ ဝါ ဟောန္တိ၊ တာနိ ယတ္ထ ဝပန္တိ၊ တတ္ထ သဿံ န ဥဋ္ဌေတိ၊ ခေတ္တံ ခဏ္ဍံ ဟောတိ. ဝပ္ပခဏ္ဍံ နာမ ယတ္ထ အကုသလော ဗီဇာနိ ဝပန္တော အန္တရန္တရာ နိပါတေတိ. ဧဝဉှိ သဗ္ဗတ္ထ သဿံ န ဥဋ္ဌေတိ၊ ခေတ္တံ ခဏ္ဍံ ဟောတိ. ဥဒကခဏ္ဍံ နာမ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဥဒကံ အတိဗဟု ဝါ န ဝါ ဟောတိ၊ တတြာပိ ဟိ သဿာနိ န ဥဋ္ဌေန္တိ၊ ခေတ္တံ ခဏ္ဍံ ဟောတိ. ဦသခဏ္ဍံ နာမ ယတ္ထ ကဿကော ကိသ္မိဉ္စိ ပဒေသေ နင်္ဂလေန ဘူမိံ စတ္တာရော ပဉ္စ ဝါရေ ကသန္တော အတိဂမ္ဘီရံ ကရောတိ၊ တတော ဦသံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တတြာပိ ဟိ သဿံ န ဥဋ္ဌေတိ၊ ခေတ္တံ ခဏ္ဍံ ဟောတိ၊ တာဒိသဉ္စ ခေတ္တံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ န မဟာနိသံသံ၊ တတြာပိ ဟိ ဗဟုမ္ပိ ဝပိတွာ အပ္ပံ လဘတိ. ဣမေသံ ပန စတုန္နံ ဒေါသာနံ ဝိဂမာ ခေတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ. တာဒိသဉ္စ ခေတ္တံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ. ဧဝမေဝ ခဏ္ဍံ ဆိဒ္ဒံ သဗလံ ကမ္မာသန္တိ စတုဒေါသသမန္နာဂတံ သီလံ အပရိပူရံ ဟောတိ. တာဒိသဉ္စ သီလံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ၊ န မဟာနိသံသံ. ဣမေသံ ပန စတုန္နံ ဒေါသာနံ ဝိဂမာ သီလခေတ္တံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ၊ တာဒိသဉ္စ သီလံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ မဟာနိသံသံ.

‘‘သီလသမင်္ဂိနော’’တိ ဣမိနာ ပနတ္ထေန သီလေန သမင်္ဂိဘူတာ သမောဓာနံ ဂတာ သမန္နာဂတာ ဟုတွာ ဝိဟရထာတိ ဣဒမေဝ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ သမ္ပန္နသီလတာ ဟောတိ သီလဝိပတ္တိယာ စ အာဒီနဝဒဿနေန သီလသမ္ပတ္တိယာ စ အာနိသံသဒဿနေန. တဒုဘယမ္ပိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတံ.

တတ္ထ ‘‘သမ္ပန္နသီလာ’’တိ ဧတ္တာဝတာ ကိရ ဘဂဝါ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘‘ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာ’’တိ ဣမိနာ တတ္ထ ဇေဋ္ဌကသီလံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေသီတိ ဒီပဝိဟာရဝါသီ သုမနတ္ထေရော အာဟ. အန္တေဝါသိကော ပနဿ တေပိဋကစူဠနာဂတ္ထေရော အာဟ – ဥဘယတ္ထာပိ ပါတိမောက္ခသံဝရော ဘဂဝတာ ဝုတ္တော၊ ပါတိမောက္ခသံဝရောယေဝ ဟိ သီလံ. ဣတရာနိ ပန တီဏိ သီလန္တိ ဝုတ္တဋ္ဌာနံ နာမ အတ္ထီတိ အနနုဇာနန္တော ဝတွာ အာဟ – ‘‘ဣန္ဒြိယသံဝရော နာမ ဆဒွါရရက္ခာမတ္တကမေဝ၊ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိ ဓမ္မေန သမေန ပစ္စယုပ္ပတ္တိမတ္တကံ၊ ပစ္စယနိဿိတံ ပဋိလဒ္ဓပစ္စယေ ဣဒမတ္ထန္တိ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပရိဘုဉ္ဇနမတ္တကံ. နိပ္ပရိယာယေန ပါတိမောက္ခသံဝရောဝ သီလံ. ယဿ သော ဘိန္နော၊ အယံ ဆိန္နသီသော ဝိယ ပုရိသော ဟတ္ထပါဒေ သေသာနိ ရက္ခိဿတီတိ န ဝတ္တဗ္ဗော. ယဿ ပန သော အရောဂေါ၊ အယံ အစ္ဆိန္နသီသော ဝိယ ပုရိသော ဇီဝိတံ သေသာနိ ပုန ပါကတိကာနိ ကတွာ ရက္ခိတုံ သက္ကောတိ. တသ္မာ ‘သမ္ပန္နသီလာ’တိ ဣမိနာ ပါတိမောက္ခသံဝရံ ဥဒ္ဒိသိတွာ ‘သမ္ပန္နပါတိမောက္ခာ’တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ ဝတွာ တံ ဝိတ္ထာရေတွာ ဒဿေန္တော ‘ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာ’တိအာဒိမာဟာ’’တိ.

တတ္ထ ပါတိမောက္ခသံဝရသံဝုတာတိ ပါတိမောက္ခသံဝရေန သမန္နာဂတာ. အာစာရဂေါစရသမ္ပန္နာတိ အာစာရေန စ ဂေါစရေန စ သမ္ပန္နာ. အဏုမတ္တေသူတိ အပ္ပမတ္တကေသု. ဝဇ္ဇေသူတိ အကုသလဓမ္မေသု. ဘယဒဿာဝီတိ ဘယဒဿိနော. သမာဒါယာတိ သမ္မာ အာဒိယိတွာ. သိက္ခထ သိက္ခာပဒေသူတိ သိက္ခာပဒေသု တံ တံ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယိတွာ သိက္ခထ. အပိစ သမာဒါယ သိက္ခထ သိက္ခာပဒေသူတိ ယံကိဉ္စိ သိက္ခာကောဋ္ဌာသေသု သိက္ခိတဗ္ဗံ ကာယိကံ ဝါစသိကဉ္စ၊ တံ သဗ္ဗံ သမာဒါယ သိက္ခထာတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရတော ပန သဗ္ဗာနေတာနိ ပါတိမောက္ခသံဝရာဒီနိ ပဒါနိ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တာနိ.

၆၅. အာကင်္ခေယျ စေတိ ဣဒံ ကသ္မာ အာရဒ္ဓံ? သီလာနိသံသဒဿနတ္ထံ. သစေပိ အစိရပဗ္ဗဇိတာနံ ဝါ ဒုပ္ပညာနံ ဝါ ဧဝမဿ ‘‘ဘဂဝါ သီလံ ပူရေထာတိ ဝဒတိ၊ ကော နု ခေါ သီလပူရဏေ အာနိသံသော၊ ကော ဝိသေသော၊ ကာ ဝဍ္ဎီ’’တိ? တေသံ သတ္တရသ အာနိသံသေ ဒဿေတုံ ဧဝမာဟ. အပ္ပေဝ နာမ ဧတံ သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယမနာပတာဒိအာသဝက္ခယပရိယောသာနံ အာနိသံသံ သုတွာပိ သီလံ ပရိပူရေယျုန္တိ. ဝိသကဏ္ဋကဝါဏိဇော ဝိယ. ဝိသကဏ္ဋကဝါဏိဇော နာမ ဂုဠဝါဏိဇော ဝုစ္စတိ.

သော ကိရ ဂုဠဖာဏိတခဏ္ဍသက္ခရာဒီနိ သကဋေနာဒါယ ပစ္စန္တဂါမံ ဂန္တွာ ‘‘ဝိသကဏ္ဋကံ ဂဏှထ၊ ဝိသကဏ္ဋကံ ဂဏှထာ’’တိ ဥဂ္ဃေါသေသိ. တံ သုတွာ ဂါမိကာ ‘‘ဝိသံ နာမ ကက္ခဠံ၊ ယော နံ ခါဒတိ၊ သော မရတိ၊ ကဏ္ဋကမ္ပိ ဝိဇ္ဈိတွာ မာရေတိ၊ ဥဘောပေတေ ကက္ခဠာ၊ ကော ဧတ္ထ အာနိသံသော’’တိ ဂေဟဒွါရာနိ ထကေသုံ၊ ဒါရကေ စ ပလာပေသုံ. တံ ဒိသွာ ဝါဏိဇော ‘‘အဝေါဟာရကုသလာ ဣမေ ဂါမိကာ၊ ဟန္ဒ နေ ဥပါယေန ဂဏှာပေမီ’’တိ ‘‘အတိမဓုရံ ဂဏှထ၊ အတိသာဒုံ ဂဏှထ၊ ဂုဠံ ဖာဏိတံ သက္ခရံ သမဂ္ဃံ လဗ္ဘတိ၊ ကူဋမာသကကူဋကဟာပဏာဒီဟိပိ လဗ္ဘတီ’’တိ ဥဂ္ဃေါသေသိ. တံ သုတွာ ဂါမိကာ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ အာဂန္တွာ ဗဟုမ္ပိ မူလံ ဒတွာ ဂဟေသုံ. တတ္ထ ဝါဏိဇဿ ‘‘ဝိသကဏ္ဋကံ ဂဏှထာ’’တိ ဥဂ္ဃေါသနံ ဝိယ ဘဂဝတော ‘‘သမ္ပန္နသီလာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထ။ပေ။ သမာဒါယ သိက္ခထ သိက္ခာပဒေသူ’’တိ ဝစနံ. ‘‘ဥဘောပေတေ ကက္ခဠာ၊ ကော ဧတ္ထ အာနိသံသော’’တိ ဂါမိကာနံ စိန္တနံ ဝိယ ဘဂဝါ ‘‘သမ္ပန္နသီလာ ဝိဟရထာ’’တိ အာဟ၊ ‘‘သီလဉ္စ နာမေတံ ကက္ခဠံ ဖရုသံ ခိဍ္ဍာဒိပစ္စနီကံ၊ ကော နု ခေါ သမ္ပန္နသီလာနံ အာနိသံသော’’တိ ဘိက္ခူနံ စိန္တနံ. အထ တဿ ဝါဏိဇဿ ‘‘အတိမဓုရံ ဂဏှထာ’’တိအာဒိဝစနံ ဝိယ ဘဂဝတော ပိယမနာပတာဒိအာသဝက္ခယပရိယောသာနံ သတ္တရသအာနိသံသပ္ပကာသနတ္ထံ ‘‘အာကင်္ခေယျ စေ’’တိအာဒိဝစနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတ္ထ အာကင်္ခေယျ စေတိ ယဒိ အာကင်္ခေယျ ယဒိ ဣစ္ဆေယျ. ပိယော စ အဿန္တိ ပိယစက္ခူဟိ သမ္ပဿိတဗ္ဗော၊ သိနေဟုပ္ပတ္တိယာ ပဒဋ္ဌာနဘူတော ဘဝေယျန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မနာပေါတိ တေသံ မနဝဍ္ဎနကော၊ တေသံ ဝါ မနေန ပတ္တဗ္ဗော၊ မေတ္တစိတ္တေန ဖရိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဂရူတိ တေသံ ဂရုဋ္ဌာနိယော ပါသာဏစ္ဆတ္တသဒိသော. ဘာဝနီယောတိ ‘‘အဒ္ဓါ အယမာယသ္မာ ဇာနံ ဇာနာတိ ပဿံ ပဿတီ’’တိ ဧဝံ သမ္ဘာဝနီယော. သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေသုယေဝ ပရိပူရကာရီ အဿ၊ အနူနေန ပရိပူရိတာကာရေန သမန္နာဂတော ဘဝေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တောတိ အတ္တနော စိတ္တသမထေ ယုတ္တော၊ ဧတ္ထ ဟိ အဇ္ဈတ္တန္တိ ဝါ အတ္တနောတိ ဝါ ဧတံ ဧကတ္ထံ၊ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. ဘုမ္မတ္ထေ ပနေတံ သမထန္တိ ဥပယောဂဝစနံ. အနူတိ ဣမိနာ ဥပသဂ္ဂေန ယောဂေ သိဒ္ဓံ. အနိရာကတဇ္ဈာနောတိ ဗဟိ အနီဟဋဇ္ဈာနော၊ အဝိနာသိတဇ္ဈာနော ဝါ၊ နီဟရဏဝိနာသတ္ထဉှိ ဣဒံ နိရာကရဏံ နာမ. ထမ္ဘံ နိရံကတွာ နိဝါတဝုတ္တီတိအာဒီသု စဿ ပယောဂေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော.

ဝိပဿနာယ သမန္နာဂတောတိ သတ္တဝိဓာယ အနုပဿနာယ ယုတ္တော၊ သတ္တဝိဓာ အနုပဿနာ နာမ အနိစ္စာနုပဿနာ ဒုက္ခာနုပဿနာ အနတ္တာနုပဿနာ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ ဝိရာဂါနုပဿနာ နိရောဓာနုပဿနာ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာတိ. တာ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝိတ္ထာရိတာ. ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာနန္တိ ဝဍ္ဎေတာ သုညာဂါရာနံ၊ ဧတ္ထ စ သမထဝိပဿနာဝသေန ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ရတ္တိန္ဒိဝံ သုညာဂါရံ ပဝိသိတွာ နိသီဒမာနော ဘိက္ခု ‘‘ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာန’’န္တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧကဘူမကာဒိပါသာဒေ ကုရုမာနောပိ ပန နေဝ သုညာဂါရာနံ ဗြူဟေတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ.

ဧတ္တာဝတာ စ ယထာ တဏှာဝိစရိတဒေသနာ ပဌမံ တဏှာဝသေန အာရဒ္ဓါပိ တဏှာပဒဋ္ဌာနတ္တာ မာနဒိဋ္ဌီနံ မာနဒိဋ္ဌိယော ဩသရိတွာ ကမေန ပပဉ္စတ္တယဒေသနာ ဇာတာ၊ ဧဝမယံ ဒေသနာ ပဌမံ အဓိသီလသိက္ခာဝသေန အာရဒ္ဓါပိ သီလပဒဋ္ဌာနတ္တာ သမထဝိပဿနာနံ သမထဝိပဿနာယော ဩသရိတွာ ကမေန သိက္ခတ္တယဒေသနာ ဇာတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧတ္ထ ဟိ ‘‘သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီ’’တိ ဧတ္တာဝတာ အဓိသီလသိက္ခာ ဝုတ္တာ. ‘‘အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တော အနိရာကတဇ္ဈာနော’’တိ ဧတ္တာဝတာ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ ‘‘ဝိပဿနာယ သမန္နာဂတော’’တိ ဧတ္တာဝတာ အဓိပညာသိက္ခာ၊ ‘‘ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာန’’န္တိ ဣမိနာ ပန သမထဝသေန သုညာဂါရဝဍ္ဎနေ အဓိစိတ္တသိက္ခာ၊ ဝိပဿနာဝသေန အဓိပညာသိက္ခာတိ ဧဝံ ဒွေပိ သိက္ခာ သင်္ဂဟေတွာ ဝုတ္တာ. ဧတ္ထ စ ‘‘အဇ္ဈတ္တံ စေတောသမထမနုယုတ္တော အနိရာကတဇ္ဈာနော’’တိ ဣမေဟိ ပဒေဟိ သီလာနုရက္ခိကာ ဧဝ စိတ္တေကဂ္ဂတာ ကထိတာ. ‘‘ဝိပဿနာယာ’’တိ ဣမိနာ ပဒေန သီလာနုရက္ခိကော သင်္ခါရပရိဂ္ဂဟော.

ကထံ စိတ္တေကဂ္ဂတာ သီလမနုရက္ခတိ? ယဿ ဟိ စိတ္တေကဂ္ဂတာ နတ္ထိ၊ သော ဗျာဓိမှိ ဥပ္ပန္နေ ဝိဟညတိ၊ သော ဗျာဓိဝိဟတော ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော သီလံ ဝိနာသေတွာပိ ဗျာဓိဝူပသမံ ကတ္တာ ဟောတိ. ယဿ ပန စိတ္တေကဂ္ဂတာ အတ္ထိ၊ သော တံ ဗျာဓိဒုက္ခံ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ၊ သမာပန္နက္ခဏေ ဒုက္ခံ ဒူရာပကတံ ဟောတိ၊ ဗလဝတရသုခမုပ္ပဇ္ဇတိ. ဧဝံ စိတ္တေကဂ္ဂတာ သီလံ အနုရက္ခတိ.

ကထံ သင်္ခါရပရိဂ္ဂဟော သီလမနုရက္ခတိ? ယဿ ဟိ သင်္ခါရပရိဂ္ဂဟော နတ္ထိ၊ တဿ ‘‘မမ ရူပံ မမ ဝိညာဏ’’န္တိ အတ္တဘာဝေ ဗလဝမမတ္တံ ဟောတိ၊ သော တထာရူပေသု ဒုဗ္ဘိက္ခဗျာဓိဘယာဒီသု သမ္ပတ္တေသု သီလံ ဝိနာသေတွာပိ အတ္တဘာဝံ ပေါသေတာ ဟောတိ. ယဿ ပန သင်္ခါရပရိဂ္ဂဟော အတ္ထိ၊ တဿ အတ္တဘာဝေ ဗလဝမမတ္တံ ဝါ သိနေဟော ဝါ န ဟောတိ၊ သော တထာရူပေသု ဒုဗ္ဘိက္ခဗျာဓိဘယာဒီသု သမ္ပတ္တေသု သစေပိဿ အန္တာနိ ဗဟိ နိက္ခမန္တိ၊ သစေပိ ဥဿုဿတိ ဝိသုဿတိ၊ ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကော ဝါ ဟောတိ သတဓာပိ သဟဿဓာပိ၊ နေဝ သီလံ ဝိနာသေတွာ အတ္တဘာဝံ ပေါသေတာ ဟောတိ. ဧဝံ သင်္ခါရပရိဂ္ဂဟော သီလမနုရက္ခတိ. ‘‘ဗြူဟေတာ သုညာဂါရာန’’န္တိ ဣမိနာ ပန တဿေဝ ဥဘယဿ ဗြူဟနာ ဝဍ္ဎနာ သာတစ္စကိရိယာ ဒဿိတာ.

ဧဝံ ဘဂဝါ ယသ္မာ ‘‘သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယော စဿံ မနာပေါ စ ဂရု စ ဘာဝနီယော စာ’’တိ ဣမေ စတ္တာရော ဓမ္မေ အာကင်္ခန္တေန နတ္ထညံ ကိဉ္စိ ကာတဗ္ဗံ၊ အညဒတ္ထု သီလာဒိဂုဏသမန္နာဂတေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ ဣဒိသော ဟိ သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ ဂရု ဘာဝနီယော. ဝုတ္တမ္ပိ ဟေတံ –

‘‘သီလဒဿနသမ္ပန္နံ၊ ဓမ္မဋ္ဌံ သစ္စဝါဒိနံ၊

အတ္တနော ကမ္မ ကုဗ္ဗာနံ၊ တံ ဇနော ကုရုတေ ပိယ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၂၁၇)၊

တသ္မာ ‘‘အာကင်္ခေယျ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယော စဿံ မနာပေါ စ ဂရု စ ဘာဝနီယော စာတိ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီ။ပေ။ သုညာဂါရာန’’န္တိ ဝတွာ ဣဒါနိ ယသ္မာ ပစ္စယလာဘာဒိံ ပတ္ထယန္တေနာပိ ဣဒမေဝ ကရဏီယံ၊ န အညံ ကိဉ္စိ၊ တသ္မာ ‘‘အာကင်္ခေယျ စေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခု လာဘီ အဿ’’န္တိအာဒိမာဟ. န စေတ္ထ ဘဂဝါ လာဘနိမိတ္တံ သီလာဒိပရိပူရဏံ ကထေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဘဂဝါ ဟိ ဃာသေသနံ ဆိန္နကထော န ဝါစံ ပယုတ္တံ ဘဏေတိ၊ ဧဝံ သာဝကေ ဩဝဒတိ၊ သော ကထံ လာဘနိမိတ္တံ သီလာဒိပရိပူရဏံ ကထေဿတိ၊ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယဝသေန ပနေတံ ဝုတ္တံ. ယေသဉှိ ဧဝံ အဇ္ဈာသယော ဘဝေယျ ‘‘သစေ မယံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ န ကိလမေယျာမ၊ သီလာဒိံ ပူရေတုံ သက္ကုဏေယျာမာ’’တိ၊ တေသံ အဇ္ဈာသယဝသေန ဘဂဝါ ဧဝမာဟ. အပိစ ရသာနိသံသော ဧသ သီလဿ၊ ယဒိဒံ စတ္တာရော ပစ္စယာ နာမ. တထာ ဟိ ပဏ္ဍိတမနုဿာ ကောဋ္ဌာဒီသု ဌပိတံ နီဟရိတွာ ပုတ္တာဒီနမ္ပိ အဒတွာ အတ္တနာပိ အပရိဘုဉ္ဇိတွာ သီလဝန္တာနံ ဒေန္တီတိ သီလဿ သရသာနိသံသဒဿနတ္ထံ ပေတံ ဝုတ္တံ.

တတိယဝါရေ ယေသာဟန္တိ ယေသံ အဟံ. တေသံ တေ ကာရာတိ တေသံ ဒေဝါနံ ဝါ မနုဿာနံ ဝါ တေ မယိ ကတာ ပစ္စယဒါနကာရာ. ဒေဝါပိ ဟိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တာနံ ပစ္စယေ ဒေန္တိ၊ န ကေဝလံ မနုဿာယေဝ၊ သက္ကော ဝိယ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ. မဟပ္ဖလာ မဟာနိသံသာတိ ဥဘယမေတံ အတ္ထတော ဧကံ၊ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. မဟန္တံ ဝါ လောကိယသုခံ ဖလန္တီတိ မဟပ္ဖလာ. မဟတော လောကုတ္တရသုခဿ စ ပစ္စယာ ဟောန္တီတိ မဟာနိသံသာ. သီလာဒိဂုဏယုတ္တဿ ဟိ ကဋစ္ဆုဘိက္ခာပိ ပဉ္စရတနမတ္တာယ ဘူမိယာ ပဏ္ဏသာလာပိ ကတွာ ဒိန္နာ အနေကာနိ ကပ္ပသဟဿာနိ ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတတော ရက္ခတိ၊ ပရိယောသာနေ စ အမတာယ ပရိနိဗ္ဗာနဓာတုယာပစ္စယော ဟောတိ. ‘‘ခီရောဒနံ အဟမဒါသိ’’န္တိအာဒီနိ (ဝိ. ဝ. ၄၁၃) စေတ္ထ ဝတ္ထူနိ၊ သကလမေဝ ဝါ ပေတဝတ္ထု ဝိမာနဝတ္ထု စ သာဓကံ. တသ္မာ ပစ္စယဒါယကေဟိ အတ္တနိ ကတာနံ ကာရာနံ မဟပ္ဖလတံ ဣစ္ဆန္တေနာပိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

စတုတ္ထဝါရေ ဉာတီတိ သဿုသသုရပက္ခိကာ. သာလောဟိတာတိ ဧကလောဟိတသမ္ဗဒ္ဓါ ပီတိပိတာမဟာဒယော. ပေတာတိ ပေစ္စဘာဝံ ဂတာ. ကာလင်္ကတာတိ မတာ. တေသံ တန္တိ တေသံ တံ မယိ ပသန္နစိတ္တတံ ဝါ ပသန္နေန စိတ္တေန အနုဿရဏံ ဝါ. ယဿ ဟိ ဘိက္ခုနော ကာလင်္ကတော ပိတာ ဝါ မာတာ ဝါ ‘‘အမှာကံ ဉာတကော ထေရော သီလဝါ ကလျာဏဓမ္မော’’တိ ပသန္နစိတ္တော ဟုတွာ တံ ဘိက္ခုံ အနုဿရတိ၊ တဿ သော စိတ္တပ္ပသာဒေါပိ တံ အနုဿရဏမတ္တမ္ပိ မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသမေဝ ဟောတိ၊ အနေကာနိ ကပ္ပသတသဟဿာနိ ဒုဂ္ဂတိတော ဝါရေတုံ အန္တေ စ အမတံ ပါပေတုံ သမတ္ထမေဝ ဟောတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ယေ တေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ သီလသမ္ပန္နာ သမာဓိသမ္ပန္နာ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ၊ ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနသမ္ပန္နာ၊ ဒဿနံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟုကာရံ ဝဒါမိ. သဝနံ၊ အနုဿတိံ၊ အနုပဗ္ဗဇ္ဇံ၊ ဥပသင်္ကမနံ၊ ပယိရုပါသနံပါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေသံ ဘိက္ခူနံ ဗဟုကာရံ ဝဒါမီ’’တိ (ဣတိဝု. ၁၀၄). တသ္မာ ဉာတိသာလောဟိတာနံ အတ္တနိ စိတ္တပ္ပသာဒဿ အနုဿတိယာ စ မဟပ္ဖလတံ ဣစ္ဆန္တေနာပိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တေနေဝ၊ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

၆၆. ပဉ္စမဝါရေ အရတိရတိသဟော အဿန္တိ အရတိယာ ရတိယာ စ သဟော အဘိဘဝိတာ အဇ္ဈောတ္ထရိတာ ဘဝေယျံ. ဧတ္ထ စ အရတီတိ အဓိကုသလေသု ဓမ္မေသု ပန္တသေနာသနေသု စ ဥက္ကဏ္ဌာ. ရတီတိ ပဉ္စကာမဂုဏရတိ. န စ မံ အရတိ သဟေယျာတိ မဉ္စ အရတိ န အဘိဘဝေယျ န မဒ္ဒေယျ န အဇ္ဈောတ္ထရေယျ. ဥပ္ပန္နန္တိ ဇာတံ နိဗ္ဗတ္တံ. သီလာဒိဂုဏယုတ္တော ဟိ အရတိဉ္စ ရတိဉ္စ သဟတိ အဇ္ဈောတ္ထရတိ မဒ္ဒိတွာ တိဋ္ဌတိ. တသ္မာ ဤဒိသံ အတ္တာနံ ဣစ္ဆန္တေနာပိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

ဆဋ္ဌဝါရေ ဘယံ စိတ္တုတြာသောပိ အာရမ္မဏမ္ပိ. ဘေရဝံ အာရမ္မဏမေဝ. သေသံ ပဉ္စမဝါရေ ဝုတ္တနယမေဝ. သီလာဒိဂုဏယုတ္တော ဟိ ဘယဘေရဝံ သဟတိ အဇ္ဈောတ္ထရတိ မဒ္ဒိတွာ တိဋ္ဌတိ အရိယကောဋိယဝါသီမဟာဒတ္တတ္ထေရော ဝိယ.

ထေရော ကိရ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နော အညတရံ ပါသာဒိကံ အရညံ ဒိသွာ ‘‘ဣဓေဝဇ္ဇ သမဏဓမ္မံ ကတွာ ဂမိဿာမီ’’တိ မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ သင်္ဃာဋိံ ပညပေတွာ ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိတွာ နိသီဒိ. ရုက္ခဒေဝတာယ ဒါရကာ ထေရဿ သီလတေဇေန သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တာ ဝိဿရမကံသု. ဒေဝတာပိ ရုက္ခံ စာလေသိ. ထေရော အစလောဝ နိသီဒိ. သာ ဒေဝတာ ဓူမာယိ၊ ပဇ္ဇလိ၊ နေဝ သက္ခိ ထေရံ စာလေတုံ၊ တတော ဥပါသကဝဏ္ဏေနာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ အဋ္ဌာသိ. ‘‘ကော ဧသော’’တိ ဝုတ္တာ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဧတသ္မိံ ရုက္ခေ အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာ’’တိ အဝေါစ. တွံ ဧတေ ဝိကာရေ အကာသီတိ. အာမ ဘန္တေတိ. ကသ္မာတိ စ ဝုတ္တာ အာဟ – ‘‘တုမှာကံ၊ ဘန္တေ၊ သီလတေဇေန ဒါရကာ သကဘာဝေန သဏ္ဌာတုံ အသက္ကောန္တာ ဝိဿရမကံသု၊ သာဟံ တုမှေ ပလာပေတုံ ဧဝမကာသိ’’န္တိ. ထေရော အာဟ – ‘‘အထ ကသ္မာ ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ မာ ဝသထ၊ မယှံ အဖာသူတိ ပဋိကစ္စေဝ နာဝစာသိ. ဣဒါနိ ပန မာ ကိဉ္စိ အဝစ၊ အရိယကောဋိယမဟာဒတ္တော အမနုဿဘယေန ဂတောတိ ဝစနတော လဇ္ဇာမိ၊ တေနာဟံ ဣဓေဝ ဝသိဿံ၊ တွံ ပန အဇ္ဇေကဒိဝသံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝသာဟီ’’တိ. ဧဝံ သီလာဒိဂုဏယုတ္တော ဘယဘေရဝသဟော ဟောတိ. တသ္မာ ဤဒိသမတ္တာနံ ဣစ္ဆန္တေနာပိ သီလာဒိဂုဏယုတ္တေနေဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ.

သတ္တမဝါရေ အာဘိစေတသိကာနန္တိ အဘိစေတောတိ အဘိက္ကန္တံ ဝိသုဒ္ဓစိတ္တံ ဝုစ္စတိ၊ အဓိစိတ္တံ ဝါ၊ အဘိစေတသိ ဇာတာနိ အာဘိစေတသိကာနိ၊ အဘိစေတော သန္နိဿိတာနီတိ ဝါ အာဘိစေတသိကာနိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မေ သုခဝိဟာရာနံ. ဒိဋ္ဌဓမ္မောတိ ပစ္စက္ခော အတ္တဘာဝေါ ဝုစ္စတိ၊ တတ္ထ သုခဝိဟာရဘူတာနန္တိ အတ္ထော၊ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနမေတံ အဓိဝစနံ. တာနိ ဟိ အပ္ပေတွာ နိသိန္နာ ဈာယိနော ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ အသံကိလိဋ္ဌံ နေက္ခမ္မသုခံ ဝိန္ဒန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာနီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. နိကာမလာဘီတိ နိကာမေန လာဘီ အတ္တနော ဣစ္ဆာဝသေန လာဘီ၊ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတုံ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အကိစ္ဆလာဘီတိ သုခေနေဝ ပစ္စနီကဓမ္မေ ဝိက္ခမ္ဘေတွာ သမာပဇ္ဇိတုံ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အကသိရလာဘီတိ အကသိရာနံ ဝိပုလာနံ လာဘီ၊ ယထာပရိစ္ဆေဒေယေဝ ဝုဋ္ဌာတုံ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဧကစ္စော ဟိ လာဘီယေဝ ဟောတိ၊ န ပန သက္ကောတိ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတုံ. ဧကစ္စော သက္ကောတိ တထာ သမာပဇ္ဇိတုံ၊ ပါရိဗန္ဓိကေ ပန ကိစ္ဆေန ဝိက္ခမ္ဘေတိ. ဧကစ္စော တထာ သမာပဇ္ဇတိ၊ ပါရိဗန္ဓိကေ စ အကိစ္ဆေနေဝ ဝိက္ခမ္ဘေတိ၊ န သက္ကောတိ နာဠိကာယန္တံ ဝိယ ယထာပရိစ္ဆေဒေယေဝ စ ဝုဋ္ဌာတုံ. ယော ပန ဣမံ တိဝိဓမ္ပိ သမ္ပဒံ ဣစ္ဆတိ၊ သောပိ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီတိ.

ဧဝံ အဘိညာပါဒကေ ဈာနေ ဝုတ္တေ ကိဉ္စာပိ အဘိညာနံ ဝါရော အာဂတော၊ အထ ခေါ နံ ဘဂဝါ အဂ္ဂဟေတွာဝ ယသ္မာ န ကေဝလံ အဘိညာပါဒကဇ္ဈာနာနိ စ အဘိညာယောယေဝ စ သီလာနံ အာနိသံသော၊ အပိစ ခေါ စတ္တာရိ အာရုပ္ပဈာနာနိပိ တယော စ ဟေဋ္ဌိမာ အရိယမဂ္ဂါ၊ တသ္မာ တံ သဗ္ဗံ ပရိယာဒိယိတွာ ဒဿေတုံ အာကင်္ခေယျ စေ။ပေ။ ယေ တေ သန္တာတိ ဧဝမာဒိမာဟ.

တတ္ထ သန္တာတိ အင်္ဂသန္တတာယ စေဝ အာရမ္မဏသန္တတာယ စ. ဝိမောက္ခာတိ ပစ္စနီကဓမ္မေဟိ ဝိမုတ္တတ္တာ အာရမ္မဏေ စ အဓိမုတ္တတ္တာ. အတိက္ကမ္မ ရူပေတိ ရူပါဝစရဇ္ဈာနေ အတိက္ကမိတွာ၊ ယေ တေ ဝိမောက္ခာ အတိက္ကမ္မ ရူပေ သန္တာတိ ပဒသမ္ဗန္ဓော၊ ဣတရထာ ဟိ အတိက္ကမ္မ ရူပေ ကိံ ကရောတီတိ န ပညာယေယျုံ. အာရုပ္ပါတိ အာရမ္မဏတော စ ဝိပါကတော စ ရူပဝိရဟိတာ. ကာယေန ဖုသိတွာတိ နာမကာယေန ဖုသိတွာ ပါပုဏိတွာ၊ အဓိဂန္တွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တာနမေဝ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ ‘‘ယောပိ ဘိက္ခု ဣမေ ဝိမောက္ခေ ဖုသိတွာ ဝိဟရိတုကာမော၊ သောပိ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီ’’တိ.

၆၇. နဝမဝါရေ တိဏ္ဏံ သံယောဇနာနန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိဝိစိကိစ္ဆာသီလဗ္ဗတပရာမာသသင်္ခါတာနံ တိဏ္ဏံ ဗန္ဓနာနံ. တာနိ ဟိ သံယောဇေန္တိ ခန္ဓဂတိဘဝါဒီဟိ ခန္ဓဂတိဘဝါဒယော၊ ကမ္မံ ဝါ ဖလေန၊ တသ္မာ သံယောဇနာနီတိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဗန္ဓနာနီတိ အတ္ထော. ပရိက္ခယာတိ ပရိက္ခယေန. သောတာပန္နောတိ သောတံ အာပန္နော. သောတောတိ စ မဂ္ဂဿေတံ အဓိဝစနံ. သောတာပန္နောတိ တံသမင်္ဂိပုဂ္ဂလဿ. ယထာဟ ‘‘သောတော သောတောတိ ဟိဒံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ သောတောတိ? အယမေဝ ဟိ၊ ဘန္တေ၊ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. သေယျထိဒံ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ သမ္မာသမာဓီတိ. သောတာပန္နော သောတာပန္နောတိ ဟိဒံ၊ သာရိပုတ္တ၊ ဝုစ္စတိ. ကတမော နု ခေါ၊ သာရိပုတ္တ၊ သောတာပန္နောတိ? ယော ဟိ၊ ဘန္တေ၊ ဣမိနာ အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန သမန္နာဂတော၊ အယံ ဝုစ္စတိ သောတာပန္နော၊ ယောယံ အာယသ္မာ ဧဝံနာမော ဧဝံဂေါတ္တော’’တိ. ဣဓ ပန မဂ္ဂေန ဖလဿ နာမံ ဒိန္နံ၊ တသ္မာ ဖလဋ္ဌော ‘‘သောတာပန္နော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. အဝိနိပါတဓမ္မောတိ ဝိနိပါတေတီတိ ဝိနိပါတော၊ နာဿ ဝိနိပါတော ဓမ္မောတိ အဝိနိပါတဓမ္မော၊ န အတ္တာနံ အပါယေ ဝိနိပါတသဘာဝေါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကသ္မာ? ယေ ဓမ္မာ အပါယဂမနိယာ၊ တေသံ ပဟီနတ္တာ. သမ္ဗောဓိ ပရံ အယနံ ဂတိ အဿာတိ သမ္ဗောဓိပရာယဏော၊ ဥပရိမဂ္ဂတ္တယံ အဝဿံ သမ္ပာပကောတိ အတ္ထော. ကသ္မာ? ပဋိလဒ္ဓပဌမမဂ္ဂတ္တာ. သီလေသွေဝါတိ ဤဒိသော ဟောတုကာမောပိ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရဏာရီတိ.

ဒသမဝါရေ ပဌမမဂ္ဂေန ပရိက္ခီဏာနိပိ တီဏိ သံယောဇနာနိ သကဒါဂါမိမဂ္ဂဿ ဝဏ္ဏဘဏနတ္ထံ ဝုတ္တာနိ. ရာဂဒေါသမောဟာနံ တနုတ္တာတိ ဧတေသံ တနုဘာဝေန၊ တနုတ္တကရဏေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တတ္ထ ဒွီဟိ ကာရဏေဟိ တနုတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ အဓိစ္စုပ္ပတ္တိယာ စ ပရိယုဋ္ဌာနမန္ဒတာယ စ. သကဒါဂါမိဿ ဟိ ဝဋ္ဋာနုသာရိမဟာဇနဿေဝ ကိလေသာ အဘိဏှံ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ကဒါစိ ကရဟစိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဝိရဠာကာရာ ဟုတွာ၊ ဝိရဠဝါပိတေ ခေတ္တေ အင်္ကုရာ ဝိယ. ဥပ္ပဇ္ဇမာနာပိ စ ဝဋ္ဋာနုသာရိမဟာဇနဿေဝ မဒ္ဒန္တာ ဖရန္တာ ဆာဒေန္တာ အန္ဓကာရံ ကရောန္တာ န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ မန္ဒမန္ဒာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ တနုကာကာရာ ဟုတွာ၊ အဗ္ဘပဋလမိဝ မက္ခိကာပတ္တမိဝ စ.

တတ္ထ ကေစိ ထေရာ ဘဏန္တိ ‘‘သကဒါဂါမိဿ ကိလေသာ ကိဉ္စာပိ စိရေန ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ ဗဟလာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ တထာ ဟိဿ ပုတ္တာ စ ဓီတရော စ ဒိဿန္တီ’’တိ၊ ဧတံ ပန အပ္ပမာဏံ. ပုတ္တဓီတရော ဟိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂပရာမသနမတ္တေနပိ ဟောန္တီတိ. ဒွီဟိယေဝ ကာရဏေဟိဿ ကိလေသာနံ တနုတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ အဓိစ္စုပ္ပတ္တိယာ စ ပရိယုဋ္ဌာနမန္ဒတာယ စာတိ.

သကဒါဂါမီတိ သကိံ အာဂမနဓမ္မော. သကိဒေဝ ဣမံ လောကံ အာဂန္တွာတိ ဧကဝါရံယေဝ ဣမံ မနုဿလောကံ ပဋိသန္ဓိဝသေန အာဂန္တွာ. ယောပိ ဟိ ဣဓ သကဒါဂါမိမဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ ဣဓေဝ ပရိနိဗ္ဗာတိ၊ သောပိ ဣဓ န ဂဟိတော. ယောပိ ဣဓ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ ဒေဝေသု ဥပပဇ္ဇိတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာတိ. ယောပိ ဒေဝလောကေ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာတိ. ယောပိ ဒေဝလောကေ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ ဣဓေဝ မနုဿလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ပရိနိဗ္ဗာတိ. ယော ပန ဣဓ မဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တော၊ တတ္ထ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ ပုန ဣဓေဝ ဥပပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာတိ၊ အယမိဓ ဂဟိတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုက္ခဿန္တံ ကရေယျန္တိ ဝဋ္ဋဒုက္ခဿ ပရိစ္ဆေဒံ ကရေယျံ. သီလေသွေဝါတိ ဤဒိသော ဟောတုကာမောပိ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီတိ.

ဧကာဒသမဝါရေ ပဉ္စန္နန္တိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ဩရမ္ဘာဂိယာနန္တိ ဩရံ ဝုစ္စတိ ဟေဋ္ဌာ၊ ဟေဋ္ဌာဘာဂိယာနန္တိ အတ္ထော၊ ကာမာဝစရလောကေ ဥပ္ပတ္တိပစ္စယာနန္တိ အဓိပ္ပါယော. သံယောဇနာနန္တိ ဗန္ဓနာနံ၊ တာနိ ကာမရာဂဗျာပါဒသံယောဇနေဟိ သဒ္ဓိံ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တသံယောဇနာနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. ယဿ ဟိ ဧတာနိ အပ္ပဟီနာနိ၊ သော ကိဉ္စာပိ ဘဝဂ္ဂေ ဥပ္ပန္နော ဟောတိ၊ အထ ခေါ အာယုပရိက္ခယာ ကာမာဝစရေ နိဗ္ဗတ္တတိယေဝ၊ ဂိလိတဗလိသမစ္ဆူပမော သွာယံ ပုဂ္ဂလော ဒီဃသုတ္တကေန ပါဒေ ဗဒ္ဓဝိဟင်္ဂူပမော စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တာနမ္ပိ စေတ္ထ ဝစနံ ဝဏ္ဏဘဏနတ္ထမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဩပပါတိကောတိ သေသယောနိပဋိက္ခေပဝစနမေတံ. တတ္ထပရိနိဗ္ဗာယီတိ တတ္ထေဝ ဗြဟ္မလောကေ ပရိနိဗ္ဗာယီ. အနာဝတ္တိဓမ္မော တသ္မာ လောကာတိ တတော ဗြဟ္မလောကာ ပဋိသန္ဓိဝသေန ပုန အနာဝတ္တိသဘာဝေါ. သီလေသွေဝါတိ ဤဒိသော ဟောတုကာမောပိ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီတိ.

၆၈. ဧဝံ အနာဂါမိမဂ္ဂေ ဝုတ္တေ ကိဉ္စာပိ စတုတ္ထမဂ္ဂဿ ဝါရော အာဂတော၊ အထ ခေါ နံ ဘဂဝါ အဂ္ဂဟေတွာဝ ယသ္မာ န ကေဝလာ အာသဝက္ခယာဘိညာ ဧဝ သီလာနံ အာနိသံသော၊ အပိစ ခေါ လောကိယပဉ္စာဘိညာယောပိ၊ တသ္မာ တာပိ ဒဿေတုံ၊ ယသ္မာ စ အာသဝက္ခယေ ကထိတေ ဒေသနာ နိဋ္ဌိတာ ဟောတိ၊ ဧဝဉ္စ သတိ ဣမေသံ ဂုဏာနံ အကထိတတ္တာ အယံ ကထာ မုဏ္ဍာဘိညာကထာ နာမ ဘဝေယျ၊ တသ္မာ စ အဘိညာပါရိပူရိံ ကတွာ ဒဿေတုမ္ပိ၊ ယသ္မာ စ အနာဂါမိမဂ္ဂေ ဌိတဿ သုခေန ဣဒ္ဓိဝိကုပ္ပနာ ဣဇ္ဈတိ၊ သမာဓိပရိဗန္ဓာနံ ကာမရာဂဗျာပါဒါနံ သမူဟတတ္တာ၊ အနာဂါမီ ဟိ သီလေသု စ သမာဓိမှိ စ ပရိပူရကာရီ၊ တသ္မာ ယုတ္တဋ္ဌာနေယေဝ လောကိယာဘိညာယော ဒဿေတုမ္ပိ ‘‘အာကင်္ခေယျ စေ။ပေ။ အနေကဝိဟိတ’’န္တိ ဧဝမာဒိမာဟာတိ အယမနုသန္ဓိ.

တတ္ထ ‘‘အနေကဝိဟိတံ ဣဒ္ဓိဝိဓ’’န္တိအာဒိနာ နယေန အာဂတာနံ ပဉ္စန္နမ္ပိ လောကိယာဘိညာနံ ပါဠိဝဏ္ဏနာ သဒ္ဓိံ ဘာဝနာနယေန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂေ ဝုတ္တာ.

၆၉. ဆဋ္ဌာဘိညာယ အာသဝါနံ ခယာတိ အရဟတ္တမဂ္ဂေန သဗ္ဗကိလေသာနံ ခယာ. အနာသဝန္တိ အာသဝဝိရဟိတံ. စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိန္တိ ဧတ္ထ စေတောဝစနေန အရဟတ္တဖလသမ္ပယုတ္တောဝ သမာဓိ၊ ပညာဝစနေန တံသမ္ပယုတ္တာ ပညာဝ ဝုတ္တာ. တတ္ထ စ သမာဓိ ရာဂတော ဝိမုတ္တတ္တာ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ပညာ အဝိဇ္ဇာယ ဝိမုတ္တတ္တာ ပညာဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဝုတ္တဉ္စေတံ ဘဂဝတာ ‘‘ယော ဟိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမာဓိ၊ တဒဿ သမာဓိန္ဒြိယံ. ယာ ဟိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပညာ၊ တဒဿ ပညိန္ဒြိယံ. ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ရာဂဝိရာဂါ စေတောဝိမုတ္တိ၊ အဝိဇ္ဇာဝိရာဂါ ပညာဝိမုတ္တီ’’တိ၊ အပိစေတ္ထ သမထဖလံ စေတောဝိမုတ္တိ၊ ဝိပဿနာဖလံ ပညာဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတွာတိ အတ္တနောယေဝ ပညာယ ပစ္စက္ခံ ကတွာ၊ အပရပစ္စယေန ဉတွာတိ အတ္ထော. ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရေယျန္တိ ပါပုဏိတွာ သမ္ပာဒေတွာ ဝိဟရေယျံ. သီလေသွေဝါတိ ဧဝံ သဗ္ဗာသဝေ နိဒ္ဓုနိတွာ စေတောဝိမုတ္တိံ ပညာဝိမုတ္တိံ အဓိဂန္တုကာမောပိ သီလေသွေဝဿ ပရိပူရကာရီတိ.

ဧဝံ ဘဂဝါ သီလာနိသံသကထံ ယာဝ အရဟတ္တာ ကထေတွာ ဣဒါနိ သဗ္ဗမ္ပိ တံ သီလာနိသံသံ သမ္ပိဏ္ဍေတွာ ဒဿေန္တော နိဂမနံ အာဟ ‘‘သမ္ပန္နသီလာ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ဣဒမေတံ ပဋိစ္စ ဝုတ္တ’’န္တိ. တဿာယံ သင်္ခေပတ္ထော၊ ‘‘သမ္ပန္နသီလာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထ။ပေ။ သမာဒါယ သိက္ခထ သိက္ခာပဒေသူ’’တိ ဣတိ ယံ တံ မယာ ပုဗ္ဗေ ဧဝံ ဝုတ္တံ၊ ဣဒံ သဗ္ဗမ္ပိ သမ္ပန္နသီလော ဘိက္ခု သဗြဟ္မစာရီနံ ပိယော ဟောတိ မနာပေါ၊ ဂရု ဘာဝနီယော ပစ္စယာနံ လာဘီ၊ ပစ္စယဒါယကာနံ မဟပ္ဖလကရော၊ ပုဗ္ဗဉာတီနံ အနုဿရဏစေတနာယ ဖလမဟတ္တကရော၊ အရတိရတိသဟော၊ ဘယဘေရဝသဟော၊ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနံ အရူပါဝစရဇ္ဈာနာနဉ္စ လာဘီ၊ ဟေဋ္ဌိမာနိ တီဏိ သာမညဖလာနိ ပဉ္စ လောကိယာဘိညာ အာသဝက္ခယဉာဏန္တိ စ ဣမေ စ ဂုဏေ သယံ အဘိညာ သစ္ဆိကတ္တာ ဟောတိ၊ ဧတံ ပဋိစ္စ ဣဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ၊ အတ္တမနာ တေ ဘိက္ခု ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

အာကင်္ခေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.