၅. အနင်္ဂဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၇. ဧဝံ မေ သုတံ။ပေ။ အာယသ္မာ သာရိပုတ္တောတိ အနင်္ဂဏသုတ္တံ. တတြာယံ အနုတ္တာနပဒဝဏ္ဏနာ – ယထာ စေတ္ထ၊ ဧဝံ သဗ္ဗသုတ္တေသု. တသ္မာ ဣတော ပရံ ဧတ္တကမ္ပိ အဝတွာ အပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနံယေဝ ကရိဿာမ.

စတ္တာရောတိ ဂဏနပရိစ္ဆေဒေါ. ပုဂ္ဂလာတိ သတ္တာ နရာ ပေါသာ. ဧတ္တာဝတာ စ ပုဂ္ဂလဝါဒီ မဟာထေရောတိ န ဂဟေတဗ္ဗံ၊ အယဉှိ အာယသ္မာ ဗုဒ္ဓပုတ္တာနံ သေဋ္ဌော၊ သော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဒေသနံ အဝိလောမေန္တောယေဝ ဒေသေတိ.

သမ္မုတိပရမတ္ထဒေသနာကထာဝဏ္ဏနာ

ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဒုဝိဓာ ဒေသနာ သမ္မုတိဒေသနာ၊ ပရမတ္ထဒေသနာ စာတိ. တတ္ထ ပုဂ္ဂလော သတ္တော ဣတ္ထီ ပုရိသော ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏော ဒေဝေါ မာရောတိ ဧဝရူပါ သမ္မုတိဒေသနာ. အနိစ္စံ ဒုက္ခံ အနတ္တာ၊ ခန္ဓာ ဓာတူ အာယတနာနိ သတိပဋ္ဌာနာတိ ဧဝရူပါ ပရမတ္ထဒေသနာ.

တတ္ထ ဘဂဝါ ယေ သမ္မုတိဝသေန ဒေသနံ သုတွာ အတ္ထံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ မောဟံ ပဟာယ ဝိသေသံ အဓိဂန္တုံ သမတ္ထာ၊ တေသံ သမ္မုတိဒေသနံ ဒေသေတိ. ယေ ပန ပရမတ္ထဝသေန ဒေသနံ သုတွာ အတ္ထံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ မောဟံ ပဟာယ ဝိသေသမဓိဂန္တုံ သမတ္ထာ၊ တေသံ ပရမတ္ထဒေသနံ ဒေသေတိ. တတ္ထာယံ ဥပမာ၊ ယထာ ဟိ ဒေသဘာသာကုသလော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ အတ္ထသံဝဏ္ဏနကော အာစရိယော ယေ ဒမိဠဘာသာယ ဝုတ္တေ အတ္ထံ ဇာနန္တိ၊ တေသံ ဒမိဠဘာသာယ အာစိက္ခတိ. ယေ အန္ဓကဘာသာဒီသု အညတရာယ၊ တေသံ တာယ တာယ ဘာသာယ. ဧဝံ တေ မာဏဝကာ ဆေကံ ဗျတ္တံ အာစရိယမာဂမ္မ ခိပ္ပမေဝ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှန္တိ. တတ္ထ အာစရိယော ဝိယ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ. တယော ဝေဒါ ဝိယ ကထေတဗ္ဗဘာဝေန ဌိတာနိ တီဏိ ပိဋကာနိ. ဒေသဘာသာကောသလ္လမိဝ သမ္မုတိပရမတ္ထကောသလ္လံ. နာနာဒေသဘာသာ မာဏဝကာ ဝိယ သမ္မုတိပရမတ္ထဒေသနာပဋိဝိဇ္ဈနသမတ္ထာ ဝေနေယျသတ္တာ. အာစရိယဿ ဒမိဠဘာသာဒိအာစိက္ခနံ ဝိယ ဘဂဝတော သမ္မုတိပရမတ္ထဝသေန ဒေသနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာဟ စေတ္ထ –

‘‘ဒုဝေ သစ္စာနိ အက္ခာသိ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝဒတံ ဝရော၊

သမ္မုတိံ ပရမတ္ထဉ္စ၊ တတိယံ နူပလဗ္ဘတိ.

သင်္ကေတဝစနံ သစ္စံ၊ လောကသမ္မုတိကာရဏာ၊

ပရမတ္ထဝစနံ သစ္စံ၊ ဓမ္မာနံ ဘူတကာရဏာ.

တသ္မာ ဝေါဟာရကုသလဿ၊ လောကနာထဿ သတ္ထုနော၊

သမ္မုတိံ ဝေါဟရန္တဿ၊ မုသာဝါဒေါ န ဇာယတီ’’တိ.

အပိစ အဋ္ဌဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ – ဟိရောတ္တပ္ပဒီပနတ္ထံ၊ ကမ္မဿကတာဒီပနတ္ထံ၊ ပစ္စတ္တပုရိသကာရဒီပနတ္ထံ၊ အာနန္တရိယဒီပနတ္ထံ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရဒီပနတ္ထံ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒီပနတ္ထံ၊ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဒီပနတ္ထံ၊ လောကသမ္မုတိယာ အပ္ပဟာနတ္ထဉ္စာတိ. ‘‘ခန္ဓဓာတုအာယတနာနိ ဟိရီယန္တိ ဩတ္တပ္ပန္တီ’’တိ ဟိ ဝုတ္တေ မဟာဇနော န ဇာနာတိ၊ သမ္မောဟမာပဇ္ဇတိ၊ ပဋိသတ္တု ဟောတိ ‘‘ကိမိဒံ ခန္ဓဓာတုအာယတနာနိ ဟိရီယန္တိ ဩတ္တပ္ပန္တိ နာမာ’’တိ. ‘‘ဣတ္ထီ ဟိရီယတိ ဩတ္တပ္ပတိ ပုရိသော ခတ္တိယော ဗြာဟ္မဏော ဒေဝေါ မာရော’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဇာနာတိ၊ န သမ္မောဟမာပဇ္ဇတိ၊ န ပဋိသတ္တု ဟောတိ. တသ္မာ ဘဂဝါ ဟိရောတ္တပ္ပဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ.

‘‘ခန္ဓာ ကမ္မဿကာ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ ဘဂဝါ ကမ္မဿကတာဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ.

‘‘ဝေဠုဝနာဒယော မဟာဝိဟာရာ ခန္ဓေဟိ ကာရာပိတာ ဓာတူဟိ အာယတနေဟီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ ဘဂဝါ ပစ္စတ္တပုရိသကာရဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ.

‘‘ခန္ဓာ မာတရံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေန္တိ ပိတရံ အရဟန္တံ ရုဟိရုပ္ပါဒကမ္မံ ကရောန္တိ၊ သံဃဘေဒကမ္မံ ကရောန္တိ၊ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ ဘဂဝါ အာနန္တရိယဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ. ‘‘ခန္ဓာ မေတ္တာယန္တိ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ ဘဂဝါ ဗြဟ္မဝိဟာရဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ.

‘‘ခန္ဓာ ပုဗ္ဗေနိဝါသမနုဿရန္တိ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. တသ္မာ ဘဂဝါ ပုဗ္ဗေနိဝါသဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ. ‘‘ခန္ဓာ ဒါနံ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ ဓာတုယော အာယတနာနီ’’တိ ဝုတ္တေပိ မဟာဇနော န ဇာနာတိ၊ သမ္မောဟမာပဇ္ဇတိ၊ ပဋိသတ္တု ဟောတိ ‘‘ကိမိဒံ ခန္ဓဓာတုအာယတနာနိ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ နာမာ’’တိ. ‘‘ပုဂ္ဂလာ ပဋိဂ္ဂဏှန္တိ သီလဝန္တော ကလျာဏဓမ္မာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ဇာနာတိ၊ န သမ္မောဟမာပဇ္ဇတိ၊ န ပဋိသတ္တု ဟောတိ. တသ္မာ ဘဂဝါ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိဒီပနတ္ထံ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ.

လောကသမ္မုတိဉ္စ ဗုဒ္ဓါ ဘဂဝန္တော နပ္ပဇဟန္တိ၊ လောကသမညာယ လောကနိရုတ္တိယံ လောကာဘိလာပေ ဌိတာယေဝ ဓမ္မံ ဒေသေန္တိ. တသ္မာ ဘဂဝါ လောကသမ္မုတိယာ အပ္ပဟာနတ္ထမ္ပိ ပုဂ္ဂလကထံ ကထေတိ. တသ္မာ အယမ္ပိ အာယသ္မာ လောကဝေါဟာရကုသလတာယ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဒေသနံ အဝိလောမေန္တော လောကသမ္မုတိယံ ဌတွာဝ စတ္တာရောမေ၊ အာဝုသော၊ ပုဂ္ဂလာတိ အာဟ. တသ္မာ ဧတ္ထ ပရမတ္ထဝသေန အဂ္ဂဟေတွာ သမ္မုတိဝသေနေဝ ပုဂ္ဂလော ဝေဒိတဗ္ဗော.

သန္တော သံဝိဇ္ဇမာနာတိ လောကသင်္ကေတဝသေန အတ္ထိ ဥပလဗ္ဘမာနာ. လောကသ္မိန္တိ သတ္တလောကေ. သာင်္ဂဏောဝ သမာနောတိအာဒီသု ပန အင်္ဂဏန္တိ ကတ္ထစိ ကိလေသာ ဝုစ္စန္တိ. ယထာဟ ‘‘တတ္ထ ကတမာနိ တီဏိ အင်္ဂဏာနိ? ရာဂေါ အင်္ဂဏံ၊ ဒေါသော အင်္ဂဏံ၊ မောဟော အင်္ဂဏ’’န္တိ (ဝိဘ. ၉၂၄). ကတ္ထစိ ယံကိဉ္စိ မလံ ဝါ ပင်္ကော ဝါ၊ ယထာဟ ‘‘တဿေဝ ရဇဿ ဝါ အင်္ဂဏဿ ဝါ ပဟာနာယ ဝါယမတီ’’တိ. ကတ္ထစိ တထာရူပေါ ဘူမိဘာဂေါ၊ သော ဗောဓိယင်္ဂဏံ စေတိယင်္ဂဏန္တိအာဒီနံ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဣဓ ပန နာနပ္ပကာရာ တိဗ္ဗကိလေသာ ‘‘အင်္ဂဏ’’န္တိ အဓိပ္ပေတာ. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ ‘‘ပါပကာနံ ခေါ ဧတံ၊ အာဝုသော၊ အကုသလာနံ ဣစ္ဆာဝစရာနံ အဓိဝစနံ၊ ယဒိဒံ အင်္ဂဏ’’န္တိ (မ. နိ. ၁.၆၀). သဟ အင်္ဂဏေန သာင်္ဂဏော.

သာင်္ဂဏောဝ သမာနောတိ သကိလေသောယေဝ သန္တော. အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ အင်္ဂဏန္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတီတိ မယှံ အတ္တနော စိတ္တသန္တာနေ ကိလေသော အတ္ထီတိပိ န ဇာနာတိ. ‘‘ဣမေ ကိလေသာ နာမ ကက္ခဠာ ဝါဠာ ဇဟိတဗ္ဗာ န ဂဟိတဗ္ဗာ ဝိသဒုဋ္ဌသလ္လသဒိသာ’’တိ ဧဝံ ယာထာဝသရသတောပိ န ဇာနာတိ. ယော အတ္ထီတိ စ ဇာနာတိ၊ ဧဝဉ္စ ဇာနာတိ. သော ‘‘အတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ အင်္ဂဏန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ယဿ ပန န စ မဂ္ဂေန သမူဟတာ ကိလေသာ၊ န စ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ယေန ဝါ တေန ဝါ ဝါရိတတ္တာ၊ အယမိဓ အနင်္ဂဏောတိ အဓိပ္ပေတော. နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ အင်္ဂဏန္တိ ယထာဘူတံ နပ္ပဇာနာတီတိ ‘‘မယှံ ကိလေသာ ယေန ဝါ တေန ဝါ ဝါရိတတ္တာ နတ္ထိ၊ န မဂ္ဂေန သမူဟတတ္တာ’’တိ န ဇာနာတိ၊ ‘‘တေ ဥပ္ပဇ္ဇမာနာ မဟာအနတ္ထံ ကရိဿန္တိ ကက္ခဠာ ဝါဠာ ဝိသဒုဋ္ဌသလ္လသဒိသာ’’တိ ဧဝံ ယာထာဝသရသတောပိ န ဇာနာတိ. ယော ပန ‘‘ဣမိနာ ကာရဏေန နတ္ထီ’’တိ စ ဇာနာတိ၊ ဧဝဉ္စ ဇာနာတိ၊ သော ‘‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ အင်္ဂဏန္တိ ယထာဘူတံ ပဇာနာတီ’’တိ ဝုစ္စတိ. တတြာတိ တေသု စတူသု ပုဂ္ဂလေသု၊ တေသု ဝါ ဒွီသု သာင်္ဂဏေသု၊ ယွာယန္တိ ယော အယံ၊ ယာယန္တိပိ ပါဌော.

၅၈. ကော နု ခေါ၊ အာဝုသော၊ သာရိပုတ္တ၊ ဟေတု ကော ပစ္စယောတိ ဥဘယေနာပိ ကာရဏမေဝ ပုစ္ဆတိ. ယေနိမေသန္တိ ယေန ဟေတုနာ ယေန ပစ္စယေန ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဧကော သေဋ္ဌပုရိသော ဧကော ဟီနပုရိသောတိ အက္ခာယတိ၊ သော ကော ဟေတု ကော ပစ္စယောတိ ဧဝမေတ္ထ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ‘‘နပ္ပဇာနာတိ ပဇာနာတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ၊ ပဇာနနာ နပ္ပဇာနနာတိ ဣဒမေဝ ဥဘယံ ဟေတု စေဝ ပစ္စယော စ.

၅၉. ထေရော ပန အတ္တနော ဝိစိတြပဋိဘာနတာယ တံ ပါကဋတရံ ကတွာ ဒဿေတုံ ပုန တတြာဝုသောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တဿေတံ ပါဋိကင်္ခန္တိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ဧတံ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗံ. ဣဒမေဝ ဧသ ပါပုဏိဿတိ၊ န အညန္တိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗံ၊ အဝဿံ ဘာဝီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ‘‘န ဆန္ဒံ ဇနေဿတီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တံ အဆန္ဒဇနနာဒိံ သန္ဓာယာဟ.

တတ္ထ စ န ဆန္ဒံ ဇနေဿတီတိ အပ္ပဇာနန္တော တဿ အင်္ဂဏဿ ပဟာနတ္ထံ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒံ န ဇနေဿတိ. န ဝါယမိဿတီတိ တတော ဗလဝတရံ ဝါယာမံ န ကရိဿတိ၊ န ဝီရိယံ အာရဘိဿတီတိ ထာမဂတဝီရိယံ ပန နေဝ အာရဘိဿတိ၊ န ပဝတ္တေဿတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာင်္ဂဏောတိ ဣမေဟိ ရာဂါဒီဟိ အင်္ဂဏေဟိ သာင်္ဂဏော. သံကိလိဋ္ဌစိတ္တောတိ တေဟိယေဝ သုဋ္ဌုတရံ ကိလိဋ္ဌစိတ္တော မလီနစိတ္တော ဝိဗာဓိတစိတ္တော ဥပတာပိတစိတ္တော စ ဟုတွာ. ကာလံ ကရိဿတီတိ မရိဿတိ.

သေယျထာပီတိ ယထာ နာမ. ကံသပါတီတိ ကံသလောဟဘာဇနံ. အာဘတာတိ အာနီတာ. အာပဏာ ဝါ ကမ္မာရကုလာ ဝါတိ အာပဏတော ဝါ ကံသပါတိကာရကာနံ ကမ္မာရာနံ ဃရတော ဝါ. ရဇေနာတိ အာဂန္တုကရဇေန ပံသုအာဒိနာ. မလေနာတိ တတ္ထေဝ ဥဋ္ဌိတေန လောဟမလေန. ပရိယောနဒ္ဓါတိ သဉ္ဆန္နာ. န စေဝ ပရိဘုဉ္ဇေယျုန္တိ ဥဒကခါဒနီယပက္ခိပနာဒီဟိ ပရိဘောဂံ န ကရေယျုံ. န စ ပရိယောဒပေယျုန္တိ ဓောဝနဃံသနာဒီဟိ န ပရိသုဒ္ဓံ ကာရာပေယျုံ. ရဇာပထေတိ ရဇပထေ. အယမေဝ ဝါ ပါဌော၊ ရဇဿ အာဂမနဋ္ဌာနေ ဝါ ဝုဋ္ဌာနုဋ္ဌာနေ ဝါ ဟေဋ္ဌာမဉ္စေ ဝါ ထုသကောဋ္ဌကေ ဝါ ဘာဇနန္တရေ ဝါ၊ ယတ္ထ ရဇေန ဩကိရီယတီတိ အတ္ထော. သံကိလိဋ္ဌတရာ အဿ မလဂ္ဂဟိတာတိ ဧတ္ထ ရဇာပထေ နိက္ခိပနေန သံကိလိဋ္ဌတရာ၊ အပရိဘောဂါပရိယောဒပနေဟိ မလဂ္ဂဟိတတရာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ပဋိပုစ္ဆာဝစနဉ္စေတံ. တေနဿ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော၊ အာဝုသော၊ သာ ကံသပါတိ ဧဝံ ကရီယမာနာ အပရေန ကာလေန သံကိလိဋ္ဌတရာ စ မလဂ္ဂဟိတတရာ စ မတ္တိကပါတီတိ ဝါ ကံသပါတီတိ ဝါ ဣတိပိ ဒုဇ္ဇာနာ ဘဝေယျ နု ခေါ နောတိ၊ ထေရော တံ ပဋိဇာနန္တော အာဟ ‘‘ဧဝမာဝုသော’’တိ. ပုန ဓမ္မသေနာပတိ ဩပမ္မံ သမ္ပဋိပါဒေန္တော၊ ဧဝမေဝ ခေါတိအာဒိမာဟ. တတ္ထေဝံ ဩပမ္မသံသန္ဒနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ကိလိဋ္ဌကံသပါတိသဒိသော သာင်္ဂဏော ပုဂ္ဂလော. သံကိလိဋ္ဌကံသပါတိယာ နပရိဘုဉ္ဇနမာဒိံ ကတွာ ရဇာပထနိက္ခေပေါ ဝိယ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘမာနဿ ဝေဇ္ဇကမ္မာဒီသု ပသုတပုဂ္ဂလသန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇာပဋိလာဘော. သံကိလိဋ္ဌကံသပါတိယာ ပုန သံကိလိဋ္ဌတရဘာဝေါ ဝိယ တဿ ပုဂ္ဂလဿ အနုက္ကမေန အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ အနုသိက္ခတော ဝေဇ္ဇကမ္မာဒိကရဏံ၊ ဧတ္ထ ဌိတဿ သာင်္ဂဏကာလကိရိယာ. အထ ဝါ အနုက္ကမေန ဒုက္ကဋဒုဗ္ဘာသိတဝီတိက္ကမနံ၊ ဧတ္ထ ဌိတဿ သာင်္ဂဏကာလကိရိယာ. အထ ဝါ အနုက္ကမေန ပါစိတ္တိယထုလ္လစ္စယဝီတိက္ကမနံ၊ သံဃာဒိသေသဝီတိက္ကမနံ၊ ပါရာဇိကဝီတိက္ကမနံ၊ မာတုဃာတာဒိအာနန္တရိယကရဏံ၊ ဧတ္ထ ဌိတဿ သာင်္ဂဏကာလကိရိယာတိ.

သံကိလိဋ္ဌစိတ္တော ကာလံ ကရိဿတီတိ ဧတ္ထ စ အကုသလစိတ္တေန ကာလံ ကရိဿတီတိ န ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. သဗ္ဗသတ္တာ ဟိ ပကတိစိတ္တေန ဘဝင်္ဂစိတ္တေနေဝ ကာလံ ကရောန္တိ. အယံ ပန အဝိသောဓေတွာ စိတ္တသန္တာနံ ကာလံ ကရိဿတီတိ ဧတမတ္ထံ သန္ဓာယ ဧဝံ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဒုတိယဝါရေ ပရိယောဒပေယျုန္တိ ဓောဝနဃံသနသဏှဆာရိကာပရိမဇ္ဇနာဒီဟိ ပရိသုဒ္ဓံ အာဒါသမဏ္ဍလသဒိသံ ကရေယျုံ. န စ နံ ရဇာပထေတိ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တပ္ပကာရေ ဌာနေ အနိက္ခိပိတွာ ကရဏ္ဍမဉ္ဇူသာဒီသု ဝါ ဌပေယျုံ၊ ပလိဝေဌေတွာ ဝါ နာဂဒန္တေ လဂေယျုံ. သေသံ ဝုတ္တနယာနုသာရေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ဥပမာသံသန္ဒနာ စေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ကိလိဋ္ဌကံသပါတိသဒိသော သာင်္ဂဏော ဘဗ္ဗပုဂ္ဂလော. ကိလိဋ္ဌကံသပါတိယာ ပရိဘုဉ္ဇနမာဒိံ ကတွာ သုဒ္ဓဋ္ဌာနေ ဌပနံ ဝိယ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘမာနဿ ပေသလဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇ္ဇာပဋိလာဘော. ယေ ဩဝဒန္တိ အနုသာသန္တိ အပ္ပမတ္တကမ္ပိ ပမာဒံ ဒိသွာ ဒဏ္ဍကမ္မံ ကတွာ ပုနပ္ပုနံ သိက္ခာပေန္တိ၊ သံကိလိဋ္ဌကံသပါတိယာ အပရကာလေ ပရိသုဒ္ဓပရိယောဒါတဘာဝေါ ဝိယ တဿ ပုဂ္ဂလဿ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ အနုသိက္ခတော အနုက္ကမေန သမ္မာဝတ္တပဋိပတ္တိ၊ ဧတ္ထ ဌိတဿ အနင်္ဂဏကာလကိရိယာ. အထ ဝါ အနုက္ကမေန ပရိသုဒ္ဓေ သီလေ ပတိဋ္ဌာယ အတ္တနော အနုရူပံ ဗုဒ္ဓဝစနံ ဥဂ္ဂဏှိတွာ ဓုတင်္ဂါနိ သမာဒါယ အတ္တနော အနုကူလကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဂါမန္တသေနာသနဝါသံ မုဉ္စိတွာ ပန္တသေနာသနဝါသော၊ ဧတ္ထ ဌိတဿ အနင်္ဂဏကာလကိရိယာ. အထ ဝါ အနုက္ကမေန ကသိဏပရိကမ္မံ ကတွာ အဋ္ဌသမာပတ္တိနိဗ္ဗတ္တနေန ကိလေသဝိက္ခမ္ဘနံ၊ ဝိပဿနာပါဒကဇ္ဈာနာ ဝုဋ္ဌာယ ဝိပဿနာယ ကိလေသာနံ တဒင်္ဂနိဝါရဏံ၊ သောတာပတ္တိဖလာဓိဂမော။ပေ။ အရဟတ္တသစ္ဆိကိရိယာတိ ဧတ္ထ ဌိတဿ အစ္စန္တံ အနင်္ဂဏကာလကိရိယာ ဧဝ.

တတိယဝါရေ သုဘနိမိတ္တန္တိ ရာဂဋ္ဌာနိယံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ. မနသိ ကရိဿတီတိ တသ္မိံ ဝိပန္နဿတိ တံ နိမိတ္တံ အာဝဇ္ဇိဿတိ. တဿ သုဘနိမိတ္တဿ မနသိကာရာတိ တဿ ပုဂ္ဂလဿ သုဘနိမိတ္တမနသိကာရကာရဏာ. အနုဒ္ဓံသေဿတီတိ ဟိံသိဿတိ အဓိဘဝိဿတိ. ရာဂေါ ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တော ကုသလဝါရံ ပစ္ဆိန္ဒိတွာ သယမေဝ အကုသလဇဝနံ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တော ကုသလစိတ္တံ အနုဒ္ဓံသေတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. သေသံ ဝုတ္တနယာနုသာရေနေဝ ဂဟေတဗ္ဗံ.

ဩပမ္မသံသန္ဒနာ ပနေတ္ထ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ပရိသုဒ္ဓကံသပါတိသဒိသော ပကတိယာ အပ္ပကိလေသော အနင်္ဂဏပုဂ္ဂလော. ပရိသုဒ္ဓကံသပါတိယာ နပရိဘုဉ္ဇနံ အာဒိံ ကတွာ ရဇာပထေ နိက္ခေပေါ ဝိယ တဿ ပုဂ္ဂလဿ ပဗ္ဗဇ္ဇံ လဘမာနဿာတိ ဣတော ပရံ သဗ္ဗံ ပဌမဝါရသဒိသမေဝ.

စတုတ္ထဝါရေ သုဘနိမိတ္တံ န မနသိ ကရိဿတီတိ တသ္မိံ သတိဝိရဟာဘာဝတော တံ နိမိတ္တံ နာဝဇ္ဇိဿတိ၊ သေသံ ဒုတိယဝါရာနုသာရေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ‘‘အယံ ခေါ၊ အာဝုသော’’တိအာဒိ ‘‘ကော နု ခေါ၊ အာဝုသော’’တိအာဒိမှိ ဝုတ္တနယမေဝ.

၆၀. ဣဒါနိ တံ အင်္ဂဏံ နာနပ္ပကာရတော ပါကဋံ ကာရာပေတုကာမေနာယသ္မတာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနေန ‘‘အင်္ဂဏံ အင်္ဂဏ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပုဋ္ဌော တံ ဗျာကရောန္တော ပါပကာနံ ခေါ ဧတံ၊ အာဝုသောတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဣစ္ဆာဝစရာနန္တိ ဣစ္ဆာယ အဝစရာနံ၊ ဣစ္ဆာဝသေန ဩတိဏ္ဏာနံ ပဝတ္တာနံ နာနပ္ပကာရာနံ ကောပအပ္ပစ္စယာနန္တိ အတ္ထော. ယံ ဣဓေကစ္စဿာတိ ယေန ဣဓေကစ္စဿ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇေယျ၊ တံ ဌာနံ တံ ကာရဏံ ဝိဇ္ဇတိ အတ္ထိ၊ ဥပလဗ္ဘတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အာပန္နော အဿန္တိ အာပန္နော ဘဝေယျံ. န စ မံ ဘိက္ခူ ဇာနေယျုန္တိ ဘိက္ခူ စ မံ န ဇာနေယျုံ. ကိံ ပနေတ္ထ ဌာနံ၊ လာဘတ္ထိကတာ. လာဘတ္ထိကော ဟိ ဘိက္ခု ပကတိယာပိ စ ကတပုညော မနုဿေဟိ သက္ကတော ဂရုကတော ဧဝံ စိန္တေတိ ‘‘အာပတ္တိံ အာပန္နံ ဘိက္ခုံ ထေရာ ဉတွာ မဇ္ဈိမာနံ အာရောစေန္တိ၊ တေ နဝကာနံ၊ နဝကာ ဝိဟာရေ ဝိဃာသာဒါဒီနံ၊ တေ ဩဝါဒံ အာဂတာနံ ဘိက္ခုနီနံ၊ ဧဝံ ကမေန စတဿော ပရိသာ ဇာနန္တိ. ဧဝမဿ လာဘန္တရာယော ဟောတိ. အဟော ဝတာဟံ အာပတ္တိဉ္စ ဝတ အာပန္နော အဿံ၊ န စ မံ ဘိက္ခူ ဇာနေယျု’’န္တိ.

ယံ တံ ဘိက္ခုံ ဘိက္ခူ ဇာနေယျုန္တိ ယေန ကာရဏေန တံ ဘိက္ခုံ အညေ ဘိက္ခူ ဇာနေယျုံ၊ တံ ကာရဏံ ဝိဇ္ဇတိ ခေါ ပန အတ္ထိယေဝ၊ နော နတ္ထိ. ထေရာ ဟိ ဉတွာ မဇ္ဈိမာနံ အာရောစေန္တိ. ဧဝံ သော ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန စတူသု ပရိသာသု ပါကဋော ဟောတိ. ဧဝံ ပါကဋော စ အယသာဘိဘူတော ဂါမသတမ္ပိ ပဝိသိတွာ ဥမ္မာရသတေသု ဌာနေသု ဥဉ္ဆိတွာ ယထာဓောတေန ပတ္တေန နိက္ခမတိ. တတော ဇာနန္တိ မံ ဘိက္ခူ အာပတ္တိံ အာပန္နောတိ တေဟိ စမှိ ဧဝံ နာသိတောတိ စိန္တေတွာ၊ ဣတိ သော ကုပိတော ဟောတိ အပ္ပတီတော သော ဣမိနာ ကာရဏေန ကုပိတော စေဝ ဟောတိ ကောဓာဘိဘူတော အပ္ပတီတော စ ဒေါမနဿာဘိဘူတော.

ယော စေဝ ခေါ၊ အာဝုသော၊ ကောပေါ ယော စ အပ္ပစ္စယော ဥဘယမေတံ အင်္ဂဏန္တိ၊ အာဝုသော၊ ယော စာယံ သင်္ခါရက္ခန္ဓသင်္ဂဟိတော ကောပေါ၊ ယော စ ဝေဒနာက္ခန္ဓသင်္ဂဟိတော အပ္ပစ္စယော၊ ဧတံ ဥဘယံ အင်္ဂဏန္တိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဣဒဉ္စ တာဒိသာနံ ပုဂ္ဂလာနံ ဝသေန ဝုတ္တံ. လောဘော ပန ဣမဿ အင်္ဂဏဿ ပုဗ္ဗဘာဂဝသေန၊ မောဟော သမ္ပယောဂဝသေနာပိ ဂဟိတောယေဝ ဟောတိ.

အနုရဟော မန္တိ ပုရိမသဒိသမေဝ ဘိက္ခုံ ဂဟေတွာ ဝိဟာရပစ္စန္တေ သေနာသနံ ပဝေသေတွာ ဒွါရံ ထကေတွာ စောဒေန္တေ ဣစ္ဆတိ. ဌာနံ ခေါ ပနေတန္တိ ဧတံ ကာရဏံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ယံ တံ ဘိက္ခုံ စတုပရိသမဇ္ဈေ အာနေတွာ ဗျတ္တာ ဝိနီတာ ‘‘တယာ အသုကမှိ နာမ ဌာနေ ဝေဇ္ဇကမ္မံ ကတ’’န္တိအာဒိနာ နယေန စောဒေယျုံ. သော စတူသု ပရိသာသု ပါကဋော ဟောတိ. ဧဝံ ပါကဋော စ အယသာဘိဘူတောတိ သဗ္ဗံ ပုရိမသဒိသမေဝ.

သပ္ပဋိပုဂ္ဂလောတိ သမာနော ပုဂ္ဂလော. သမာနောတိ သာပတ္တိကော. ပဋိပုဂ္ဂလောတိ စောဒကော. အယံ သာပတ္တိကေနေဝ စောဒနံ ဣစ္ဆတိ၊ တွမ္ပိ ဣမဉ္စိမဉ္စ အာပတ္တိံ အာပန္နော၊ တံ တာဝ ပဋိကရောဟိ ပစ္ဆာ မံ စောဒေဿသီတိ ဝတ္တုံ သက္ကာတိ မညမာနော. အပိစ ဇာတိအာဒီဟိပိ သမာနော ပုဂ္ဂလော သပ္ပဋိပုဂ္ဂလော. အယဉှိ အတ္တနော ဇာတိယာ ကုလေန ဗာဟုသစ္စေန ဗျတ္တတာယ ဓုတင်္ဂေနာတိ ဧဝမာဒီဟိပိ သမာနေနေဝ စောဒနံ ဣစ္ဆတိ၊ တာဒိသေန ဝုတ္တံ နာတိဒုက္ခံ ဟောတီတိ မညမာနော. အပ္ပဋိပုဂ္ဂလောတိ ဧတ္ထ အယုတ္တော ပဋိပုဂ္ဂလော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော. ဣမေဟိ အာပတ္တာဒီဟိ အသဒိသတ္တာ ပဋိသတ္တု ပဋိသလ္လော စောဒကော ဘဝိတုံ အယုတ္တောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣတိ သော ကုပိတောတိ ဣတိ သော ဣမာယ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလစောဒနာယ ဧဝံ ကုပိတော ဟောတိ.

စတုတ္ထဝါရေ အဟော ဝတာတိ ‘‘အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ ပဏ္ဍိတကာ၊ အဟော ဝတ ရေ အမှာကံ ဗဟုဿုတကာ တေဝိဇ္ဇကာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၂၉၁) ဂရဟာယံ ဒိဿတိ. ‘‘အဟော ဝတ မံ ဒဟရံယေဝ သမာနံ ရဇ္ဇေ အဘိသိဉ္စေယျု’’န္တိ (မဟာဝ. ၅၇) ပတ္ထနာယံ. ဣဓ ပတ္ထနာယမေဝ. ပဋိပုစ္ဆိတွာ ပဋိပုစ္ဆိတွာတိ ပုနပ္ပုနံ ပုစ္ဆိတွာ. အယံ ဘိက္ခု လာဘတ္ထိကော ဘဂဝတော အတ္တာနံ ပဋိပုစ္ဆိတဗ္ဗံ ဣစ္ဆတိ၊ တဉ္စ ခေါ အနုမတိပုစ္ဆာယ၊ နော မဂ္ဂံ ဝါ ဖလံ ဝါ ဝိပဿနံ ဝါ အန္တရံ ကတွာ. အယဉှိ ပဿတိ ဘဂဝန္တံ သာရိပုတ္တာဒယော မဟာထေရေ ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ သာရိပုတ္တ၊ မောဂ္ဂလ္လာန၊ ကဿပ၊ ရာဟုလ စက္ခုံ နိစ္စံ ဝါ အနိစ္စံ ဝါ’’တိ ဧဝံ ပရိသမဇ္ဈေ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ၊ မနုဿေ စ ‘‘တေသ ပဏ္ဍိတာ ထေရာ သတ္ထု စိတ္တံ အာရာဓေန္တီ’’တိ ဝဏ္ဏံ ဘဏန္တေ၊ လာဘသက္ကာရဉ္စ ဥပဟရန္တေ. တသ္မာ တံ လာဘသက္ကာရံ ဣစ္ဆန္တော ဧဝံ စိန္တေတွာ နိခဏိတွာ ဌပိတခါဏု ဝိယ ဘဂဝတော ပုရတောဝ ဟောတိ.

ဣတိ သော ကုပိတောတိ အထ ဘဂဝါ တံ အမနသိကရိတွာဝ အညံ ထေရံ ပဋိပုစ္ဆိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတိ၊ တေန သော ကုပိတော ဟောတိ ဘဂဝတော စ ထေရဿ စ. ကထံ ဘဂဝတော ကုပ္ပတိ? ‘‘အဟံ ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဘုတိ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏတော ဗဟိနိက္ခမနံ န ဇာနာမိ၊ သဗ္ဗကာလံ ဆာယာဝ န ဝိဇဟာမိ၊ မံ နာမ ပုစ္ဆိတွာ ဓမ္မဒေသနာမတ္တမ္ပိ နတ္ထိ. တံမုဟုတ္တံ ဒိဋ္ဌမတ္တကမေဝ ထေရံ ပုစ္ဆိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ ဧဝံ ဘဂဝတော ကုပ္ပတိ. ကထံ ထေရဿ ကုပ္ပတိ? ‘‘အယံ မဟလ္လကတ္ထေရော ဘဂဝတော ပုရတော ခါဏု ဝိယ နိသီဒတိ၊ ကဒါ နု ခေါ ဣမံ ဓမ္မကမ္မိကာ အဘဗ္ဗဋ္ဌာနံ ပါပေတွာ နီဟရိဿန္တိ၊ အယဉှိ ယဒိ ဣမသ္မိံ ဝိဟာရေ န ဘဝေယျ၊ အဝဿံ ဘဂဝါ မယာ သဒ္ဓိံ သလ္လပေယျာ’’တိ ဧဝံ ထေရဿ ကုပ္ပတိ.

ပုရက္ခတွာ ပုရက္ခတွာတိ ပုရတော ပုရတော ကတွာ၊ သမ္ပရိဝါရေတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အယမ္ပိ လာဘတ္ထိကောယေဝ၊ အယဉှိ ပဿတိ ဗဟုဿုတေ ဘိက္ခူ မဟာပရိဝါရေန ဂါမံ ပဝိသန္တေ၊ စေတိယံ ဝန္ဒန္တေ၊ တေသဉ္စ တံ သမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ဥပါသကေ ပသန္နေ ပသန္နာကာရံ ကရောန္တေ. တသ္မာ ဧဝံ ဣစ္ဆတိ. ကုပိတောတိ အယမ္ပိ ဒွီသု ဌာနေသု ကုပ္ပတိ ဘိက္ခူနံ ထေရဿ စ. ကထံ ဘိက္ခူနံ? ‘‘ဣမေ ယဒေဝ မယှံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စီဝရံ ဝါ ပိဏ္ဍပါတော ဝါ၊ တံ ဂဟေတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ မယှံ ပန ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ပိဋ္ဌိတော အာဂစ္ဆန္တောပိ နတ္ထီ’’တိ ဧဝံ ဘိက္ခူနံ ကုပ္ပတိ. ကထံ ထေရဿ? ‘‘ဧသော မဟလ္လကတ္ထေရော တေသု တေသု ဌာနေသု သယမေဝ ပညာယတိ၊ ကုဒါဿု နာမ နံ ဓမ္မကမ္မိကာ နိက္ကဍ္ဎိဿန္တိ၊ ဣမသ္မိံ အသတိ အဝဿံ မံယေဝ ပရိဝါရေဿန္တီ’’တိ.

ဘတ္တဂ္ဂေတိ ဘောဇနဋ္ဌာနေ. အဂ္ဂါသနန္တိ သင်္ဃတ္ထေရာသနံ. အဂ္ဂေါဒကန္တိ ဒက္ခိဏောဒကံ. အဂ္ဂပိဏ္ဍန္တိ သင်္ဃတ္ထေရပိဏ္ဍံ. သဗ္ဗတ္ထ ဝါ အဂ္ဂန္တိ ပဏီတာဓိဝစနမေတံ. တတ္ထ အဟမေဝ လဘေယျန္တိ ဣစ္ဆာ နာတိမဟာသာဝဇ္ဇာ. န အညော ဘိက္ခု လဘေယျာတိ ပန အတိမဟာသာဝဇ္ဇာ. အယမ္ပိ လာဘတ္ထိကော ပါသာဒိကော ဟောတိ စီဝရဓာရဏာဒီဟိ၊ ကဒါစိ ပဗ္ဗဇတိ၊ ကဒါစိ ဝိဗ္ဘမတိ. တေန သော ပုဗ္ဗေ လဒ္ဓပုဗ္ဗံ အာသနာဒိံ ပစ္ဆာ အလဘန္တော ဧဝံ စိန္တေသိ. န သော ဘိက္ခု လဘေယျာတိ န သော ဘိက္ခု ထေရာနံ အဂ္ဂါသနာဒီသု တဒနုသာရေန မဇ္ဈိမာနံ အညေသဉ္စ နဝါနံ ကဒါစိ ယံ ဝါ တံ ဝါ သဗ္ဗနိဟီနံ အာသနာဒိံ လဘတိ. ကုပိတောတိ အယမ္ပိ ဒွီသု ဌာနေသု ကုပ္ပတိ မနုဿာနဉ္စ ထေရာနဉ္စ. ကထံ မနုဿာနံ? ‘‘ဣမေ မင်္ဂလာဒီသု မံ နိဿာယ ဘိက္ခူ လဘန္တိ၊ ဧတေ၊ ‘ဘန္တေ၊ ဧတ္တကေ ဘိက္ခူ ဂဟေတွာ အမှာကံ အနုကမ္ပံ ကရောထာ’တိ ဝဒန္တိ၊ ဣဒါနိ တံမုဟုတ္တံ ဒိဋ္ဌမတ္တကံ မဟလ္လကတ္ထေရံ ဂဟေတွာ ဂတာ၊ ဟောတု ဣဒါနိ၊ နေသံ ကိစ္စေ ဥပ္ပန္နေ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဧဝံ မနုဿာနံ ကုပ္ပတိ. ကထံ ထေရာနံ? ‘‘ဣမေ နာမ ယဒိ န ဘဝေယျုံ၊ မံယေဝ မနုဿာ နိမန္တေယျု’’န္တိ ဧဝံ ထေရာနံ ကုပ္ပတိ.

အနုမောဒေယျန္တိ အနုမောဒနံ ကရေယျံ. အယမ္ပိ လာဘတ္ထိကော ယံ ဝါ တံ ဝါ ခဏ္ဍာနုမောဒနံ ဇာနာတိ၊ ‘‘သော အနုမောဒနဋ္ဌာနေ ဗဟူ မာတုဂါမာ အာဂစ္ဆန္တိ၊ တာ မံ သဉ္ဇာနိတွာ တတော ပဘုတိ ထာလကဘိက္ခံ ဒဿန္တီ’’တိ ပတ္ထေန္တော ဧဝံ စိန္တေသိ. ဌာနန္တိ ဗဟုဿုတာနံ အနုမောဒနာ ဘာရော၊ တေန ဗဟုဿုတော အနုမောဒေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကုပိတောတိ အယမ္ပိ တီသု ဌာနေသု ကုပ္ပတိ မနုဿာနံ ထေရဿ ဓမ္မကထိကဿ စ. ကထံ မနုဿာနံ? ‘‘ဣမေ ပုဗ္ဗေ မံယေဝ ဥပသင်္ကမိတွာ ယာစန္တိ ‘အမှာကံ နာဂတ္ထေရော အမှာကံ သုမနတ္ထေရော အနုမောဒတူ’တိ၊ အဇ္ဇ ပန နာဝေါစု’’န္တိ ဧဝံ မနုဿာနံ ကုပ္ပတိ. ကထံ ထေရဿ? ‘‘အယံ သင်္ဃတ္ထေရော ‘တုမှာကံ ကုလုပကံ နာဂတ္ထေရံ သုမနတ္ထေရံ ဥပသင်္ကမထ၊ အယံ အနုမောဒိဿတီ’တိ န ဘဏတီ’’တိ ဧဝံ ထေရဿ ကုပ္ပတိ. ကထံ ဓမ္မကထိကဿ? ‘‘ထေရေန ဝုတ္တမတ္တေယေဝ ပဟာရံ လဒ္ဓကုက္ကုဋော ဝိယ တုရိတတုရိတံ ဝဿတိ၊ ဣမံ နာမ နိက္ကဍ္ဎန္တာ နတ္ထိ၊ ဣမသ္မိဉှိ အသတိ အဟမေဝ အနုမောဒေယျ’’န္တိ ဧဝံ ဓမ္မကထိကဿ ကုပ္ပတိ.

အာရာမဂတာနန္တိ ဝိဟာရေ သန္နိပတိတာနံ. အယမ္ပိ လာဘတ္ထိကော ယံ ဝါ တံ ဝါ ခဏ္ဍဓမ္မကထံ ဇာနာတိ၊ သော ပဿတိ တာဒိသေသု ဌာနေသု ဒွိယောဇနတိယောဇနတော သန္နိပတိတွာ ဘိက္ခူ သဗ္ဗရတ္တိကာနိ ဓမ္မဿဝနာနိ သုဏန္တေ၊ တုဋ္ဌစိတ္တေ စ ဒဟရေ ဝါ သာမဏေရေ ဝါ သာဓု သာဓူတိ မဟာသဒ္ဒေန သာဓုကာရံ ဒေန္တေ၊ တတော ဒုတိယဒိဝသေ အန္တောဂါမဂတေ ဘိက္ခူ ဥပါသကာ ပုစ္ဆန္တိ ‘‘ကေ၊ ဘန္တေ၊ ဓမ္မံ ကထေသု’’န္တိ. တေ ဘဏန္တိ ‘‘အသုကော စ အသုကော စာ’’တိ. တံ သုတွာ ပသန္နာ မနုဿာ ဓမ္မကထိကာနံ မဟာသက္ကာရံ ကရောန္တိ. သော တံ ဣစ္ဆမာနော ဧဝံ စိန္တေသိ. ဌာနန္တိ ဗဟုဿုတာနံ ဝိနိစ္ဆယကုသလာနံ ဓမ္မဒေသနာ ဘာရော၊ တေန ဗဟုဿုတော ဒေသေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကုပိတောတိ စတုပ္ပဒိကံ ဂါထမ္ပိ ဝတ္တုံ ဩကာသံ အလဘမာနော ကုပိတော ဟောတိ အတ္တနော မန္ဒဘာဝဿ ‘‘အဟဉှိ မန္ဒော ဒုပ္ပညော ကုတော လဘိဿာမိ ဒေသေတု’’န္တိ.

ဘိက္ခုနီနန္တိ ဩဝါဒတ္ထံ ဝါ ဥဒ္ဒေသတ္ထံ ဝါ ပရိပုစ္ဆတ္ထံ ဝါ ပူဇာကရဏတ္ထံ ဝါ အာရာမံ အာဂန္တွာ သန္နိပတိတဘိက္ခုနီနံ. အယမ္ပိ လာဘတ္ထိကော၊ တဿေဝံ ဟောတိ ဣမာ မဟာကုလာ ပဗ္ဗဇိတာ ဘိက္ခုနိယော၊ တာသု ကုလေသု ပဝိသေတွာ နိသိန္နာသု မနုဿာ ပုစ္ဆိဿန္တိ ‘‘ကဿ သန္တိကေ ဩဝါဒံ ဝါ ဥဒ္ဒေသံ ဝါ ပရိပုစ္ဆံ ဝါ ဂဏှထာ’’တိ. တတော ဝက္ခန္တိ ‘‘အသုကော နာမ အယျော ဗဟုဿုတော၊ တဿ ဒေထ ကရောထာ’’တိ၊ တေနဿ ဧဝံ ဣစ္ဆာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ဌာနန္တိ ဩဝါဒါဒယော နာမ ဗဟုဿုတာနံ ဘာရော၊ တေန ဗဟုဿုတော ဒေသေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကုပိတောတိ အယမ္ပိ ဒွီသု ဌာနေသု ကုပ္ပတိ၊ တာသဉ္စ ဘိက္ခုနီနံ ‘‘ဣမာ ပုဗ္ဗေ မံ နိဿာယ ဥပေါသထပ္ပဝါရဏာဒီနိ လဘန္တိ၊ တာ ဣဒါနိ တံမုဟုတ္တံ ဒိဋ္ဌမတ္တကမဟလ္လကတ္ထေရဿ သန္တိကံ ဂတာ’’တိ. ဓမ္မကထိကဿ စ ‘‘ဧသ ဣမာသံ သဟသာ ဩဝါဒံ အဒါသိယေဝါ’’တိ.

ဥပါသကာနန္တိ၊ အာရာမဂတာနံ ဥပါသကာနံ. နိဿဋ္ဌကမ္မန္တာ နာမ မဟာဥပါသကာ ဟောန္တိ၊ တေ ပုတ္တဘာတုကာနံ ကမ္မံ နိယျာတေတွာ ဓမ္မံ သုဏန္တာ ဝိစရန္တိ၊ အယံ တေသံ ဒေသေတုံ ဣစ္ဆတိ၊ ကိံ ကာရဏာ? ဣမေ ပသီဒိတွာ ဥပါသိကာနမ္ပိ အာရောစေဿန္တိ၊ တတော သဒ္ဓိံ ဥပါသိကာဟိ မယှမေဝ လာဘသက္ကာရံ ဥပဟရိဿန္တီတိ. ဌာနံ ဗဟုဿုတေနေဝ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကုပိတောတိ အယမ္ပိ ဒွီသု ဌာနေသု ကုပ္ပတိ၊ ဥပါသကာနဉ္စ ‘‘ဣမေ အညတ္ထ သုဏန္တိ၊ အမှာကံ ကုလုပကဿ သန္တိကေ သုဏာမာတိ နာဂစ္ဆန္တိ၊ ဟောတု ဣဒါနိ၊ တေသံ ဥပ္ပန္နေ ကိစ္စေ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဓမ္မကထိကဿ စ၊ ‘‘အယမေတေသံ ဒေသေတီ’’တိ.

ဥပါသိကာနန္တိ အာရာမဂတာနံ. ဥပါသိကာ နာမ အာသနပူဇာဒိကရဏတ္ထံ ဝါ ဥပေါသထဒိဝသေ ဝါ ဓမ္မဿဝနတ္ထံ သန္နိပတိတာ. သေသံ ဥပါသကဝါရေ ဝုတ္တနယမေဝ.

သက္ကရေယျုန္တိ သက္ကစ္စဉ္စ ကရေယျုံ၊ သုန္ဒရဉ္စ ကရေယျုံ. ဣမိနာ အတ္တနိ ကာရံ ကရီယမာနံ သက္ကစ္စံ ကတဉ္စ သုန္ဒရဉ္စ ပတ္ထေတိ. ဂရုံ ကရေယျုန္တိ ဘာရိယံ ကရေယျုံ. ဣမိနာ ဘိက္ခူဟိ အတ္တာနံ ဂရုဋ္ဌာနေ ဌပီယမာနံ ပတ္ထေတိ. မာနေယျုန္တိ ပိယာယေယျုံ. ပူဇေယျုန္တိ ဧဝံ သက္ကရောန္တာ ဂရုံ ကရောန္တာ မာနေန္တာ ပစ္စယေဟိ ပူဇေယျုန္တိ ပစ္စယပူဇံ ပတ္ထေတိ. ဌာနန္တိ ‘‘ပိယော ဂရု ဘာဝနိယော’’တိ ဝုတ္တပ္ပကာရော ဗဟုဿုတော စ သီလဝါ စ ဧတံ ဝိဓိံ အရဟတိ တေန ဘိက္ခူ ဧဝရူပံ ဧဝံ ကရေယျုန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကုပိတောတိ အယမ္ပိ ဒွီသု ဌာနေသု ကုပ္ပတိ ဘိက္ခူနဉ္စ ‘‘ဣမေ ဧတံ သက္ကရောန္တီ’’တိ ထေရဿ စ ‘‘ဣမသ္မိံ အသတိ မံယေဝ သက္ကရေယျု’’န္တိ. ဧသ နယော ဣတော ပရေသု တီသု ဝါရေသု.

ပဏီတာနံ စီဝရာနန္တိ ပဋ္ဋဒုကူလပဋ္ဋုဏ္ဏကောသေယျာဒီနံ မဟဂ္ဃသုခုမသုခသမ္ဖဿာနံ စီဝရာနံ. ဣဓာပိ အဟမေဝ လာဘီ အဿန္တိ ဣစ္ဆာ နာတိမဟာသာဝဇ္ဇာ. န အညော ဘိက္ခု လာဘီ အဿာတိ ပန မဟာသာဝဇ္ဇာ.

ပဏီတာနံ ပိဏ္ဍပါတာနန္တိ သပ္ပိတေလမဓုသက္ကရာဒိပူရိတာနံ သေဋ္ဌပိဏ္ဍပါတာနံ. ပဏီတာနံ သေနာသနာနန္တိ အနေကသတသဟဿဂ္ဃနကာနံ မဉ္စပီဌာဒီနံ ပဏီတာနံ. ဂိလာနပ္ပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရာနန္တိ သပ္ပိတေလမဓုဖာဏိတာဒီနံ ဥတ္တမဘေသဇ္ဇာနံ. သဗ္ဗတ္ထာပိ ဌာနံ ဗဟုဿုတေဟိ ပုညဝန္တေဟိ စ ယောဇေတဗ္ဗံ. ကုပိတောတိ သဗ္ဗတ္ထာပိ ဒွီသု ဌာနေသု ကုပ္ပတိ၊ မနုဿာနဉ္စ ‘‘ဣမေသံ နာမ ပရိစိတဘာဝေါပိ နတ္ထိ၊ ဒီဃရတ္တံ ဧကတော ဝသန္တဿ ပံသုကူလတ္ထာယ ဝါ ပိဏ္ဍပါတတ္ထာယ ဝါ သပ္ပိတေလာဒိကာရဏာ ဝါ ဃရပဋိပါဋိယာ စရန္တဿာပိ မေ ဧကဒိဝသမ္ပိ ကိဉ္စိ ပဏီတံ ပစ္စယံ န ဒေန္တိ. အာဂန္တုကံ မဟလ္လကံ ပန ဒိသွာဝ ယံ ဣစ္ဆတိ၊ တံ ဒေန္တီ’’တိ၊ ထေရဿ စ ‘‘အယမ္ပိ မဟလ္လကော ဣမေသံ အတ္တာနံ ဒဿေန္တောယေဝ စရတိ၊ ကုဒါဿု နာမ နံ ဓမ္မကမ္မိကာ နိက္ကဍ္ဎေယျုံ၊ ဧဝံ ဣမသ္မိံ အသတိ အဟမေဝ လာဘီ အဿ’’န္တိ.

ဣမေသံ ခေါ၊ ဧတံ အာဝုသောတိ ဣမေသံ ဟေဋ္ဌာ ဧကူနဝီသတိဝါရေဟိ ဝုတ္တာနံ ဣစ္ဆာဝစရာနံ.

၆၁. ဒိဿန္တိ စေဝ သူယန္တိ စာတိ န ဣစ္ဆာဝစရာ စက္ခုနာ ဒိဿန္တိ၊ န သောတေန သူယန္တိ၊ မနောဝိညာဏဝိသယတ္တာ. အပ္ပဟီနဣစ္ဆာဝစရဿ ပန ပုဂ္ဂလဿ ဣစ္ဆာဝစရဝသေန ပဝတ္တကာယကမ္မံ ဒိသွာ ဒိဋ္ဌာ ဝိယ ဝစီကမ္မံ သုတွာ သုတာ ဝိယ စ ဟောန္တိ၊ တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဒိဿန္တိ စေဝ သူယန္တိ စာ’’တိ. ပစ္စက္ခကာလေ ဒိဿန္တိ၊ ‘‘အသုကော ကိရ ဘိက္ခု ဤဒိသော’’တိ တိရောက္ခကာလေ သူယန္တိ. ကိဉ္စာပီတိ အနုဂ္ဂဟဂရဟဝစနံ. တေန အာရညိကတ္တံ အနုဂ္ဂဏှာတိ၊ ဣစ္ဆာဝစရာနံ အပ္ပဟာနံ ဂရဟတိ.

တတြာယံ ယောဇနာ၊ ကိဉ္စာပိ သော ဘိက္ခု ဂါမန္တသေနာသနံ ပဋိက္ခိပိတွာ အာရညိကော ဟောတိ၊ အန္တေ ပန္တသေနာသနေ ဝသတိ၊ ဣမေ စဿ ဧတ္တကာ ဣစ္ဆာဝစရာ အပ္ပဟီနာ. ကိဉ္စာပိ သော အတိရေကလာဘံ ပဋိက္ခိပိတွာ ပိဏ္ဍပါတိကော ဟောတိ. ကိဉ္စာပိ သော လောလုပ္ပစာရံ ဝဇ္ဇေတွာ သပဒါနစာရီ ဟောတိ. ကိဉ္စာပိ သော ဂဟပတိစီဝရံ ပဋိက္ခိပိတွာ ပံသုကူလိကော ဟောတိ.

လူခစီဝရဓရောတိ ဧတ္ထ ပန လူခန္တိ သတ္ထလူခံ သုတ္တလူခံ ရဇနလူခန္တိ တီဟိ ကာရဏေဟိ လူခံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တတ္ထ သတ္ထေန ခဏ္ဍာခဏ္ဍိကံ ဆိန္နံ သတ္ထလူခံ နာမ၊ တံ အဂ္ဃေန ပရိဟာယတိ၊ ထူလဒီဃသုတ္တကေန သိဗ္ဗိတံ သုတ္တလူခံ နာမ၊ တံ ဖဿေန ပရိဟာယတိ ခရသမ္ဖဿံ ဟောတိ. ရဇနေန ရတ္တံ ရဇနလူခံ နာမ၊ တံ ဝဏ္ဏေန ပရိဟာယတိ ဒုဗ္ဗဏ္ဏံ ဟောတိ. ကိဉ္စာပိ သော ဘိက္ခု ဧဝံ သတ္ထလူခသုတ္တလူခရဇနလူခစီဝရဓရော ဟောတိ၊ ဣမေ စဿ ဧတ္တကာ ဣစ္ဆာဝစရာ အပ္ပဟီနာ ဒိဿန္တိ စေဝ သူယန္တိ စ၊ အထ ခေါ နံ ဝိညူ သဗြဟ္မစာရီ နေဝ သက္ကရောန္တိ။ပေ။ န ပူဇေန္တီတိ. တံ ကိဿ ဟေတူတိ ဧတ္ထ တန္တိ နိပါတမတ္တံ၊ ကိဿ ဟေတူတိ ကိံ ကာရဏာ. တေ ဟိ တဿ။ပေ။ သူယန္တိ စ ယသ္မာ တဿ တေ ပါပကာ သူယန္တိ စာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣမေသံ ဣစ္ဆာဝစရာနံ အပ္ပဟီနတ္တာတိ အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော.

ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ပါကဋံ ကရောန္တော သေယျထာပီတိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ကုဏပန္တိ မတကဠေဝရံ. အဟိဿ ကုဏပံ အဟိကုဏပံ. ဧဝံ ဣတရာနိ. အတိပဋိကူလဇိဂုစ္ဆနီယဘာဝတော စေတ္ထ ဣမာနေဝ တီဏိ ဝုတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ. အညေသဉှိ သသသူကရာဒီနံ ကုဏပံ မနုဿာ ကဋုကဘဏ္ဍာဒီဟိ အဘိသင်္ခရိတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိပိ. ဣမေသံ ပန ကုဏပံ အဘိနဝမ္ပိ ဇိဂုစ္ဆန္တိယေဝ၊ ကော ပန ဝါဒေါ ကာလာတိက္ကမေန ပူတိဘူတေ. ရစယိတွာတိ ဝဍ္ဎေတွာ၊ ပရိပူရေတွာတိ အတ္ထော၊ ကုဏပံ ဂဟေတွာ ကံသပါတိယံ ပက္ခိပိတွာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အညိဿာတိ အပရာယ. ပဋိကုဇ္ဇိတွာတိ ပိဒဟိတွာ. အန္တရာပဏန္တိ အာပဏာနမန္တရေ မဟာဇနသံကိဏ္ဏံ ရစ္ဆာမုခံ. ပဋိပဇ္ဇေယျုန္တိ ဂစ္ဆေယျုံ. ဇညဇညံ ဝိယာတိ စောက္ခစောက္ခံ ဝိယ မနာပမနာပံ ဝိယ. အပိစ ဝဓုကာပဏ္ဏာကာရံ ဝိယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝဓုကာတိ ဇနေတ္တိ ဝုစ္စတိ၊ တဿာ နီယမာနံ ပဏ္ဏာကာရံ ဇညံ၊ ဥဘယတ္ထာပိ အာဒရဝသေန ဝါ ပသံသာဝသေန ဝါ ပုနရုတ္တံ. ‘‘ဇညဇညံ ဗျာ’’တိပိ ပါဌော.

အပါပုရိတွာတိ ဝိဝရိတွာ. တဿ သဟ ဒဿနေန အမနာပတာ စ သဏ္ဌဟေယျာတိ တဿ ကုဏပဿ ဒဿနေန သဟေဝ တဿ ဇနဿ အမနာပတာ တိဋ္ဌေယျ. အမနာပတာတိ စ ‘‘အမနာပမိဒ’’န္တိ ဥပ္ပန္နစိတ္တစေတသိကာနမေတံ အဓိဝစနံ. ဧသ နယော ပဋိကုလျဇေဂုစ္ဆတာသု. ဇိဃစ္ဆိတာနမ္ပီတိ ဆာတာနမ္ပိ. န ဘောတ္တုကမျတာ အဿာတိ ဘုဉ္ဇိတုကာမတာ န ဘဝေယျ. ပဂေဝ သုဟိတာနန္တိ ဓာတာနံ ပန ပဌမတရမေဝ ဘုဉ္ဇိတုကာမတာ န ဘဝေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

တတြာယံ ဥပမာသံသန္ဒနာ – ပရိသုဒ္ဓကံသပါတိသဒိသံ ဣမဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာလိင်္ဂံ၊ ကုဏပရစနံ ဝိယ ဣစ္ဆာဝစရာနံ အပ္ပဟာနံ၊ အပရကံသပါတိယာ ပဋိကုဇ္ဈနံ ဝိယ အာရညိကင်္ဂါဒီဟိ ဣစ္ဆာဝစရပ္ပဋိစ္ဆာဒနံ၊ ကံသပါတိံ ဝိဝရိတွာ ကုဏပဒဿနေန ဇနဿ အမနာပတာ ဝိယ အာရညိကင်္ဂါဒီနိ အနာဒိယိတွာ ဣစ္ဆာဝစရဒဿနေန သဗြဟ္မစာရီနံ အသက္ကာရကရဏာဒိတာတိ.

၆၂. သုက္ကပက္ခေ ပန၊ ကိဉ္စာပီတိ အနုဂ္ဂဟပသံသာဝစနံ၊ တေန အာရညိကတ္တံ အနုဂ္ဂဏှာတိ၊ ဣစ္ဆာဝစရပ္ပဟာနံ ပသံသတိ. နေမန္တနိကောတိ နိမန္တနပဋိဂ္ဂါဟကော. ဝိစိတကာဠကန္တိ ဝိစိနိတွာ အပနီတကာဠကံ. အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနန္တိ ဧတ္ထ သူပေါ နာမ ဟတ္ထဟာရိယော ဝုစ္စတိ. ဗျဉ္ဇနန္တိ ဥတ္တရိဘင်္ဂံ၊ တေန မစ္ဆမံသမုဂ္ဂသူပါဒီဟိ အနေကသူပံ၊ နာနပ္ပကာရမံသာဒိဗျဉ္ဇနေဟိ အနေကဗျဉ္ဇနန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သေသံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဥပမာသံသန္ဒနေ စ သာလိဝရဘတ္တရစနံ ဝိယ ဣစ္ဆာဝစရပ္ပဟာနံ၊ အပရကံသပါတိယာ ပဋိကုဇ္ဈနံ ဝိယ အပ္ပိစ္ဆတာသမုဋ္ဌာနေဟိ ဂါမန္တဝိဟာရာဒီဟိ ဣစ္ဆာဝစရပ္ပဟာနပ္ပဋိစ္ဆာဒကံ၊ ကံသပါတိံ ဝိဝရိတွာ သာလိဝရဘတ္တဒဿနေန ဇနဿ မနာပတာ ဝိယ ဂါမန္တဝိဟာရာဒီနိ အနာဒိယိတွာ ဣစ္ဆာဝစရပ္ပဟာနဒဿနေန သဗြဟ္မစာရီနံ သက္ကာရကရဏာဒိတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၆၃. ဥပမာ မံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ပဋိဘာတီတိ မယှံ၊ အာဝုသော သာရိပုတ္တ၊ ဥပမာ ဥပဋ္ဌာတိ. ဧကံ ဥပမံ ဝတ္တုကာမော အဟန္တိ အဓိပ္ပါယော. ပဋိဘာတု တန္တိ တုယှံ ပဋိဘာတု ဥပဋ္ဌာတု၊ ဝဒ တွန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဧကမိဒါဟန္တိ ဧတ္ထ ဣဒါတိ နိပါတမတ္တံ၊ ဧကသ္မိံ သမယေ အဟန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဘုမ္မတ္ထေ ဥပယောဂဝစနံ. ရာဇဂဟေ ဝိဟရာမိ ဂိရိဗ္ဗဇေတိ၊ ရာဇဂဟန္တိ တဿ နဂရဿ နာမံ. သမန္တတော ပန ဂိရိပရိက္ခေပေန ဝဇော ဝိယ သဏ္ဌိတတ္တာ ဂိရိဗ္ဗဇန္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ နဂရေ ဝိဟရာမိ၊ တံ နိဿာယ အဟံ ဝိဟရာမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အထ ခွာဟန္တိ အထ ခေါ အဟံ. ဧတ္ထ စ အထာတိ အညာဓိကာရဝစနာရမ္ဘေ နိပါတော. ခေါတိ ပဒပူရဏမတ္တေ. ပုဗ္ဗဏှသမယန္တိ ဒိဝသဿ ပုဗ္ဗဘာဂသမယံ. ပုဗ္ဗဏှသမယေတိ အတ္ထော၊ ပုဗ္ဗဏှေ ဝါ သမယံ ပုဗ္ဗဏှသမယံ၊ ပုဗ္ဗဏှေ ဧကံ ခဏန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဧဝံ အစ္စန္တသံယောဂေ ဥပယောဂဝစနံ လဗ္ဘတိ. နိဝါသေတွာတိ ပရိဒဟိတွာ၊ ဝိဟာရနိဝါသနပရိဝတ္တနဝသေနေတံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဂါမပ္ပဝေသနတ္ထာယ ဝါ သဏ္ဌပေတွာ နိဝါသနဝသေန၊ န ဟိ သော တတော ပုဗ္ဗေ အနိဝတ္ထော အဟောသိ.

ပတ္တစီဝရမာဒါယာတိ ပတ္တံ ဟတ္ထေန စီဝရံ ကာယေန အာဒိယိတွာ. ပိဏ္ဍာယာတိ ပိဏ္ဍပါတတ္ထာယ. သမီတီတိ တဿ နာမံ. ယာနကာရပုတ္တောတိ ရထကာရပုတ္တော. ပဏ္ဍုပုတ္တောတိ ပဏ္ဍုဿ ပုတ္တော. အာဇီဝကောတိ နဂ္ဂသမဏကော. ပုရာဏယာနကာရပုတ္တောတိ ပေါရာဏယာနကာရကုလဿ ပုတ္တော. ပစ္စုပဋ္ဌိတောတိ ဥပဂန္တွာ ဌိတော. ဝင်္ကံ နာမ ဧကတော ကုဋိလံ. ဇိမှံ နာမ သပ္ပဂတမဂ္ဂသဒိသံ. ဒေါသန္တိ ဖေဂ္ဂုဝိသမဂဏ္ဌိကာဒိ. ယထာ ယထာတိ ကာလတ္ထေ နိပါတော၊ ယဒါ ယဒါ ယသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တထာ တထာတိ အယမ္ပိ ကာလတ္ထောယေဝ၊ တသ္မိံ တသ္မိံ ကာလေတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သော အတ္တနော သုတ္တာနုလောမေန စိန္တေသိ၊ ဣတရော တေန စိန္တိတက္ခဏေ စိန္တိတဋ္ဌာနမေဝ တစ္ဆတိ. အတ္တမနောတိ သကမနော တုဋ္ဌမနော ပီတိသောမနဿေဟိ ဂဟိတမနော. အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေသီတိ အတ္တမနတာယ ဝါစံ၊ အတ္တမနဘာဝဿ ဝါ ယုတ္တံ ဝါစံ နိစ္ဆာရေသိ ဥဒီရယိ၊ ပဗျာဟရီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဟဒယာ ဟဒယံ မညေ အညာယာတိ စိတ္တေန စိတ္တံ ဇာနိတွာ ဝိယ.

အဿဒ္ဓါတိ ဗုဒ္ဓဓမ္မသံဃေသု သဒ္ဓါဝိရဟိတာ. ဇီဝိကတ္ထာတိ ဣဏဘယာဒီဟိ ပီဠိတာ ဗဟိ ဇီဝိတုံ အသက္ကောန္တာ ဣဓ ဇီဝိကတ္ထိကာ ဟုတွာ. န သဒ္ဓါတိ န သဒ္ဓါယ. သဌာ မာယာဝိနောတိ မာယာသာဌေယျေဟိ ယုတ္တာ. ကေတဗိနောတိ သိက္ခိတကေရာဋိကာ၊ နိပ္ဖန္နထာမဂတသာဌေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. သာဌေယျဉှိ အဘူတဂုဏဒဿနတော အဘူတဘဏ္ဍဂုဏဒဿနသမံ ကတွာ ‘‘ကေရာဋိယ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ဥန္နဠာတိ ဥဂ္ဂတနဠာ၊ ဥဋ္ဌိတတုစ္ဆမာနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. စပလာတိ ပတ္တစီဝရမဏ္ဍနာဒိနာ စာပလ္လေန ယုတ္တာ. မုခရာတိ မုခခရာ၊ ခရဝစနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ ဝိကိဏ္ဏဝါစာတိ အသံယတဝစနာ၊ ဒိဝသမ္ပိ နိရတ္ထကဝစနပ္ပလာပိနော. ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရာတိ ဆသု ဣန္ဒြိယေသု အသံဝုတကမ္မဒွါရာ. ဘောဇနေ အမတ္တညုနောတိ ဘောဇနေ ယာ မတ္တာ ဇာနိတဗ္ဗာ ပရိယေသနပဋိဂ္ဂဟဏပရိဘောဂေသု ယုတ္တတာ၊ တဿာ အဇာနနကာ. ဇာဂရိယံ အနနုယုတ္တာတိ ဇာဂရေ အနနုယုတ္တာ. သာမညေ အနပေက္ခဝန္တောတိ သမဏဓမ္မေ နိရပေက္ခာ၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပတ္တိရဟိတာတိ အတ္ထော. သိက္ခာယ န တိဗ္ဗဂါရဝါတိ သိက္ခာပဒေသု ဗဟုလဂါရဝါ န ဟောန္တိ၊ အာပတ္တိဝီတိက္ကမဗဟုလာ ဝါ. ဗာဟုလိကာတိအာဒိ ဓမ္မဒါယာဒေ ဝုတ္တံ၊ ကုသီတာတိအာဒိ ဘယဘေရဝေ. ဓမ္မပရိယာယေနာတိ ဓမ္မဒေသနာယ.

သဒ္ဓါ အဂါရသ္မာတိ ပကတိယာပိ သဒ္ဓါ၊ ပဗ္ဗဇိတာပိ သဒ္ဓါယ အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ ပဗ္ဗဇိတာ. ပိဝန္တိ မညေ ဃသန္တိ မညေတိ ပိဝန္တိ ဝိယ ဃသန္တိ ဝိယ. အတ္တမနဝါစံ နိစ္ဆာရေန္တာ ဝစသာ ပိဝန္တိ ဝိယ၊ အဗ္ဘနုမောဒန္တာ မနသာ ဃသန္တိ ဝိယ. သာဓု ဝတာတိ သုန္ဒရံ ဝတ. သဗြဟ္မစာရီတိ ရဿမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ ဒီဃမ္ပိ. ရဿေ သတိ သာရိပုတ္တဿ ဥပရိ ဟောတိ၊ ဒီဃေ သတိ သဗြဟ္မစာရီနံ. ယဒါ သာရိပုတ္တဿ ဥပရိ ဟောတိ၊ တဒါ သဗြဟ္မစာရီ သာရိပုတ္တော အမှေ အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာတိ အတ္ထော. ယဒါ သဗြဟ္မစာရီနံ၊ တဒါ သဗြဟ္မစာရယော အကုသလာ ဝုဋ္ဌာပေတွာတိ အတ္ထော. ဒဟရောတိ တရုဏော. ယုဝါတိ ယောဗ္ဗနဘာဝေ ဌိတော. မဏ္ဍနကဇာတိကောတိ အလင်္ကာရကသဘာဝေါ. တတ္ထ ကောစိ တရုဏောပိ ယုဝါ န ဟောတိ ယထာ အတိတရုဏော၊ ကောစိ ယုဝါပိ မဏ္ဍနကဇာတိကော န ဟောတိ ယထာ ဥပသန္တသဘာဝေါ၊ အာလသိယဗျသနာဒီဟိ ဝါ အဘိဘူတော၊ ဣဓ ပန ဒဟရော စေဝ ယုဝါ စ မဏ္ဍနကဇာတိကော စ အဓိပ္ပေတော၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဥပ္ပလာဒီနိ လောကသမ္မတတ္တာ ဝုတ္တာနိ. ဣတိဟ တေတိ ဧဝံ တေ. ဥဘော မဟာနာဂါတိ ဒွေပိ မဟာနာဂါ၊ ဒွေပိ ဟိ ဧတေ အဂ္ဂသာဝကာ ‘‘မဟာနာဂါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တတြာယံ ဝစနတ္ထော၊ ဆန္ဒာဒီဟိ န ဂစ္ဆန္တီတိ နာဂါ၊ တေန တေန မဂ္ဂေန ပဟီနေ ကိလေသေ န အာဂစ္ဆန္တီတိ နာဂါ၊ နာနပ္ပကာရကံ အာဂုံ န ကရောန္တီတိ နာဂါ၊ အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ. ဝိတ္ထာရော ပန မဟာနိဒ္ဒေသေ (မဟာနိ. ၈၀) ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော. အပိစ –

‘‘အာဂုံ န ကရောတိ ကိဉ္စိ လောကေ၊

သဗ္ဗသံယောဂေ ဝိသဇ္ဇ ဗန္ဓနာနိ၊

သဗ္ဗတ္ထ န သဇ္ဇတီ ဝိမုတ္တော၊

နာဂေါ တာဒိ ပဝုစ္စတေ တထတ္တာ’’တိ. (သု. နိ. ၅၂၇၊ မဟာနိ. ၈၀)၊

ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. မဟန္တာ နာဂါ မဟာနာဂါ၊ အညေဟိ ခီဏာသဝနာဂေဟိ ပုဇ္ဇတရာ စ ပါသံသတရာ စာတိ အတ္ထော. အညမညဿာတိ အညော အညဿ. သမနုမောဒိံသူတိ သမံ အနုမောဒိံသု. တတ္ထ ဣမာယ ဥပမာယ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အနုမောဒိ၊ ပဋိဘာတု တံ အာဝုသောတိ ဓမ္မသေနာပတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အညမညဿ သုဘာသိတံ သမနုမောဒိံသူ’’တိ.

သမ္မုတိပရမတ္ထဒေသနာကထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

အနင်္ဂဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.