တထာဂတဝါရအဋ္ဌမနယဝဏ္ဏနာ

၁၃. နန္ဒီ ဒုက္ခဿ မူလန္တိအာဒီသု စ နန္ဒီတိ ပုရိမတဏှာ. ဒုက္ခန္တိ ပဉ္စက္ခန္ဓာ. မူလန္တိအာဒိ. ဣတိဝိဒိတွာတိ တံ ပုရိမဘဝနန္ဒိံ ‘‘ဣမဿ ဒုက္ခဿ မူလ’’န္တိ ဧဝံ ဇာနိတွာ. ဘဝါတိ ကမ္မဘဝတော. ဇာတီတိ ဝိပါကက္ခန္ဓာ. တေ ဟိ ယသ္မာ ဇာယန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘ဇာတီ’’တိ ဝုတ္တာ. ဇာတိသီသေန ဝါ အယံ ဒေသနာ. ဧတမ္ပိ ‘‘ဣတိ ဝိဒိတွာ’’တိ ဣမိနာ ယောဇေတဗ္ဗံ. အယဉှိ ဧတ္ထ အတ္ထော ‘‘ကမ္မဘဝတော ဥပပတ္တိဘဝေါ ဟောတီတိ ဧဝဉ္စ ဇာနိတွာ’’တိ. ဘူတဿာတိ သတ္တဿ. ဇရာမရဏန္တိ ဇရာ စ မရဏဉ္စ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – တေန ဥပပတ္တိဘဝေန ဘူတဿ သတ္တဿ ခန္ဓာနံ ဇရာမရဏံ ဟောတီတိ ဧဝဉ္စ ဇာနိတွာတိ.

ဧတ္တာဝတာ ယံ ဗောဓိရုက္ခမူလေ အပရာဇိတပလ္လင်္ကေ နိသိန္နော သမ္မသိတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော၊ တဿ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဿ ပဋိဝေဓာ မညနာနံ အဘာဝကာရဏံ ဒဿေန္တော စတုသင်္ခေပံ တိသန္ဓိံ တိယဒ္ဓံ ဝီသတာကာရံ တမေဝ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ ဒဿေတိ.

ကထံ ပန ဧတ္တာဝတာ ဧသ သဗ္ဗော ဒဿိတော ဟောတီတိ. ဧတ္ထ ဟိ နန္ဒီတိ အယံ ဧကော သင်္ခေပေါ. ဒုက္ခဿာတိ ဝစနတော ဒုက္ခံ ဒုတိယော၊ ဘဝါ ဇာတီတိ ဝစနတော ဘဝေါ တတိယော၊ ဇာတိဇရာမရဏံ စတုတ္ထော. ဧဝံ တာဝ စတ္တာရော သင်္ခေပါ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ ကောဋ္ဌာသာတိ အတ္ထော. တဏှာဒုက္ခာနံ ပန အန္တရံ ဧကော သန္ဓိ၊ ဒုက္ခဿ စ ဘဝဿ စ အန္တရံ ဒုတိယော၊ ဘဝဿ စ ဇာတိယာ စ အန္တရံ တတိယော. ဧဝံ စတုန္နံ အင်္ဂုလီနံ အန္တရသဒိသာ စတုသင်္ခေပန္တရာ တယော သန္ဓီ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တတ္ထ နန္ဒီတိ အတီတော အဒ္ဓါ၊ ဇာတိဇရာမရဏံ အနာဂတော၊ ဒုက္ခဉ္စ ဘဝေါ စ ပစ္စုပ္ပန္နောတိ ဧဝံ တယော အဒ္ဓါ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အတီတေ ပန ပဉ္စသု အာကာရေသု နန္ဒီဝစနေန တဏှာ ဧကာ အာဂတာ၊ တာယ အနာဂတာပိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရဥပါဒါနဘဝါ ပစ္စယလက္ခဏေန ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ. ဇာတိဇရာမရဏဝစနေန ပန ယေသံ ခန္ဓာနံ တဇ္ဇာတိဇရာမရဏံ၊ တေ ဝုတ္တာ ယေဝါတိ ကတွာ အာယတိံ ဝိညာဏနာမရူပသဠာယတနဖဿဝေဒနာ ဂဟိတာဝ ဟောန္တိ.

ဧဝမေတေ ‘‘ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ မောဟော အဝိဇ္ဇာ၊ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ၊ နိကန္တိ တဏှာ၊ ဥပဂမနံ ဥပါဒါနံ၊ စေတနာ ဘဝေါ ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ ဣဓ ပဋိသန္ဓိယာ ပစ္စယာ. ဣဓ ပဋိသန္ဓိ ဝိညာဏံ၊ ဩက္ကန္တိ နာမရူပံ၊ ပသာဒေါ အာယတနံ၊ ဖုဋ္ဌော ဖဿော၊ ဝေဒယိတံ ဝေဒနာ ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဣဓူပပတ္တိဘဝသ္မိံ ပုရေကတဿ ကမ္မဿ ပစ္စယာ. ဣဓ ပရိပက္ကတ္တာ အာယတနာနံ မောဟော အဝိဇ္ဇာ၊ အာယူဟနာ သင်္ခါရာ၊ နိကန္တိ တဏှာ၊ ဥပဂမနမုပါဒါနံ၊ စေတနာ ဘဝေါ ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ ဣဓ ကမ္မဘဝသ္မိံ အာယတိံ ပဋိသန္ဓိယာ ပစ္စယာ. အာယတိံ ပဋိသန္ဓိ ဝိညာဏံ၊ ဩက္ကန္တိ နာမရူပံ၊ ပသာဒေါ အာယတနံ၊ ဖုဋ္ဌော ဖဿော၊ ဝေဒယိတံ ဝေဒနာ ဣတိ ဣမေ ပဉ္စ ဓမ္မာ အာယတိံ ဥပပတ္တိဘဝသ္မိံ ဣဓ ကတဿ ကမ္မဿ ပစ္စယာ’’တိ ဧဝံ နိဒ္ဒိဋ္ဌလက္ခဏာ ဝီသတိ အာကာရာ ဣဓ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဧဝံ ‘‘နန္ဒီ ဒုက္ခဿ မူလန္တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ ဘဝါ ဇာတိ၊ ဘူတဿ ဇရာမရဏ’’န္တိ ဧတ္တာဝတာ ဧသ သဗ္ဗောပိ စတုသင်္ခေပေါ တိသန္ဓိ တိယဒ္ဓေါ ဝီသတာကာရော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေါ ဒဿိတော ဟောတီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဣဒါနိ တသ္မာ တိဟ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝဒါမီတိ ဧတ္ထ အပုဗ္ဗပဒဝဏ္ဏနံ ကတွာ ပဒယောဇနာယ အတ္ထနိဂမနံ ကရိဿာမ. တသ္မာ တိဟာတိ တသ္မာ ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တိကာရဟကာရာ ဟိ နိပါတာ. သဗ္ဗသောတိ အနဝသေသဝစနမေတံ. တဏှာနန္တိ နန္ဒီတိ ဧဝံ ဝုတ္တာနံ သဗ္ဗတဏှာနံ. ခယာတိ လောကုတ္တရမဂ္ဂေန အစ္စန္တက္ခယာ. ဝိရာဂါဒီနိ ခယဝေဝစနာနေဝ. ယာ ဟိ တဏှာ ခီဏာ၊ ဝိရတ္တာပိ တာ ဘဝန္တိ နိရုဒ္ဓါပိ စတ္တာပိ ပဋိနိဿဋ္ဌာပိ. ခယာတိ ဝါ စတုမဂ္ဂကိစ္စသာဓာရဏမေတံ. တတော ပဌမမဂ္ဂေန ဝိရာဂါ၊ ဒုတိယေန နိရောဓာ၊ တတိယေန စာဂါ၊ စတုတ္ထေန ပဋိနိဿဂ္ဂါတိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ယာဟိ ဝါ တဏှာဟိ ပထဝိံ ပထဝိတော သဉ္ဇာနေယျ၊ တာသံ ခယာ. ယာဟိ ပထဝိံ မညေယျ၊ တာသံ ဝိရာဂါ. ယာဟိ ပထဝိယာ မညေယျ၊ တာသံ နိရောဓာ. ယာဟိ ပထဝိတော မညေယျ၊ တာသံ စာဂါ. ယာဟိ ပထဝိံ မေတိ မညေယျ၊ တာသံ ပဋိနိဿဂ္ဂါ. ယာဟိ ဝါ ပထဝိံ မညေယျ၊ တာသံ ခယာ။ပေ။ ယာဟိ ပထဝိံ အဘိနန္ဒေယျ၊ တာသံ ပဋိနိဿဂ္ဂါတိ ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ကာတဗ္ဗာ၊ န ကိဉ္စိ ဝိရုဇ္ဈတိ.

အနုတ္တရန္တိ ဥတ္တရဝိရဟိတံ သဗ္ဗသေဋ္ဌံ. သမ္မာသမ္ဗောဓိန္တိ သမ္မာ သာမဉ္စ ဗောဓိံ. အထ ဝါ ပသတ္ထံ သုန္ဒရဉ္စ ဗောဓိံ. ဗောဓီတိ ရုက္ခောပိ မဂ္ဂေါပိ သဗ္ဗညုတဉာဏမ္ပိ နိဗ္ဗာနမ္ပိ. ‘‘ဗောဓိရုက္ခမူလေ ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ (မဟာဝ. ၁၊ ဥဒါ. ၁) စ ‘‘အန္တရာ စ ဗောဓိံ အန္တရာ စ ဂယ’’န္တိ (မဟာဝ. ၁၁၊ မ. နိ. ၁.၂၈၅) စ အာဂတဋ္ဌာနေဟိ ရုက္ခော ဗောဓီတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘စတူသု မဂ္ဂေသု ဉာဏ’’န္တိ (စူဠနိ. ၁၂၁) အာဂတဋ္ဌာနေ မဂ္ဂေါ. ‘‘ပပ္ပေါတိ ဗောဓိံ ဝရဘူရိမေဓသော’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၂၁၇) အာဂတဋ္ဌာနေ သဗ္ဗညုတဉာဏံ. ‘‘ပတွာန ဗောဓိံ အမတံ အသင်္ခတ’’န္တိ အာဂတဋ္ဌာနေ နိဗ္ဗာနံ. ဣဓ ပန ဘဂဝတော အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏံ အဓိပ္ပေတံ. အပရေ သဗ္ဗညုတဉာဏန္တိပိ ဝဒန္တိ.

သာဝကာနံ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အနုတ္တရာ ဗောဓိ ဟောတိ န ဟောတီတိ. န ဟောတိ. ကသ္မာ? အသဗ္ဗဂုဏဒါယကတ္တာ. တေသဉှိ ကဿစိ အရဟတ္တမဂ္ဂေါ အရဟတ္တဖလမေဝ ဒေတိ၊ ကဿစိ တိဿော ဝိဇ္ဇာ၊ ကဿစိ ဆ အဘိညာ၊ ကဿစိ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ၊ ကဿစိ သာဝကပါရမီဉာဏံ. ပစ္စေကဗုဒ္ဓါနမ္ပိ ပစ္စေကဗောဓိဉာဏမေဝ ဒေတိ. ဗုဒ္ဓါနံ ပန သဗ္ဗဂုဏသမ္ပတ္တိံ ဒေတိ အဘိသေကော ဝိယ ရညော သဗ္ဗလောကိဿရိယဘာဝံ. တသ္မာ အညဿ ကဿစိပိ အနုတ္တရာ ဗောဓိ န ဟောတီတိ.

အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ အဘိညာသိ ပဋိဝိဇ္ဈိ၊ ပတ္တော အဓိဂတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဣတိ ဝဒါမီတိ ဣတိ ဝဒါမိ အာစိက္ခာမိ ဒေသေမိ ပညပေမိ၊ ပဋ္ဌပေမိ ဝိဝရာမိ ဝိဘဇာမိ ဥတ္တာနီကရောမီတိ. တတြာယံ ယောဇနာ – တထာဂတောပိ၊ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ ပထဝိံ န မညတိ။ပေ။ ပထဝိံ နာဘိနန္ဒတိ. တံ ကိဿ ဟေတု၊ နန္ဒီ ဒုက္ခဿ မူလံ၊ ဘဝါ ဇာတိ၊ ဘူတဿ ဇရာမရဏန္တိ ဣတိ ဝိဒိတွာတိ. တတ္ထ ဣတိ ဝိဒိတွာတိ ဣတိကာရော ကာရဏတ္ထော. တေန ဣမဿ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဿ ဝိဒိတတ္တာ ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကိဉ္စ ဘိယျော – ယသ္မာ စ ဧဝမိမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ ဝိဒိတွာ တထာဂတဿ ယာ နန္ဒီတိ ဝုတ္တတဏှာ သဗ္ဗပ္ပကာရာ၊ သာ ပဟီနာ၊ တာသဉ္စ တထာဂတော သဗ္ဗသော တဏှာနံ ခယာ။ပေ။ အနုတ္တရံ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ. တသ္မာ ပထဝိံ န မညတိ။ပေ။ ပထဝိံ နာဘိနန္ဒတီတိ ဝဒါမီတိ ဧဝံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ န မညတိ နာဘိနန္ဒတီတိ ဝဒါမီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

အထ ဝါ ယသ္မာ ‘‘နန္ဒီ ဒုက္ခဿ မူလ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ ဝိဒိတွာ သဗ္ဗသော တဏှာ ခယံ ဂတာ၊ တသ္မာ တိဟ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တထာဂတော သဗ္ဗသော တဏှာနံ ခယာ။ပေ။ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝဒါမိ. သော ဧဝံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓတ္တာ ပထဝိံ န မညတိ။ပေ။ နာဘိနန္ဒတီတိ. ယတ္ထ ယတ္ထ ဟိ ယသ္မာတိ အဝတွာ တသ္မာတိ ဝုစ္စတိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ယသ္မာတိ အာနေတွာ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ အယံ သာသနယုတ္တိ. ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ.

ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါတိ ဣဒံ နိဒါနာဝသာနတော ပဘုတိ ယာဝ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ဝဒါမီတိ သကလသုတ္တန္တံ ဘဂဝါ ပရေသံ ပညာယ အလဗ္ဘဏေယျပတိဋ္ဌံ ပရမဂမ္ဘီရံ သဗ္ဗညုတဉာဏံ ဒဿေန္တော ဧကေန ပုထုဇ္ဇနဝါရေန ဧကေန သေက္ခဝါရေန စတူဟိ ခီဏာသဝဝါရေဟိ ဒွီဟိ တထာဂတဝါရေဟီတိ အဋ္ဌဟိ မဟာဝါရေဟိ ဧကမေကသ္မိဉ္စ ဝါရေ ပထဝီအာဒီဟိ စတုဝီသတိယာ အန္တရဝါရေဟိ ပဋိမဏ္ဍေတွာ ဒွေဘာဏဝါရပရိမာဏာယ တန္တိယာ အဝေါစ.

ဧဝံ ဝိစိတြနယဒေသနာဝိလာသယုတ္တံ ပနေတံ သုတ္တံ ကရဝိကရုဒမဉ္ဇုနာ ကဏ္ဏသုခေန ပဏ္ဍိတဇနဟဒယာနံ အမတာဘိသေကသဒိသေန ဗြဟ္မဿရေန ဘာသမာနဿာပိ. န တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒုန္တိ တေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ ဣဒံ ဘဂဝတော ဝစနံ နာနုမောဒိံသု. ကသ္မာ? အညာဏကေန. တေ ကိရ ဣမဿ သုတ္တဿ အတ္ထံ န ဇာနိံသု၊ တသ္မာ နာဘိနန္ဒိံသု. တေသဉှိ တသ္မိံ သမယေ ဧဝံ ဝိစိတြနယဒေသနာဝိလာသယုတ္တမ္ပိ ဧတံ သုတ္တံ ဃနပုထုလေန ဒုဿပဋ္ဋေန မုခေ ဗန္ဓံ ကတွာ ပုရတော ဌပိတမနုညဘောဇနံ ဝိယ အဟောသိ. နနု စ ဘဂဝါ အတ္တနာ ဒေသိတံ ဓမ္မံ ပရေ ဉာပေတုံ ကပ္ပသတသဟဿာဓိကာနိ စတ္တာရိ အသင်္ချေယျာနိ ပါရမိယော ပူရေတွာ သဗ္ဗညုတံ ပတ္တော. သော ကသ္မာ ယထာ တေ န ဇာနန္တိ၊ တထာ ဒေသေသီတိ. ဝုတ္တမိဒံ ဣမဿ သုတ္တဿ နိက္ခေပဝိစာရဏာယံ ဧဝ ‘‘မာနဘဉ္ဇနတ္ထံ သဗ္ဗဓမ္မမူလပရိယာယန္တိ ဒေသနံ အာရဘီ’’တိ၊ တသ္မာ န ယိဓ ပုန ဝတ္တဗ္ဗမတ္ထိ၊ ဧဝံ မာနဘဉ္ဇနတ္ထံ ဒေသိတဉ္စ ပနေတံ သုတ္တံ သုတွာ တေ ဘိက္ခူ တံယေဝ ကိရ ပထဝိံ ဒိဋ္ဌိဂတိကောပိ သဉ္ဇာနာတိ၊ သေက္ခောပိ အရဟာပိ တထာဂတောပိ သဉ္ဇာနာတိ. ကိန္နာမိဒံ ကထံ နာမိဒန္တိ စိန္တေန္တာ ပုဗ္ဗေ မယံ ဘဂဝတာ ကထိတံ ယံကိဉ္စိ ခိပ္ပမေဝ ဇာနာမ၊ ဣဒါနိ ပနိမဿ မူလပရိယာယဿ အန္တံ ဝါ ကောဋိံ ဝါ န ဇာနာမ န ပဿာမ၊ အဟော ဗုဒ္ဓါ နာမ အပ္ပမေယျာ အတုလာတိ ဥဒ္ဓဋဒါဌာ ဝိယ သပ္ပါ နိမ္မဒါ ဟုတွာ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနဉ္စ ဓမ္မဿဝနဉ္စ သက္ကစ္စံ အာဂမံသု.

တေန ခေါ ပန သမယေန ဘိက္ခူ ဓမ္မသဘာယံ သန္နိသိန္နာ ဣမံ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသုံ ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေါ၊ တေ နာမ ဗြာဟ္မဏပဗ္ဗဇိတာ တထာ မာနမဒမတ္တာ ဘဂဝတာ မူလပရိယာယဒေသနာယ နိဟတမာနာ ကတာ’’တိ၊ အယဉ္စရဟိ တေသံ ဘိက္ခူနံ အန္တရာကထာ ဝိပ္ပကတာ. အထ ဘဂဝါ ဂန္ဓကုဋိယာ နိက္ခမိတွာ တင်္ခဏာနုရူပေန ပါဋိဟာရိယေန ဓမ္မသဘာယံ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ နိသီဒိတွာ တေ ဘိက္ခူ အာဟ – ‘‘ကာယ နုတ္ထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧတရဟိ ကထာယ သန္နိသိန္နာ’’တိ. တေ တမတ္ထံ ဘဂဝတော အာရောစေသုံ. ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ – ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနေဝ၊ ပုဗ္ဗေပိ အဟံ ဣမေ ဧဝံ မာနပဂ္ဂဟိတသိရေ ဝိစရန္တေ နိဟတမာနေ အကာသိ’’န္တိ. တတော ဣမိဿာ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာ ဣဒံ အတီတံ အာနေသိ –

ဘူတပုဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အညတရော ဒိသာပါမောက္ခော ဗြာဟ္မဏော ဗာရာဏသိယံ ပဋိဝသတိ တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဋုကေဋုဘာနံ သာက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော၊ သော ပဉ္စမတ္တာနိ မာဏဝကသတာနိ မန္တေ ဝါစေတိ. ပဏ္ဍိတာ မာဏဝကာ ဗဟုဉ္စ ဂဏှန္တိ လဟုဉ္စ၊ သုဋ္ဌု စ ဥပဓာရေန္တိ၊ ဂဟိတဉ္စ တေသံ န ဝိနဿတိ. သောပိ ဗြာဟ္မဏော အာစရိယမုဋ္ဌိံ အကတွာ ဃဋေ ဥဒကံ အာသိဉ္စန္တော ဝိယ သဗ္ဗမ္ပိ သိပ္ပံ ဥဂ္ဂဏှာပေတွာ တေ မာဏဝကေ ဧတဒဝေါစ ‘‘ဧတ္တကမိဒံ သိပ္ပံ ဒိဋ္ဌဓမ္မသမ္ပရာယဟိတ’’န္တိ. တေ မာဏဝကာ – ‘‘ယံ အမှာကံ အာစရိယော ဇာနာတိ၊ မယမ္ပိ တံ ဇာနာမ၊ မယမ္ပိ ဒါနိ အာစရိယာ ဧဝါ’’တိ မာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ တတော ပဘုတိ အာစရိယေ အဂါရဝါ နိက္ခိတ္တဝတ္တာ ဝိဟရိံသု. အာစရိယော ဉတွာ ‘‘ကရိဿာမိ နေသံ မာနနိဂ္ဂဟ’’န္တိ စိန္တေသိ. သော ဧကဒိဝသံ ဥပဋ္ဌာနံ အာဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ နိသိန္နေ တေ မာဏဝကေ အာဟ ‘‘တာတာ ပဉှံ ပုစ္ဆိဿာမိ၊ ကစ္စိတ္ထ သမတ္ထာ ကထေတု’’န္တိ. တေ ‘‘ပုစ္ဆထ အာစရိယ၊ ပုစ္ဆထ အာစရိယာ’’တိ သဟသာဝ အာဟံသု၊ ယထာ တံ သုတမဒမတ္တာ. အာစရိယော အာဟ –

‘‘ကာလော ဃသတိ ဘူတာနိ၊ သဗ္ဗာနေဝ သဟတ္တနာ၊

ယော စ ကာလဃသော ဘူတော၊ သ ဘူတပစနိံ ပစီ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၉၀) –

ဝိဿဇ္ဇေထ တာတာ ဣမံ ပဉှန္တိ.

တေ စိန္တေတွာ အဇာနမာနာ တုဏှီ အဟေသုံ. အာစရိယော အာဟ ‘‘အလံ တာတာ ဂစ္ဆထဇ္ဇ၊ သွေ ကထေယျာထာ’’တိ ဥယျောဇေသိ. တေ ဒသပိ ဝီသတိပိ သမ္ပိဏ္ဍိတာ ဟုတွာ န တဿ ပဉှဿ အာဒိံ၊ န အန္တမဒ္ဒသံသု. အာဂန္တွာ အာစရိယဿ အာရောစေသုံ ‘‘န ဣမဿ ပဉှဿ အတ္ထံ အာဇာနာမာ’’တိ. အာစရိယော တေသံ နိဂ္ဂဟတ္ထာယ ဣမံ ဂါထမဘာသိ –

‘‘ဗဟူနိ နရသီသာနိ၊ လောမသာနိ ဗြဟာနိ စ၊

ဂီဝါသု ပဋိမုက္ကာနိ၊ ကောစိဒေဝေတ္ထ ကဏ္ဏဝါ’’တိ. (ဇာ. ၁.၁၀.၁၉၁) –

ဂါထာယတ္ထော – ဗဟူနိ နရာနံ သီသာနိ ဒိဿန္တိ၊ သဗ္ဗာနိ စ တာနိ လောမသာနိ သဗ္ဗာနိ စ မဟန္တာနိ ဂီဝါယမေဝ စ ဌပိတာနိ၊ န တာလဖလံ ဝိယ ဟတ္ထေန ဂဟိတာနိ၊ နတ္ထိ တေသံ ဣမေဟိ ဓမ္မေဟိ နာနာကရဏံ. ဧတ္ထ ပန ကောစိဒေဝ ကဏ္ဏဝါတိ အတ္တာနံ သန္ဓာယာဟ. ကဏ္ဏဝါတိ ပညဝါ. ကဏ္ဏစ္ဆိဒ္ဒံ ပန န ကဿစိ နတ္ထိ၊ တံ သုတွာ တေ မာဏဝကာ မင်္ကုဘူတာ ပတ္တက္ခန္ဓာ အဓောမုခါ အင်္ဂုလိယာ ဘူမိံ ဝိလိခန္တာ တုဏှီ အဟေသုံ.

အထ နေသံ အဟိရိကဘာဝံ ပဿိတွာ အာစရိယော ‘‘ဥဂ္ဂဏှထ တာတာ ပဉှ’’န္တိ ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. ကာလောတိ ပုရေဘတ္တကာလောပိ ပစ္ဆာဘတ္တကာလောပီတိ ဧဝမာဒိ. ဘူတာနီတိ သတ္တာဓိဝစနမေတံ. ကာလော ဟိ ဘူတာနံ န စမ္မမံသာဒီနိ ခါဒတိ၊ အပိစ ခေါ နေသံ အာယုဝဏ္ဏဗလာနိ ခေပေန္တော ယောဗ္ဗညံ မဒ္ဒန္တော အာရောဂျံ ဝိနာသေန္တော ဃသတိ ခါဒတီတိ ဝုစ္စတိ. သဗ္ဗာနေဝ သဟတ္တနာတိ ဧဝံ ဃသန္တော စ န ကိဉ္စိ ဝဇ္ဇေတိ၊ သဗ္ဗာနေဝ ဃသတိ. န ကေဝလဉ္စ ဘူတာနိယေဝ၊ အပိစ ခေါ သဟတ္တနာ အတ္တာနမ္ပိ ဃသတိ. ပုရေဘတ္တကာလော ဟိ ပစ္ဆာဘတ္တကာလံ န ပါပုဏာတိ. ဧသ နယော ပစ္ဆာဘတ္တကာလာဒီသု. ယော စ ကာလဃသော ဘူတောတိ ခီဏာသဝဿေတံ အဓိဝစနံ. သော ဟိ အာယတိံ ပဋိသန္ဓိကာလံ ခေပေတွာ ခါဒိတွာ ဌိတတ္တာ ‘‘ကာလဃသော’’တိ ဝုစ္စတိ. သ ဘူတပစနိံ ပစီတိ သော ယာယံ တဏှာ အပါယေသု ဘူတေ ပစတိ၊ တံ ဉာဏဂ္ဂိနာ ပစိ ဒယှိ ဘသ္မမကာသိ၊ တေန ‘‘ဘူတပစနိံ ပစီ’’တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ပဇနိ’’န္တိပိ ပါဌော. ဇနိကံ နိဗ္ဗတ္တိကန္တိ အတ္ထော.

အထ တေ မာဏဝကာ ဒီပသဟဿာလောကေန ဝိယ ရတ္တိံ သမဝိသမံ အာစရိယဿ ဝိဿဇ္ဇနေန ပဉှဿ အတ္ထံ ပါကဋံ ဒိသွာ ‘‘ဣဒါနိ မယံ ယာဝဇီဝံ ဂုရုဝါသံ ဝသိဿာမ၊ မဟန္တာ ဧတေ အာစရိယာ နာမ၊ မယဉှိ ဗဟုဿုတမာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ စတုပ္ပဒိကဂါထာယပိ အတ္ထံ န ဇာနာမာ’’တိ နိဟတမာနာ ပုဗ္ဗသဒိသမေဝ အာစရိယဿ ဝတ္တပ္ပဋိပတ္တိံ ကတွာ သဂ္ဂပရာယဏာ အဟေသုံ.

အဟံ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တေန သမယေန တေသံ အာစရိယော အဟောသိံ၊ ဣမေ ဘိက္ခူ မာဏဝကာ. ဧဝံ ပုဗ္ဗေပါဟံ ဣမေ ဧဝံ မာနပဂ္ဂဟိတသိရေ ဝိစရန္တေ နိဟတမာနေ အကာသိန္တိ.

ဣမဉ္စ ဇာတကံ သုတွာ တေ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗေပိ မယံ မာနေနေဝ ဥပဟတာတိ ဘိယျောသောမတ္တာယ နိဟတမာနာ ဟုတွာ အတ္တနော ဥပကာရကကမ္မဋ္ဌာနပရာယဏာ အဟေသုံ.

တတော ဘဂဝါ ဧကံ သမယံ ဇနပဒစာရိကံ စရန္တော ဝေသာလိံ ပတွာ ဂေါတမကေ စေတိယေ ဝိဟရန္တော ဣမေသံ ပဉ္စသတာနံ ဘိက္ခူနံ ဉာဏပရိပါကံ ဝိဒိတွာ ဣမံ ဂေါတမကသုတ္တံ ကထေသိ –

‘‘အဘိညာယာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေမိ နော အနဘိညာယ၊ သနိဒါနာဟံ။ပေ။ သပ္ပါဋိဟာရိယာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မံ ဒေသေမိ နော အပ္ပါဋိဟာရိယံ. တဿ မယှံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဘိညာယ ဓမ္မံ ဒေသယတော။ပေ။ နော အပ္ပါဋိဟာရိယံ. ကရဏီယော ဩဝါဒေါ၊ ကရဏီယာ အနုသာသနီ. အလဉ္စ ပန ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ တုဋ္ဌိယာ အလံ အတ္တမနတာယ အလံ သောမနဿာယ. သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာက္ခာတော ဓမ္မော၊ သုပ္ပဋိပန္နော သံဃောတိ. ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ၊ ဣမသ္မိဉ္စ ပန ဝေယျာကရဏသ္မိံ ဘညမာနေ ဒသသဟဿိလောကဓာတု အကမ္ပိတ္ထာ’’တိ (အ. နိ. ၃.၁၂၆).

ဣဒဉ္စ သုတ္တံ သုတွာ တေ ပဉ္စသတာ ဘိက္ခူ တသ္မိံယေဝါသနေ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု၊ ဧဝါယံ ဒေသနာ ဧတသ္မိံ ဌာနေ နိဋ္ဌမဂမာသီတိ.

တထာဂတဝါရအဋ္ဌမနယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပပဉ္စသူဒနိယာ မဇ္ဈိမနိကာယဋ္ဌကထာယ

မူလပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.