၇. သုနိက္ခိတ္တဝိမာနဝဂ္ဂေါ

၁. စိတ္တလတာဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယထာ ဝနံ စိတ္တလတံ ပဘာသတီတိ စိတ္တလတာဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ. တေန သမယေန သာဝတ္ထိယံ အညတရော ဥပါသကော ဒလိဒ္ဒေါ အပ္ပဘောဂေါ ပရေသံ ကမ္မံ ကတွာ ဇီဝတိ. သော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဇိဏ္ဏေ ဝုဍ္ဎေ မာတာပိတရော ပေါသေန္တော ‘‘ဣတ္ထိယော နာမ ပတိကုလေ ဌိတာ ဣဿရိယံ ကရောန္တိ၊ သဿုသသုရာနံ မနာပစာရိနိယော ဒုလ္လဘာ’’တိ မာတာပိတူနံ စိတ္တဒုက္ခံ ပရိဟရန္တော ဒါရပရိဂ္ဂဟံ အကတွာ သယမေဝ နေ ဥပဋ္ဌဟတိ၊ သီလာနိ ရက္ခတိ၊ ဥပေါသထံ ဥပဝသတိ၊ ယထာဝိဘဝံ ဒါနာနိ ဒေတိ. သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဂန္တွာ ကတကမ္မံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၁၄. ‘‘ယထာ ဝနံ စိတ္တလတံ ပဘာသတိ၊ ဥယျာနသေဋ္ဌံ တိဒသာနမုတ္တမံ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ၊ ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ.

၁၁၁၅. ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ။ပေ။

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

၁၁၁၆. ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော။ပေ။ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၁၁၇. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော၊ ဒလိဒ္ဒေါ အတာဏော ကပဏော ကမ္မကရော အဟောသိံ၊

ဇိဏ္ဏေ စ မာတာပိတရော အဘာရိံ၊ ပိယာ စ မေ သီလဝန္တော အဟေသုံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊ သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ.

၁၁၁၈. ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော။ပေ။ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. –

သောပိ တဿ ဗျာကာသိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

စိတ္တလတာဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. နန္ဒနဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ယထာ ဝနံ နန္ဒနံ ပဘာသတီတိ နန္ဒနဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ. တေန သမယေန သာဝတ္ထိယံ အညတရော ဥပါသကောတိအာဒိ သဗ္ဗံ အနန္တရဝိမာနသဒိသံ. အယံ ပန ဒါရပရိဂ္ဂဟံ ကတွာ မာတာပိတရော ပေါသေသီတိ အယမေဝ ဝိသေသော.

၁၁၂၀. ယထာ ဝနံ နန္ဒနံ ပဘာသတိ၊ ဥယျာနသေဋ္ဌံ တိဒသာနမုတ္တမံ၊

တထူပမံ တုယှမိဒံ ဝိမာနံ၊ ဩဘာသယံ တိဋ္ဌတိ အန္တလိက္ခေ.

၁၁၂၁. ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ။ပေ။ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီတိ.

၁၁၂၂. ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော။ပေ။ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၁၂၃. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော၊ ဒလိဒ္ဒေါ အတာဏော ကပဏော ကမ္မကရော အဟောသိံ၊

ဇိဏ္ဏေ စ မာတာပိတရော အဘာရိံ၊ ပိယာ စ မေ သီလဝန္တော အဟေသုံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊ သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ.

၁၁၂၄. ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော။ပေ။ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. –

ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ. တတ္ထ ဂါထာသုပိ အပုဗ္ဗံ နတ္ထိ.

နန္ဒနဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. မဏိထူဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနန္တိ မဏိထူဏဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ. တေန သမယေန သမ္ဗဟုလာ ထေရာ ဘိက္ခူ အရညာယတနေ ဝိဟရန္တိ. တေသံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ဂမနမဂ္ဂေ ဧကော ဥပါသကော ဝိသမံ သမံ ကရောတိ၊ ကဏ္ဋကေ နီဟရတိ၊ ဂစ္ဆဂုမ္ဗေ အပနေတိ၊ ဥဒကကာလေ မာတိကာသု သေတုံ ဗန္ဓတိ၊ ဝိဝနဋ္ဌာနေသု ဆာယာရုက္ခေ ရောပေတိ၊ ဇလာသယေသု မတ္တိကံ ဥဒ္ဓရိတွာ တေ ပုထုလဂမ္ဘီရေ ကရောတိ၊ တိတ္ထေ သမ္ပာဒေတိ၊ ယထာဝိဘဝံ ဒါနံ ဒေတိ၊ သီလံ ရက္ခတိ. သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရော ဥပသင်္ကမိတွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၂၆. ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ၊ သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ၊ ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ.

၁၁၂၇. ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ၊ ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ၊ နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏစ္ဆန္နာ.

၁၁၂၈. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော။ပေ။ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

သောပိ တဿ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၁၃၀. ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော။ပေ။ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၁၃၁. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော၊ ဝိဝနေ ပထေ သင်္ကမနံ အကာသိံ၊

အာရာမရုက္ခာနိ စ ရောပယိဿံ၊ ပိယာ စ မေ သီလဝန္တော အဟေသုံ၊

အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ ပသန္နစိတ္တော၊ သက္ကစ္စ ဒါနံ ဝိပုလံ အဒါသိံ.

၁၁၃၂. ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော။ပေ။ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

၁၁၃၁. တတ္ထ ဝိဝနေတိ အရညေ. အာရာမရုက္ခာနိ စာ အာရာမဘူတေ ရုက္ခေ၊ အာရာမံ ကတွာ တတ္ထ ရုက္ခေ ရောပေသိန္တိ အတ္ထော. သေသံ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယမေဝ.

မဏိထူဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. သုဝဏ္ဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ

သောဝဏ္ဏမယေ ပဗ္ဗတသ္မိန္တိ သုဝဏ္ဏဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ အန္ဓကဝိန္ဒေ ဝိဟရတိ. တေန သမယေန အညတရော ဥပါသကော သဒ္ဓေါ ပသန္နော ဝိဘဝသမ္ပန္နော တဿ ဂါမဿ အဝိဒူရေ အညတရသ္မိံ မုဏ္ဍကပဗ္ဗတေ သဗ္ဗာကာရသမ္ပန္နံ ဘဂဝတော ဝသနာနုစ္ဆဝိကံ ဂန္ဓကုဋိံ ကာရေတွာ တတ္ထ ဘဂဝန္တံ ဝသာပေန္တော သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ၊ သယဉ္စ နိစ္စသီလေ ပတိဋ္ဌိတော သုဝိသုဒ္ဓသီလသံဝရော ဟုတွာ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ ကမ္မာနုဘာဝသံသူစကံ နာနာရတနရံသိဇာလသမုဇ္ဇလံ ဝိစိတ္တဝေဒိကာပရိက္ခိတ္တံ ဝိဝိဓဝိပုလာလင်္ကာရောပသောဘိတံ သုဝိဘတ္တဘိတ္တိတ္ထမ္ဘသောပါနံ အာရာမရမဏီယကံ ကဉ္စနပဗ္ဗတမုဒ္ဓနိ ဝိမာနံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒေဝစာရိကံ စရန္တော ဒိသွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၃၄. ‘‘သောဝဏ္ဏမယေ ပဗ္ဗတသ္မိံ၊ ဝိမာနံ သဗ္ဗတောပဘံ၊

ဟေမဇာလပဋိစ္ဆန္နံ၊ ကိင်္ကိဏိဇာလကပ္ပိတံ.

၁၁၃၅. ‘‘အဋ္ဌံသာ သုကတာ ထမ္ဘာ၊ သဗ္ဗေ ဝေဠုရိယာမယာ၊

ဧကမေကာယ အံသိယာ၊ ရတနာ သတ္တ နိမ္မိတာ.

၁၁၃၆. ‘‘ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿ၊ ဖလိကာ ရူပိယဿ စ၊

မသာရဂလ္လမုတ္တာဟိ၊ လောဟိတင်္ဂမဏီဟိ စ.

၁၁၃၇. ‘‘စိတြာ မနောရမာ ဘူမိ၊ န တတ္ထုဒ္ဓံသတီ ရဇော၊

ဂေါပါနသီဂဏာ ပီတာ၊ ကူဋံ ဒါရေန္တိ နိမ္မိတာ.

၁၁၃၈. ‘‘သောပါနာနိ စ စတ္တာရိ၊ နိမ္မိတာ စတုရော ဒိသာ၊

နာနာရတနဂဗ္ဘေဟိ၊ အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစတိ.

၁၁၃၉. ‘‘ဝေဒိယာ စတဿော တတ္ထ၊ ဝိဘတ္တာ ဘာဂသော မိတာ၊

ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘန္တိ၊ သမန္တာ စတုရော ဒိသာ.

၁၁၄၀. ‘‘တသ္မိံ ဝိမာနေ ပဝရေ၊ ဒေဝပုတ္တော မဟပ္ပဘော၊

အတိရောစသိ ဝဏ္ဏေန၊ ဥဒယန္တောဝ ဘာဏုမာ.

၁၁၄၁. ‘‘ဒါနဿ တေ ဣဒံ ဖလံ၊ အထော သီလဿ ဝါ ပန၊

အထော အဉ္ဇလိကမ္မဿ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ.

သောပိဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ –

၁၁၄၂. ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော။ပေ။ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၁၄၃. ‘‘အဟံ အန္ဓကဝိန္ဒသ္မိံ၊ ဗုဒ္ဓဿာဒိစ္စဗန္ဓုနော၊

ဝိဟာရံ သတ္ထု ကာရေသိံ၊ ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ.

၁၁၄၄. ‘‘တတ္ထ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ၊ ပစ္စယဉ္စ ဝိလေပနံ၊

ဝိဟာရံ သတ္ထု အဒါသိံ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊

တေန မယှံ ဣဒံ လဒ္ဓံ၊ ဝသံ ဝတ္တေမိ နန္ဒနေ.

၁၁၄၅. ‘‘နန္ဒနေ စ ဝနေ ရမ္မေ၊ နာနာဒိဇဂဏာယုတေ၊

ရမာမိ နစ္စဂီတေဟိ၊ အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော’’တိ.

၁၁၃၄. တတ္ထ သဗ္ဗတောပဘန္တိ သဗ္ဗဘာဂေဟိ ပဘာသန္တံ ပဘာမုဉ္စနကံ. ကိင်္ကိဏိဇာလကပ္ပိတန္တိ ကပ္ပိတကိင်္ကိဏိကဇာလံ.

၁၁၃၅. သဗ္ဗေ ဝေဠုရိယာမယာတိ သဗ္ဗေ ထမ္ဘာ ဝေဠုရိယမဏိမယာ. တတ္ထ ပန ဧကမေကာယ အံသိယာတိ အဋ္ဌံသေသု ထမ္ဘေသု ဧကမေကသ္မိံ အံသဘာဂေ. ရတနာ သတ္တ နိမ္မိတာတိ သတ္တရတနကမ္မနိမ္မိတာ၊ ဧကေကော အံသော သတ္တရတနမယောတိ အတ္ထော.

၁၁၃၆. ‘‘ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿာ’’တိအာဒိနာ နာနာရတနာနိ ဒဿေတိ. တတ္ထ ဝေဠူရိယသုဝဏ္ဏဿာတိ ဝေဠုရိယေန စ သုဝဏ္ဏေန စ နိမ္မိတာ၊ စိတြာတိ ဝါ ယောဇနာ. ကရဏတ္ထေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ. ဖလိကာ ရူပိယဿ စာတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. မသာရဂလ္လမုတ္တာဟီတိ ကဗရမဏီဟိ. လောဟိတင်္ဂမဏီဟိ စာတိ ရတ္တမဏီဟိ.

၁၁၃၇. န တတ္ထုဒ္ဓံသတီ ရဇောတိ မဏိမယဘူမိကတ္တာ န တသ္မိံ ဝိမာနေ ရဇော ဥဂ္ဂစ္ဆတိ. ဂေါပါနသီဂဏာတိ ဂေါပါနသီသမူဟာ. ပီတာတိ ပီတဝဏ္ဏာ၊ သုဝဏ္ဏမယာ စေဝ ဖုဿရာဂါဒိမဏိမယာ စာတိ အတ္ထော. ကူဋံ ဓာရေန္တီတိ သတ္တရတနမယံ ကဏ္ဏိကံ ဓာရေန္တိ.

၁၁၃၈-၉. နာနာရတနဂဗ္ဘေဟီတိ နာနာရတနမယေဟိ ဩဝရကေဟိ. ဝေဒိယာတိ ဝေဒိကာ. စတဿောတိ စတူသု ဒိသာသု စတဿော. တေနာဟ ‘‘သမန္တာ စတုရော ဒိသာ’’တိ.

၁၁၄၀. မဟပ္ပဘောတိ မဟာဇုတိကော. ဥဒယန္တောတိ ဥဂ္ဂစ္ဆန္တော. ဘာဏုမာတိ အာဒိစ္စော.

၁၁၄၃. သေဟိ ပါဏိဘီတိ ကာယသာရံ ပုညံ ပသဝန္တော အတ္တနော ပါဏီဟိ တံ တံ ကိစ္စံ ကရောန္တော ဝိဟာရံ သတ္ထု ကာရေသိန္တိ ယောဇနာ. အထ ဝါ သေဟိ ပါဏိဘီတိ တတ္ထ အန္ဓကဝိန္ဒသ္မိံ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ ပစ္စယဉ္စ ဝိလေပနဉ္စ ပူဇာဝသေန. ယထာ ကထံ? ဝိဟာရဉ္စ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ သတ္ထုနော အဒါသိံ ပူဇေသိံ နိယျာဒေသိံ စာတိ ဧဝမေတ္ထ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၁၁၄၄. တေနာတိ တေန ယထာဝုတ္တေန ပုညကမ္မေန ကာရဏဘူတေန. မယှန္တိ မယာ. ဣဒန္တိ ဣဒံ ပုညဖလံ၊ ဣဒံ ဝါ ဒိဗ္ဗံ အာဓိပတေယျံ. တေနာဟ ‘‘ဝသံ ဝတ္တေမီ’’တိ.

၁၁၄၅. နန္ဒနေတိ နန္ဒိယာ ဒိဗ္ဗသမိဒ္ဓိယာ ဥပ္ပဇ္ဇနဋ္ဌာနေ ဣမသ္မိံ ဒေဝလောကေ၊ တတ္ထာပိ ဝိသေသတော နန္ဒနေ ဝနေ ရမ္မေ၊ ဧဝံ ရမဏီယေ ဣမသ္မိံ နန္ဒနေ ဝနေ ရမာမီတိ ယောဇနာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဧဝံ ဒေဝတာယ အတ္တနော ပုညကမ္မေ အာဝိကတေ ထေရော သပရိဝါရဿ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဘဂဝတော တမတ္ထံ နိဝေဒေသိ. ဘဂဝါ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ.

သုဝဏ္ဏဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. အမ္ဗဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏန္တိ အမ္ဗဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ. တေန သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရော ဒုဂ္ဂတပုရိသော ပရေသံ ဘတ္တဝေတနဘတော ဟုတွာ အမ္ဗဝနံ ရက္ခတိ. သော ဧကဒိဝသံ အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ ဂိမှသမယေ သူရိယာတပသန္တတ္တေ ဥဏှဝါလိကာနိပ္ပီဠိတေ ဝိပ္ဖန္ဒမာနမရီစိဇာလဝိတ္ထတေ ဘူမိပ္ပဒေသေ တဿ အမ္ဗာရာမဿ အဝိဒူရေန မဂ္ဂေန သေဒါဂတေန ဂတ္တေန ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတဂါရဝဗဟုမာနော ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝမာဟ ‘‘မဟာ အယံ၊ ဘန္တေ၊ ဃမ္မပရိဠာဟော၊ အတိဝိယ ပရိဿန္တရူပေါ ဝိယ ဒိဿတိ၊ သာဓု၊ ဘန္တေ၊ အယျော ဣမံ အမ္ဗာရာမံ ပဝိသိတွာ မုဟုတ္တံ ဝိဿမိတွာ အဒ္ဓါနပရိဿမံ ပဋိဝိနောဒေတွာ ဂစ္ဆထ အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ. ထေရော ဝိသေသတော တဿ စိတ္တပ္ပသာဒံ ပရိဗြူဟေတုကာမော တံ အာရာမံ ပဝိသိတွာ အညတရဿ အမ္ဗရုက္ခဿ မူလေ နိသီဒိ.

ပုန သော ပုရိသော အာဟ ‘‘သစေ၊ ဘန္တေ၊ နှာယိတုကာမတ္ထ၊ အဟံ ဣတော ကူပတော ဥဒကံ ဥဒ္ဓရိတွာ တုမှေ နှာပေဿာမိ၊ ပါနီယဉ္စ ဒဿာမီ’’တိ. ထေရောပိ အဓိဝါသေသိ တုဏှီဘာဝေန. သော ကူပတော ဥဒကံ ဥဒ္ဓရိတွာ ပရိဿာဝေတွာ ထေရံ နှာပေသိ၊ နှာပေတွာ စ ဟတ္ထပါဒေ ဓောဝိတွာ နိသိန္နဿ ပါနီယံ ဥပနေသိ. ထေရော ပါနီယံ ပိဝိတွာ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဒရထော တဿ ပုရိသဿ ဥဒကဒါနေ စေဝ နှာပနေ စ အနုမောဒနံ ဝတွာ ပက္ကာမိ. အထ သော ပုရိသော ‘‘ဃမ္မာဘိတတ္တဿ ဝတ ထေရဿ ဃမ္မပရိဠာဟံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘေသိံ၊ ဗဟုံ ဝတ မယာ ပုညံ ပသုတ’’န္တိ ဥဠာရပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေသိ. သော အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဥပသင်္ကမိတွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ကတပုညံ ပုစ္ဆိ.

၁၁၄၆. ‘‘ဥစ္စမိဒံ မဏိထူဏံ ဝိမာနံ၊ သမန္တတော ဒွါဒသ ယောဇနာနိ၊

ကူဋာဂါရာ သတ္တသတာ ဥဠာရာ၊ ဝေဠုရိယထမ္ဘာ ရုစကတ္ထတာ သုဘာ.

၁၁၄၇. ‘‘တတ္ထစ္ဆသိ ပိဝသိ ခါဒသိ စ၊ ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊

ဒိဗ္ဗာ ရသာ ကာမဂုဏေတ္ထ ပဉ္စ၊ နာရိယော စ နစ္စန္တိ သုဝဏ္ဏဆန္နာ.

၁၁၄၈. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော။ပေ။

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

၁၁၅၀. ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော။ပေ။

ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၁၅၁. ‘‘ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေ၊ ပတပန္တေ ဒိဝင်္ကရေ၊

ပရေသံ ဘတကော ပေါသော၊ အမ္ဗာရာမမသိဉ္စတိ.

၁၁၅၂. ‘‘အထ တေနာဂမာ ဘိက္ခု၊ သာရိပုတ္တောတိ ဝိဿုတော၊

ကိလန္တရူပေါ ကာယေန၊ အကိလန္တောဝ စေတသာ.

၁၁၅၃. ‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အာယန္တံ၊ အဝေါစံ အမ္ဗသိဉ္စကော၊

သာဓု တံ ဘန္တေ နှာပေယျံ၊ ယံ မမဿ သုခါဝဟံ.

၁၁၅၄. ‘‘တဿ မေ အနုကမ္ပာယ၊ နိက္ခိပိ ပတ္တစီဝရံ၊

နိသီဒိ ရုက္ခမူလသ္မိံ၊ ဆာယာယ ဧကစီဝရော.

၁၁၅၅. ‘‘တဉ္စ အစ္ဆေန ဝါရိနာ၊ ပသန္နမာနသော နရော၊

နှာပယီ ရုက္ခမူလသ္မိံ၊ ဆာယာယ ဧကစီဝရံ.

၁၁၅၆. ‘‘အမ္ဗော စ သိတ္တော သမဏော စ နှာပိတော၊

မယာ စ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကံ၊

ဣတိ သော ပီတိယာ ကာယံ၊ သဗ္ဗံ ဖရတိ အတ္တနော.

၁၁၅၇. ‘‘တဒေဝ ဧတ္တကံ ကမ္မံ၊ အကာသိံ တာယ ဇာတိယာ၊

ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ၊ ဥပပန္နောမှိ နန္ဒနံ.

၁၁၅၈. ‘‘နန္ဒနေ စ ဝနေ ရမ္မေ၊ နာနာဒိဇဂဏာယုတေ၊

ရမာမိ နစ္စဂီတေဟိ၊ အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော’’တိ. –

သောပိ တဿ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဗျာကာသိ.

၁၁၅၁. တတ္ထ ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမေ မာသေတိ အာသာဠှိမာသေ. ပတပန္တေတိ အတိဝိယ ဒိပ္ပန္တေ၊ သဗ္ဗသော ဥဏှံ ဝိဿဇ္ဇေန္တေတိ အတ္ထော. ဒိဝင်္ကရေတိ ဒိဝါကရေ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အသိဉ္စတီတိ သိဉ္စတိ၊ -ကာရော နိပါတမတ္တံ၊ သိဉ္စတိ အမ္ဗရုက္ခမူလေသု ဓုဝံ ဇလသေကံ ကရောတီတိ အတ္ထော. ‘‘အသိဉ္စထာ’’တိ စ ပါဌော၊ သိဉ္စိတ္ထာတိ အတ္ထော. ‘‘အသိဉ္စဟ’’န္တိ စ ပဌန္တိ၊ ပရေသံ ဘတကော ပေါသော ဟုတွာ တဒါ အမ္ဗာရာမံ အသိဉ္စိံ အဟန္တိ အတ္ထော.

၁၁၅၂. တေနာတိ ယေန ဒိသာဘာဂေန သော အမ္ဗာရာမော၊ တေန အဂမာ အဂဉ္ဆိ. အကိလန္တောဝ စေတသာတိ စေတောဒုက္ခဿ မဂ္ဂေနေဝ ပဟီနတ္တာ စေတသာ အကိလန္တောပိ သမာနော ကိလန္တုရူပေါ ကာယေန တေန မဂ္ဂေန အဂမာတိ ယောဇနာ.

၁၁၅၃-၄. အဝေါစံ အဟံ တဒါ အမ္ဗသိဉ္စကော ဟုတွာတိ ယောဇနာ. ဧကစီဝရောတိ နှာယိတုကာမောတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၁၅၆. ဣတီတိ ဧဝံ ‘‘အမ္ဗော စ သိတ္တော၊ သမဏော စ နှာပိတော၊ မယာ စ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပကံ၊ ဧကေနေဝ ပယောဂေန တိဝိဓောပိ အတ္ထော သာဓိတော’’တိ ဣမိနာကာရေန ပဝတ္တာယ ပီတိယာ သော ပုရိသော အတ္တနော သဗ္ဗံ ကာယံ ဖရတိ၊ နိရန္တရံ ဖုဋံ ကရောတီတိ ယောဇနာ. အတီတတ္ထေ စေတံ ဝတ္တမာနဝစနံ၊ ဖရီတိ အတ္ထော.

၁၁၅၇. တဒေဝ ဧတ္တကံ ကမ္မန္တိ တံ ဧတ္တကံ ဧဝံ ပါနီယဒါနမတ္တကံ ကမ္မံ အကာသိံ၊ တာယ တဿံ ဇာတိယံ အညံ နာနုဿရာမီတိ အဓိပ္ပါယော. တေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

အမ္ဗဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဂေါပါလဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဒိသွာန ဒေဝံ ပဋိပုစ္ဆိ ဘိက္ခူတိ ဂေါပါလဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ. တေန သမယေန ရာဇဂဟဝါသီ အညတရော ဂေါပါလကော ပါတရာသတ္ထာယ ပိလောတိကာယ ပုဋဗဒ္ဓံ ကုမ္မာသံ ဂဟေတွာ နဂရတော နိက္ခမိတွာ ဂါဝီနံ စရဏဋ္ဌာနဘူတံ ဂေါစရဘူမိံ သမ္ပာပုဏိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ‘‘အယံ ဣဒါနေဝ ကာလံ ကရိဿတိ၊ မယှဉ္စ ကုမ္မာသံ ဒတွာ တာဝတိံသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ စ ဉတွာ တဿ သမီပံ အဂမာသိ. သော ဝေလံ ဩလောကေတွာ ထေရဿ ကုမ္မာသံ ဒါတုကာမော အဟောသိ. တေန စ သမယေန ဂါဝိယော မာသက္ခေတ္တံ ပဝိသန္တိ. အထ သော ဂေါပါလော စိန္တေသိ ‘‘ကိံ နု ခေါ ထေရဿ ကုမ္မာသံ ဒဒေယျံ၊ ဥဒါဟု ဂါဝိယော မာသက္ခေတ္တတော နီဟရေယျ’’န္တိ. အထဿ ဧတဒဟောသိ ‘‘မာသသာမိကာ မံ ယံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တံ ကရောန္တု၊ ထေရေ ပန ဂတေ ကုမ္မာသဒါနန္တရာယော မေ သိယာ၊ ဟန္ဒာဟံ ပဌမံ အယျဿ ကုမ္မာသံ ဒဿာမီ’’တိ တံ ထေရဿ ဥပနေသိ. ပဋိဂ္ဂဟေသိ ထေရော အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယ.

အထ နံ ဂါဝိယော နိဝတ္တေတုံ ပရိဿယံ အနောလောကေတွာ ဝေဂေန ဥပဓာဝန္တံ ပါဒေန ဖုဋ္ဌော အာသီဝိသော ဍံသိ. ထေရောပိ တံ အနုကမ္ပမာနော တံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ အာရဘိ. ဂေါပါလကောပိ ဂါဝိယော နိဝတ္တေတွာ အာဂတော ထေရံ ကုမ္မာသံ ပရိဘုဉ္ဇန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေန္တော နိသီဒိ. တာဝဒေဝဿ သကလသရီရံ ဝိသံ အဇ္ဈောတ္ထရိ. မုဟုတ္တမေဝ ဝေဂေ မုဒ္ဓပတ္တေ ကာလမကာသိ၊ ကာလကတော စ တာဝတိံသေသု ဒွါဒသယောဇနိကေ ကနကဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒိသွာ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ပဋိပုစ္ဆိ –

၁၁၅၉. ‘‘ဒိသွာန ဒေဝံ ပဋိပုစ္ဆိ ဘိက္ခု၊ ဥစ္စေ ဝိမာနမှိ စိရဋ္ဌိတိကေ၊

အာမုတ္တဟတ္ထာဘရဏံ ယသဿိံ၊ ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ယထာပိ စန္ဒိမာ.

၁၁၆၀. ‘‘အလင်္ကတော မလျဓရော သုဝတ္ထော၊ သုကုဏ္ဍလီ ကပ္ပိတကေသမဿု၊

အာမုတ္တဟတ္ထာဘရဏော ယသဿီ၊ ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ယထာပိ စန္ဒိမာ.

၁၁၆၁. ‘‘ဒိဗ္ဗာ စ ဝီဏာ ပဝဒန္တိ ဝဂ္ဂုံ၊ အဋ္ဌဋ္ဌကာ သိက္ခိတာ သာဓုရူပါ၊

ဒိဗ္ဗာ စ ကညာ တိဒသစရာ ဥဠာရာ၊ နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ ပမောဒယန္တိ.

၁၁၆၂. ‘‘ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ။ပေ။

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

သောပိ တဿ ဗျာကာသိ –

၁၁၆၃. ‘‘သော ဒေဝပုတ္တော အတ္တမနော။ပေ။ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၁၆၄. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတော၊ သင်္ဂမ္မ ရက္ခိဿံ ပရေသံ ဓေနုယော၊

တတော စ အာဂါ သမဏော မမန္တိကေ၊ ဂါဝေါ စ မာသေ အဂမံသု ခါဒိတုံ.

၁၁၆၅. ‘‘ဒွယဇ္ဇ ကိစ္စံ ဥဘယဉ္စ ကာရိယံ၊ ဣစ္စေဝဟံ ဘန္တေ တဒါ ဝိစိန္တယိံ၊

တတော စ သညံ ပဋိလဒ္ဓ ယောနိသော၊ ‘ဒဒါမိ ဘန္တေ’တိ ခိပိံ အနန္တကံ.

၁၁၆၆. ‘‘သော မာသခေတ္တံ တုရိတော အဝါသရိံ၊ ပုရာ အယံ ဘဉ္ဇတိ ယဿိဒံ ဓနံ၊

တတော စ ကဏှော ဥရဂေါ မဟာဝိသော၊ အဍံသိ ပါဒေ တုရိတဿ မေ သတော.

၁၁၆၇. ‘‘သွာဟံ အဋ္ဋောမှိ ဒုက္ခေန ပီဠိတော၊ ဘိက္ခု စ တံ သာမံ မုဉ္စိတွာနန္တကံ၊

အဟာသိ ကုမ္မာသံ မမာနုကမ္ပယာ၊ တတော စုတော ကာလကတောမှိ ဒေဝတာ.

၁၁၆၈. ‘‘တဒေဝ ကမ္မံ ကုသလံ ကတံ မယာ၊ သုခဉ္စ ကမ္မံ အနုဘောမိ အတ္တနာ၊

တယာ ဟိ ဘန္တေ အနုကမ္ပိတော ဘုသံ၊ ကတညုတာယ အဘိဝါဒယာမိ တံ.

၁၁၆၉. ‘‘သဒေဝကေ လောကေ သမာရကေ စ၊ အညော မုနိ နတ္ထိ တယာနုကမ္ပကော၊

တယာ ဟိ ဘန္တေ အနုကမ္ပိတော ဘုသံ၊ ကတညုတာယ အဘိဝါဒယာမိ တံ.

၁၁၇၀. ‘‘ဣမသ္မိံ လောကေ ပရသ္မိံ ဝါ ပန၊ အညော မုနီ နတ္ထိ တယာနုကမ္ပကော၊

တယာ ဟိ ဘန္တေ အနုကမ္ပိတော ဘုသံ၊ ကတညုတာယ အဘိဝါဒယာမိ တ’’န္တိ.

အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော အတ္တနာ စ ဒေဝတာယ စ ကထိတနိယာမေနေဝ တံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. သတ္ထာ တမတ္ထံ ပစ္စနုဘာသိတွာ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေတုံ ‘‘ဒိသွာန ဒေဝံ ပဋိပုစ္ဆိ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိမာဟ.

၁၁၅၉. တတ္ထ ဒေဝန္တိ ဂေါပါလဒေဝပုတ္တံ. ဘိက္ခူတိ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ သန္ဓာယ သတ္ထာ ဝဒတိ. သော ဟိ သဗ္ဗသော ဘိန္နကိလေသတာယ ဘိက္ခု. ဝိမာနဿ ဗဟုကာလာဝဋ္ဌာယိတာယ ကပ္ပဋ္ဌိတိကတာယ ဧဝ ဝါ ‘‘စိရဋ္ဌိတိကေ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ‘‘စိရဋ္ဌိတိက’’န္တိပိ ကေစိ ပဌန္တိ. တဉှိ ‘‘ဒေဝ’’န္တိ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. သောပိ ဟိ သဋ္ဌိသတသဟဿာဓိကာ တိဿော ဝဿကောဋိယော တတ္ထ အဝဋ္ဌာနတော ‘‘စိရဋ္ဌိတိကေ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတိ. ယထာပိ စန္ဒိမာတိ ယထာ စန္ဒိမာ ဒေဝပုတ္တော ကန္တသီတလမနောဟရကိရဏဇာလသမုဇ္ဇလေ အတ္တနော ဒိဗ္ဗေ ဝိမာနမှိ ဝိရောစတိ၊ ဧဝံ ဝိရောစမာနန္တိ ဝစနသေသာ.

၁၁၆၀. အလင်္ကတောတိအာဒိ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ ထေရေန ပုစ္ဆိတာကာရဒဿနံ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

၁၁၆၄. သင်္ဂမ္မာတိ သင်္ဂမေတွာ၊ သင်္ဂမ္မာတိ ဝါ သင်္ဂဟေတွာ. ဟေတွတ္ထောပိ ဟိ ဣဓ အန္တောနီတော၊ ဗဟူ ဧကတော ဟုတွာတိ အတ္ထော. အာဂါတိ အာဂဉ္ဆိ. မာသေတိ မာသသဿာနိ.

၁၁၆၅. ဒွယဇ္ဇာတိ ဒွယံ အဇ္ဇ ဧတရဟိ ကိစ္စံ ကာတဗ္ဗံ. ဥဘယဉ္စ ကာရိယန္တိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ ပရိယာယဝစနံ. သညန္တိ ဓမ္မသညံ. တေနာဟ ‘‘ယောနိသော’’တိ ပဋိလဒ္ဓါတိ ပဋိလဘိတွာ. ခိပိန္တိ ပနိဂ္ဂါဟာပနဝသေန ဟတ္ထေ ခိပိံ. အနန္တကန္တိ နန္တကံ ကုမ္မာသံ ပက္ခိပိတွာ ဗန္ဓိတွာ ဌပိတံ ပိလောတိကံ. အ-ကာရော စေတ္ထ နိပါတမတ္တံ.

၁၁၆၆. သောတိ သော အဟံ. တုရိတောတိ တုရိတော သမ္ဘမန္တော. အဝါသရိန္တိ ဥပဂစ္ဆိ၊ ပါဝိသိံ ဝါ. ပုရာ အယံ ဘဉ္ဇတိ ယဿိဒံ ဓနန္တိ ယဿ ခေတ္တသာမိကဿ ဣဒံ မာသသဿံ ဓနံ၊ တံ အယံ ဂေါဂဏော ဘဉ္ဇတိ ပုရာ တဿ ဘဉ္ဇနတော၊ အာမဒ္ဒနတော ပုရေတရမေဝါတိ အတ္ထော. တတောတိ တတ္ထ. တုရိတဿ မေ သတောတိ သမ္ဘမန္တဿ မေ သမာနဿ၊ သဟသာ ဂမနေန မဂ္ဂေ ကဏှသပ္ပံ အနောလောကေတွာ ဂတဿာတိ အဓိပ္ပါယော.

၁၁၆၇. အဋ္ဋောမှိ ဒုက္ခေန ပီဠိတောတိ တေန အာသီဝိသဍံသနေန အဋ္ဋော အဋ္ဋိတော ဥပဒ္ဒုတော မရဏဒုက္ခေန ဗာဓိတော ဘဝါမိ. အဟာသီတိ အဇ္ဈောဟရိ၊ ပရိဘုဉ္ဇီတိ အတ္ထော. တတော စုတော ကာလကတောမှိ ဒေဝတာတိ တတော မနုဿတ္တဘာဝတော စုတော မရဏကာလပ္ပတ္တိယာ၊ တတ္ထ ဝါ အာယုသင်္ခါရဿ ခေပနသင်္ခါတဿ ကာလဿ ကတတ္တာ ကာလကတော၊ တဒနန္တရမေဝ စ အမှိ ဒေဝတာ ဒေဝတ္တဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဒေဝတာ ဟောမီတိ အတ္ထော.

၁၁၆၉. တယာတိ တယာ သဒိသော အညော မုနိ မောနေယျဂုဏယုတ္တော ဣသိ နတ္ထိ. တယာတိ ဝါ နိဿက္ကေ ဣဒံ ကရဏဝစနံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဂေါပါလဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.