၄. လတာဝိမာနဝဏ္ဏနာ

လတာ စ သဇ္ဇာ ပဝရာ စ ဒေဝတာတိ လတာဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ. တေန စ သမယေန သာဝတ္ထိဝါသိနော အညတရဿ ဥပါသကဿ ဓီတာ လတာ နာမ ပဏ္ဍိတာ ဗျတ္တာ မေဓာဝိနီ ပတိကုလံ ဂတာ ဘတ္တု သဿုသသုရာနဉ္စ မနာပစာရိနီ ပိယဝါဒိနီ ပရိဇနဿ သင်္ဂဟကုသလာ ဂေဟေ ကုဋုမ္ဗဘာရဿ နိတ္ထရဏသမတ္ထာ အက္ကောဓနာ သီလာစာရသမ္ပန္နာ ဒါနသံဝိဘာဂရတာ အခဏ္ဍပဉ္စသီလာ ဥပေါသထရက္ခဏေ စ အပ္ပမတ္တာ အဟောသိ. သာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ လတာတွေဝ နာမေန. အညာပိ တဿာ သဇ္ဇာ၊ ပဝရာ၊ အစ္စိမတီ၊ သုတာတိ စတဿော ဘဂိနိယော အဟေသုံ. တာ ပဉ္စပိ သက္ကေန ဒေဝရာဇေန အာနေတွာ နာဋကိတ္ထိဘာဝေန ပရိစာရိကဋ္ဌာနေ ဌပိတာ. လတာ ပနဿ နစ္စဂီတာဒီသု ဆေကတာယ ဣဋ္ဌတရာ အဟောသိ.

တာသံ ဧကတော သမာဂန္တွာ သုခနိသဇ္ဇာယ နိသိန္နာနံ သင်္ဂီတနေပုညံ ပဋိစ္စ ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပန္နော. တာ သဗ္ဗာပိ ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ပုစ္ဆိံသု ‘‘တာတ၊ ကတမာ အမှာကံ နစ္စာဒီသု ကုသလာ’’တိ? သော ဧဝမာဟ ‘‘ဂစ္ဆထ ဓီတရော အနောတတ္တဒဟတီရေ ဒေဝသမာဂမေ သင်္ဂီတံ ပဝတ္တေထ၊ တတ္ထ ဝေါ ဝိသေသော ပါကဋော ဘဝိဿတီ’’တိ. တာ တထာ အကံသု. တတ္ထ ဒေဝပုတ္တာ လတာယ နစ္စမာနာယ အတ္တနော သဘာဝေန ဌာတုံ နာသက္ခိံသု၊ သဉ္ဇာတပဟာသာ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ နိရန္တရံ သာဓုကာရံ ဒေန္တာ ဥက္ကုဋ္ဌိသဒ္ဒေ စေလုက္ခေပေ စ ပဝတ္တေန္တာ ဟိမဝန္တံ ကမ္ပယမာနာ ဝိယ မဟန္တံ ကောလာဟလမကံသု. ဣတရာသု ပန နစ္စန္တီသု သိသိရကာလေ ကောကိလာ ဝိယ တုဏှီဘူတာ နိသီဒိံသု. ဧဝံ တတ္ထ သင်္ဂီတေ လတာယ ဝိသေသော ပါကဋော အဟောသိ.

အထ တာသံ ဒေဝဓီတာနံ သုတာယ ဒေဝဓီတာယ ဧတဒဟောသိ ‘‘ကိံ နု ခေါ ကမ္မံ ကတွာ အယံ လတာ အမှေ အဘိဘုယျ တိဋ္ဌတိ ဝဏ္ဏေန စေဝ ယသသာ စ၊ ယံနူနာဟံ လတာယ ကတကမ္မံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ. သာ တံ ပုစ္ဆိ. ဣတရာပိ တဿာ ဧတမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေသိ. တယိဒံ သဗ္ဗံ ဝေဿဝဏမဟာရာဇာ ဒေဝစာရိကဝသေန ဥပဂတဿ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ အာစိက္ခိ. ထေရော တမတ္ထံ ပုစ္ဆာယ မူလကာရဏတော ပဋ္ဌာယ ဘဂဝတော အာရောစေန္တော –

၃၁၆. ‘‘လတာ စ သဇ္ဇာ ပဝရာ စ ဒေဝတာ၊ အစ္စိမတီ ရာဇဝရဿ သိရီမတော၊

သုတာ စ ရညော ဝေဿဝဏဿ ဓီတာ၊ ရာဇီမတီ ဓမ္မဂုဏေဟိ သောဘထ.

၃၁၇. ‘‘ပဉ္စေတ္ထ နာရိယော အာဂမံသု နှာယိတုံ၊ သီတောဒကံ ဥပ္ပလိနိံ သိဝံ နဒိံ၊

တာ တတ္ထ နှာယိတွာ ရမေတွာ ဒေဝတာ၊ နစ္စိတွာ ဂါယိတွာ သုတာ လတံ ဗြဝိ.

၃၁၈. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဥပ္ပလမာလဓာရိနိ၊ အာဝေဠိနိ ကဉ္စနသန္နိဘတ္တစေ၊

တိမိရတမ္ဗက္ခိ နဘေဝ သောဘနေ၊ ဒီဃာယုကီ ကေန ကတော ယသော တဝ.

၃၁၉. ‘‘ကေနာသိ ဘဒ္ဒေ ပတိနော ပိယတရာ၊ ဝိသိဋ္ဌကလျာဏိတရဿု ရူပတော၊

ပဒက္ခိဏာ နစ္စနဂီတဝါဒိတေ၊ အာစိက္ခ နော တွံ နရနာရိပုစ္ဆိတာ’’တိ. –

သုတာယ ပုစ္ဆာ.

၃၂၀. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ၊ ဥဠာရဘောဂေ ကုလေ သုဏိသာ အဟောသိံ၊

အက္ကောဓနာ ဘတ္တု ဝသာနုဝတ္တိနီ၊ ဥပေါသထေ အပ္ပမတ္တာ အဟောသိံ.

၃၂၁. ‘‘မနုဿဘူတာ ဒဟရာ အပါပိကာ၊ ပသန္နစိတ္တာ ပတိမာဘိရာဓယိံ၊

သဒေဝရံ သဿသုရံ သဒါသကံ၊ အဘိရာဓယိံ တမှိ ကတော ယသော မမ.

၃၂၂. ‘‘သာဟံ တေန ကုသလေန ကမ္မုနာ၊ စတုဗ္ဘိ ဌာနေဟိ ဝိသေသမဇ္ဈဂါ၊

အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ သုခံ ဗလဉ္စ၊ ခိဍ္ဍာရတိံ ပစ္စနုဘောမနပ္ပကံ.

၃၂၃. ‘‘သုတံ နု တံ ဘာသတိ ယံ အယံ လတာ၊ ယံ နော အပုစ္ဆိမှ အကိတ္တယီ နော၊

ပတိနော ကိရမှာကံ ဝိသိဋ္ဌ နာရီနံ၊ ဂတီ စ တာသံ ပဝရာ စ ဒေဝတာ.

၃၂၄. ‘‘ပတီသု ဓမ္မံ ပစရာမ သဗ္ဗာ၊ ပတိဗ္ဗတာ ယတ္ထ ဘဝန္တိ ဣတ္ထိယော၊

ပတီသု ဓမ္မံ ပစရိတွာ သဗ္ဗာ၊ လစ္ဆာမသေ ဘာသတိ ယံ အယံ လတာ.

၃၂၅. ‘‘သီဟော ယထာ ပဗ္ဗတသာနုဂေါစရော၊ မဟိန္ဓရံ ပဗ္ဗတမာဝသိတွာ၊

ပသယှ ဟန္တွာ ဣတရေ စတုပ္ပဒေ၊ ခုဒ္ဒေ မိဂေ ခါဒတိ မံသဘောဇနော.

၃၂၆. ‘‘တထေဝ သဒ္ဓါ ဣဓ အရိယသာဝိကာ၊ ဘတ္တာရံ နိဿာယ ပတိံ အနုဗ္ဗတာ၊

ကောဓံ ဝဓိတွာ အဘိဘုယျ မစ္ဆရံ၊ သဂ္ဂမှိ သာ မောဒတိ ဓမ္မစာရိနီ’’တိ. –

လတာယ ဝိဿဇ္ဇနန္တိ အာဟ.

၃၁၆. တတ္ထ လတာ စ သဇ္ဇာ ပဝရာ အစ္စိမတီ သုတာတိ တာသံ နာမံ. စ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. ရာဇဝရဿာတိ စတုန္နံ မဟာရာဇာနံ ဝရဿ သေဋ္ဌဿ ဒေဝရာဇဿ. သက္ကဿ ပရိစာရိကာတိ အဓိပ္ပါယော. ရညောတိ မဟာရာဇဿ. တေနာဟ ‘‘ဝေဿဝဏဿ ဓီတာ’’တိ၊ ဣဒံ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ ဝစနဝိပလ္လာသော ဝါ၊ ဓီတရောတိ အတ္ထော. ရာဇတိ ဝိဇ္ဇောတတီတိ ရာဇီ၊ ရာဇီတိ မတာ ပညာတာ ရာဇီမတီ၊ ဣဒံ တာသံ သဗ္ဗာသံ ဝိသေသနံ. နာမမေဝ ဧတံ ဧကိဿာ ဒေဝတာယာတိ ကေစိ၊ တေသံ မတေန ‘‘ပဝရာ’’တိ သဗ္ဗာသံ ဝိသေသနမေဝ. ဓမ္မဂုဏေဟီတိ ဓမ္မိယေဟိ ဓမ္မတော အနပေတေဟိ ဂုဏေဟိ၊ ယထာဘုစ္စဂုဏေဟီတိ အတ္ထော. သောဘထာတိ ဝိရောစထ.

၃၁၇. ပဉ္စေတ္ထ နာရိယောတိ ပဉ္စ ယထာဝုတ္တနာမာ ဒေဝဓီတရော ဧတ္ထ ဣမသ္မိံ ဟိမဝန္တပဒေသေ. သီတောဒကံ ဥပ္ပလိနိံ သိဝံ နဒိန္တိ အနောတတ္တဒဟတော နိက္ခန္တနဒိမုခံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. နစ္စိတွာ ဂါယိတွာတိ ပိတု ဝေဿဝဏဿ အာဏာယ ဒေဝသမာဂမေ တာဟိ ကတဿ နစ္စဂီတဿ ဝသေန ဝုတ္တံ. သုတာ လတံ ဗြဝီတိ သုတာ ဒေဝဓီတာ လတံ အတ္တနော ဘဂိနိံ ကထေသိ. ‘‘သုတာ လတံ ဗြဝု’’န္တိပိ ပဌန္တိ၊ သုတာ ဓီတရော ဝေဿဝဏဿ မဟာရာဇဿ လတံ ကထေသုန္တိ အတ္ထော.

၃၁၈. တိမိရတမ္ဗက္ခီတိ နိစုလကေသရဘာသသဒိသေဟိ တမ္ဗရာဇီဟိ သမန္နာဂတက္ခိ. နဘေဝ သောဘနေတိ နဘံ ဝိယ သောဘမာနေ၊ သရဒသမယေ အဗ္ဘမဟိကာဒိဥပက္ကိလေသဝိမုတ္တံ နဘံ ဝိယ သုဝိသုဒ္ဓင်္ဂပစ္စင်္ဂတာယ ဝိရာဇမာနေတိ အတ္ထော. အထ ဝါ နဘေဝါတိ နဘေ ဧဝ၊ သမုစ္စယတ္ထော ဧဝ-သဒ္ဒေါ၊ အာကာသဋ္ဌဝိမာနေသု ဟိမဝန္တယုဂန္ဓရာဒိဘူမိပဋိဗဒ္ဓဋ္ဌာနေသု စာတိ သဗ္ဗတ္ထေဝ သောဘမာနေတိ အတ္ထော. ကေန ကတောတိ ကေန ကီဒိသေန ပုညေန နိဗ္ဗတ္တိတော. ယသောတိ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ စ. ကိတ္တိသဒ္ဒဂ္ဂဟဏေန စ ကိတ္တိသဒ္ဒဟေတုဘူတာ ဂုဏာ ဂယှန္တိ.

၃၁၉. ပတိနော ပိယတရာတိ သာမိနော ပိယတရာ သာမိဝလ္လဘာ. တေနဿာ သုဘဂတံ ဒဿေတိ. ဝိသိဋ္ဌကလျာဏိတရဿူ ရူပတောတိ ရူပသမ္ပတ္တိယာ ဝိသိဋ္ဌာ ဥတ္တမာ ကလျာဏိတရာ သုန္ဒရတရာ၊ အဿူတိ နိပါတမတ္တံ. ‘‘ဝိသိဋ္ဌကလျာဏိတရာသိ ရူပတော’’တိ စ ပဌန္တိ. ပဒက္ခိဏာတိ ပကာရေဟိ၊ ဝိသေသေန ဝါ ဒက္ခိဏာ ကုသလာ. နစ္စနဂီတဝါဒိတေတိ ဧတ္ထ နစ္စနာတိ ဝိဘတ္တိလောပေါ ကတော၊ နစ္စေ စ ဂီတေ စ ဝါဒိတေ စာတိ အတ္ထော. နရနာရိပုစ္ဆိတာတိ ဒေဝပုတ္တေဟိ ဒေဝဓီတာဟိ စ ‘‘ကဟံ လတာ၊ ကိံ ကရောတိ လတာ’’တိ ရူပဒဿနတ္ထဉ္စေဝ သိပ္ပဒဿနတ္ထဉ္စ ပုစ္ဆိတာ.

၃၂၁. နိစ္စံ ကာယေန အသံသဋ္ဌတာယ ဒေဝေါ ဝိယ ရမေတိ၊ ဒုတိယော ဝရောတိ ဝါ ဒေဝရော၊ ဘတ္တု ကနိဋ္ဌဘာတာ၊ သဟ ဒေဝရေနာတိ သဒေဝရံ. သဿု စ သသုရော စ သသုရာ၊ သဟ သသုရေဟီတိ သဿသုရံ. သဟ ဒါသေဟိ ဒါသီဟိ စာတိ သဒါသကံ ပတိမာဘိရာဓယိန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တမှိ ကတောတိ တမှိ ကုလေ၊ ကာလေ ဝါ သုဏိသာကာလေ ကတော ယသော တန္နိဗ္ဗတ္တကပုညဿ နိဗ္ဗတ္တနေနာတိ အဓိပ္ပါယော. မမာတိ ဣဒံ ‘‘ကတော’’တိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ ‘‘မယာ’’တိ ပရိဏာမေတဗ္ဗံ.

၃၂၂. စတုဗ္ဘိ ဌာနေဟီတိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ၊ စတူသု ဝါ ဌာနေသု နိမိတ္တဘူတေသု. ဝိသေသမဇ္ဈဂါတိ အညာဟိ အတိသယံ အဓိဂတာ. အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ သုခံ ဗလဉ္စာတိ ‘‘စတူဟိ ဌာနေဟီ’’တိ ဝုတ္တာနံ သရူပတော ဒဿနံ. အာယုအာဒယော ဧဝ ဟိဿာ အညာဟိ ဝိသိဋ္ဌသဘာဝတာယ ဝိသေသာ တဿာ တထာ သမ္ဘာဝနာဝသေန ဂဟေတဗ္ဗတာယ ဟေတုဘာဝတော ‘‘ဌာန’’န္တိ စ ဝုတ္တံ. ဝိသေသမဇ္ဈဂါ. ကီဒိသံ? အာယုဉ္စ ဝဏ္ဏဉ္စ သုခဉ္စ ဗလဉ္စာတိ ယောဇနာ.

၃၂၃. သုတံ နု တံ ဘာသတိ ယံ အယံ လတာတိ အယံ လတာ အမှာကံ ဇေဋ္ဌဘဂိနီ ယံ ဘာသတိ၊ တံ တုမှေဟိ သုတံ နု ကိံ အသုတ’’န္တိ ဣတရာ တိဿော ဘဂိနိယော ပုစ္ဆတိ. ယံ နောတိ ယံ အမှာကံ သံသယိတံ. နောတိ နိပါတမတ္တံ၊ ပုန နောတိ အမှာကံ၊ အဝဓာရဏေ ဝါ ‘‘န နော သမံ အတ္ထီ’’တိအာဒီသု (ခု. ပါ. ၆.၃၊ သု. နိ. ၂၂၆) ဝိယ၊ တေန အကိတ္တယိယေဝ၊ အဝိပရီတံ ဗျာကာသိယေဝါတိ အတ္ထော. ပတိနော ကိရမှာကံ ဝိသိဋ္ဌ နာရီနံ၊ ဂတီ စ တာသံ ပဝရာ စ ဒေဝတာတိ အနတ္ထတော ပါလနတော ပတိနော သာမိကာ နာ အမှာကံ နာရီနံ ဣတ္ထီနံ ဝိသိဋ္ဌာ ဂတိ စ တာသံ ပဋိသရဏဉ္စ၊ တာသံ မာတုဂါမာနံ သရဏတော ပဝရာ ဥတ္တမာ ဒေဝတာ စ သမ္မဒေဝ အာရာဓိတာ သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ ဟိတသုခါဝဟာတိ အတ္ထော.

၃၂၄. ပတီသု ဓမ္မံ ပစရာမ သဗ္ဗာတိ သဗ္ဗာဝ မယံ ပတီသု အတ္တနော သာမိကေသု ပုဗ္ဗုဋ္ဌာနာဒိကံ စရိတဗ္ဗဓမ္မံ ပစရာမ. ယတ္ထာတိ ယံ နိမိတ္တံ၊ ယသ္မိံ ဝါ ပတီသု စရိတဗ္ဗဓမ္မေ စရိယမာနေ ဣတ္ထိယော ပတိဗ္ဗတာ နာမ ဘဝန္တိ. လစ္ဆာမသေ ဘာသတိ ယံ အယံ လတာတိ အယံ လတာ ယံ သမ္ပတ္တိံ ဧတရဟိ လဘတီတိ ဘာသတိ၊ တံ သမ္ပတ္တိံ ပတီသု ဓမ္မံ ပစရိတွာတိ လဘိဿာမ.

၃၂၅. ပဗ္ဗတသာနုဂေါစရောတိ ပဗ္ဗတဝနသဏ္ဍစာရီ. မဟိန္ဓရံ ပဗ္ဗတမာဝသိတွာတိ မဟိံ ဓာရေတီတိ မဟိန္ဓရနာမကံ ပဗ္ဗတံ အစလံ အာဝသိတွာ အဓိဝသိတွာ၊ တတ္ထ ဝသန္တောတိ အတ္ထော. ‘‘အာဝသိတွာ’’တိ ဟိ ပဒံ အပေက္ခိတွာ ဘုမ္မတ္ထေ စေတံ ဥပယောဂဝစနံ. ပသယှာတိ အဘိဘဝိတွာ. ခုဒ္ဒေတိ ဗလဝသေနနိဟီနေ ပမာဏတော ပန မဟန္တေ ဟတ္ထိအာဒိကေပိ မိဂေ သော ဟန္တိယေဝ.

၃၂၆. တထေဝါတိ ဂါထာယ အယံ ဥပမာသံသန္ဒနေန သဒ္ဓိံ အတ္ထယောဇနာ – ယထာ သီဟော အတ္တနော နိဝါသဂေါစရဋ္ဌာနဘူတံ ပဗ္ဗတံ နိဿာယ ဝသန္တော အတ္တနော ယထိစ္ဆိတမတ္ထံ သာဓေတိ၊ ဧဝမေဝ သာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ အရိယသာဝိကာ ဃာသစ္ဆာဒနာဒီဟိ ဘရဏတော ပေါသနတော ဘတ္တာရံ ပတိံ သာမိကံ နိဿာယ ဝသန္တီ သဗ္ဗတ္ထာပိ ပတိအနုကူလတာသင်္ခါတေန ဝတေန တံ အနုဗ္ဗတာ ပရိဇနာဒီသု ဥပ္ပဇ္ဇနကံ ကောဓံ ဝဓိတွာ ပဇဟိတွာ ပရိဂ္ဂဟဝတ္ထူသု ဥပ္ပဇ္ဇနကံ မစ္ဆေရံ အဘိဘုယျ အဘိဘဝိတွာ အနုပ္ပါဒေတွာ ပတိဗ္ဗတာဓမ္မဿ စ ဥပါသိကာဓမ္မဿ စ သမ္မဒေဝ စရဏတော ဓမ္မစာရိနီ သာ သဂ္ဂမှိ ဒေဝလောကေ မောဒတိ၊ ပမောဒံ အာပဇ္ဇတီတိ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

လတာဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.