၁. ဥဠာရဝိမာနဝဏ္ဏနာ
ပါရိစ္ဆတ္တကဝဂ္ဂေ ဥဠာရော တေ ယသော ဝဏ္ဏောတိ ဥဠာရဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန သမယေန ရာဇဂဟေ အာယသ္မတော မဟာမောဂ္ဂလ္လာနဿ ဥပဋ္ဌာကကုလေ ဧကာ ဒါရိကာ ဒါနဇ္ဈာသယာ ဒါနသံဝိဘာဂရတာ အဟောသိ. သာ ယံ တသ္မိံ ဂေဟေ ပုရေဘတ္တံ ခါဒနီယဘောဇနီယံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထ အတ္တနာ လဒ္ဓပဋိဝီသတော ဥပဍ္ဎံ ဒေတိ၊ ဥပဍ္ဎံ အတ္တနာ ပရိဘုဉ္ဇတိ၊ အဒတွာ ပန န ဘုဉ္ဇတိ၊ ဒက္ခိဏေယျေ အပဿန္တီပိ ဌပေတွာ ဒိဋ္ဌကာလေ ဒေတိ၊ ယာစကာနမ္ပိ ဒေတိယေဝ. အထဿာ မာတာ ‘‘မမ ဓီတာ ဒါနဇ္ဈာသယာ ဒါနသံဝိဘာဂရတာ’’တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌာ တဿာ ဒိဂုဏံ ဘာဂံ ဒေတိ. ဒေန္တီ စ ဧကသ္မိံ ဘာဂေ တာယ သံဝိဘာဂေ ကတေ ပုန အပရံ ဒေတိ၊ သာ တတောပိ သံဝိဘာဂံ ကရောတိယေဝ.
ဧဝံ ဂစ္ဆန္တေ ကာလေ တံ ဝယပ္ပတ္တံ မာတာပိတရော တသ္မိံယေဝ နဂရေ အညတရသ္မိံ ကုလေ ကုမာရဿ အဒံသု. တံ ပန ကုလံ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကံ ဟောတိ အဿဒ္ဓံ အပ္ပသန္နံ. အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ရာဇဂဟေ သပဒါနံ ပိဏ္ဍာယ စရမာနော တဿာ ဒါရိကာယ သသုရဿ ဂေဟဒွါရေ အဋ္ဌာသိ. တံ ဒိသွာ သာ ဒါရိကာ ပသန္နစိတ္တာ ‘‘ပဝိသထ ဘန္တေ’’တိ ပဝေသေတွာ ဝန္ဒိတွာ သဿုယာ ဌပိတံ ပူဝံ တံ အပဿန္တီ ‘‘တဿာ ကထေတွာ အနုမောဒါပေဿာမီ’’တိ ဝိဿာသေန ဂဟေတွာ ထေရဿ အဒါသိ၊ ထေရော အနုမောဒနံ ကတွာ ပက္ကာမိ. ဒါရိကာ ‘‘တုမှေဟိ ဌပိတံ ပူဝံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ အဒါသိ’’န္တိ သဿုယာ ကထေသိ. သာ တံ သုတွာ ‘‘ကိန္နာမိဒံ ပါဂဗ္ဘိယံ၊ အယံ မမ သန္တကံ အနာပုစ္ဆိတွာဝ သမဏဿ အဒါသီ’’တိ တံ ကဋတဋာယမာနာ ကောဓာဘိဘူတာ ယုတ္တာယုတ္တံ အစိန္တေန္တီ ပုရတော ဌိတံ မုသလခဏ္ဍံ ဂဟေတွာ အံသကူဋေ ပဟရိ. သာ သုခုမာလတာယ ပရိက္ခီဏာယုကတာယ စ တေနေဝ ပဟာရေန ဗလဝဒုက္ခာဘိဘူတာ ဟုတွာ ကတိပါဟေနေဝ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ သတိပိ အညသ္မိံ သုစရိတကမ္မေ ထေရဿ ကတဒါနမေဝ သာတိသယံ ဟုတွာ ဥပဋ္ဌာသိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဂန္တွာ –
၂၈၆. ‘‘ဥဠာရော တေ ယသော ဝဏ္ဏော၊ သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာ၊
နာရိယော နစ္စန္တိ ဂါယန္တိ၊ ဒေဝပုတ္တာ အလင်္ကတာ.
၂၈၇. ‘‘မောဒေန္တိ ပရိဝါရေန္တိ၊ တဝ ပူဇာယ ဒေဝတေ၊
သောဝဏ္ဏာနိ ဝိမာနာနိ၊ တဝိမာနိ သုဒဿနေ.
၂၈၈. ‘‘တုဝံသိ ဣဿရာ တေသံ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ၊
အဘိဇာတာ မဟန္တာသိ၊ ဒေဝကာယေ ပမောဒသိ၊
ဒေဝတေ ပုစ္ဆိတာစိက္ခ၊ ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ. –
တီဟိ ဂါထာဟိ ပုစ္ဆိ.
၂၈၆. တတ္ထ ယသောတိ ပရိဝါရော. ဝဏ္ဏောတိ ဝဏ္ဏနိဘာ သရီရောဘာသော. ‘‘ဥဠာရော’’တိ ပန ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တတ္တာ တဿာ ဒေဝတာယ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိ စ ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိ စ ဝုတ္တာ ဟောတိ. တာသု ‘‘ဥဠာရော တေ ဝဏ္ဏော’’တိ သင်္ခေပတော ဝုတ္တံ ဝဏ္ဏသမ္ပတ္တိံ ဝိသယဝသေန ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ဥဠာရော တေ ယသော’’တိ ဝုတ္တံ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိံ ဝတ္ထုဝသေန ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘နာရိယော နစ္စန္တီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာတိ သဗ္ဗာသု ဒိသာသု ဝိဇ္ဇောတတေ၊ သဗ္ဗာ ဝါ ဒိသာ ဩဘာသယတေ၊ ဝိဇ္ဇောတယတီတိ အတ္ထော. ‘‘ဩဘာသတေ’’တိ ပဒဿ ‘‘ဩဘာသန္တေ’’တိ ကေစိ ဝစနဝိပလ္လာသေန အတ္ထံ ဝဒန္တိ၊ တေဟိ ‘‘ဝဏ္ဏေနာ’’တိ ဝိဘတ္တိ ဝိပရိဏာမေတဗ္ဗာ. ဝဏ္ဏေနာတိ စ ဟေတုမှိ ကရဏဝစနံ၊ ဝဏ္ဏေန ဟေတုဘူတေနာတိ အတ္ထော. ‘‘သဗ္ဗာ ဒိသာ’’တိ စ ဇာတိဝသေန ဒိသာသာမညေ အပေက္ခိတေ ဝစနဝိပလ္လာသေနပိ ပယောဇနံ နတ္ထိ. နာရိယောတိ ဧတ္ထာပိ ‘‘အလင်္ကတာ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဒေဝပုတ္တာတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော. တေန နာရိယော ဒေဝပုတ္တာ စာတိ သမုစ္စယော ဝေဒိတဗ္ဗော.
၂၈၇. မောဒေန္တီတိ ပမောဒယန္တိ. ပူဇာယာတိ ပူဇနတ္ထံ ပူဇာနိမိတ္တံ ဝါ၊ နစ္စန္တိ ဂါယန္တီတိ ယောဇနာ. တဝိမာနီတိ တဝ ဣမာနိ.
၂၈၈. သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီတိ သဗ္ဗေဟိ ပဉ္စဟိ ကာမဂုဏေဟိ၊ သဗ္ဗေဟိ ဝါ တယာ ကာမိတေဟိ ဣစ္ဆိတေဟိ ဝတ္ထူဟိ သမိဒ္ဓါ. အဘိဇာတာတိ သုဇာတာ. မဟန္တာသီတိ မဟတီ မဟာနုဘာဝါ အသိ. ဒေဝကာယေ ပမောဒသီတိ ဣမသ္မိံ ဒေဝနိကာယေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိဟေတုကေန ပရမေန ပမောဒနေန ပမောဒသိ.
ဧဝံ ထေရေန ပုစ္ဆိတာ သာ ဒေဝတာ တမတ္ထံ ဝိဿဇ္ဇေသိ –
၂၈၉. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ၊ ပုရိမာယ ဇာတိယာ မနုဿလောကေ၊
ဒုဿီလကုလေ သုဏိသာ အဟောသိံ၊ အဿဒ္ဓေသု ကဒရိယေသု အဟံ.
၂၉၀. ‘‘သဒ္ဓါ သီလေန သမ္ပန္နာ၊ သံဝိဘာဂရတာ သဒါ၊
ပိဏ္ဍာယ စရမာနဿ၊ အပူဝံ တေ အဒါသဟံ.
၂၉၁. ‘‘တဒါဟံ သဿုယာစိက္ခိံ၊ ‘သမဏော အာဂတော ဣဓ၊
တဿ အဒါသဟံ ပူဝံ၊ ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ’.
၂၉၂. ‘‘ဣတိဿာ သဿု ပရိဘာသိ၊ အဝိနီတာသိ တွံ ဝဓု၊
န မံ သမ္ပုစ္ဆိတုံ ဣစ္ဆိ၊ ‘သမဏဿ ဒဒါမဟံ’.
၂၉၃. ‘‘တတော မေ သဿု ကုပိတာ၊ ပဟာသိ မုသလေန မံ၊
ကူဋင်္ဂစ္ဆိ အဝဓိ မံ၊ နာသက္ခိံ ဇီဝိတုံ စိရံ.
၂၉၄. ‘‘အဟံ ကာယဿ ဘေဒါ၊ ဝိပ္ပမုတ္တာ တတော စုတာ၊
ဒေဝါနံ တာဝတိံသာနံ၊ ဥပပန္နာ သဟဗျတံ.
၂၉၅. ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော။ပေ။
ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.
၂၈၉. တတ္ထ အဿဒ္ဓေသူတိ ရတနတ္တယသဒ္ဓါယ ကမ္မဖလသဒ္ဓါယ စ အဘာဝေန အဿဒ္ဓေသု၊ ထဒ္ဓမစ္ဆရိယတာယ ကဒရိယေသု သဿုအာဒီသု အဟံ သဒ္ဓါ သီလေန သမ္ပန္နာ အဟောသိန္တိ ယောဇနာ.
၂၉၀-၁. အပူဝန္တိ ကပလ္လပူဝံ. တေတိ နိပါတမတ္တံ. သဿုယာ အာစိက္ခိံ ဂဟိတဘာဝဉာပနတ္ထဉ္စ အနုမောဒနတ္ထဉ္စာတိ အဓိပ္ပါယော.
၂၉၂. ဣတိဿာတိ ဧတ္ထ အဿာတိ နိပါတမတ္တံ. သမဏဿ ဒဒါမဟန္တိ အဟံ သမဏဿ အပူဝံ ဒဒါမီတိ. ယသ္မာ န မံ သမ္ပုစ္ဆိတုံ ဣစ္ဆိ၊ တသ္မာ တွံ ဝဓု အဝိနီတာသီတိ သဿု ပရိဘာသီတိ ယောဇနာ.
၂၉၃. ပဟာသီတိ ပဟရိ. ကူဋင်္ဂစ္ဆိ အဝဓိ မန္တိ ဧတ္ထ ကူဋန္တိ အံသကူဋံ ဝုတ္တံ ပုရိမပဒလောပေန၊ ကူဋမေဝ အင်္ဂန္တိ ကူဋင်္ဂံ၊ တံ ဆိန္ဒတီတိ ကူဋင်္ဂစ္ဆိ. ဧဝံ ကောဓာဘိဘူတာ ဟုတွာ မံ အဝဓိ၊ မမ အံသကူဋံ ဆိန္ဒိ၊ တေနေဝ ဥပက္ကမေန မတတ္တာ မံ မာရေသီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘နာသက္ခိံ ဇီဝိတုံ စိရ’’န္တိ.
၂၉၄. ဝိပ္ပမုတ္တာတိ တတော ဒုက္ခတော သုဋ္ဌု မုတ္တာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.
ဥဠာရဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.