၁. ဒါသိဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဒုတိယဝဂ္ဂေ အပိ သက္ကောဝ ဒေဝိန္ဒောတိ ဒါသိဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တေ သာဝတ္ထိဝါသီ အညတရော ဥပါသကော သမ္ဗဟုလေဟိ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ သာယနှသမယံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပရိသာယ ဝုဋ္ဌိတာယ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃဿ စတ္တာရိ နိစ္စဘတ္တာနိ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ. အထ နံ ဘဂဝါ တဒနုစ္ဆဝိကံ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သော ‘‘မယာ၊ ဘန္တေ၊ သံဃဿ စတ္တာရိ နိစ္စဘတ္တာနိ ပညတ္တာနိ. သွေ ပဋ္ဌာယ အယျာ မမ ဂေဟံ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဘတ္တုဒ္ဒေသကဿ အာရောစေတွာ အတ္တနော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဒါသိယာ တမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘တတ္ထ တယာ နိစ္စကာလံ အပ္ပမတ္တာယ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ပကတိယာဝ သာ သဒ္ဓါသမ္ပန္နာ ပုညကာမာ သီလဝတီ၊ တသ္မာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ပဏီတံ အန္နပါနံ ပဋိယာဒေတွာ ဘိက္ခူနံ နိသီဒနဋ္ဌာနံ သုသမ္မဋ္ဌံ သုပရိဘဏ္ဍကံ ကတွာ အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဘိက္ခူ ဥပဂတေ တတ္ထ နိသီဒါပေတွာ ဝန္ဒိတွာ ဂန္ဓပုပ္ဖဓူပဒီပေဟိ ပူဇေတွာ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသတိ.

အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ကတဘတ္တကိစ္စေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ ‘‘ကထံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဣတော ဇာတိအာဒိဒုက္ခတော ပရိမုတ္တိ ဟောတီ’’တိ. ဘိက္ခူ တဿာ သရဏာနိ စ ပဉ္စ သီလာနိ စ ဒတွာ ကာယသဘာဝံ ပကာသေတွာ ပဋိကူလမနသိကာရေ နိယောဇေသုံ၊ အပရေ အနိစ္စတာပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မကထံ ကထေသုံ. သာ သောဠသ ဝဿာနိ သီလံ ရက္ခန္တီ အန္တရန္တရာ ယောနိသော မနသိကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ဓမ္မဿဝနသပ္ပါယံ လဘိတွာ ဉာဏဿ စ ပရိပက္ကတ္တာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆာကာသိ. သာ အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ သက္ကဿ ဒေဝရညော ဝလ္လဘာ ပရိစာရိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ သဋ္ဌိတူရိယသဟဿေဟိ ပရိစရိယမာနာ အစ္ဆရာသတသဟဿပရိဝုတာ မဟန္တံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တီ ပမုဒါ မောဒမာနာ သပရိဝါရာ ဥယျာနာဒီသု ဝိစရတိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒိသွာ –

၁၅၇. ‘‘အပိ သက္ကောဝ ဒေဝိန္ဒော၊ ရမ္မေ စိတ္တလတာဝနေ၊

သမန္တာ အနုပရိယာသိ၊ နာရီဂဏပုရက္ခတာ၊

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ.

၁၅၈. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.

၁၅၉. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊

မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. – ပုစ္ဆိ၊

၁၆၀. ‘‘သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ၊ မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတာ၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌာ ဝိယာကာသိ၊ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၆၁. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ၊ ဒါသီ အဟောသိံ ပရပေဿိယာ ကုလေ.

၁၆၂. ‘‘ဥပါသိကာ စက္ခုမတော၊ ဂေါတမဿ ယသဿိနော၊

တဿာ မေ နိက္ကမော အာသိ၊ သာသနေ တဿ တာဒိနော.

၁၆၃. ‘‘ကာမံ ဘိဇ္ဇတုယံ ကာယော၊ နေဝ အတ္ထေတ္ထ သဏ္ဌနံ၊

သိက္ခာပဒါနံ ပဉ္စန္နံ၊ မဂ္ဂေါ သောဝတ္ထိကော သိဝေါ.

၁၆၄. ‘‘အကဏ္ဋကော အဂဟနော၊ ဥဇု သဗ္ဘိ ပဝေဒိတော၊

နိက္ကမဿ ဖလံ ပဿ၊ ယထိဒံ ပါပုဏိတ္ထိကာ.

၁၆၅. ‘‘အာမန္တနိကာ ရညောမှိ၊ သက္ကဿ ဝသဝတ္တိနော၊

သဋ္ဌိ တူရိယသဟဿာနိ၊ ပဋိဗောဓံ ကရောန္တိ မေ.

၁၆၆. ‘‘အာလမ္ဗော ဂဂ္ဂရော ဘီမော၊ သာဓုဝါဒီ စ သံသယော၊

ပေါက္ခရော စ သုဖဿော စ၊ ဝီဏာမောက္ခာ စ နာရိယော.

၁၆၇. ‘‘နန္ဒာ စေဝ သုနန္ဒာ စ၊ သောဏဒိန္နာ သုစိမှိတာ၊

အလမ္ဗုသာ မိဿကေသီ စ၊ ပုဏ္ဍရီကာတိ ဒါရုဏီ.

၁၆၈. ‘‘ဧဏီဖဿာ သုဖဿာ စ၊ သုဘဒ္ဒါ မုဒုဝါဒိနီ၊

ဧတာ စညာ စ သေယျာသေ၊ အစ္ဆရာနံ ပဗောဓိကာ.

၁၆၉. ‘‘တာ မံ ကာလေနုပါဂန္တွာ၊ အဘိဘာသန္တိ ဒေဝတာ၊

ဟန္ဒ နစ္စာမ ဂါယာမ၊ ဟန္ဒ တံ ရမယာမသေ.

၁၇၀. ‘‘နယိဒံ အကတပုညာနံ၊ ကတပုညာနမေဝိဒံ၊

အသောကံ နန္ဒနံ ရမ္မံ၊ တိဒသာနံ မဟာဝနံ.

၁၇၁. ‘‘သုခံ အကတပုညာနံ၊ ဣဓ နတ္ထိ ပရတ္ထ စ၊

သုခဉ္စ ကတပုညာနံ၊ ဣဓ စေဝ ပရတ္ထ စ.

၁၇၂. ‘‘တေသံ သဟဗျကာမာနံ၊ ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ကတပုညာ ဟိ မောဒန္တိ၊ သဂ္ဂေ ဘောဂသမင်္ဂိနော’’တိ. – ဒေဝတာ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊

၁၅၇. တတ္ထ အပိ သက္ကောဝ ဒေဝိန္ဒောတိ အပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနာယံ၊ ဣဝသဒ္ဒေါ ဣကာရလောပံ ကတွာ ဝုတ္တော ဥပမာယံ၊ တသ္မာ ယထာ နာမ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒောတိ အတ္ထော. သက္ကသမဘာဝေါ တိဿာ ဒေဝတာယ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော. ကေစိ ‘‘အပီတိ နိပါတမတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. စိတ္တလတာဝနေတိ စိတ္တာယ နာမ ဒေဝဓီတာယ ပုညာနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တေ၊ စိတ္တာနံ ဝါ ဝိစိတ္တပုပ္ဖဖလာဒိဝိသေသယုတ္တာနံ သန္တာနကဝလ္လိအာဒီနံ တတ္ထ ယေဘုယျတာယ စိတ္တလတာဝနန္တိ လဒ္ဓနာမေ ဒေဝုယျာနေ.

၁၆၁. ပရပေဿိယာတိ ပရေသံ ကုလေ တသ္မိံ တသ္မိံ ကိစ္စေ ပေသနိယာ၊ ပရေသံ ဝေယျာဝစ္စကာရီတိ အတ္ထော.

၁၆၂. တဿာ မေ နိက္ကမော အာသိ၊ သာသနေ တဿ တာဒိနောတိ တဿာ ဒါသိယာပိ သမာနာယ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမတော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဥပါသိကာ ဟုတွာ သောဠသ ဝဿာနိ သီလံ ရက္ခန္တိယာ ကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ မနသိ ကရောန္တိယာ မနသိကာရာနုဘာဝေန မေ မယှံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မသင်္ခါတေ ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိလက္ခဏသမ္ပတ္တိယာ တာဒိနော သတ္ထု သာသနေ တပ္ပရိယာပန္နောယေဝ သံကိလေသပက္ခတော နိက္ကမနေန ‘‘နိက္ကမော’’တိ လဒ္ဓနာမော သမ္မာဝါယာမော အာသိ အဟောသိ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

၁၆၃-၄. တဿ ပန နိက္ကမဿ ပုဗ္ဗဘာဂဿ ပဝတ္တာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ကာမံ ဘိဇ္ဇတုယံ ကာယော၊ နေဝ အတ္ထေတ္ထ သဏ္ဌနန္တိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယဒိပိ မေ အယံ ကာယော ဘိဇ္ဇတု ဝိနဿတု၊ တတ္ထ ကိဉ္စိမတ္တမ္ပိ အပေက္ခံ အကရောန္တီ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂေ နေဝ အတ္ထိ၊ မေ ဝီရိယဿ သဏ္ဌနံ သိထိလီကရဏန္တိ ဝီရိယံ သမုတ္တေဇေန္တီ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေသိန္တိ.

ဣဒါနိ တထာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ပဋိလဒ္ဓဂုဏံ ဒဿေန္တီ –

‘‘သိက္ခာပဒါနံ ပဉ္စန္နံ၊ မဂ္ဂေါ သောဝတ္ထိကော သိဝေါ၊

အကဏ္ဋကော အဂဟနော၊ ဥဇု သဗ္ဘိ ပဝေဒိတော၊

နိက္ကမဿ ဖလံ ပဿ၊ ယထိဒံ ပါပုဏိတ္ထိကာ’’တိ. – အာဟ၊

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယော နိစ္စသီလဝသေန သမာဒိန္နာနံ ပဉ္စန္နံ သိက္ခာပဒါနံ သိက္ခာကောဋ္ဌာသာနံ ဥပနိဿယဘာဝေန လဒ္ဓတ္တာ တေသံ ပရိပူရိတတ္တာ စ သိက္ခာပဒါနံ ပဉ္စန္နံ သမ္ဗန္ဓီဘူတော၊ ယသ္မိံ သန္တာနေ ဥပ္ပန္နော၊ တဿ သဗ္ဗာကာရေန သောတ္ထိဘာဝသမ္ပာဒနတော သုန္ဒရတ္ထဘာဝတော စ သောဝတ္ထိကော သောတ္ထိကော၊ သံကိလေသဓမ္မေဟိ အနုပဒ္ဒုတတ္တာ ခေမပ္ပတ္တိဟေတုတာယ စ သိဝေါ၊ ရာဂကဏ္ဋကာဒီနံ အဘာဝေန အကဏ္ဋကော၊ ကိလေသဒိဋ္ဌိဒုစ္စရိတဂဟနသမုစ္ဆေဒနတော အဂဟနော၊ သဗ္ဗဇိမှဝင်္ကကုဋိလဘာဝါပဂမဟေတုတာယ ဥဇု၊ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ သပ္ပုရိသေဟိ ပကာသိတတ္တာ သဗ္ဘိ ပဝေဒိတော အရိယမဂ္ဂေါ၊ တံ ယထာ ယေန ဥပါယဘူတေန ဣတ္ထိကာ ဒွင်္ဂုလဗဟလဗုဒ္ဓိကာပိ သမာနာ ပါပုဏိံ၊ တဿ နိက္ကမဿ ယထာဝုတ္တဝီရိယဿ ဣဒံ ဖလံ ပဿာတိ သက္ကံ အာလပတိ.

၁၆၅. အာမန္တနိကာ ရညောမှိ၊ သက္ကဿ ဝသဝတ္တိနောတိ သယံဝသီဘာဝေန ဝတ္တနတော၊ ဒွီသု ဒေဝလောကေသု အတ္တနော ဝသံ ဣဿရိယံ ဝတ္တေတီတိ ဝါ ဝသဝတ္တီ၊ တဿ ဝသဝတ္တိနော သက္ကဿ ဒေဝရညော အာမန္တနိကာ အာလာပသလ္လာပယောဂ္ဂါ၊ ကီဠနကာလေ ဝါ တေန အာမန္တေတဗ္ဗာ အမှိ၊ နိက္ကမဿ ဝီရိယဿ ဖလံ ပဿာတိ ယောဇနာ. အာတတဝိတတာဒိဘေဒေန ပဉ္စ တူရိယင်္ဂါနိ ဒွါဒသဟိ ပါဏိဘာဂေဟိ ဧကတော ပဝဇ္ဇမာနာနိ သဋ္ဌိ ဟောန္တိ၊ တာနိ ပန သဟဿမတ္တာနိ ပယိရုပါသနဝသေန ဥပဋ္ဌိတာနိ သန္ဓာယာဟ ‘‘သဋ္ဌိ တူရိယသဟဿာနိ၊ ပဋိဗောဓံ ကရောန္တိ မေ’’တိ. တတ္ထ ပဋိဗောဓန္တိ ပီတိသောမနဿာနံ ပဗောဓနံ.

၁၆၆-၈. အာလမ္ဗောတိအာဒိ တူရိယဝါဒကာနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ဧကဒေသတော နာမဂ္ဂဟဏန္တိ ဝဒန္တိ၊ တူရိယာနံ ပနေတံ နာမဂ္ဂဟဏံ. ဝီဏာမောက္ခာဒိကာ ဒေဝဓီတာ. သုစိမှိတာတိ သုဒ္ဓမိဟိတာ၊ နာမမေဝ ဝါ ဧတံ. မုဒုဝါဒိနီတိ မုဒုနာဝ ဝဒတီတိ မုဒုဝါဒိနီ၊ မုဒုကံ အတိဝိယ ဝါဒနသီလာ၊ နာမမေဝ ဝါ. သေယျာသေတိ သေယျတရာ. အစ္ဆရာနန္တိ အစ္ဆရာသု သင်္ဂီတေ ပါသံသတရာ. ပဗောဓိကာတိ ပဗောဓနကရာ.

၁၆၉. ကာလေနာတိ ယုတ္တပ္ပတ္တကာလေန. အဘိဘာသန္တီတိ အဘိမုခါ၊ အဘိရတာ ဝါ ဟုတွာ ဘာသန္တိ. ယထာ စ ဘာသန္တိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဟန္ဒ နစ္စာမ ဂါယာမ၊ ဟန္ဒ တံ ရမယာမသေ’’တိ ဝုတ္တံ.

၁၇၀. ဣဒန္တိ ဣဒံ မယာ လဒ္ဓဋ္ဌာနံ. အသောကန္တိ ဣဋ္ဌကန္တပိယမနာပါနံယေဝ ရူပါဒီနံ သမ္ဘဝတော ဝိသောကံ. တတော ဧဝ သဗ္ဗကာလံ ပမောဒသံဝဒ္ဓနတော နန္ဒနံ. တိဒသာနံ မဟာဝနန္တိ တာဝတိံသဒေဝါနံ မဟန္တံ မဟနီယဉ္စ ဥယျာနံ.

၁၇၁. ဧဝရူပါ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိ နာမ ပုညကမ္မဝသေနေဝါတိ ဩဒိဿကနယေန ဝတွာ ပနု အနောဒိဿကနယေန ဒဿေန္တီ ‘‘သုခံ အကတပုညာန’’န္တိ ဂါထမာဟ.

၁၇၂. ပုန အတ္တနာ လဒ္ဓဿ ဒိဗ္ဗဋ္ဌာနဿ ပရေဟိ သာဓာရဏကာမတာဝသေန ဓမ္မံ ကထေန္တီ ‘‘တေသံ သဟဗျကာမာန’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တေသန္တိ တာဝတိံသဒေဝါနံ. သဟဗျကာမာနန္တိ သဟဘာဝံ ဣစ္ဆန္တေဟိ၊ ကတ္တုအတ္ထေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ. သဟ ဝါတိ ပဝတ္တတီတိ သဟဝေါ၊ တဿ ဘာဝေါ သဟဗျံ ယထာ ဝီရဿ ဘာဝေါ ဝီရိယန္တိ.

ဧဝံ ထေရော ဒေဝတာယ အတ္တနော ပုညကမ္မေ အာဝိကတေ တဿာ သပရိဝါရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဒေဝလောကတော အာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ဒေသနာ သဒေဝကဿ လောကဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ.

ဒါသိဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.