၂. စိတ္တလတာဝဂ္ဂေါ

၁. ဒါသိဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ဒုတိယဝဂ္ဂေ အပိ သက္ကောဝ ဒေဝိန္ဒောတိ ဒါသိဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ဇေတဝနေ ဝိဟရန္တေ သာဝတ္ထိဝါသီ အညတရော ဥပါသကော သမ္ဗဟုလေဟိ ဥပါသကေဟိ သဒ္ဓိံ သာယနှသမယံ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပရိသာယ ဝုဋ္ဌိတာယ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣတော ပဋ္ဌာယ အဟံ၊ ဘန္တေ၊ သံဃဿ စတ္တာရိ နိစ္စဘတ္တာနိ ဒဿာမီ’’တိ အာဟ. အထ နံ ဘဂဝါ တဒနုစ္ဆဝိကံ ဓမ္မကထံ ကထေတွာ ဝိဿဇ္ဇေသိ. သော ‘‘မယာ၊ ဘန္တေ၊ သံဃဿ စတ္တာရိ နိစ္စဘတ္တာနိ ပညတ္တာနိ. သွေ ပဋ္ဌာယ အယျာ မမ ဂေဟံ အာဂစ္ဆန္တူ’’တိ ဘတ္တုဒ္ဒေသကဿ အာရောစေတွာ အတ္တနော ဂေဟံ ဂန္တွာ ဒါသိယာ တမတ္ထံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘တတ္ထ တယာ နိစ္စကာလံ အပ္ပမတ္တာယ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ အာဟ. သာ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆိ. ပကတိယာဝ သာ သဒ္ဓါသမ္ပန္နာ ပုညကာမာ သီလဝတီ၊ တသ္မာ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ကာလဿေဝ ဥဋ္ဌာယ ပဏီတံ အန္နပါနံ ပဋိယာဒေတွာ ဘိက္ခူနံ နိသီဒနဋ္ဌာနံ သုသမ္မဋ္ဌံ သုပရိဘဏ္ဍကံ ကတွာ အာသနာနိ ပညာပေတွာ ဘိက္ခူ ဥပဂတေ တတ္ထ နိသီဒါပေတွာ ဝန္ဒိတွာ ဂန္ဓပုပ္ဖဓူပဒီပေဟိ ပူဇေတွာ သက္ကစ္စံ ပရိဝိသတိ.

အထေကဒိဝသံ ဘိက္ခူ ကတဘတ္တကိစ္စေ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိတွာ ဧဝမာဟ ‘‘ကထံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ ဣတော ဇာတိအာဒိဒုက္ခတော ပရိမုတ္တိ ဟောတီ’’တိ. ဘိက္ခူ တဿာ သရဏာနိ စ ပဉ္စ သီလာနိ စ ဒတွာ ကာယသဘာဝံ ပကာသေတွာ ပဋိကူလမနသိကာရေ နိယောဇေသုံ၊ အပရေ အနိစ္စတာပဋိသံယုတ္တံ ဓမ္မကထံ ကထေသုံ. သာ သောဠသ ဝဿာနိ သီလံ ရက္ခန္တီ အန္တရန္တရာ ယောနိသော မနသိကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ဓမ္မဿဝနသပ္ပါယံ လဘိတွာ ဉာဏဿ စ ပရိပက္ကတ္တာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သောတာပတ္တိဖလံ သစ္ဆာကာသိ. သာ အပရေန သမယေန ကာလံ ကတွာ သက္ကဿ ဒေဝရညော ဝလ္လဘာ ပရိစာရိကာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သာ သဋ္ဌိတူရိယသဟဿေဟိ ပရိစရိယမာနာ အစ္ဆရာသတသဟဿပရိဝုတာ မဟန္တံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တီ ပမုဒါ မောဒမာနာ သပရိဝါရာ ဥယျာနာဒီသု ဝိစရတိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒိသွာ –

၁၅၇. ‘‘အပိ သက္ကောဝ ဒေဝိန္ဒော၊ ရမ္မေ စိတ္တလတာဝနေ၊

သမန္တာ အနုပရိယာသိ၊ နာရီဂဏပုရက္ခတာ၊

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ.

၁၅၈. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.

၁၅၉. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊

မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊

ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. – ပုစ္ဆိ၊

၁၆၀. ‘‘သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ၊ မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတာ၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌာ ဝိယာကာသိ၊ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၆၁. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ၊ ဒါသီ အဟောသိံ ပရပေဿိယာ ကုလေ.

၁၆၂. ‘‘ဥပါသိကာ စက္ခုမတော၊ ဂေါတမဿ ယသဿိနော၊

တဿာ မေ နိက္ကမော အာသိ၊ သာသနေ တဿ တာဒိနော.

၁၆၃. ‘‘ကာမံ ဘိဇ္ဇတုယံ ကာယော၊ နေဝ အတ္ထေတ္ထ သဏ္ဌနံ၊

သိက္ခာပဒါနံ ပဉ္စန္နံ၊ မဂ္ဂေါ သောဝတ္ထိကော သိဝေါ.

၁၆၄. ‘‘အကဏ္ဋကော အဂဟနော၊ ဥဇု သဗ္ဘိ ပဝေဒိတော၊

နိက္ကမဿ ဖလံ ပဿ၊ ယထိဒံ ပါပုဏိတ္ထိကာ.

၁၆၅. ‘‘အာမန္တနိကာ ရညောမှိ၊ သက္ကဿ ဝသဝတ္တိနော၊

သဋ္ဌိ တူရိယသဟဿာနိ၊ ပဋိဗောဓံ ကရောန္တိ မေ.

၁၆၆. ‘‘အာလမ္ဗော ဂဂ္ဂရော ဘီမော၊ သာဓုဝါဒီ စ သံသယော၊

ပေါက္ခရော စ သုဖဿော စ၊ ဝီဏာမောက္ခာ စ နာရိယော.

၁၆၇. ‘‘နန္ဒာ စေဝ သုနန္ဒာ စ၊ သောဏဒိန္နာ သုစိမှိတာ၊

အလမ္ဗုသာ မိဿကေသီ စ၊ ပုဏ္ဍရီကာတိ ဒါရုဏီ.

၁၆၈. ‘‘ဧဏီဖဿာ သုဖဿာ စ၊ သုဘဒ္ဒါ မုဒုဝါဒိနီ၊

ဧတာ စညာ စ သေယျာသေ၊ အစ္ဆရာနံ ပဗောဓိကာ.

၁၆၉. ‘‘တာ မံ ကာလေနုပါဂန္တွာ၊ အဘိဘာသန္တိ ဒေဝတာ၊

ဟန္ဒ နစ္စာမ ဂါယာမ၊ ဟန္ဒ တံ ရမယာမသေ.

၁၇၀. ‘‘နယိဒံ အကတပုညာနံ၊ ကတပုညာနမေဝိဒံ၊

အသောကံ နန္ဒနံ ရမ္မံ၊ တိဒသာနံ မဟာဝနံ.

၁၇၁. ‘‘သုခံ အကတပုညာနံ၊ ဣဓ နတ္ထိ ပရတ္ထ စ၊

သုခဉ္စ ကတပုညာနံ၊ ဣဓ စေဝ ပရတ္ထ စ.

၁၇၂. ‘‘တေသံ သဟဗျကာမာနံ၊ ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ၊

ကတပုညာ ဟိ မောဒန္တိ၊ သဂ္ဂေ ဘောဂသမင်္ဂိနော’’တိ. – ဒေဝတာ ဝိဿဇ္ဇေသိ၊

၁၅၇. တတ္ထ အပိ သက္ကောဝ ဒေဝိန္ဒောတိ အပိသဒ္ဒေါ သမ္ဘာဝနာယံ၊ ဣဝသဒ္ဒေါ ဣကာရလောပံ ကတွာ ဝုတ္တော ဥပမာယံ၊ တသ္မာ ယထာ နာမ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒောတိ အတ္ထော. သက္ကသမဘာဝေါ တိဿာ ဒေဝတာယ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တော. ကေစိ ‘‘အပီတိ နိပါတမတ္တ’’န္တိ ဝဒန္တိ. စိတ္တလတာဝနေတိ စိတ္တာယ နာမ ဒေဝဓီတာယ ပုညာနုဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တေ၊ စိတ္တာနံ ဝါ ဝိစိတ္တပုပ္ဖဖလာဒိဝိသေသယုတ္တာနံ သန္တာနကဝလ္လိအာဒီနံ တတ္ထ ယေဘုယျတာယ စိတ္တလတာဝနန္တိ လဒ္ဓနာမေ ဒေဝုယျာနေ.

၁၆၁. ပရပေဿိယာတိ ပရေသံ ကုလေ တသ္မိံ တသ္မိံ ကိစ္စေ ပေသနိယာ၊ ပရေသံ ဝေယျာဝစ္စကာရီတိ အတ္ထော.

၁၆၂. တဿာ မေ နိက္ကမော အာသိ၊ သာသနေ တဿ တာဒိနောတိ တဿာ ဒါသိယာပိ သမာနာယ ပဉ္စဟိ စက္ခူဟိ စက္ခုမတော ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဥပါသိကာ ဟုတွာ သောဠသ ဝဿာနိ သီလံ ရက္ခန္တိယာ ကမ္မဋ္ဌာနဉ္စ မနသိ ကရောန္တိယာ မနသိကာရာနုဘာဝေန မေ မယှံ ဥပ္ပဇ္ဇမာနေ သတ္တတိံသဗောဓိပက္ခိယဓမ္မသင်္ခါတေ ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိလက္ခဏသမ္ပတ္တိယာ တာဒိနော သတ္ထု သာသနေ တပ္ပရိယာပန္နောယေဝ သံကိလေသပက္ခတော နိက္ကမနေန ‘‘နိက္ကမော’’တိ လဒ္ဓနာမော သမ္မာဝါယာမော အာသိ အဟောသိ ဥပ္ပဇ္ဇိ.

၁၆၃-၄. တဿ ပန နိက္ကမဿ ပုဗ္ဗဘာဂဿ ပဝတ္တာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ကာမံ ဘိဇ္ဇတုယံ ကာယော၊ နေဝ အတ္ထေတ္ထ သဏ္ဌနန္တိ ဝုတ္တံ. တဿတ္ထော – ယဒိပိ မေ အယံ ကာယော ဘိဇ္ဇတု ဝိနဿတု၊ တတ္ထ ကိဉ္စိမတ္တမ္ပိ အပေက္ခံ အကရောန္တီ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂေ နေဝ အတ္ထိ၊ မေ ဝီရိယဿ သဏ္ဌနံ သိထိလီကရဏန္တိ ဝီရိယံ သမုတ္တေဇေန္တီ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေသိန္တိ.

ဣဒါနိ တထာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ ပဋိလဒ္ဓဂုဏံ ဒဿေန္တီ –

‘‘သိက္ခာပဒါနံ ပဉ္စန္နံ၊ မဂ္ဂေါ သောဝတ္ထိကော သိဝေါ၊

အကဏ္ဋကော အဂဟနော၊ ဥဇု သဗ္ဘိ ပဝေဒိတော၊

နိက္ကမဿ ဖလံ ပဿ၊ ယထိဒံ ပါပုဏိတ္ထိကာ’’တိ. – အာဟ၊

တတြာယံ သင်္ခေပတ္ထော – ယော နိစ္စသီလဝသေန သမာဒိန္နာနံ ပဉ္စန္နံ သိက္ခာပဒါနံ သိက္ခာကောဋ္ဌာသာနံ ဥပနိဿယဘာဝေန လဒ္ဓတ္တာ တေသံ ပရိပူရိတတ္တာ စ သိက္ခာပဒါနံ ပဉ္စန္နံ သမ္ဗန္ဓီဘူတော၊ ယသ္မိံ သန္တာနေ ဥပ္ပန္နော၊ တဿ သဗ္ဗာကာရေန သောတ္ထိဘာဝသမ္ပာဒနတော သုန္ဒရတ္ထဘာဝတော စ သောဝတ္ထိကော သောတ္ထိကော၊ သံကိလေသဓမ္မေဟိ အနုပဒ္ဒုတတ္တာ ခေမပ္ပတ္တိဟေတုတာယ စ သိဝေါ၊ ရာဂကဏ္ဋကာဒီနံ အဘာဝေန အကဏ္ဋကော၊ ကိလေသဒိဋ္ဌိဒုစ္စရိတဂဟနသမုစ္ဆေဒနတော အဂဟနော၊ သဗ္ဗဇိမှဝင်္ကကုဋိလဘာဝါပဂမဟေတုတာယ ဥဇု၊ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ သပ္ပုရိသေဟိ ပကာသိတတ္တာ သဗ္ဘိ ပဝေဒိတော အရိယမဂ္ဂေါ၊ တံ ယထာ ယေန ဥပါယဘူတေန ဣတ္ထိကာ ဒွင်္ဂုလဗဟလဗုဒ္ဓိကာပိ သမာနာ ပါပုဏိံ၊ တဿ နိက္ကမဿ ယထာဝုတ္တဝီရိယဿ ဣဒံ ဖလံ ပဿာတိ သက္ကံ အာလပတိ.

၁၆၅. အာမန္တနိကာ ရညောမှိ၊ သက္ကဿ ဝသဝတ္တိနောတိ သယံဝသီဘာဝေန ဝတ္တနတော၊ ဒွီသု ဒေဝလောကေသု အတ္တနော ဝသံ ဣဿရိယံ ဝတ္တေတီတိ ဝါ ဝသဝတ္တီ၊ တဿ ဝသဝတ္တိနော သက္ကဿ ဒေဝရညော အာမန္တနိကာ အာလာပသလ္လာပယောဂ္ဂါ၊ ကီဠနကာလေ ဝါ တေန အာမန္တေတဗ္ဗာ အမှိ၊ နိက္ကမဿ ဝီရိယဿ ဖလံ ပဿာတိ ယောဇနာ. အာတတဝိတတာဒိဘေဒေန ပဉ္စ တူရိယင်္ဂါနိ ဒွါဒသဟိ ပါဏိဘာဂေဟိ ဧကတော ပဝဇ္ဇမာနာနိ သဋ္ဌိ ဟောန္တိ၊ တာနိ ပန သဟဿမတ္တာနိ ပယိရုပါသနဝသေန ဥပဋ္ဌိတာနိ သန္ဓာယာဟ ‘‘သဋ္ဌိ တူရိယသဟဿာနိ၊ ပဋိဗောဓံ ကရောန္တိ မေ’’တိ. တတ္ထ ပဋိဗောဓန္တိ ပီတိသောမနဿာနံ ပဗောဓနံ.

၁၆၆-၈. အာလမ္ဗောတိအာဒိ တူရိယဝါဒကာနံ ဒေဝပုတ္တာနံ ဧကဒေသတော နာမဂ္ဂဟဏန္တိ ဝဒန္တိ၊ တူရိယာနံ ပနေတံ နာမဂ္ဂဟဏံ. ဝီဏာမောက္ခာဒိကာ ဒေဝဓီတာ. သုစိမှိတာတိ သုဒ္ဓမိဟိတာ၊ နာမမေဝ ဝါ ဧတံ. မုဒုဝါဒိနီတိ မုဒုနာဝ ဝဒတီတိ မုဒုဝါဒိနီ၊ မုဒုကံ အတိဝိယ ဝါဒနသီလာ၊ နာမမေဝ ဝါ. သေယျာသေတိ သေယျတရာ. အစ္ဆရာနန္တိ အစ္ဆရာသု သင်္ဂီတေ ပါသံသတရာ. ပဗောဓိကာတိ ပဗောဓနကရာ.

၁၆၉. ကာလေနာတိ ယုတ္တပ္ပတ္တကာလေန. အဘိဘာသန္တီတိ အဘိမုခါ၊ အဘိရတာ ဝါ ဟုတွာ ဘာသန္တိ. ယထာ စ ဘာသန္တိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘ဟန္ဒ နစ္စာမ ဂါယာမ၊ ဟန္ဒ တံ ရမယာမသေ’’တိ ဝုတ္တံ.

၁၇၀. ဣဒန္တိ ဣဒံ မယာ လဒ္ဓဋ္ဌာနံ. အသောကန္တိ ဣဋ္ဌကန္တပိယမနာပါနံယေဝ ရူပါဒီနံ သမ္ဘဝတော ဝိသောကံ. တတော ဧဝ သဗ္ဗကာလံ ပမောဒသံဝဒ္ဓနတော နန္ဒနံ. တိဒသာနံ မဟာဝနန္တိ တာဝတိံသဒေဝါနံ မဟန္တံ မဟနီယဉ္စ ဥယျာနံ.

၁၇၁. ဧဝရူပါ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိ နာမ ပုညကမ္မဝသေနေဝါတိ ဩဒိဿကနယေန ဝတွာ ပနု အနောဒိဿကနယေန ဒဿေန္တီ ‘‘သုခံ အကတပုညာန’’န္တိ ဂါထမာဟ.

၁၇၂. ပုန အတ္တနာ လဒ္ဓဿ ဒိဗ္ဗဋ္ဌာနဿ ပရေဟိ သာဓာရဏကာမတာဝသေန ဓမ္မံ ကထေန္တီ ‘‘တေသံ သဟဗျကာမာန’’န္တိ ဩသာနဂါထမာဟ. တေသန္တိ တာဝတိံသဒေဝါနံ. သဟဗျကာမာနန္တိ သဟဘာဝံ ဣစ္ဆန္တေဟိ၊ ကတ္တုအတ္ထေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ. သဟ ဝါတိ ပဝတ္တတီတိ သဟဝေါ၊ တဿ ဘာဝေါ သဟဗျံ ယထာ ဝီရဿ ဘာဝေါ ဝီရိယန္တိ.

ဧဝံ ထေရော ဒေဝတာယ အတ္တနော ပုညကမ္မေ အာဝိကတေ တဿာ သပရိဝါရာယ ဓမ္မံ ဒေသေတွာ ဒေဝလောကတော အာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဘဂဝါ တမတ္ထံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ဒေသနာ သဒေဝကဿ လောကဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ.

ဒါသိဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. လခုမာဝိမာနဝဏ္ဏနာ

အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေနာတိ လခုမာဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝတိ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရန္တေ ကေဝဋ္ဋဒွါရံ နာမ ဗာရာဏသိနဂရဿ ဧကံ ဒွါရံ၊ တဿ အဝိဒူရေ နိဝိဋ္ဌဂါမောပိ ‘‘ကေဝဋ္ဋဒွါရ’’န္တွေဝ ပညာယိတ္ထ. တတ္ထ လခုမာ နာမ ဧကာ ဣတ္ထီ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ဗုဒ္ဓိသမ္ပန္နာ တေန ဒွါရေန ပဝိသန္တေ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ဝန္ဒိတွာ အတ္တနော ဂေဟံ နေတွာ ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာ တေနေဝ ပရိစယေန သဒ္ဓါယ ဝဍ္ဎမာနာယ အာသနသာလံ ကာရေတွာ တတ္ထ ပဝိဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနံ အာသနံ ဥပနေတိ၊ ပါနီယံ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌပေတိ. ယဉ္စ ဩဒနကုမ္မာသဍာကာဒိ အတ္တနော ဂေဟေ ဝိဇ္ဇတိ၊ တံ ဘိက္ခူနံ ဒေတိ. သာ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ သရဏေသု စ သီလေသု စ ပတိဋ္ဌာယ သမာဟိတာ ဟုတွာ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ ဥဂ္ဂဟေတွာ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေန္တီ ဥပနိဿယသမ္ပန္နတာယ န စိရဿေဝ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. သာ အပရဘာဂေ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ မဟတိ ဝိမာနေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ အစ္ဆရာသဟဿဉ္စဿာ ပရိဝါရော အဟောသိ. သာ တတ္ထ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝန္တီ ပမောဒမာနာ ဝိစရတိ. တံ အာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော ဒေဝစာရိကံ စရန္တော ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေနာ’’တိအာဒိဂါထာဟိ ပုစ္ဆီတိ သဗ္ဗံ ဝုတ္တနယမေဝ. တေန ဝုတ္တံ –

၁၇၃. ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန၊ ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ၊

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ.

၁၇၄. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.

၁၇၅. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊ မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊ ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

၁၇၆. ‘‘သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ၊ မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတာ၊

ပဉှံ ပုဋ္ဌာ ဝိယာကာသိ၊ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.

၁၇၇. ‘‘ကေဝဋ္ဋဒွါရာ နိက္ခမ္မ၊ အဟု မယှံ နိဝေသနံ၊

တတ္ထ သဉ္စရမာနာနံ၊ သာဝကာနံ မဟေသိနံ.

၁၇၈. ‘‘ဩဒနံ ကုမ္မာသံ ဍာကံ၊ လောဏသောဝီရကဉ္စဟံ၊

အဒါသိံ ဥဇုဘူတေသု၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

၁၇၉. ‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ၊ ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ၊

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ၊ အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

၁၈၀. ‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသိဿံ၊ သဒါ သီလေသု သံဝုတာ၊

သညမာ သံဝိဘာဂါ စ၊ ဝိမာနံ အာဝသာမဟံ.

၁၈၁. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရတာ၊ မုသာဝါဒါ စ သညတာ၊

ထေယျာ စ အတိစာရာ စ၊ မဇ္ဇပါနာ စ အာရကာ.

၁၈၂. ‘‘ပဉ္စသိက္ခာပဒေ ရတာ၊ အရိယသစ္စာန ကောဝိဒါ၊

ဥပါသိကာ စက္ခုမတော၊ ဂေါတမဿ ယသဿိနော.

၁၈၃. ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော။ပေ။ ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

မမ စ၊ ဘန္တေ၊ ဝစနေန ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒေယျာသိ ‘‘လခုမာ နာမ၊ ဘန္တေ၊ ဥပါသိကာ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒတီ’’တိ. အနစ္ဆရိယံ ခေါ ပနေတံ၊ ဘန္တေ၊ ယံ မံ ဘဂဝါ အညတရသ္မိံ သာမညဖလေ ဗျာကရေယျ. တံ ဘဂဝါ သကဒါဂါမိဖလေ ဗျာကာသီတိ.

၁၇၇. တတ္ထ ကေဝဋ္ဋဒွါရာ နိက္ခမ္မာတိ ကေဝဋ္ဋဒွါရတော နိက္ခမနဋ္ဌာနေ.

၁၇၈. ဍာကန္တိ တဏ္ဍုလေယျကာဒိသာကဗျဉ္ဇနံ. လောဏသောဝီရကန္တိ ဓညရသာဒီဟိ ဗဟူဟိ သမ္ဘာရေဟိ သမ္ပာဒေတဗ္ဗံ ဧကံ ပါနကံ. ‘‘အာစာမကဉ္ဇိကလောဏူဒက’’န္တိပိ ဝဒန္တိ.

ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာဝသာနေ သာ ထေရဿ ဓမ္မဒေသနာယ သကဒါဂါမိဖလံ ပါပုဏိ. သေသံ ဥတ္တရာဝိဓာနေ ဝုတ္တနယာနုသာရေန ဧဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

လခုမာဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. အာစာမဒါယိကာဝိမာနဝဏ္ဏနာ

ပိဏ္ဍာယ တေ စရန္တဿာတိ အာစာမဒါယိကာဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရတိ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ. တေန ခေါ ပန သမယေန ရာဇဂဟေ အညတရံ ကုလံ အဟိဝါတရောဂေန ဥပဒ္ဒုတံ အဟောသိ. တတ္ထ သဗ္ဗေ ဇနာ မတာ ဌပေတွာ ဧကံ ဣတ္ထိံ. သာ ဂေဟံ ဂေဟဂတဉ္စ သဗ္ဗံ ဓနဓညံ ဆဍ္ဍေတွာ မရဏဘယဘီတာ ဘိတ္တိဆိဒ္ဒေန ပလာတာ အနာထာ ဟုတွာ ပရဂေဟံ ဂန္တွာ တဿ ပိဋ္ဌိပဿေ ဝသတိ. တသ္မိံ ဂေဟေ မနုဿာ ကရုဏာယန္တာ ဥက္ခလိအာဒီသု အဝသိဋ္ဌံ ယာဂုဘတ္တအာစာမာဒိံ တဿာ ဒေန္တိ. သာ တံ ဘုဉ္ဇိတွာ ဇီဝိကံ ကပ္ပေတိ.

တေန စ သမယေန အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ သတ္တာဟံ နိရောဓသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ တတော ဝုဋ္ဌိတော ‘‘ကံ နု ခေါ အဟံ အဇ္ဇ အာဟာရပဋိဂ္ဂဟဏေန အနုဂ္ဂဟေဿာမိ၊ ဒုဂ္ဂတိတော စ ဒုက္ခတော စ မောစေဿာမီ’’တိ စိန္တေန္တော တံ ဣတ္ထိံ အာသန္နမရဏံ နိရယသံဝတ္တနိကဉ္စဿာ ကမ္မံ ကတောကာသံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မယိ ဂတေ အတ္တနာ လဒ္ဓံ အာစာမံ ဒဿတိ၊ တေနေဝ နိမ္မာနရတိဒေဝလောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ ဧဝံ နိရယူပပတ္တိတော မောစေတွာ ဟန္ဒာဟံ ဣမိဿာ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိံ နိပ္ဖါဒေဿာမီ’’တိ ပုဗ္ဗဏှသမယံ နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရံ အာဒါယ တဿာ နိဝေသနဋ္ဌာနာဘိမုခေါ ဂစ္ဆတိ. အထ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော အညာတကဝေသေန အနေကရသံ အနေကသူပဗျဉ္ဇနံ ဒိဗ္ဗာဟာရံ ဥပနေသိ. တံ ဉတွာ ထေရော ‘‘ကောသိယ၊ တွံ ကတကုသလော၊ ကသ္မာ ဧဝံ ကရောသိ၊ မာ ဒုဂ္ဂတာနံ ကပဏာနံ သမ္ပတ္တိံ ဝိလုမ္ပီ’’တိ ပဋိက္ခိပိတွာ တဿာ ဣတ္ထိယာ ပုရတော အဋ္ဌာသိ.

သာ ထေရံ ဒိသွာ ‘‘အယံ မဟာနုဘာဝေါ ထေရော၊ ဣမဿ ဒါတဗ္ဗယုတ္တကံ ခါဒနီယံ ဝါ ဘောဇနီယံ ဝါ ဣဓ နတ္ထိ၊ ဣဒဉ္စ ကိလိဋ္ဌဘာဇနဂတံ တိဏစုဏ္ဏရဇာနုကိဏ္ဏံ အလောဏံ သီတလံ အပ္ပရသံ အာစာမကဉ္ဇိယမတ္တံ ဧဒိသဿ ဒါတုံ န ဥဿဟာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘အတိစ္ဆထာ’’တိ အာဟ. ထေရော ဧကပဒနိက္ခေပမတ္တံ အပသက္ကိတွာ အဋ္ဌာသိ. ဂေဟဝါသိနော မနုဿာ ဘိက္ခံ ဥပနေသုံ၊ ထေရော န သမ္ပဋိစ္ဆတိ. သာ ဒုဂ္ဂတိတ္ထီ ‘‘မမေဝ အနုဂ္ဂဟတ္ထာယ ဣဓာဂတော၊ မမ သန္တကမေဝ ပဋိဂ္ဂဟေတုကာမော’’တိ ဉတွာ ပသန္နမာနသာ အာဒရဇာတာ တံ အာစာမံ ထေရဿ ပတ္တေ အာကိရိ. ထေရော တဿာ ပသာဒသံဝဒ္ဓနတ္ထံ ဘုဉ္ဇနာကာရံ ဒဿေသိ၊ မနုဿာ အာသနံ ပညာပေသုံ. ထေရော တတ္ထ နိသီဒိတွာ တံ အာစာမံ ဘုဉ္ဇိတွာ ပိဝိတွာ ဩနီတပတ္တပါဏီ အနုမောဒနံ ကတွာ တံ ဒုဂ္ဂတိတ္ထိံ ‘‘တွံ ဣတော တတိယေ အတ္တဘာဝေ မမ မာတာ အဟောသီ’’တိ ဝတွာ ဂတော. သာ တေန ထေရေ အတိပသာဒဉ္စ ဥပ္ပါဒေတွာ တဿာ ရတ္တိယာ ပဌမယာမေ ကာလံ ကတွာ နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇိ. အထ သက္ကော ဒေဝရာဇာ တဿာ ကာလကတဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ကတ္ထ နု ခေါ ဥပ္ပန္နာ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော တာဝတိံသေသု အဒိသွာ ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမယာမေ အာယသ္မန္တံ မဟာကဿပံ ဥပသင်္ကမိတွာ တဿာ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနံ ပုစ္ဆန္တော –

၁၈၅. ‘‘ပိဏ္ဍာယ တေ စရန္တဿ၊ တုဏှီဘူတဿ တိဋ္ဌတော၊

ဒလိဒ္ဒါ ကပဏာ နာရီ၊ ပရာဂါရံ အပဿိတာ.

၁၈၆. ‘‘ယာ တေ အဒါသိ အာစာမံ၊ ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ၊

သာ ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ ကံ နု သာ ဒိသတံ ဂတာ’’တိ. –

ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

၁၈၅. တတ္ထ ပိဏ္ဍာယာတိ ပိဏ္ဍပါတတ္ထာယ. တုဏှီဘူတဿ တိဋ္ဌတောတိ ဣဒံ ပိဏ္ဍာယ စရဏာကာရဒဿနံ၊ ဥဒ္ဒိဿ တိဋ္ဌတောတိ အတ္ထော. ဒလိဒ္ဒါတိ ဒုဂ္ဂတာ. ကပဏာတိ ဝရာကီ. ‘‘ဒလိဒ္ဒါ’’တိ ဣမိနာ တဿာ ဘောဂပါရိဇုညံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ကပဏာ’’တိ ဣမိနာ ဉာတိပါရိဇုညံ. ပရာဂါရံ အပဿိတာတိ ပရဂေဟံ နိဿိတာ၊ ပရေသံ ဃရေ ဗဟိပိဋ္ဌိဆဒနံ နိဿာယ ဝသန္တီ.

၁၈၆. ကံ နု သာ ဒိသတံ ဂတာတိ ဆသု ကာမဒေဝလောကေသု ဥပ္ပဇ္ဇနဝသေန ကံ နာမ ဒိသံ ဂတာ. ဣတိ သက္ကော ‘‘ထေရေန တထာ ကတာနုဂ္ဂဟာ ဥဠာရာယ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ ဘာဂိနီ၊ န စ ဒိဿတီ’’တိ ဟေဋ္ဌာ ဒွီသု ဒေဝလောကေသု အပဿန္တော သံသယာပန္နော ပုစ္ဆတိ.

အထဿ ထေရော –

၁၈၇. ‘‘ပိဏ္ဍာယ မေ စရန္တဿ၊ တုဏှီဘူတဿ တိဋ္ဌတော၊

ဒလိဒ္ဒါ ကပဏာ နာရီ၊ ပရာဂါရံ အပဿိတာ.

၁၈၈. ‘‘ယာ မေ အဒါသိ အာစာမံ၊ ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ၊

သာ ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ ဝိပ္ပမုတ္တာ ဣတော စုတာ.

၁၈၉. ‘‘နိမ္မာနရတိနော နာမ၊ သန္တိ ဒေဝါ မဟိဒ္ဓိကာ၊

တတ္ထ သာ သုခိတာ နာရီ၊ မောဒတာစာမဒါယိကာ’’တိ. –

ပုစ္ဆိတနိယာမေနေဝ ပဋိဝစနံ ဒေန္တော တဿာ နိဗ္ဗတ္တဋ္ဌာနံ ကထေသိ.

၁၈၈. တတ္ထ ဝိပ္ပမုတ္တာတိ တတော မနုဿဒေါဘဂ္ဂိယတော ပရမကာရုညဝုတ္တိတော ဝိပ္ပမုတ္တာ အပဂတာ.

၁၈၉. မောဒတာစာမဒါယိကာတိ အာစာမမတ္တဒါယိကာ၊ သာပိ နာမ ပဉ္စမေ ကာမသဂ္ဂေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ မောဒတိ၊ ပဿ တာဝ ခေတ္တသမ္ပတ္တိဖလန္တိ ဒဿေတိ.

ပုန သက္ကော တဿာ ဒါနဿ မဟပ္ဖလတံ မဟာနိသံသတဉ္စ သုတွာ တံ ထောမေန္တော –

၁၉၀. ‘‘အဟော ဒါနံ ဝရာကိယာ၊ ကဿပေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ၊

ပရာဘတေန ဒါနေန၊ ဣဇ္ဈိတ္ထ ဝတ ဒက္ခိဏာ.

၁၉၁. ‘‘ယာ မဟေသိတ္တံ ကာရေယျ၊ စက္ကဝတ္တိဿ ရာဇိနော၊

နာရီ သဗ္ဗင်္ဂကလျာဏီ၊ ဘတ္တု စာနောမဒဿိကာ၊

ဧတဿာစာမဒါနဿ၊ ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိံ.

၁၉၂. ‘‘သုတံ နိက္ခာ သတံ အဿာ၊ သတံ အဿတရီရထာ၊

သတံ ကညာသဟဿာနိ၊ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ၊

ဧတဿာစာမဒါနဿ၊ ကလံ နာဂ္ဃန္တိ သောဠသိံ.

၁၉၃. ‘‘သတံ ဟေမဝတာ နာဂါ၊ ဤသာဒန္တာ ဥရူဠှဝါ၊

သုဝဏ္ဏကစ္ဆာ မိတင်္ဂါ၊ ဟေမကပ္ပနဝါသသာ၊

ဧတဿာစာမဒါနဿ၊ ကလံ နာဂစ္ဆန္တိ သောဠသိံ.

၁၉၄. ‘‘စတုန္နမပိ ဒီပါနံ၊ ဣဿရံ ယောဓ ကာရယေ၊

ဧတဿာစာမဒါနဿ၊ ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိ’’န္တိ. – အာဟ၊

၁၉၀. တတ္ထ အဟောတိ အစ္ဆရိယတ္ထေ နိပါတော. ဝရာကိယာတိ ကပဏိယာ. ပရာဘတေနာတိ ပရတော အာနီတေန၊ ပရေသံ ဃရတော ဥစ္ဆာစရိယာယ လဒ္ဓေနာတိ အတ္ထော. ဒါနေနာတိ ဒါတဗ္ဗေန အာစာမမတ္တေန ဒေယျဓမ္မေန. ဣဇ္ဈိတ္ထ ဝတ ဒက္ခိဏာတိ ဒက္ခိဏာ ဒါနံ အဟော နိပ္ဖဇ္ဇိတ္ထ၊ အဟော မဟပ္ဖလာ မဟာဇုတိကာ မဟာဝိပ္ဖါရာ အဟုဝတ္ထာတိ အတ္ထော.

၁၉၁. ဣဒါနိ ‘‘ဣတ္ထိရတနာဒီနိပိ တဿ ဒါနဿ သတဘာဂမ္ပိ သဟဿဘာဂမ္ပိ န ဥပေန္တီ’’တိ ဒဿေတုံ ‘‘ယာ မဟေသိတ္တံ ကာရေယျာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဗ္ဗင်္ဂကလျာဏီတိ ‘‘နာတိဒီဃာ နာတိရဿာ နာတိကိသာ နာတိထူလာ နာတိကာဠီ နာစ္စောဒါတာ အတိက္ကန္တာ မာနုသဝဏ္ဏံ အပ္ပတ္တာ ဒိဗ္ဗဝဏ္ဏ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ သဗ္ဗေဟိ အင်္ဂေဟိ ကာရဏေဟိ၊ သဗ္ဗေဟိ ဝါ အင်္ဂပစ္စင်္ဂေဟိ ကလျာဏီ သောဘနာ သုန္ဒရာ. ဘတ္တု စာနောမဒဿိကာတိ သာမိကဿ အလာမကဒဿနာ သာတိသယံ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ. ဧတဿာစာမဒါနဿ၊ ကလံ နာဂ္ဃတိ သောဠသိန္တိ ဧတဿ ဧတာယ ဒိန္နဿ အာစာမဒါနဿ ဖလံ သောဠသဘာဂံ ကတွာ တတော ဧကံ ဘာဂံ ပုန သောဠသဘာဂံ ကတွာ ဂဟိတဘာဂသင်္ခါတံ သောဠသိံ ကလံ စက္ကဝတ္တိရညော ဣတ္ထိရတနဘာဝေါပိ နာဂ္ဃတိ နာနုဘောတိ န ပါပုဏာတိ. ‘‘သုဝဏ္ဏဿ ပဉ္စဒသဓရဏံ နိက္ခ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ‘‘သတဓရဏ’’န္တိ အပရေ.

၁၉၃. ဟေမဝတာတိ ဟိမဝတိ ဇာတာ၊ ဟေမဝတဇာတိကာ ဝါ. တေ ဟိ မဟန္တာ ထာမဇဝသမ္ပန္နာ စ ဟောန္တိ. ဤသာဒန္တာတိ ရထီသာသဒိသဒန္တာ၊ ထောကံယေဝ အဝနတဒန္တာတိ အတ္ထော. တေန ဝိသာလကဒါဌီဘာဝံ နိဝါရေတိ. ဥရူဠှဝါတိ ထာမဇဝပရက္ကမေဟိ ဗြူဟန္တော၊ မဟန္တံ ယုဒ္ဓကိစ္စံ ဝဟိတုံ သမတ္ထာတိ အတ္ထော. သုဝဏ္ဏကစ္ဆာတိ ဟေမမယဂီဝေယျကပဋိမုက္ကာ. ကစ္ဆသီသေန ဟိ သဗ္ဗံ ဟတ္ထိယောဂ္ဂံ ဝဒတိ. ဟေမကပ္ပနဝါသသာတိ သုဝဏ္ဏခစိတဂဇတ္ထရဏကင်္ကနာဒိဟတ္ထာလင်္ကာရသမ္ပန္နာ.

၁၉၄. စတုန္နမပိ ဒီပါနံ ဣဿရန္တိ ဒွိသဟဿပရိတ္တဒီပပရိဝါရာနံ ဇမ္ဗုဒီပါဒီနံ စတုန္နံ မဟာဒီပါနံ ဣဿရိယံ. တေန သတ္တရတနသမုဇ္ဇလံ သကလံ စက္ကဝတ္တိသိရိံ ဝဒတိ. ယံ ပနေတ္ထ၊ တံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဣဓ သက္ကေန ဒေဝရာဇေန အတ္တနာ စ ဝုတ္တံ သဗ္ဗံ အာယသ္မာ မဟာကဿပတ္ထေရော ဘဂဝတော အာရောစေသိ. ဘဂဝါ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ သမ္ပတ္တပရိသာယ ဝိတ္ထာရေန ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သာ ဒေသနာ မဟာဇနဿ သာတ္ထိကာ အဟောသီတိ.

အာစာမဒါယိကာဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. စဏ္ဍာလိဝိမာနဝဏ္ဏနာ

စဏ္ဍာလိ ဝန္ဒ ပါဒါနီတိ စဏ္ဍာလိဝိမာနံ. တဿ ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ဘဂဝါ ရာဇဂဟေ ဝိဟရန္တော ပစ္စူသဝေလာယံ ဗုဒ္ဓါစိဏ္ဏံ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဥဋ္ဌာယ လောကံ ဩလောကေန္တော အဒ္ဒသ တသ္မိံယေဝ နဂရေ စဏ္ဍာလာဝသထေ ဝသန္တိံ ဧကံ မဟလ္လိကံ စဏ္ဍာလိံ ခီဏာယုကံ၊ နိရယသံဝတ္တနိကဉ္စဿာ ကမ္မံ ဥပဋ္ဌိတံ. သော မဟာကရုဏာယ သမုဿာဟိတမာနသော ‘‘သဂ္ဂသံဝတ္တနိကံ ကမ္မံ ကာရေတွာ တေနဿာ နိရယူပပတ္တိံ နိသေဓေတွာ သဂ္ဂေ ပတိဋ္ဌာပေဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသတိ. တေန စ သမယေန သာ စဏ္ဍာလီ ဒဏ္ဍံ ဩလုဗ္ဘ နဂရတော နိက္ခမန္တီ ဘဂဝန္တံ အာဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ အဘိမုခီ ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝါပိ တဿာ ဂမနံ နိဝါရေန္တော ဝိယ ပုရတော အဋ္ဌာသိ. အထာယသ္မာ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော သတ္ထု စိတ္တံ ဉတွာ တဿာ စ အာယုပရိက္ခယံ ဘဂဝတော ဝန္ဒနာယ တံ နိယောဇေန္တော –

၁၉၅. ‘‘စဏ္ဍာလိ ဝန္ဒ ပါဒါနိ၊ ဂေါတမဿ ယသဿိနော၊

တမေဝ အနုကမ္ပာယ၊ အဋ္ဌာသိ ဣသိသတ္တမော.

၁၉၆. ‘‘အဘိပ္ပသာဒေဟိ မနံ၊ အရဟန္တမှိ တာဒိနိ၊

ခိပ္ပံ ပဉ္ဇလိကာ ဝန္ဒ၊ ပရိတ္တံ တဝ ဇီဝိတ’’န္တိ. – ဂါထာဒွယမာဟ၊

၁၉၅. တတ္ထ စဏ္ဍာလီတိ ဇာတိအာဂတေန နာမေန တံ အာလပတိ. ဝန္ဒာတိ အဘိဝါဒယ. ပါဒါနီတိ သဒေဝကဿ လောကဿ သရဏာနိ စရဏာနိ. တမေဝ အနုကမ္ပာယာတိ တမေဝ အနုဂ္ဂဏှနတ္ထံ၊ အပါယူပပတ္တိတော နိသေဓေတွာ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တာပနတ္ထန္တိ အဓိပ္ပါယော. အဋ္ဌာသီတိ နဂရမ္ပိ အပဝိသိတွာ ဌိတော. ဣသိသတ္တမောတိ လောကိယသေက္ခာသေက္ခပစ္စေကဗုဒ္ဓဣသီဟိ ဥတ္တမော ဥက္ကဋ္ဌတမော၊ အထ ဝါ ဗုဒ္ဓဣသီနံ ဝိပဿိအာဒီနံ သတ္တမောတိ ဣသိသတ္တမော.

၁၉၆. အဘိပ္ပသာဒေဟိ မနန္တိ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ’’တိ တဝ စိတ္တံ ပသာဒေဟိ. အရဟန္တမှိ တာဒိနီတိ အာရကတ္တာ ကိလေသာနံ၊ တေသံယေဝ အရီနံ ဟတတ္တာ၊ သံသာရစက္ကဿ အရာနံ ဟတတ္တာ၊ ပစ္စယာနံ အရဟတ္တာ၊ ပါပကရဏေ ရဟာဘာဝါ စ အရဟန္တေ၊ ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝပ္ပတ္တိယာ တာဒိမှိ. ခိပ္ပံ ပဉ္ဇလိကာ ဝန္ဒာတိ သီဃံယေဝ ပဂ္ဂဟိတအဉ္ဇလိကာ ဟုတွာ ဝန္ဒဿု. ကသ္မာတိ စေ? ပရိတ္တံ တဝ ဇီဝိတန္တိ၊ ဣဒါနေဝ ဘိဇ္ဇနသဘာဝတ္တာ ပရိတ္တံ အတိဣတ္တရံ.

ဣတိ ထေရော ဂါထာဒွယေန ဘဂဝတော ဂုဏေ ပကိတ္တေန္တော အတ္တနော အာနုဘာဝေ ဌတွာ တဿာ စ ခီဏာယုကတာဝိဘာဝနေန သံဝေဇေန္တော သတ္ထု ဝန္ဒနာယ နိယောဇေသိ. သာ စ တံ သုတွာ သံဝေဂဇာတာ သတ္ထရိ ပသန္နမာနသာဝ ဟုတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ အဉ္ဇလိံ ကတွာ နမဿမာနာ ဗုဒ္ဓဂတာယ ပီတိယာ ဧကဂ္ဂစိတ္တာ ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. ဘဂဝါ ‘‘အလမေတ္တကမေတိဿာ သဂ္ဂူပပတ္တိယာ’’တိ နဂရံ ပါဝိသိ သဒ္ဓိံ ဘိက္ခုသံဃေန. အထ နံ ဧကာ ဘန္တာ ဂါဝီ တရုဏဝစ္ဆာ တတော ဧဝ အဘိဓာဝန္တီ သိင်္ဂေန ပဟရိတွာ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေသိ. တံ သဗ္ဗံ ဒဿေတုံ သင်္ဂီတိကာရာ –

၁၉၇. ‘‘စောဒိတာ ဘာဝိတတ္တေန၊ သရီရန္တိမဓာရိနာ၊

စဏ္ဍာလီ ဝန္ဒိ ပါဒါနိ၊ ဂေါတမဿ ယသဿိနော.

၁၉၈. ‘‘တမေနံ အဝဓီ ဂါဝီ၊ စဏ္ဍာလိံ ပဉ္ဇလိံ ဌိတံ၊

နမဿမာနံ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ အန္ဓကာရေ ပဘင်္ကရ’’န္တိ. – ဂါထာဒွယမာဟံသု၊

၁၉၈. တတ္ထ ပဉ္ဇလိံ ဌိတံ နမဿမာနံ သမ္ဗုဒ္ဓန္တိ ဂတေပိ ဘဂဝတိ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏာယ ပီတိယာ သမာဟိတာ ဟုတွာ သမ္မုခါ ဝိယ အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂယှ နမဿမာနံ ဌိတံ. အန္ဓကာရေတိ အဝိဇ္ဇန္ဓကာရေန သကလေန ကိလေသန္ဓကာရေန စ အန္ဓကာရေ လောကေ. ပဘင်္ကရန္တိ ဉာဏောဘာသကရံ.

သာ စ တတော စုတာ တာဝတိံသေသု နိဗ္ဗတ္တိ၊ အစ္ဆရာနံ သတသဟဿံ စဿာ ပရိဝါရော အဟောသိ. တဒဟေဝ စ သာ သဟ ဝိမာနေန အာဂန္တွာ ဝိမာနတော ဩတရိတွာ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဝန္ဒိ. တမတ္ထံ ဒဿေတုံ –

၁၉၉. ‘‘ခီဏာသဝံ ဝိဂတရဇံ အနေဇံ၊ ဧကံ အရညမှိ ရဟော နိသိန္နံ၊

ဒေဝိဒ္ဓိပတ္တာ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ဝန္ဒာမိ တံ ဝီရ မဟာနုဘာဝ’’န္တိ. –

ဒေဝတာ အာဟ. တံ ထေရော ပုစ္ဆိ –

၂၀၀. ‘‘သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ ဇလိတာ မဟာယသာ၊ ဝိမာနမောရုယှ အနေကစိတ္တာ၊

ပရိဝါရိတာ အစ္ဆရာသင်္ဂဏေန၊ ကာ တွံ သုဘေ ဒေဝတေ ဝန္ဒသေ မမ’’န္တိ.

၂၀၀. တတ္ထ ဇလိတာတိ အတ္တနော သရီရပ္ပဘာယ ဝတ္ထာဘရဏာဒီနံ ဩဘာသေန စ ဇလန္တီ ဇောတေန္တီ. မဟာယသာတိ မဟာပရိဝါရာ. ဝိမာနမောရုယှာတိ ဝိမာနတော ဩရုယှ. အနေကစိတ္တာတိ အနေကဝိဓစိတ္တတာယုတ္တာ. သုဘေတိ သုဘဂုဏေ. မမန္တိ မံ.

ဧဝံ ထေရေန ပုစ္ဆိတာ ပုန သာ –

၂၀၁. ‘‘အဟံ ဘဒ္ဒန္တေ စဏ္ဍာလီ၊ တယာ ဝီရေန ပေသိတာ၊

ဝန္ဒိံ အရဟတော ပါဒေ၊ ဂေါတမဿ ယသဿိနော.

၂၀၂. ‘‘သာဟံ ဝန္ဒိတွာ ပါဒါနိ၊ စုတာ စဏ္ဍာလယောနိယာ၊

ဝိမာနံ သဗ္ဗတော ဘဒ္ဒံ၊ ဥပပန္နမှိ နန္ဒနေ.