၃. တတိယပီဌဝိမာနဝဏ္ဏနာ
ပီဌံ တေ သောဝဏ္ဏမယန္တိ တတိယပီဌဝိမာနံ. တဿ ဝတ္ထု ရာဇဂဟေ သမုဋ္ဌိတံ. အညတရော ကိရ ခီဏာသဝတ္ထေရော ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ဘတ္တံ ဂဟေတွာ ဥပကဋ္ဌေ ကာလေ ဘတ္တကိစ္စံ ကာတုကာမော ဧကံ ဝိဝဋဒွါရဂေဟံ ဥပသင်္ကမိ. တသ္မိံ ပန ဂေဟေ ဂေဟသာမိနီ ဣတ္ထီ သဒ္ဓါ ပသန္နာ ထေရဿ အာကာရံ သလ္လက္ခေတွာ ‘‘ဧထ၊ ဘန္တေ၊ ဣဓ နိသီဒိတွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကရောထာ’’တိ အတ္တနော ဘဒ္ဒပီဌံ ပညာပေတွာ ဥပရိ ပီတဝတ္ထံ အတ္ထရိတွာ နိရပေက္ခပရိစ္စာဂဝသေန အဒါသိ၊ ‘‘ဣဒံ မေ ပုညံ အာယတိံ သောဝဏ္ဏပီဌပဋိလာဘာယ ဟောတူ’’တိ ပတ္ထနဉ္စ ပဋ္ဌပေသိ. အထ ထေရေ တတ္ထ နိသီဒိတွာ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ပတ္တံ ဓောဝိတွာ ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆန္တေ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣဒမာသနံ တုမှာကံယေဝ ပရိစ္စတ္တံ၊ မယှံ အနုဂ္ဂဟတ္ထံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ အာဟ. ထေရော တဿာ အနုကမ္ပာယ တံ ပီဌံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ သံဃဿ ဒါပေသိ. သာ အပရေန သမယေန အညတရေန ရောဂေန ဖုဋ္ဌာ ကာလံ ကတွာ တာဝတိံသဘဝနေ နိဗ္ဗတ္တီတိအာဒိ သဗ္ဗံ ပဌမဝိမာနဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေန ဝုတ္တံ –
၁၅. ‘‘ပီဌံ တေ သောဝဏ္ဏမယံ ဥဠာရံ၊ မနောဇဝံ ဂစ္ဆတိ ယေနကာမံ၊
အလင်္ကတေ မလျဓရေ သုဝတ္ထေ၊ဩဘာသသိ ဝိဇ္ဇုရိဝဗ္ဘကူဋံ.
၁၆. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊
ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.
၁၇. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ၊ မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ၊
ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊ ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.
၁၈. ‘‘သာ ဒေဝတာ အတ္တမနာ၊ မောဂ္ဂလ္လာနေန ပုစ္ဆိတာ၊
ပဉှံ ပုဋ္ဌာ ဝိယာကာသိ၊ ယဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလံ’’.
၁၉. ‘‘အပ္ပဿ ကမ္မဿ ဖလံ မမေဒံ၊ ယေနမှိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊
အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ၊ ပုရိမာယ ဇာတိယာ မနုဿလောကေ.
၂၀. ‘‘အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဘိက္ခုံ၊ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလံ၊
တဿ အဒါသဟံ ပီဌံ၊ ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ.
၂၁. ‘‘တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော၊ တေန မေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ၊
ဥပ္ပဇ္ဇန္တီ စ မေ ဘောဂါ၊ ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.
၂၂. ‘‘အက္ခာမိ တေ ဘိက္ခု မဟာနုဘာဝ၊ မနုဿဘူတာ ယမကာသိ ပုညံ၊
တေနမှိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ၊ ဝဏ္ဏော စ မေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.
၁၉. ယဉ္စ ပန ပဉ္စမဂါထာယံ ပုရိမာယ ဇာတိယာ မနုဿလောကေတိအာဒိ၊ ဧတ္ထ ဇာတိ-သဒ္ဒေါ အတ္ထေဝ သင်္ခတလက္ခဏေ ‘‘ဇာတိ ဒွီဟိ ခန္ဓေဟိ သင်္ဂဟိတာ’’တိအာဒီသု (ဓာတု. ၇၁). အတ္ထိ နိကာယေ ‘‘နိဂဏ္ဌာ နာမ သမဏဇာတီ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၃.၇၁). အတ္ထိ ပဋိသန္ဓိယံ ‘‘ယံ မာတုကုစ္ဆိသ္မိံ ပဌမံ စိတ္တံ ဥပ္ပန္နံ၊ ပဌမံ ဝိညာဏံ ပါတုဘူတံ၊ တဒုပါဒါယ သာဝဿ ဇာတီ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၁၂၄). အတ္ထိ ကုလေ ‘‘အက္ခိတ္တော အနုပကုဋ္ဌော ဇာတိဝါဒေနာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၃၀၃). အတ္ထိ ပသုတိယံ ‘‘သမ္ပတိဇာတော၊ အာနန္ဒ၊ ဗောဓိသတ္တော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၃၁၊ မ. နိ. ၃.၂၀၇). အတ္ထိ ဘဝေ ‘‘ဧကမ္ပိ ဇာတိံ ဒွေပိ ဇာတိယော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၂၄၄၊ မ. နိ. ၁.၅၃). ဣဓာပိ ဘဝေ ဧဝ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တသ္မာ ပုရိမာယ ဇာတိယာ ပုရိမသ္မိံ ဘဝေ အနန္တရာတီတေ ပုရိမေ အတ္တဘာဝေတိ အတ္ထော. ဘုမ္မတ္ထေ ဟိဒံ ကရဏဝစနံ. မနုဿလောကေတိ မနုဿလောကဘဝေ၊ ရာဇဂဟံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဩကာသလောကော ဟိ ဣဓ အဓိပ္ပေတော၊ သတ္တလောကော ပန ‘‘မနုဿေသူ’’တိ ဣမိနာ ဝုတ္တောယေဝ.
၂၀. အဒ္ဒသန္တိ အဒ္ဒက္ခိံ. ဝိရဇန္တိ ဝိဂတရာဂါဒိရဇတ္တာ ဝိရဇံ. ဘိက္ခုန္တိ ဘိန္နကိလေသတ္တာ ဘိက္ခုံ၊ သဗ္ဗသော ကိလေသကာလုဿိယာဘာဝေန ဝိပ္ပသန္နစိတ္တတာယ ဝိပ္ပသန္နံ၊ အနာဝိလသင်္ကပ္ပတာယ အနာဝိလံ. ပုရိမံ ပုရိမဉ္စေတ္ထ ပဒံ ပစ္ဆိမဿ ပစ္ဆိမဿ ကာရဏဝစနံ၊ ဝိဂတရာဂါဒိရဇတ္တာ ဘိန္နကိလေသတာယ ဘိက္ခုံ၊ ဘိန္နကိလေသတ္တာ ကိလေသကာလုဿိယာဘာဝေန ဝိပ္ပသန္နံ၊ ဝိပ္ပသန္နမနတ္တာ အနာဝိလန္တိ. ပစ္ဆိမံ ပစ္ဆိမံ ဝါ ပဒံ ပုရိမဿ ပုရိမဿ ကာရဏဝစနံ၊ ဝိရဇံ ဘိက္ခုဂုဏယောဂတော. ဘိန္နကိလေသော ဟိ ဘိက္ခု. ဘိက္ခုံ ဝိပ္ပသန္နဘာဝတော. ကိလေသကာလုဿိယာဘာဝေန ဝိပ္ပသန္နမာနသော ဟိ ဘိက္ခု. ဝိပ္ပသန္နံ အနာဝိလသင်္ကပ္ပဘာဝတောတိ. ရာဂရဇာဘာဝေန ဝါ ‘‘ဝိရဇ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ ဒေါသကာလုဿိယာဘာဝေန ‘‘ဝိပ္ပသန္န’’န္တိ၊ မောဟဗျာကုလာဘာဝေန ‘‘အနာဝိလ’’န္တိ. ဧဝံဘူတော ပရမတ္ထတော ဘိက္ခု နာမ ဟောတီတိ ‘‘ဘိက္ခု’’န္တိ ဝုတ္တံ. အဒါသဟန္တိ အဒါသိံ အဟံ. ပီဌန္တိ တဒါ မမ သန္တိကေ ဝိဇ္ဇမာနံ ဘဒ္ဒပီဌံ. ပသန္နာတိ ကမ္မဖလသဒ္ဓါယ ရတနတ္တယသဒ္ဓါယ စ ပသန္နစိတ္တာ. သေဟိ ပါဏိဘီတိ အညံ အနာဏာပေတွာ အတ္တနော ဟတ္ထေဟိ ဥပနီယ ပီဌံ ပညာပေတွာ အဒါသိန္တိ အတ္ထော.
ဧတ္ထ စ ‘‘ဝိရဇံ ဘိက္ခုံ ဝိပ္ပသန္နမနာဝိလ’’န္တိ ဣမိနာ ခေတ္တသမ္ပတ္တိံ ဒဿေတိ၊ ‘‘ပသန္နာ’’တိ ဣမိနာ စိတ္တသမ္ပတ္တိံ၊ ‘‘သေဟိ ပါဏိဘီ’’တိ ဣမိနာ ပယောဂသမ္ပတ္တိံ. တထာ ‘‘ပသန္နာ’’တိ ဣမိနာ သက္ကစ္စဒါနံ အနုပဟစ္စဒါနန္တိ စ ဣမေ ဒွေ ဒါနဂုဏာ ဒဿိတာ၊ ‘‘သေဟိ ပါဏိဘီ’’တိ ဣမိနာ သဟတ္ထေန ဒါနံ အနုပဝိဒ္ဓဒါနန္တိ ဣမေ ဒွေ ဒါနဂုဏာ ဒဿိတာ၊ ပီတဝတ္ထဿ အတ္ထရဏေန နိသီဒနကာလညုတာယ စိတ္တိံ ကတွာ ဒါနံ ကာလေန ဒါနန္တိ ဣမေ ဒွေ ဒါနဂုဏာ ဒဿိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သေသံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.
တတိယပီဌဝိမာနဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.