၉. ပဌမဒဗ္ဗသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၉. နဝမေ အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ. ဒဗ္ဗောတိ တဿ ထေရဿ နာမံ. မလ္လပုတ္တောတိ မလ္လရာဇဿ ပုတ္တော. သော ဟိ အာယသ္မာ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ပါဒမူလေ ကတာဘိနီဟာရော ကပ္ပသတသဟဿံ ဥပစိတပုညသဉ္စယော အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ မလ္လရာဇဿ ဒေဝိကာ ကုစ္ဆိယံ နိဗ္ဗတ္တော ကတာဓိကာရတ္တာ ဇာတိယာ သတ္တဝဿိကကာလေယေဝ မာတာပိတရော ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. တေ စ ‘‘ပဗ္ဗဇိတွာပိ အာစာရံ တာဝ သိက္ခတု၊ သစေ တံ နာဘိရမိဿတိ၊ ဣဓေဝ အာဂမိဿတီ’’တိ အနုဇာနိံသု. သော သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာပိဿ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနုဇာနိ. တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာသမယေ ဒိန္နဩဝါဒေန ဘဝတ္တယံ အာဒိတ္တံ ဝိယ ဥပဋ္ဌာသိ. သော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ခုရဂ္ဂေယေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. ယံကိဉ္စိ သာဝကေန ပတ္တဗ္ဗံ၊ ‘‘တိဿော ဝိဇ္ဇာ စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ ဆဠဘိညာ နဝ လောကုတ္တရဓမ္မာ’’တိ ဧဝမာဒိကံ သဗ္ဗံ အဓိဂန္တွာ အသီတိယာ မဟာသာဝကေသု အဗ္ဘန္တရော အဟောသိ. ဝုတ္တဉှေတံ တေန အာယသ္မတာ –

‘‘မယာ ခေါ ဇာတိယာ သတ္တဝဿေန အရဟတ္တံ သစ္ဆိကတံ၊ ယံကိဉ္စိ သာဝကေန ပတ္တဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗံ တံ အနုပ္ပတ္တံ မယာ’’တိအာဒိ (ပါရာ. ၃၈၀).

ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီတိ သော ကိရာယသ္မာ ဧကဒိဝသံ ရာဇဂဟေ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ ပစ္ဆာဘတ္တံ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိက္ကန္တော ဘဂဝတော ဝတ္တံ ဒဿေတွာ ဒိဝါဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ဥဒကကုမ္ဘတော ဥဒကံ ဂဟေတွာ ပါဒေ ပက္ခာလေတွာ ဂတ္တာနိ သီတိံ ကတွာ စမ္မက္ခဏ္ဍံ ပညာပေတွာ နိသိန္နော ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိ. အထာယသ္မာ ယထာကာလပရိစ္ဆေဒံ သမာပတ္တိတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ အတ္တနော အာယုသင်္ခါရေ ဩလောကေသိ. တဿ တေ ပရိက္ခီဏာ ကတိပယမုဟုတ္တိကာ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သော စိန္တေသိ – ‘‘န ခေါ မေတံ ပတိရူပံ၊ ယမဟံ သတ္ထု အနာရောစေတွာ သဗြဟ္မစာရီဟိ စ အဝိဒိတော ဣဓ ယထာနိသိန္နောဝ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ. ယံနူနာဟံ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပရိနိဗ္ဗာနံ အနုဇာနာပေတွာ သတ္ထု ဝတ္တံ ဒဿေတွာ သာသနဿ နိယျာနိကဘာဝဒဿနတ္ထံ မယှံ ဣဒ္ဓါနုဘာဝံ ဝိဘာဝေန္တော အာကာသေ နိသီဒိတွာ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယေယျံ. ဧဝံ သန္တေ ယေ မယိ အဿဒ္ဓါ အပ္ပသန္နာ၊ တေသမ္ပိ ပသာဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတိ၊ တဒဿ တေသံ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ဧဝဉ္စ သော အာယသ္မာ စိန္တေတွာ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ သဗ္ဗံ တံ တထေဝ အကာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တော ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမီ’’တိအာဒိ.

တတ္ထ ပရိနိဗ္ဗာနကာလော မေတိ ‘‘ဘဂဝါ မယှံ အနုပါဒိသေသာယ နိဗ္ဗာနဓာတုယာ ပရိနိဗ္ဗာနကာလော ဥပဋ္ဌိတော၊ တမဟံ ဘဂဝတော အာရောစေတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိတုကာမောမှီ’’တိ ဒဿေတိ. ကေစိ ပနာဟု ‘‘န တာဝ ထေရော ဇိဏ္ဏော၊ န စ ဂိလာနော၊ ပရိနိဗ္ဗာနာယ စ သတ္ထာရံ အာပုစ္ဆတိ၊ ကိံ တတ္ထ ကာရဏံ? ‘မေတ္တိယဘူမဇကာ ဘိက္ခူ ပုဗ္ဗေ မံ အမူလကေန ပါရာဇိကေန အနုဒ္ဓံသေသုံ၊ တသ္မိံ အဓိကရဏေ ဝူပသန္တေပိ အက္ကောသန္တိယေဝ. တေသံ သဒ္ဒဟိတွာ အညေပိ ပုထုဇ္ဇနာ မယိ အဂါရဝံ ပရိဘဝဉ္စ ကရောန္တိ. ဣမဉ္စ ဒုက္ခဘာရံ နိရတ္ထကံ ဝဟိတွာ ကိံ ပယောဇနံ၊ တသ္မာဟံ ဣဒါနေဝ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီ’တိ သန္နိဋ္ဌာနံ ကတွာ သတ္ထာရံ အာပုစ္ဆီ’’တိ. တံ အကာရဏံ. န ဟိ ခီဏာသဝါ အပရိက္ခီဏေ အာယုသင်္ခါရေ ပရေသံ ဥပဝါဒါဒိဘယေန ပရိနိဗ္ဗာနာယ စေတေန္တိ ဃဋယန္တိ ဝါယမန္တိ၊ န စ ပရေသံ ပသံသာဒိဟေတု စိရံ တိဋ္ဌန္တိ၊ အထ ခေါ သရသေနေဝ အတ္တနော အာယုသင်္ခါရဿ ပရိက္ခယံ အာဂမေန္တိ. ယထာဟ –

‘‘နာဘိကင်္ခါမိ မရဏံ၊ နာဘိကင်္ခါမိ ဇီဝိတံ၊

ကာလဉ္စ ပဋိကင်္ခါမိ၊ နိဗ္ဗိသံ ဘတကော ယထာ’’တိ. (ထေရဂါ. ၁၉၆၊ ၆၀၆၊ မိ. ပ. ၂.၂.၄) –

ဘဂဝါပိဿ အာယုသင်္ခါရံ ဩလောကေတွာ ပရိက္ခီဏဘာဝံ ဉတွာ ‘‘ယဿဒါနိ တွံ၊ ဒဗ္ဗ၊ ကာလံ မညသီ’’တိ အာဟ.

ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာတိ အာကာသံ အဘိဥဂ္ဂန္တွာ၊ ဝေဟာသံ ဂန္တွာတိ အတ္ထော. အဘိသဒ္ဒယောဂေန ဟိ ဣဒံ ဥပယောဂဝစနံ၊ အတ္ထော ပန ဘုမ္မဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝေဟာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ ကိံ အကာသီတိ အာဟ – ‘‘အာကာသေ အန္တလိက္ခေ ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တေဇောဓာတုံ သမာပဇ္ဇိတွာတိ တေဇောကသိဏစတုတ္ထဇ္ဈာနသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ. ထေရော ဟိ တဒါ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဌိတော ‘‘ဘဂဝါ ကပ္ပသတသဟဿံ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ တတ္ထ တတ္ထ ဝသန္တော ပုညာနိ ကရောန္တော ဣမမေဝတ္ထံ သန္ဓာယ အကာသိံ၊ သွာယမတ္ထော အဇ္ဇ မတ္ထကံ ပတ္တော၊ ဣဒံ ပစ္ဆိမဒဿန’’န္တိ အာဟ. ယေ တတ္ထ ပုထုဇ္ဇနဘိက္ခူ သောတာပန္နသကဒါဂါမိနော စ၊ တေသု ဧကစ္စာနံ မဟန္တံ ကာရုညံ အဟောသိ၊ ဧကစ္စေ အာရောဒနပ္ပတ္တာ အဟေသုံ. အထဿ ဘဂဝါ စိတ္တာစာရံ ဉတွာ ‘‘တေန ဟိ၊ ဒဗ္ဗ၊ မယှံ ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေဟီ’’တိ အာဟ. တာဝဒေဝ သဗ္ဗော ဘိက္ခုသံဃော သန္နိပတိ. အထာယသ္မာ ဒဗ္ဗော ‘‘ဧကောပိ ဟုတွာ ဗဟုဓာ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ပဋိ. မ. ၁.၁၀၂၊ ဒီ. နိ. ၁.၄၈၄) နယေန အာဂတာနိ သာဝကသာဓာရဏာနိ သဗ္ဗာနိ ပါဋိဟာရိယာနိ ဒဿေတွာ ပုန စ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ အာကာသံ အဗ္ဘုဂ္ဂန္တွာ အာကာသေ ပထဝိံ နိမ္မိနိတွာ တတ္ထ ပလ္လင်္ကေန နိသိန္နော တေဇောကသိဏသမာပတ္တိယာ ပရိကမ္မံ ကတွာ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာယ သရီရံ အာဝဇ္ဇိတွာ ပုန သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ သရီရဈာပနတေဇောဓာတုံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိ. သဟ အဓိဋ္ဌာနေန သဗ္ဗော ကာယော အဂ္ဂိနာ အာဒိတ္တော အဟောသိ. ခဏေနေဝ စ သော အဂ္ဂိ ကပ္ပဝုဋ္ဌာနဂ္ဂိ ဝိယ အဏုမတ္တမ္ပိ သင်္ခါရဂတံ မသိမတ္တမ္ပိ တတ္ထ ကိဉ္စိ အနဝသေသေန္တော အဓိဋ္ဌာနဗလေန ဈာပေတွာ နိဗ္ဗာယိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ ဒဗ္ဗော မလ္လပုတ္တော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဝုဋ္ဌဟိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယီတိ ဣဒ္ဓိစိတ္တတော ဝုဋ္ဌဟိတွာ ဘဝင်္ဂစိတ္တေန ပရိနိဗ္ဗာယိ.

ဈာယမာနဿာတိ ဇာလိယမာနဿ. ဍယှမာနဿာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အထ ဝါ ဈာယမာနဿာတိ ဇာလာပဝတ္တိက္ခဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ဍယှမာနဿာတိ ဝီတစ္စိတင်္ဂါရက္ခဏံ. ဆာရိကာတိ ဘသ္မံ. မသီတိ ကဇ္ဇလံ. န ပညာယိတ္ထာတိ န ပဿိတ္ထ၊ အဓိဋ္ဌာနဗလေန သဗ္ဗံ ခဏေနေဝ အန္တရဓာယိတ္ထာတိ အတ္ထော. ကသ္မာ ပန ထေရော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မံ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယံ ဒဿေသိ၊ နနု ဘဂဝတာ ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယကရဏံ ပဋိက္ခိတ္တန္တိ? န စောဒေတဗ္ဗမေတံ ဂိဟီနံ သမ္မုခါ ပါဋိဟာရိယကရဏဿ ပဋိက္ခိတ္တတ္တာ. တဉ္စ ခေါ ဝိကုဗ္ဗနဝသေန၊ န ပနေဝံ အဓိဋ္ဌာနဝသေန. အယံ ပနာယသ္မာ ဓမ္မသာမိနာ အာဏတ္တောဝ ပါဋိဟာရိယံ ဒဿေသိ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ အာယသ္မတော ဒဗ္ဗဿ မလ္လပုတ္တဿ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ တဒတ္ထပရိဒီပနံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

တတ္ထ အဘေဒိ ကာယောတိ သဗ္ဗော ဘူတုပါဒါယပဘေဒေါ စတုသန္တတိရူပကာယော ဘိဇ္ဇိ၊ အနဝသေသတော ဍယှိ၊ အန္တရဓာယိ၊ အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတံ အာပဇ္ဇိ. နိရောဓိ သညာတိ ရူပါယတနာဒိဂေါစရတာယ ရူပသညာဒိဘေဒါ သဗ္ဗာပိ သညာ အပ္ပဋိသန္ဓိကေန နိရောဓေန နိရုဇ္ဈိ. ဝေဒနာ သီတိဘဝိံသု သဗ္ဗာတိ ဝိပါကဝေဒနာ ကိရိယဝေဒနာတိ သဗ္ဗာပိ ဝေဒနာ အပ္ပဋိသန္ဓိကနိရောဓေန နိရုဒ္ဓတ္တာ အဏုမတ္တမ္ပိ ဝေဒနာဒရထဿ အဘာဝတော သီတိဘူတာ အဟေသုံ၊ ကုသလာကုသလဝေဒနာ ပန အရဟတ္တဖလက္ခဏေယေဝ နိရောဓံ ဂတာ. ‘‘သီတိရဟိံသူ’’တိပိ ပဌန္တိ၊ သန္တာ နိရုဒ္ဓါ အဟေသုန္တိ အတ္ထော. ဝူပသမိံသု သင်္ခါရာတိ ဝိပါကကိရိယပ္ပဘေဒါ သဗ္ဗေပိ ဖဿာဒယော သင်္ခါရက္ခန္ဓဓမ္မာ အပ္ပဋိသန္ဓိကနိရောဓေနေဝ နိရုဒ္ဓတ္တာ ဝိသေသေန ဥပသမိံသု. ဝိညာဏံ အတ္ထမာဂမာတိ ဝိညာဏမ္ပိ ဝိပါကကိရိယပ္ပဘေဒံ သဗ္ဗံ အပ္ပဋိသန္ဓိကနိရောဓေနေဝ အတ္ထံ ဝိနာသံ ဥပစ္ဆေဒံ အဂမာ အဂစ္ဆိ.

ဣတိ ဘဂဝါ အာယသ္မတော ဒဗ္ဗဿ မလ္လပုတ္တဿ ပဉ္စန္နမ္ပိ ခန္ဓာနံ ပုဗ္ဗေယေဝ ကိလေသာဘိသင်္ခါရုပါဒါနဿ အနဝသေသတော နိရုဒ္ဓတ္တာ အနုပါဒါနော ဝိယ ဇာတဝေဒေါ အပ္ပဋိသန္ဓိကနိရောဓေန နိရုဒ္ဓဘာဝံ နိဿာယ ပီတိဝေဂဝိဿဋ္ဌံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသီတိ.

နဝမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.