၈. ဝိသာခါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၈. အဋ္ဌမေ ဝိသာခါယ မိဂါရမာတုယာ နတ္တာ ကာလင်္ကတာ ဟောတီတိ ဝိသာခါယ မဟာဥပါသိကာယ ပုတ္တဿ ဓီတာ ကုမာရိကာ ကာလင်္ကတာ ဟောတိ. သာ ကိရ ဝတ္တသမ္ပန္နာ သာသနေ အဘိပ္ပသန္နာ မဟာဥပါသိကာယ ဂေဟံ ပဝိဋ္ဌာနံ ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနဉ္စ အတ္တနာ ကာတဗ္ဗဝေယျာဝစ္စံ ပုရေဘတ္တံ ပစ္ဆာဘတ္တဉ္စ အပ္ပမတ္တာ အကာသိ၊ အတ္တနော ပိတာမဟိယာ စိတ္တာနုကူလံ ပဋိပဇ္ဇိ. တေန ဝိသာခါ ဂေဟတော ဗဟိ ဂစ္ဆန္တီ သဗ္ဗံ တဿာယေဝ ဘာရံ ကတွာ ဂစ္ဆတိ၊ ရူပေန စ ဒဿနီယာ ပါသာဒိကာ၊ ဣတိ သာ တဿာ ဝိသေသတော ပိယာ မနာပါ အဟောသိ. သာ ရောဂါဘိဘူတာ ကာလမကာသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဝိသာခါယ မိဂါရမာတုယာ နတ္တာ ကာလင်္ကတာ ဟောတိ ပိယာ မနာပါ’’တိ. အထ မဟာဥပါသိကာ တဿာ မရဏေန သောကံ သန္ဓာရေတုံ အသက္ကောန္တီ ဒုက္ခီ ဒုမ္မနာ သရီရနိက္ခေပံ ကာရေတွာ ‘‘အပိ နာမ သတ္ထု သန္တိကံ ဂတကာလေ စိတ္တဿာဒံ လဘေယျ’’န္တိ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ ဝိသာခါ မိဂါရမာတာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဒိဝါ ဒိဝဿာတိ ဒိဝသဿာပိ ဒိဝါ၊ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေတိ အတ္ထော.

ဘဂဝါ ဝိသာခါယ ဝဋ္ဋာဘိရတိံ ဇာနန္တော ဥပါယေန သောကတနုကရဏတ္ထံ ‘‘ဣစ္ဆေယျာသိ တွံ ဝိသာခေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ယာဝတိကာတိ ယတ္တကာ. တဒါ ကိရ သတ္တ ဇနကောဋိယော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသန္တိ. တံ သန္ဓာယ ဘဂဝါ ‘‘ကီဝဗဟုကာ ပန ဝိသာခေ သာဝတ္ထိယာ မနုဿာ ဒေဝသိကံ ကာလံ ကရောန္တီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ဝိသာခါ ‘‘ဒသပိ၊ ဘန္တေ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တီဏီတိ တယော. အယမေဝ ဝါ ပါဌော. အဝိဝိတ္တာတိ အသုညာ.

အထ ဘဂဝါ အတ္တနော အဓိပ္ပါယံ ပကာသေန္တော ‘‘အပိ နု တွံ ကဒါစိ ကရဟစိ အနလ္လဝတ္ထာ ဝါ ဘဝေယျာသိ အနလ္လကေသာ ဝါ’’တိ အာဟ. နနု ဧဝံ သန္တေ တယာ သဗ္ဗကာလံ သောကာဘိဘူတာယ မတာနံ ပုတ္တာဒီနံ အမင်္ဂလူပစာရဝသေန ဥဒကောရောဟဏေန အလ္လဝတ္ထာယ အလ္လကေသာယ ဧဝ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ ဒဿေတိ. တံ သုတွာ ဥပါသိကာ သံဝေဂဇာတာ ‘‘နော ဟေတံ၊ ဘန္တေ’’တိ ပဋိက္ခိပိတွာ ပိယဝတ္ထုံ ဝိပ္ပဋိသာရတော အတ္တနော စိတ္တဿ နိဝတ္တဘာဝံ သတ္ထု အာရောစေန္တီ ‘‘အလံ မေ၊ ဘန္တေ၊ တာဝဗဟုကေဟိ ပုတ္တေဟိ စ နတ္တာရေဟိ စာ’’တိ အာဟ.

အထဿာ ဘဂဝါ ‘‘ဒုက္ခံ နာမေတံ ပိယဝတ္ထုနိမိတ္တံ၊ ယတ္တကာနိ ပိယဝတ္ထူနိ၊ တတ္တကာနိ ဒုက္ခာနိ. တသ္မာ သုခကာမေန ဒုက္ခပ္ပဋိကူလေန သဗ္ဗသော ပိယဝတ္ထုတော စိတ္တံ ဝိဝေစေတဗ္ဗ’’န္တိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ‘‘ယေသံ ခေါ ဝိသာခေ သတံ ပိယာနိ၊ သတံ တေသံ ဒုက္ခာနီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သတံ ပိယာနီတိ သတံ ပိယာယိတဗ္ဗဝတ္ထူနိ. ‘‘သတံ ပိယ’’န္တိပိ ကေစိ ပဌန္တိ. ဧတ္ထ စ ယသ္မာ ဧကတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဒသ၊ တာဝ သင်္ချာ သင်္ချေယျပ္ပဓာနာ၊ တသ္မာ ‘‘ယေသံ ဒသ ပိယာနိ၊ ဒသ တေသံ ဒုက္ခာနီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ အာဂတာ. ကေစိ ပန ‘‘ယေသံ ဒသ ပိယာနံ၊ ဒသ နေသံ ဒုက္ခာန’’န္တိအာဒိနာ ပဌန္တိ၊ တံ န သုန္ဒရံ. ယသ္မာ ပန ဝီသတိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ သတံ၊ တာဝ သင်္ချာ သင်္ချေယျပ္ပဓာနာဝ၊ တသ္မာ တတ္ထာပိ သင်္ချေယျပ္ပဓာနတံယေဝ ဂဟေတွာ ‘‘ယေသံ ခေါ ဝိသာခေ သတံ ပိယာနိ၊ သတံ တေသံ ဒုက္ခာနီ’’တိအာဒိနာ ပါဠိ အာဂတာ. သဗ္ဗေသမ္ပိ စ ‘‘ယေသံ ဧကံ ပိယံ၊ ဧကံ တေသံ ဒုက္ခ’’န္တိ ပါဌော၊ န ပန ဒုက္ခဿာတိ. ဧတသ္မိဉှိ ပက္ခေ ဧကရသာ ဧကဇ္ဈာသယာ စ ဘဂဝတော ဒေသနာ ဟောတိ. တသ္မာ ယထာဝုတ္တနယာဝ ပါဠိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာ သောကပရိဒေဝါဒိကံ စေတသိကံ ကာယိကဉ္စ ဒုက္ခံ ပိယဝတ္ထုနိမိတ္တံ ပိယဝတ္ထုမှိ သတိ ဟောတိ၊ အသတိ န ဟောတီတိ ဧတမတ္ထံ သဗ္ဗာကာရတော ဇာနိတွာ တဒတ္ထပရိဒီပနံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

တဿတ္ထော – ဉာတိဘောဂရောဂသီလဒိဋ္ဌိဗျသနေဟိ ဖုဋ္ဌဿ အန္တော နိဇ္ဈာယန္တဿ ဗာလဿ စိတ္တသန္တာပလက္ခဏာ ယေ ကေစိ မုဒုမဇ္ဈာဒိဘေဒေန ယာဒိသာ တာဒိသာ သောကာ ဝါ တေဟိယေဝ ဖုဋ္ဌဿ သောကုဒ္ဒေဟကသမုဋ္ဌာပိတဝစီဝိပ္ပလာပလက္ခဏာ ပရိဒေဝိတာ ဝါ အနိဋ္ဌဖောဋ္ဌဗ္ဗပဋိဟတကာယဿ ကာယပီဠနလက္ခဏာ ဒုက္ခာ ဝါ တထာ အဝုတ္တတ္ထဿ ဝိကပ္ပနတ္ထေန ဝါသဒ္ဒေန ဂဟိတာ ဒေါမနဿူပါယာသာဒယော ဝါ နိဿယဘေဒေန စ အနေကရူပါ နာနာဝိဓာ ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ ဒိဿန္တိ ဥပလဗ္ဘန္တိ၊ သဗ္ဗေပိ ဧတေ ပိယံ ပိယဇာတိကံ သတ္တံ သင်္ခါရဉ္စ ပဋိစ္စ နိဿာယ အာဂမ္မ ပစ္စယံ ကတွာ ပဘဝန္တိ နိဗ္ဗတ္တန္တိ. တသ္မိံ ပန ယထာဝုတ္တေ ပိယဝတ္ထုမှိ ပိယေ အသန္တေ ပိယဘာဝကရေ ဆန္ဒရာဂေ ပဟီနေ န ကဒါစိပိ ဧတေ ဘဝန္တိ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ပိယတော ဇာယတီ သောကော။ပေ။ ပေမတော ဇာယတီ သောကော’’တိ စ အာဒိ (ဓ. ပ. ၂၁၂-၂၁၃). တထာ ‘‘ပိယပ္ပဘူတာ ကလဟာ ဝိဝါဒါ၊ ပရိဒေဝသောကာ သဟမစ္ဆရေဟီ’’တိ စ အာဒိ (သု. နိ. ၈၆၉). ဧတ္ထ စ ‘‘ပရိဒေဝိတာ ဝါ ဒုက္ခာ ဝါ’’တိ လိင်္ဂဝိပလ္လာသေန ဝုတ္တံ၊ ‘‘ပရိဒေဝိတာနိ ဝါ ဒုက္ခာနိ ဝါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဝိဘတ္တိလောပေါ ဝါ ကတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

တသ္မာ ဟိ တေ သုခိနော ဝီတသောကာတိ ယသ္မာ ပိယပ္ပဘူတာ သောကာဒယော ယေသံ နတ္ထိ၊ တသ္မာ တေ ဧဝ သုခိနော ဝီတသောကာ နာမ. ကေ ပန တေ? ယေသံ ပိယံ နတ္ထိ ကုဟိဉ္စိ လောကေ ယေသံ အရိယာနံ သဗ္ဗသော ဝီတရာဂတ္တာ ကတ္ထစိပိ သတ္တလောကေ သင်္ခါရလောကေ စ ပိယံ ပိယဘာဝေါ ‘‘ပုတ္တော’’တိ ဝါ ‘‘ဘာတာ’’တိ ဝါ ‘‘ဘဂိနီ’’တိ ဝါ ‘‘ဘရိယာ’’တိ ဝါ ပိယံ ပိယာယနံ ပိယဘာဝေါ နတ္ထိ၊ သင်္ခါရလောကေပိ ‘‘ဧတံ မမ သန္တကံ၊ ဣမိနာဟံ ဣမံ နာမ သုခံ လဘာမိ လဘိဿာမီ’’တိ ပိယံ ပိယာယနံ ပိယဘာဝေါ နတ္ထိ. တသ္မာ အသောကံ ဝိရဇံ ပတ္ထယာနော၊ ပိယံ န ကယိရာထ ကုဟိဉ္စိ လောကေတိ ယသ္မာ စ သုခိနော နာမ ဝီတသောကာ၊ ဝီတသောကတ္တာဝ ကတ္ထစိပိ ဝိသယေ ပိယဘာဝေါ နတ္ထိ၊ တသ္မာ အတ္တနော ယထာဝုတ္တသောကာဘာဝေန စ အသောကံ အသောကဘာဝံ ရာဂရဇာဒိဝိဂမနေန ဝိရဇံ ဝိရဇဘာဝံ အရဟတ္တံ၊ သောကဿ ရာဂရဇာဒီနဉ္စ အဘာဝဟေတုဘာဝတော ဝါ ‘‘အသောကံ ဝိရဇ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ နိဗ္ဗာနံ ပတ္ထယာနော ကတ္တုကမျတာကုသလစ္ဆန္ဒဿ ဝသေန ဆန္ဒဇာတော ကတ္ထစိ လောကေ ရူပါဒိဓမ္မေ အန္တမသော သမထဝိပဿနာဓမ္မေပိ ပိယံ ပိယဘာဝံ ဝိယာယနံ န ကယိရာထ န ဥပ္ပါဒေယျ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပဟာတဗ္ဗာ၊ ပဂေဝ အဓမ္မာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀).

အဋ္ဌမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.