၉. ဥဒပါနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၉. နဝမေ မလ္လေသူတိ မလ္လာ နာမ ဇာနပဒိနော ရာဇကုမာရာ၊ တေသံ နိဝါသော ဧကောပိ ဇနပဒေါ ရုဠှီဝသေန ‘‘မလ္လာ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တေသု မလ္လေသု၊ ယံ လောကေ ‘‘မလ္လော’’တိ ဝုစ္စတိ. ကေစိ ပန ‘‘မာလေသူ’’တိ ပဌန္တိ. စာရိယံ စရမာနောတိ အတုရိတစာရိကာဝသေန မဟာမဏ္ဍလဇနပဒစာရိကံ စရမာနော. မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေနာတိ အပရိစ္ဆေဒဂုဏေန မဟန္တေန သမဏဂဏေန. တဒါ ဟိ ဘဂဝတော မဟာဘိက္ခုပရိဝါရော အဟောသိ. ထူဏံ နာမ မလ္လာနံ ဗြာဟ္မဏဂါမောတိ ပုရတ္ထိမဒက္ခိဏာယ ဒိသာယ မဇ္ဈိမဒေသဿ အဝဓိဋ္ဌာနေ မလ္လဒေသေ ထူဏနာမကော ဗြာဟ္မဏဗဟုလတာယ ဗြာဟ္မဏဂါမော. တဒဝသရီတိ တံ အဝသရိ၊ ထူဏဂါမမဂ္ဂံ ပါပုဏီတိ အတ္ထော. အဿောသုန္တိ သုဏိံသု၊ သောတဒွါရသမ္ပတ္တဝစနနိဂ္ဃေါသာနုသာရေန ဇာနိံသူတိ အတ္ထော. ခေါတိ ပဒပူရဏေ၊ အဝဓာရဏတ္ထေ ဝါ နိပါတော. တတ္ထ အဝဓာရဏတ္ထေန အဿောသုံယေဝ၊ န တေသံ သဝနန္တရာယော အဟောသီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ပဒပူရဏေန ပဒဗျဉ္ဇနသိလိဋ္ဌတ္တမတ္တမေဝ. ထူဏေယျကာတိ ထူဏဂါမဝါသိနော. ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာတိ ဧတ္ထ ဗြဟ္မံ အဏန္တီတိ ဗြာဟ္မဏာ၊ မန္တေ သဇ္ဈာယန္တီတိ အတ္ထော. ဣဒမေဝ ဟိ ဇာတိဗြာဟ္မဏာနံ နိဗ္ဗစနံ၊ အရိယာ ပန ဗာဟိတပါပတ္တာ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဂဟပတိကာတိ ခတ္တိယဗြာဟ္မဏေ ဝဇ္ဇေတွာ ယေ ကေစိ အဂါရံ အဇ္ဈာဝသန္တာ ဝုစ္စန္တိ၊ ဝိသေသတော ဝေဿာ. ဗြာဟ္မဏာ စ ဂဟပတိကာ စ ဗြာဟ္မဏဂဟပတိကာ.

ဣဒါနိ ယမတ္ထံ တေ အဿောသုံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သမဏော ခလု၊ ဘော၊ ဂေါတမော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သမိတပါပတ္တာ ‘‘သမဏော’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘သမိတာဿ ဟောန္တိ ပါပကာ အကုသလာ ဓမ္မာ’’တိအာဒိ (မ. နိ. ၁.၄၃၄). ဘဂဝါ စ အနုတ္တရေန အရိယမဂ္ဂေန သဗ္ဗသော သမိတပါပေါ. တေနဿ ယထာဘုစ္စဂုဏာဓိဂတမေတံ နာမံ၊ ယဒိဒံ သမဏောတိ. ခလူတိ အနုဿဝတ္ထေ နိပါတော. ဘောတိ ဗြာဟ္မဏဇာတိကာနံ ဇာတိသမုဒါဂတံ အာလပနမတ္တံ. ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ‘‘ဘောဝါဒိ နာမ သော ဟောတိ၊ သစေ ဟောတိ သကိဉ္စနော’’တိ (ဓ. ပ. ၃၉၆). ဂေါတမောတိ ဂေါတ္တဝသေန ဘဂဝတော ပရိကိတ္တနံ. တသ္မာ ‘‘သမဏော ခလု၊ ဘော၊ ဂေါတမော’’တိ သမဏော ကိရ၊ ဘော၊ ဂေါတမဂေါတ္တောတိ အယမေတ္ထ အတ္ထော. သကျပုတ္တောတိ ဣဒံ ပန ဘဂဝတော ဥစ္စာကုလပရိဒီပနံ. သကျကုလာ ပဗ္ဗဇိတောတိ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတဘာဝပရိဒီပနံ. ကေနစိ ပါရိဇုညေန အနဘိဘူတော အပရိက္ခီဏံယေဝ တံ ကုလံ ပဟာယ နေက္ခမ္မာဓိဂမသဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဥဒပါနံ တိဏဿ စ ဘုသဿ စ ယာဝ မုခတော ပူရေသုန္တိ ပါနီယကူပံ တိဏေန စ ဘုသေန စ မုခပ္ပမာဏေန ဝဍ္ဎေသုံ၊ တိဏာဒီနိ ပက္ခိပိတွာ ကူပံ ပိဒဟိံသူတိ အတ္ထော.

တဿ ကိရ ဂါမဿ ဗဟိ ဘဂဝတော အာဂမနမဂ္ဂေ ဗြာဟ္မဏာနံ ပရိဘောဂဘူတော ဧကော ဥဒပါနော အဟောသိ. တံ ဌပေတွာ တတ္ထ သဗ္ဗာနိ ကူပတဠာကာဒီနိ ဥဒကဋ္ဌာနာနိ တဒါ ဝိသုက္ခာနိ နိရုဒကာနိ အဟေသုံ. အထ ထူဏေယျကာ ရတနတ္တယေ အပ္ပသန္နာ မစ္ဆေရပကတာ ဘဂဝတော အာဂမနံ သုတွာ ‘‘သစေ သမဏော ဂေါတမော သသာဝကော ဣမံ ဂါမံ ပဝိသိတွာ ဒွီဟတီဟံ ဝသေယျ၊ သဗ္ဗံ ဣမံ ဇနံ အတ္တနော ဝစနေ ဌပေယျ၊ တတော ဗြာဟ္မဏဓမ္မော ပတိဋ္ဌံ န လဘေယျာ’’တိ တတ္ထ ဘဂဝတော အဝါသာယ ပရိသက္ကန္တာ ‘‘ဣမသ္မိံ ဂါမေ အညတ္ထ ဥဒကံ နတ္ထိ၊ အမုံ ဥဒပါနံ အပရိဘောဂံ ကရိဿာမ၊ ဧဝံ သမဏော ဂေါတမော သသာဝကော ဣမံ ဂါမံ န ပဝိသိဿတီ’’တိ သမ္မန္တယိတွာ သဗ္ဗေ ဂါမဝါသိနော သတ္တာဟဿ ဥဒကံ ဂဟေတွာ စာဋိအာဒီနိ ပူရေတွာ ဥဒပါနံ တိဏေန စ ဘုသေန စ ပိဒဟိံသု. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဥဒပါနံ တိဏဿ စ ဘုသဿ စ ယာဝ မုခတော ပူရေသုံ၊ ‘မာ တေ မုဏ္ဍကာ သမဏကာ ပါနီယံ အပံသူ’’’တိ.

တတ္ထ မုဏ္ဍကာ သမဏကာတိ မုဏ္ဍေ ‘‘မုဏ္ဍာ’’တိ သမဏေ ‘‘သမဏာ’’တိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋေယျ၊ တေ ပန ခုံသနာဓိပ္ပါယေန ဟီဠေန္တာ ဧဝမာဟံသု. မာတိ ပဋိသေဓေ၊ မာ အပံသု မာ ပိဝိံသူတိ အတ္ထော. မဂ္ဂါ ဩက္ကမ္မာတိ မဂ္ဂတော အပသက္ကိတွာ. ဧတမှာတိ ယော ဥဒပါနော တေဟိ တထာ ကတော၊ တမေဝ နိဒ္ဒိသန္တော အာဟ. ကိံ ပန ဘဂဝါ တေသံ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝိပ္ပကာရံ အနာဝဇ္ဇိတွာ ဧဝမာဟ – ‘‘ဧတမှာ ဥဒပါနာ ပါနီယံ အာဟရာ’’တိ၊ ဥဒါဟု အာဝဇ္ဇိတွာ ဇာနန္တောတိ? ဇာနန္တော ဧဝ ဘဂဝါ အတ္တနော ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ပကာသေတွာ တေ ဒမေတွာ နိဗ္ဗိသေဝနေ ကာတုံ ဧဝမာဟ၊ န ပါနီယံ ပါတုကာမော. တေနေဝေတ္ထ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တေ ဝိယ ‘‘ပိပါသိတောသ္မီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၁၉၁) န ဝုတ္တံ. ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော ပန သတ္ထု အဇ္ဈာသယံ အဇာနန္တော ထူဏေယျကေဟိ ကတံ ဝိပ္ပကာရံ အာစိက္ခန္တော ‘‘ဣဒါနိ သော၊ ဘန္တေ’’တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ ဣဒါနီတိ အဓုနာ၊ အမှာကံ အာဂမနဝေလာယမေဝါတိ အတ္ထော. ဧသော၊ ဘန္တေ၊ ဥဒပါနောတိ ပဌန္တိ. ထေရော ဒွိက္ခတ္တုံ ပဋိက္ခိပိတွာ တတိယဝါရေ ‘‘န ခေါ တထာဂတာ တိက္ခတ္တုံ ပစ္စနီကာ ကာတဗ္ဗာ၊ ကာရဏံ ဒိဋ္ဌံ ဘဝိဿတိ ဒီဃဒဿိနာ’’တိ မဟာရာဇဒတ္တိယံ ဘဂဝတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဥဒပါနံ အဂမာသိ. ဂစ္ဆန္တေ ထေရေ ဥဒပါနေ ဥဒကံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟုတွာ ဥတ္တရိတွာ သမန္တတော သန္ဒတိ၊ သဗ္ဗံ တိဏံ ဘုသဉ္စ ဥပ္လဝိတွာ သယမေဝ အပဂစ္ဆိ. တေန စ သန္ဒမာနေန သလိလေန ဥပရူပရိ ဝဍ္ဎန္တေန တသ္မိံ ဂါမေ သဗ္ဗေဝ ပေါက္ခရဏီအာဒယော ဇလာသယာ ဝိသုက္ခာ ပရိပူရိံသု၊ တထာ ပရိခါကုသုဗ္ဘနိန္နာဒီနိ စ. သဗ္ဗော ဂါမပ္ပဒေသော မဟောဃေန အဇ္ဈောတ္ထဋော မဟာဝဿကာလေ ဝိယ အဟောသိ. ကုမုဒုပ္ပလပဒုမပုဏ္ဍရီကာဒီနိ ဇလဇပုပ္ဖါနိ တတ္ထ တတ္ထ ဥဗ္ဘိဇ္ဇိတွာ ဝိကသမာနာနိ ဥဒကံ သဉ္ဆာဒိံသု. သရေသု ဟံသကောဉ္စစက္ကဝါကကာရဏ္ဍဝဗကာဒယာ ဧ ဥဒကသကုဏိကာ ဝဿမာနာ တတ္ထ တတ္ထ ဝိစရိံသု. ထူဏေယျကာ တံ မဟောဃံ တထာ ဥတ္တရန္တံ သမန္တတော ဝီစိတရင်္ဂသမာကုလံ ပရိယန္တတော သမုဋ္ဌဟမာနံ ရုစိရံ ဖေဏဗုဗ္ဗုဠကံ ဒိသွာ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတာ ဧဝံ သမ္မန္တေသုံ ‘‘မယံ သမဏဿ ဂေါတမဿ ဥဒကုပစ္ဆေဒံ ကာတုံ ဝါယမိမှာ၊ အယံ ပန မဟောဃော တဿ အာဂမနကာလတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံ အဘိဝဍ္ဎတိ၊ နိဿံသယံ ခေါ အယံ တဿ ဣဒ္ဓါနုဘာဝေါ. မဟိဒ္ဓိကော ဟိ သော မဟာနုဘာဝေါ. ဌာနံ ခေါ ပနေတံ ဝိဇ္ဇတိ၊ ယထာ ယံ မဟောဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ အမှာကံ ဂါမမ္ပိ ဩတ္ထရေယျ. ဟန္ဒ မယံ သမဏံ ဂေါတမံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပယိရုပါသိတွာ အစ္စယံ ဒေသေန္တာ ခမာပေယျာမာ’’တိ.

တေ သဗ္ဗေဝ ဧကဇ္ဈာသယာ ဟုတွာ သံဃသံဃီ ဂဏီဘူတာ ဂါမတော နိက္ခမိတွာ ယေန ဘဂဝါ တေနုပသင်္ကမိံသု. ဥပသင်္ကမိတွာ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတော ပါဒေ သိရသာ ဝန္ဒိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေသုံ၊ အပ္ပေကစ္စေ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ တုဏှီဘူတာ နိသီဒိံသု၊ အပ္ပေကစ္စေ နာမဂေါတ္တံ သာဝေသုံ. ဧဝံ ပန ကတွာ သဗ္ဗေဝ ဧကမန္တံ နိသီဒိတွာ ‘‘ဣဓ မယံ၊ ဘော ဂေါတမ၊ ဘောတော စေဝ ဂေါတမဿ ဂေါတမသာဝကာနဉ္စ ဥဒကပ္ပဋိသေဓံ ကာရယိမှ၊ အမုကသ္မိံ ဥဒပါနေ တိဏဉ္စ ဘုသဉ္စ ပက္ခိပိမှ. သော ပန ဥဒပါနော အစေတနောပိ သမာနော သစေတနော ဝိယ ဘောတော ဂုဏံ ဇာနန္တော ဝိယ သယမေဝ သဗ္ဗံ တိဏံ ဘုသံ အပနေတွာ သုဝိသုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ သဗ္ဗောပိ စေတ္ထ နိန္နပ္ပဒေသော မဟတာ ဥဒကောဃေန ပရိပုဏ္ဏော ရမဏီယောဝ ဇာတော၊ ဥဒကူပဇီဝိနော သတ္တာ ပရိတုဋ္ဌာ. မယံ ပန မနုဿာပိ သမာနာ ဘောတော ဂုဏေ န ဇာနိမှ၊ ယေ မယံ ဧဝံ အကရိမှ၊ သာဓု နော ဘဝံ ဂေါတမော တထာ ကရောတု၊ ယထာယံ မဟောဃော ဣမံ ဂါမံ န ဩတ္ထရေယျ၊ အစ္စယော နော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ၊ တံ နော ဘဝံ ဂေါတမော အစ္စယံ ပဋိဂ္ဂဏှာတု အနုကမ္ပံ ဥပါဒါယာ’’တိ အစ္စယံ ဒေသေသုံ. ဘဂဝါပိ ‘‘တဂ္ဃ တုမှေ အစ္စယော အစ္စဂမာ ယထာဗာလံ၊ တံ ဝေါ မယံ ပဋိဂ္ဂဏှာမ အာယတိံ သံဝရာယာ’’တိ တေသံ အစ္စယံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ပသန္နစိတ္တတံ ဉတွာ ဥတ္တရိ အဇ္ဈာသယာနုရူပံ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. တေ ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပသန္နစိတ္တာ သရဏာဒီသု ပတိဋ္ဌိတာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ ပဒက္ခိဏံ ကတွာ ပက္ကမိံသု. တေသံ ပန အာဂမနတော ပုရေတရံယေဝ အာယသ္မာ အာနန္ဒော တံ ပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတော ပတ္တေန ပါနီယံ အာဒါယ ဘဂဝတော ဥပနာမေတွာ တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေတိ ခေါ အာယသ္မာ အာနန္ဒော’’တိအာဒိ.

တတ္ထ မုခတော ဩဝမိတွာတိ သဗ္ဗံ တံ တိဏာဒိံ မုခေန ဆဍ္ဍေတွာ. ဝိဿန္ဒန္တော မညေတိ ပုဗ္ဗေ ဒီဃရဇ္ဇုကေန ဥဒပါနေန ဥဿိဉ္စိတွာ ဂဟေတဗ္ဗဥဒကောဃော ဘဂဝတော ပတ္တံ ဂဟေတွာ ထေရဿ ဂတကာလေ မုခေန ဝိဿန္ဒန္တော ဝိယ သမတိတ္တိကော ကာကပေယျော ဟုတွာ အဋ္ဌာသိ. ဣဒဉ္စ ထေရဿ ဂတကာလေ ဥဒကပ္ပဝတ္တိံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တတော ပရံ ပန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေန တသ္မိံ ဂါမေ သကလံ နိန္နဋ္ဌာနံ ဥဒကေန ပရိပုဏ္ဏံ အဟောသီတိ. အယံ ပနိဒ္ဓိ န ဗုဒ္ဓါနံ အဓိဋ္ဌာနေန၊ နာပိ ဒေဝါနုဘာဝေန၊ အထ ခေါ ဘဂဝတော ပုညာနုဘာဝေန ပရိတ္တဒေသနတ္ထံ ရာဇဂဟတော ဝေသာလိဂမနေ ဝိယ. ကေစိ ပန ‘‘ထူဏေယျကာနံ ဘဂဝတိ ပသာဒဇနနတ္ထံ တေသံ အတ္ထကာမာဟိ ဒေဝတာဟိ ကတ’’န္တိ. အပရေ ‘‘ဥဒပါနဿ ဟေဋ္ဌာ ဝသနကနာဂရာဇာ ဧဝမကာသီ’’တိ. သဗ္ဗံ တံ အကာရဏံ၊ ယထာ ဘဂဝတော ပုညာနုဘာဝေနယေဝ တထာ ဥဒကုပ္ပတ္တိယာ ပရိဒီပိတတ္တာ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ အဓိဋ္ဌာနေန ဝိနာ အတ္တနာ ဣစ္ဆိတနိပ္ဖတ္တိသင်္ခါတံ အတ္ထံ သဗ္ဗာကာရတော ဝိဒိတွာ တဒတ္ထဒီပနံ ဣမံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

တတ္ထ ကိံ ကယိရာ ဥဒပါနေန၊ အာပါ စေ သဗ္ဗဒါ သိယုန္တိ ယဿ သဗ္ဗကာလံ သဗ္ဗတ္ထ စ အာပါ စေ ယဒိ သိယုံ ယဒိ ဥပလဗ္ဘေယျုံ ယဒိ အာကင်္ခါမတ္တပဋိဗဒ္ဓေါ၊ တေသံ လာဘော၊ တေန ဥဒပါနေန ကိံ ကယိရာ ကိံ ကရေယျ၊ ကိံ ပယောဇနန္တိ အတ္ထော. တဏှာယ မူလတော ဆေတွာ၊ ကိဿ ပရိယေသနံ စရေတိ ယာယ တဏှာယ ဝိနိဗဒ္ဓါ သတ္တာ အကတပုညာ ဟုတွာ ဣစ္ဆိတာလာဘဒုက္ခေန ဝိဟညန္တိ၊ တဿာ တဏှာယ မူလံ၊ မူလေ ဝါ ဆိန္ဒိတွာ ဌိတော မာဒိသော သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓေါ ကိဿ ကေန ကာရဏေန ပါနီယပရိယေသနံ၊ အညံ ဝါ ပစ္စယပရိယေသနံ စရေယျ. ‘‘မူလတော ဆေတ္တာ’’တိပိ ပဌန္တိ၊ တဏှာယ မူလံ မူလေယေဝ ဝါ ဆေဒကောတိ အတ္ထော. အထ ဝါ မူလတော ဆေတ္တာတိ မူလတော ပဋ္ဌာယ တဏှာယ ဆေဒကော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယော ဗောဓိယာ မူလဘူတမဟာပဏိဓာနတော ပဋ္ဌာယ အပရိမိတံ သကလံ ပုညသမ္ဘာရံ အတ္တနော အစိန္တေတွာ လောကဟိတတ္ထမေဝ ပရိဏာမနဝသေန ပရိပူရေန္တော မူလတော ပဘုတိ တဏှာယ ဆေတ္တာ၊ သော တဏှာဟေတုကဿ ဣစ္ဆိတာလာဘဿ အဘာဝတော ကိဿ ကေန ကာရဏေန ဥဒကပရိယေသနံ စရေယျ၊ ဣမေ ပန ထူဏေယျကာ အန္ဓဗာလာ ဣမံ ကာရဏံ အဇာနန္တာ ဧဝမကံသူတိ.

နဝမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.