၅. ဗြာဟ္မဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅. ပဉ္စမေ သာဝတ္ထိယန္တိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တဉှိ သဝတ္ထဿ နာမ ဣသိနော နိဝါသဋ္ဌာနေ မာပိတတ္တာ သာဝတ္ထီတိ ဝုစ္စတိ၊ ယထာ ကာကန္ဒီ၊ မာကန္ဒီတိ. ဧဝံ တာဝ အက္ခရစိန္တကာ. အဋ္ဌကထာစရိယာ ပန ဘဏန္တိ – ယံကိဉ္စိ မနုဿာနံ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ သဗ္ဗမေတ္ထ အတ္ထီတိ သာဝတ္ထိ. သတ္ထသမာယောဂေ စ ကိမေတ္ထ ဘဏ္ဍမတ္ထီတိ ပုစ္ဆိတေ သဗ္ဗမတ္ထီတိပိ ဝစနံ ဥပါဒါယ သာဝတ္ထီတိ.

‘‘သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗူပကရဏံ၊ သာဝတ္ထိယံ သမောဟိတံ၊

တသ္မာ သဗ္ဗမုပါဒါယ၊ သာဝတ္ထီတိ ပဝုစ္စတီ’’တိ. (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၄)၊

တဿံ သာဝတ္ထိယံ၊ သမီပတ္ထေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ. ဇေတဝနေတိ အတ္တနော ပစ္စတ္ထိကေ ဇိနာတီတိ ဇေတော၊ ရညာ ဝါ ပစ္စတ္ထိကဇနေ ဇိတေ ဇာတောတိ ဇေတော၊ မင်္ဂလကမျတာယ ဝါ တဿ ဧဝံ နာမမေဝ ကတန္တိ ဇေတော. ဝနယတီတိ ဝနံ၊ အတ္တနော သမ္ပတ္တိယာ သတ္တာနံ အတ္တနိ ဘတ္တိံ ကရောတိ ဥပ္ပါဒေတီတိ အတ္ထော. ဝနုကေ ဣတိ ဝါ ဝနံ၊ နာနာဝိဓကုသုမဂန္ဓသမ္မောဒမတ္တကောကိလာဒိဝိဟင်္ဂဝိရုတာလာပေဟိ မန္ဒမာရုတစလိတရုက္ခသာခါပလ္လဝဟတ္ထေဟိ စ ‘‘ဧထ မံ ပရိဘုဉ္ဇထာ’’တိ ပါဏိနော ယာစတိ ဝိယာတိ အတ္ထော. ဇေတဿ ဝနံ ဇေတဝနံ. တဉှိ ဇေတေန ကုမာရေန ရောပိတံ သံဝဒ္ဓိတံ ပရိပါလိတံ. သောဝ တဿ သာမီ အဟောသိ၊ တသ္မာ ဇေတဝနန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မိံ ဇေတဝနေ.

အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေတိ မာတာပိတူဟိ ဂဟိတနာမဝသေန သုဒတ္တော နာမ သော မဟာသေဋ္ဌိ၊ သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိတာယ ပန ဝိဂတမလမစ္ဆေရတာယ ကရုဏာဒိဂုဏသမင်္ဂိတာယ စ နိစ္စကာလံ အနာထာနံ ပိဏ္ဍံ ဒေတိ၊ တသ္မာ အနာထပိဏ္ဍိကောတိ ဝုစ္စတိ. အာရမန္တိ ဧတ္ထ ပါဏိနော ဝိသေသေန ပဗ္ဗဇိတာတိ အာရာမော၊ ပုပ္ဖဖလာဒိသောဘာယ နာတိဒူရနာစ္စာသန္နတာဒိပဉ္စဝိဓသေနာသနင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ စ တတော တတော အာဂမ္မ ရမန္တိ အဘိရမန္တိ အနုက္ကဏ္ဌိတာ ဟုတွာ ဝသန္တီတိ အတ္ထော. ဝုတ္တပ္ပကာရာယ ဝါ သမ္ပတ္တိယာ တတ္ထ တတ္ထ ဂတေပိ အတ္တနော အဗ္ဘန္တရံယေဝ အာနေတွာ ရမေတီတိ အာရာမော. သော ဟိ အနာထပိဏ္ဍိကေန ဂဟပတိနာ ဇေတဿ ရာဇကုမာရဿ ဟတ္ထတော အဋ္ဌာရသဟိ ဟိရညကောဋီဟိ ကောဋိသန္ထာရေန ကိဏိတွာ အဋ္ဌာရသဟိ ဟိရညကောဋီဟိ သေနာသနာနိ ကာရာပေတွာ အဋ္ဌာရသဟိ ဟိရညကောဋီဟိ ဝိဟာရမဟံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဧဝံ စတုပညာသဟိရညကောဋိပရိစ္စာဂေန ဗုဒ္ဓပ္ပမုခဿ သံဃဿ နိယျာတိတော၊ တသ္မာ ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမော’’တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မိံ အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ.

ဧတ္ထ စ ‘‘ဇေတဝနေ’’တိ ဝစနံ ပုရိမသာမိပရိကိတ္တနံ၊ ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကဿ အာရာမေ’’တိ ပစ္ဆိမသာမိပရိကိတ္တနံ. ဥဘယမ္ပိ ဒွိန္နံ ပရိစ္စာဂဝိသေသပရိဒီပနေန ပုညကာမာနံ အာယတိံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနတ္ထံ. တတ္ထ ဟိ ဒွါရကောဋ္ဌကပါသာဒကရဏဝသေန ဘူမိဝိက္ကယလဒ္ဓါ အဋ္ဌာရသ ဟိရညကောဋိယော အနေကကောဋိအဂ္ဃနကာ ရုက္ခာ စ ဇေတဿ ပရိစ္စာဂေါ၊ စတုပညာသ ကောဋိယော အနာထပိဏ္ဍိကဿ. ဣတိ တေသံ ပရိစ္စာဂပရိကိတ္တနေန ‘‘ဧဝံ ပုညကာမာ ပုညာနိ ကရောန္တီ’’တိ ဒဿေန္တော ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော အညေပိ ပုညကာမေ တေသံ ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေ နိယောဇေတီတိ.

တတ္ထ သိယာ – ယဒိ တာဝ ဘဂဝါ သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ၊ ‘‘ဇေတဝနေ’’တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. အထ ဇေတဝနေ ဝိဟရတိ၊ ‘‘သာဝတ္ထိယ’’န္တိ န ဝတ္တဗ္ဗံ. န ဟိ သက္ကာ ဥဘယတ္ထ ဧကံ သမယံ ဝိဟရိတုန္တိ. န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ နနု အဝေါစုမှာ ‘‘သမီပတ္ထေ ဧတံ ဘုမ္မဝစန’’န္တိ. တသ္မာ ယဒိဒံ သာဝတ္ထိယာ သမီပေ ဇေတဝနံ၊ တတ္ထ ဝိဟရန္တော ‘‘သာဝတ္ထိယံ ဝိဟရတိ ဇေတဝနေ’’တိ ဝုတ္တော. ဂေါစရဂါမနိဒဿနတ္ထံ ဟိဿ သာဝတ္ထိဝစနံ၊ ပဗ္ဗဇိတာနုရူပနိဝါသဋ္ဌာနဒဿနတ္ထံ သေသဝစနန္တိ.

အာယသ္မာ စ သာရိပုတ္တောတိအာဒီသု အာယသ္မာတိ ပိယဝစနံ. စသဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော. ရူပသာရိယာ နာမ ဗြာဟ္မဏိယာ ပုတ္တောတိ သာရိပုတ္တော. မဟာမောဂ္ဂလ္လာနောတိ ပူဇာဝစနံ. ဂုဏဝိသေသေဟိ မဟန္တော မောဂ္ဂလ္လာနောတိ ဟိ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနော. ရေဝတောတိ ခဒိရဝနိကရေဝတော၊ န ကင်္ခါရေဝတော. ဧကသ္မိဉှိ ဒိဝသေ ဘဂဝါ ရတ္တသာဏိပရိက္ခိတ္တော ဝိယ သုဝဏ္ဏယူပေါ၊ ပဝါဠဓဇပရိဝါရိတော ဝိယ သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတော၊ နဝုတိဟံသသဟဿပရိဝါရိတော ဝိယ ဓတရဋ္ဌော ဟံသရာဇာ၊ သတ္တရတနသမုဇ္ဇလာယ စတုရင်္ဂိနိယာ သေနာယ ပရိဝါရိတော ဝိယ စက္ကဝတ္တိ ရာဇာ၊ မဟာဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော ဂဂနမဇ္ဈေ စန္ဒံ ဥဋ္ဌာပေန္တော ဝိယ စတုန္နံ ပရိသာနံ မဇ္ဈေ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော နိသိန္နော ဟောတိ. တသ္မိံ သမယေ ဣမေ အဂ္ဂသာဝကာ မဟာသာဝကာ စ ဘဂဝတော ပါဒေ ဝန္ဒနတ္ထာယ ဥပသင်္ကမိံသု.

ဘိက္ခူ အာမန္တေသီတိ အတ္တာနံ ပရိဝါရေတွာ နိသိန္နဘိက္ခူ တေ အာဂစ္ဆန္တေ ဒဿေတွာ အဘာသိ. ဘဂဝါ ဟိ တေ အာယသ္မန္တေ သီလသမာဓိပညာဒိဂုဏသမ္ပန္နေ ပရမေန ဥပသမေန သမန္နာဂတေ ပရမာယ အာကပ္ပသမ္ပတ္တိယာ ယုတ္တေ ဥပသင်္ကမန္တေ ပဿိတွာ ပသန္နမာနသော တေသံ ဂုဏဝိသေသပရိကိတ္တနတ္ထံ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ ‘‘ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြာဟ္မဏာ အာဂစ္ဆန္တိ၊ ဧတေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဗြာဟ္မဏာ အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ပသာဒဝသေန ဧတံ အာမေဍိတံ၊ ပသံသာဝသေနာတိပိ ဝတ္တုံ ယုတ္တံ. ဧဝံ ဝုတ္တေတိ ဧဝံ ဘဂဝတာ တေ အာယသ္မန္တေ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ’’တိ ဝုတ္တေ. အညတရောတိ နာမဂေါတ္တေန အပါကဋော၊ တဿံ ပရိသာယံ နိသိန္နော ဧကော ဘိက္ခု. ဗြာဟ္မဏဇာတိကောတိ ဗြာဟ္မဏကုလေ ဇာတော. သော ဟိ ဥဠာရဘောဂါ ဗြာဟ္မဏမဟာသာလကုလာ ပဗ္ဗဇိတော. တဿ ကိရ ဧဝံ အဟောသိ ‘‘ဣမေ လောကိယာ ဥဘတောသုဇာတိယာ ဗြာဟ္မဏသိက္ခာနိပ္ဖတ္တိယာ စ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ၊ န အညထာတိ ဝဒန္တိ၊ ဘဂဝါ စ ဧတေ အာယသ္မန္တေ ဗြာဟ္မဏာတိ ဝဒတိ၊ ဟန္ဒာဟံ ဘဂဝန္တံ ဗြာဟ္မဏလက္ခဏံ ပုစ္ဆေယျ’’န္တိ ဧတဒတ္ထမေဝ ဟိ ဘဂဝါ တဒါ တေ ထေရေ ‘‘ဗြာဟ္မဏာ’’တိ အဘာသိ. ဗြဟ္မံ အဏတီတိ ဗြာဟ္မဏောတိ ဟိ ဇာတိဗြာဟ္မဏာနံ နိဗ္ဗစနံ. အရိယာ ပန ဗာဟိတပါပတာယ ဗြာဟ္မဏာ. ဝုတ္တဉှေတံ – ‘‘ဗာဟိတပါပေါတိ ဗြာဟ္မဏော၊ သမစရိယာ သမဏောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ (ဓ. ပ. ၃၈၈). ဝက္ခတိ စ ‘‘ဗာဟိတွာ ပါပကေ ဓမ္မေ’’တိ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ဧတံ ဗြာဟ္မဏသဒ္ဒဿ ပရမတ္ထတော သိခါပတ္တမတ္ထံ ဇာနိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ဣမံ ပရမတ္ထဗြာဟ္မဏဘာဝဒီပကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

တတ္ထ ဗာဟိတွာတိ ဗဟိ ကတွာ၊ အတ္တနော သန္တာနတော နီဟရိတွာ သမုစ္ဆေဒပ္ပဟာနဝသေန ပဇဟိတွာတိ အတ္ထော. ပါပကေ ဓမ္မေတိ လာမကေ ဓမ္မေ၊ ဒုစ္စရိတဝသေန တိဝိဓဒုစ္စရိတဓမ္မေ၊ စိတ္တုပ္ပါဒဝသေန ဒွါဒသာကုသလစိတ္တုပ္ပါဒေ၊ ကမ္မပထဝသေန ဒသာကုသလကမ္မပထေ၊ ပဝတ္တိဘေဒဝသေန အနေကဘေဒဘိန္နေ သဗ္ဗေပိ အကုသလဓမ္မေတိ အတ္ထော. ယေ စရန္တိ သဒါ သတာတိ ယေ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တတာယ သဗ္ဗကာလံ ရူပါဒီသု ဆသုပိ အာရမ္မဏေသု သတတဝိဟာရဝသေန သတာ သတိမန္တော ဟုတွာ စတူဟိ ဣရိယာပထေဟိ စရန္တိ. သတိဂ္ဂဟဏေနေဝ စေတ္ထ သမ္ပဇညမ္ပိ ဂဟိတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ခီဏသံယောဇနာတိ စတူဟိပိ အရိယမဂ္ဂေဟိ ဒသဝိဓဿ သံယောဇနဿ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ ပရိက္ခီဏသံယောဇနာ. ဗုဒ္ဓါတိ စတုသစ္စသမ္ဗောဓေန ဗုဒ္ဓါ. တေ စ ပန သာဝကဗုဒ္ဓါ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါတိ တိဝိဓာ၊ တေသု ဣဓ သာဝကဗုဒ္ဓါ အဓိပ္ပေတာ. တေ ဝေ လောကသ္မိ ဗြာဟ္မဏာတိ တေ သေဋ္ဌတ္ထေန ဗြာဟ္မဏသင်္ခါတေ ဓမ္မေ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတာ၊ ဗြာဟ္မဏဘူတဿ ဝါ ဘဂဝတော ဩရသပုတ္တာတိ ဣမသ္မိံ သတ္တလောကေ ပရမတ္ထတော ဗြာဟ္မဏာ နာမ၊ န ဇာတိဂေါတ္တမတ္တေဟိ၊ န ဇဋာဓာရဏာဒိမတ္တေန ဝါတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဣမေသု ဒွီသု သုတ္တေသု ဗြာဟ္မဏကရာ ဓမ္မာ အရဟတ္တံ ပါပေတွာ ကထိတာ၊ နာနဇ္ဈာသယတာယ ပန သတ္တာနံ ဒေသနာဝိလာသေန အဘိလာပနာနတ္တေန ဒေသနာနာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဉ္စမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.