၆. မဟာကဿပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆. ဆဋ္ဌေ ရာဇဂဟေတိ ဧဝံနာမကေ နဂရေ. တဉှိ မဟာမန္ဓာတုမဟာဂေါဝိန္ဒာဒီဟိ ပရိဂ္ဂဟိတတ္တာ ‘‘ရာဇဂဟ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဒုရဘိဘဝနီယတ္တာ ပဋိရာဇူနံ ဂဟဘူတန္တိ ရာဇဂဟ’’န္တိအာဒိနာ အညေနေတ္ထ ပကာရေန ဝဏ္ဏယန္တိ. ကိန္တေဟိ? နာမမေတံ တဿ နဂရဿ. တံ ပနေတံ ဗုဒ္ဓကာလေ စက္ကဝတ္တိကာလေ စ နဂရံ ဟောတိ၊ သေသကာလေ သုညံ ယက္ခပရိဂ္ဂဟိတံ တေသံ ဝသနဋ္ဌာနံ ဟုတွာ တိဋ္ဌတိ. ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေတိ ဝေဠုဝနန္တိ တဿ ဝိဟာရဿ နာမံ. တံ ကိရ အဋ္ဌာရသဟတ္ထုဗ္ဗေဓေန ပါကာရေန ပရိက္ခိတ္တံ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဝသနာနုစ္ဆဝိကာယ မဟတိယာ ဂန္ဓကုဋိယာ အညေဟိ စ ပါသာဒကုဋိလေဏမဏ္ဍပစင်္ကမဒွါရကောဋ္ဌကာဒီဟိ ပဋိမဏ္ဍိတံ ဗဟိ ဝေဠူဟိ ပရိက္ခိတ္တံ အဟောသိ နီလောဘာသံ မနောရမံ၊ တေန ‘‘ဝေဠုဝန’’န္တိ ဝုစ္စတိ. ကလန္ဒကာနဉ္စေတ္ထ နိဝါပံ အဒံသု၊ တသ္မာ ‘‘ကလန္ဒကနိဝါပေါ’’တိ ဝုစ္စတိ. ပုဗ္ဗေ ကိရ အညတရော ရာဇာ တံ ဥယျာနံ ကီဠနတ္ထံ ပဝိဋ္ဌော သုရာမဒမတ္တော ဒိဝါသေယျံ ဥပဂတော သုပိ၊ ပရိဇနောပိဿ ‘‘သုတ္တော ရာဇာ’’တိ ပုပ္ဖဖလာဒီဟိ ပလောဘိယမာနော ဣတော စိတော စ ပက္ကာမိ. အထ သုရာဂန္ဓေန အညတရသ္မာ ရုက္ခသုသိရာ ကဏှသပ္ပေါ နိက္ခမိတွာ ရညော အဘိမုခေါ အာဂစ္ဆတိ. တံ ဒိသွာ ရုက္ခဒေဝတာ ‘‘ရညော ဇီဝိတံ ဒဿာမီ’’တိ ကလန္ဒကဝေသေန ဂန္တွာ ကဏ္ဏမူလေ သဒ္ဒမကာသိ. ရာဇာ ပဋိဗုဇ္ဈိ၊ ကဏှသပ္ပေါ နိဝတ္တော. သော တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမာယ ကာဠကာယ မမ ဇီဝိတံ ဒိန္န’’န္တိ ကာဠကာနံ နိဝါပံ တတ္ထ ပဋ္ဌပေသိ၊ အဘယဃောသဉ္စ ဃောသာပေသိ. တသ္မာ တတော ပဋ္ဌာယ တံ ‘‘ကလန္ဒကနိဝါပ’’န္တိ သင်္ခံ ဂတံ. ကလန္ဒကာတိ ဟိ ကာဠကာနံ နာမံ၊ တသ္မိံ ဝေဠုဝနေ ကလန္ဒကနိဝါပေ.

မဟာကဿပေါတိ မဟန္တေဟိ သီလက္ခန္ဓာဒီဟိ သမန္နာဂတတ္တာ မဟန္တော ကဿပေါတိ မဟာကဿပေါ၊ အပိစ ကုမာရကဿပတ္ထေရံ ဥပါဒါယ အယံ မဟာထေရော ‘‘မဟာကဿပေါ’’တိ ဝုစ္စတိ. ပိပ္ပလိဂုဟာယန္တိ တဿာ ကိရ ဂုဟာယ ဒွါရသမီပေ ဧကော ပိပ္ပလိရုက္ခော အဟောသိ၊ တေန သာ ‘‘ပိပ္ပလိဂုဟာ’’တိ ပညာယိတ္ထ. တဿံ ပိပ္ပလိဂုဟာယံ. အာဗာဓိကောတိ အာဗာဓော အဿ အတ္ထီတိ အာဗာဓိကော၊ ဗျာဓိကောတိ အတ္ထော. ဒုက္ခိတောတိ ကာယသန္နိဿိတံ ဒုက္ခံ သဉ္ဇာတံ အဿာတိ ဒုက္ခိတော၊ ဒုက္ခပ္ပတ္တောတိ အတ္ထော. ဗာဠှဂိလာနောတိ အဓိမတ္တဂေလညော၊ တံ ပန ဂေလညံ သတော သမ္ပဇာနော ဟုတွာ အဓိဝါသေသိ. အထဿ ဘဂဝါ တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဗောဇ္ဈင်္ဂပရိတ္တံ အဘာသိ၊ တေနေဝ ထေရဿ သော အာဗာဓော ဝူပသမိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဗောဇ္ဈင်္ဂသံယုတ္တေ –

‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ပိပ္ပလိဂုဟာယံ ဝိဟရတိ အာဗာဓိကော ဒုက္ခိတော ဗာဠှဂိလာနော. အထ ခေါ ဘဂဝါ သာယနှသမယံ ပဋိသလ္လာနာ ဝုဋ္ဌိတော ယေနာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တေနုပသင်္ကမိ၊ ဥပသင်္ကမိတွာ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. နိသဇ္ဇ ခေါ ဘဂဝါ။ပေ။ ဧတဒဝေါစ – ‘ကစ္စိ တေ၊ ကဿပ၊ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယံ၊ ကစ္စိ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ ပဋိက္ကမန္တိ၊ နော အဘိက္ကမန္တိ၊ ပဋိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော အဘိက္ကမော’တိ? ‘န မေ၊ ဘန္တေ၊ ခမနီယံ၊ န ယာပနီယံ၊ ဗာဠှာ မေ ဘန္တေ၊ ဒုက္ခာ ဝေဒနာ အဘိက္ကမန္တိ နော ပဋိက္ကမန္တိ၊ အဘိက္ကမောသာနံ ပညာယတိ နော ပဋိက္ကမော’တိ.

‘‘‘သတ္တိမေ၊ ကဿပ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တိ. ကတမေ သတ္တ? သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ၊ ကဿပ၊ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ။ပေ။ ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင်္ဂေါ ခေါ၊ ကဿပ၊ မယာ သမ္မဒက္ခာတော ဘာဝိတော ဗဟုလီကတော အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တတိ. ဣမေ ခေါ၊ ကဿပ၊ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ မယာ သမ္မဒက္ခာတာ ဘာဝိတာ ဗဟူလီကတာ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ သံဝတ္တန္တီ’တိ. ‘တဂ္ဃ ဘဂဝါ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ၊ တဂ္ဃ၊ သုဂတ၊ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ’’’တိ.

‘‘ဣဒမဝေါစ ဘဂဝါ. အတ္တမနော အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဘဂဝတော ဘာသိတံ အဘိနန္ဒိ. ဝုဋ္ဌဟိ စာယသ္မာ မဟာကဿပေါ တမှာ အာဗာဓာ၊ တထာ ပဟီနော စာယသ္မတော မဟာကဿပဿ သော အာဗာဓော အဟောသီ’’တိ.

တေန ဝုတ္တံ – ‘‘အထ ခေါ အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ အပရေန သမယေန တမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌာသီ’’တိ.

ဧတဒဟောသီတိ ပုဗ္ဗေ ဂေလညဒိဝသေသု သဒ္ဓိဝိဟာရိကေဟိ ဥပနီတံ ပိဏ္ဍပါတံ ပရိဘုဉ္ဇိတွာ ဝိဟာရေ ဧဝ အဟောသိ. အထဿ တမှာ အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌိတဿ ဧတံ ‘‘ယံနူနာဟံ ရာဇဂဟံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသေယျ’’န္တိ ပရိဝိတက္ကော အဟောသိ. ပဉ္စမတ္တာနိ ဒေဝတာသတာနီတိ သက္ကဿ ဒေဝရညော ပရိစာရိကာ ပဉ္စသတာ ကကုဋပါဒိနိယော အစ္ဆရာယော. ဥဿုက္ကံ အာပန္နာနိ ဟောန္တီတိ ထေရဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒဿာမာတိ ပဉ္စပိဏ္ဍပါတသတာနိ သဇ္ဇေတွာ သုဝဏ္ဏဘာဇနေဟိ အာဒါယ အန္တရာမဂ္ဂေ ဌတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ဣမံ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဏှထ၊ သင်္ဂဟံ နော ကရောထာ’’တိ ဝဒမာနာ ပိဏ္ဍပါတဒါနေ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာနိ ဟောန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ပိဏ္ဍပါတပ္ပဋိလာဘာယာ’’တိ.

သက္ကော ကိရ ဒေဝရာဇာ ထေရဿ စိတ္တပ္ပဝတ္တိံ ဉတွာ တာ အစ္ဆရာယော ဥယျောဇေသိ ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ အယျဿ မဟာကဿပတ္ထေရဿ ပိဏ္ဍပါတံ ဒတွာ အတ္တနော ပတိဋ္ဌံ ကရောထာ’’တိ. ဧဝံ ဟိဿ အဟောသိ ‘‘ဣမာသု သဗ္ဗာသု ဂတာသု ကဒါစိ ဧကိဿာပိ ဟတ္ထတော ပိဏ္ဍပါတံ ထေရော ပဋိဂ္ဂဏှေယျ၊ တံ တဿာ ဘဝိဿတိ ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယ သုခါယာ’’တိ. ပဋိက္ခိပိ ထေရော၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မယှံ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဏှထ၊ မယှံ ပိဏ္ဍပါတံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒန္တိယော ‘‘ဂစ္ဆထ တုမှေ ကတပုညာ မဟာဘောဂါ၊ အဟံ ဒုဂ္ဂတာနံ သင်္ဂဟံ ကရိဿာမီ’’တိ ဝတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ မာ နော နာသေထ၊ သင်္ဂဟံ နော ကရောထာ’’တိ ဝဒန္တိယော ပုနပိ ပဋိက္ခိပိတွာ ပုနပိ အပဂန္တုံ အနိစ္ဆမာနာ ယာစန္တိယော ‘‘န အတ္တနော ပမာဏံ ဇာနာထ၊ အပဂစ္ဆထာ’’တိ ဝတွာ အစ္ဆရံ ပဟရိ. တာ ထေရဿ အစ္ဆရာသဒ္ဒံ သုတွာ သန္တဇ္ဇိတာ ဌာတုံ အသက္ကောန္တိယော ပလာယိတွာ ဒေဝလောကမေဝ ဂတာ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘ပဉ္စမတ္တာနိ ဒေဝတာသတာနိ ပဋိက္ခိပိတွာ’’တိ.

ပုဗ္ဗဏှသမယန္တိ ပုဗ္ဗဏှေ ဧကံ သမယံ၊ ဧကသ္မိံ ကာလေ. နိဝါသေတွာတိ ဝိဟာရနိဝါသနပရိဝတ္တနဝသေန နိဝါသနံ ဒဠှံ နိဝါသေတွာ. ပတ္တစီဝရမာဒါယာတိ စီဝရံ ပါရုပိတွာ ပတ္တံ ဟတ္ထေန ဂဟေတွာ. ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသီတိ ပိဏ္ဍပါတတ္ထာယ ပါဝိသိ. ဒလိဒ္ဒဝိသိခါတိ ဒုဂ္ဂတမနုဿာနံ ဝသနောကာသော. ကပဏဝိသိခါတိ ဘောဂပါရိဇုညပ္ပတ္တိယာ ဒီနမနုဿာနံ ဝါသော. ပေသကာရဝိသိခါတိ တန္တဝါယဝါသော. အဒ္ဒသာ ခေါ ဘဂဝါတိ ကထံ အဒ္ဒသ? ‘‘အာဗာဓာ ဝုဋ္ဌိတော မမ ပုတ္တော ကဿပေါ ကိန္နု ခေါ ကရောတီ’’တိ အာဝဇ္ဇေန္တော ဝေဠုဝနေ နိသိန္နော ဧဝ ဘဂဝါ ဒိဗ္ဗစက္ခုနာ အဒ္ဒသ.

ဧတမတ္ထံ ဝိဒိတွာတိ ယာယံ အာယသ္မတော မဟာကဿပဿ ပဉ္စဟိ အစ္ဆရာသတေဟိ ဥပနီတံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ ဒိဗ္ဗပိဏ္ဍပါတံ ပဋိက္ခိပိတွာ ကပဏဇနာနုဂ္ဂဟပ္ပဋိပတ္တိ ဝုတ္တာ၊ ဧတမတ္ထံ ဇာနိတွာ. ဣမံ ဥဒါနန္တိ ဣမံ ပရမပ္ပိစ္ဆတာဒဿနမုခေန ခီဏာသဝဿ တာဒီဘာဝါနုဘာဝဒီပကံ ဥဒါနံ ဥဒါနေသိ.

တတ္ထ အနညပေါသိန္တိ အညံ ပေါသေတီတိ အညပေါသီ၊ န အညပေါသီ အနညပေါသီ၊ အတ္တနာ ပေါသေတဗ္ဗဿ အညဿ အဘာဝေန အဒုတိယော၊ ဧကကောတိ အတ္ထော. တေန ထေရဿ သုဘရတံ ဒဿေတိ. ထေရော ဟိ ကာယပရိဟာရိကေန စီဝရေန ကုစ္ဆိပရိဟာရိကေန စ ပိဏ္ဍပါတေန အတ္တာနမေဝ ပေါသေန္တော ပရမပ္ပိစ္ဆော ဟုတွာ ဝိဟရတိ၊ အညံ ဉာတိမိတ္တာဒီသု ကဉ္စိ န ပေါသေတိ ကတ္ထစိ အလဂ္ဂဘာဝတော. အထ ဝါ အညေန အညတရေန ပေါသေတဗ္ဗတာယ အဘာဝတော အနညပေါသီ. ယော ဟိ ဧကသ္မိံယေဝ ပစ္စယဒါယကေ ပဋိဗဒ္ဓစတုပစ္စယော သော အနညပေါသီ နာမ န ဟောတိ ဧကာယတ္တဝုတ္တိတော. ထေရော ပန ‘‘ယထာပိ ဘမရော ပုပ္ဖ’’န္တိ (ဓ. ပ. ၄၉) ဂါထာယ ဝုတ္တနယေန ဇင်္ဃာဗလံ နိဿာယ ပိဏ္ဍာယ စရန္တော ကုလေသု နိစ္စနဝေါ ဟုတွာ မိဿကဘတ္တေန ယာပေတိ. တထာ ဟိ နံ ဘဂဝါ စန္ဒူပမပ္ပဋိပဒါယ ထောမေသိ. အညာတန္တိ အဘိညာတံ၊ ယထာဘုစ္စဂုဏေဟိ ပတ္ထဋယသံ၊ တေနေဝ ဝါ အနညပေါသိဘာဝေန အပ္ပိစ္ဆတာသန္တုဋ္ဌိတာဟိ ဉာတံ. အထ ဝါ အညာတန္တိ သဗ္ဗသော ပဟီနတဏှတာယ လာဘသက္ကာရသိလောကနိကာမနဟေတု အတ္တာနံ ဇာနာပနဝသေန န ဉာတံ. အဝီတတဏှော ဟိ ပါပိစ္ဆော ကုဟကတာယ သမ္ဘာဝနာဓိပ္ပါယေန အတ္တာနံ ဇာနာပေတိ. ဒန္တန္တိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာဝသေန ဣန္ဒြိယေသု ဥတ္တမဒမနေန ဒန္တံ. သာရေ ပတိဋ္ဌိတန္တိ ဝိမုတ္တိသာရေ အဝဋ္ဌိတံ၊ အသေက္ခသီလက္ခန္ဓာဒိကေ ဝါ သီလာဒိသာရေ ပတိဋ္ဌိတံ. ခီဏာသဝံ ဝန္တဒေါသန္တိ ကာမာသဝါဒီနံ စတုန္နံ အာသဝါနံ အနဝသေသံ ပဟီနတ္တာ ခီဏာသဝံ. တတော ဧဝ ရာဂါဒိဒေါသာနံ သဗ္ဗသော ဝန္တတ္တာ ဝန္တဒေါသံ. တမဟံ ဗြူမိ ဗြာဟ္မဏန္တိ တံ ယထာဝုတ္တဂုဏံ ပရမတ္ထဗြာဟ္မဏံ အဟံ ဗြာဟ္မဏန္တိ ဝဒါမီတိ. ဣဓာပိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒေသနာနာနတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဆဋ္ဌသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.