၄. သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

အာတုရံ အသုစိန္တိအာဒိကာ သုန္ဒရီနန္ဒာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ၊ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဈာယိနီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. နန္ဒာတိဿာ နာမံ အကံသု. အပရဘာဂေ ရူပသမ္ပတ္တိယာ သုန္ဒရီနန္ဒာ၊ ဇနပဒကလျာဏီတိ စ ပညာယိတ္ထ. သာ အမှာကံ ဘဂဝတိ သဗ္ဗညုတံ ပတွာ အနုပုဗ္ဗေန ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ နန္ဒကုမာရဉ္စ ရာဟုလကုမာရဉ္စ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဂတေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေ စ ပရိနိဗ္ဗုတေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ရာဟုလမာတာယ စ ပဗ္ဗဇိတာယ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ ဇေဋ္ဌဘာတာ စက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ ပုတ္တောပိဿ ရာဟုလကုမာရော ပဗ္ဗဇိ၊ ဘတ္တာပိ မေ နန္ဒရာဇာ၊ မာတာပိ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ၊ ဘဂိနီပိ ရာဟုလမာတာ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ဣဒါနာဟံ ဂေဟေ ကိံ ကရိဿာမိ၊ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဉာတိသိနေဟေန ပဗ္ဗဇိ၊ နော သဒ္ဓါယ. တသ္မာ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ရူပံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နမဒါ. ‘‘သတ္ထာ ရူပံ ဝိဝဏ္ဏေတိ ဂရဟတိ၊ အနေကပရိယာယေန ရူပေ အာဒီနဝံ ဒဿေတီ’’တိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆတီတိအာဒိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ အဘိရူပနန္ဒာယ ဝတ္ထုသ္မိံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ ပန ဝိသေသော – သတ္ထာရာ နိမ္မိတံ ဣတ္ထိရူပံ အနုက္ကမေန ဇရာဘိဘူတံ ဒိသွာ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော မနသိကရောန္တိယာ ထေရိယာ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခံ စိတ္တံ အဟောသိ. တံ ဒိသွာ သတ္ထာ တဿာ သပ္ပါယဝသေန ဓမ္မံ ဒေသေန္တော –

၈၂. ‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ၊ ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ၊

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ၊ ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

၈၃. ‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ၊ ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ၊

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကံ ဝါတိ၊ ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတံ.

၈၄. ‘‘ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ၊

တတော သကာယ ပညာယ၊ အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ ဒက္ခိသ’’န္တိ. –

ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

သာ ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဿာ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခန္တော ‘‘နန္ဒေ၊ ဣမသ္မိံ သရီရေ အပ္ပမတ္တကောပိ သာရော နတ္ထိ၊ မံသလောဟိတလေပနော ဇရာဒီနံ ဝါသဘူတော၊ အဋ္ဌိပုဉ္ဇမတ္တော ဧဝါယ’’န္တိ ဒဿေတုံ –

‘‘အဋ္ဌိနံ နဂရံ ကတံ၊ မံသလောဟိတလေပနံ၊

ယတ္ထ ဇရာ စ မစ္စု စ၊ မာနော မက္ခော စ ဩဟိတော’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၀) –

ဓမ္မပဒေ ဣမံ ဂါထမာဟ.

သာ ဒေသနာဝသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၁၆၆-၂၁၉) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ၊

ဣတော သတသဟဿမှိ၊ ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

‘‘ဩဝါဒကော ဝိညာပကော၊ တာရကော သဗ္ဗပါဏိနံ၊

ဒေသနာကုသလော ဗုဒ္ဓေါ၊ တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

‘‘အနုကမ္ပကော ကာရုဏိကော၊ ဟိတေသီ သဗ္ဗပါဏိနံ၊

သမ္ပတ္တေ တိတ္ထိယေ သဗ္ဗေ၊ ပဉ္စသီလေ ပတိဋ္ဌပိ.

‘‘ဧဝံ နိရာကုလံ အာသိ၊ သုညတံ တိတ္ထိယေဟိ စ၊

ဝိစိတ္တံ အရဟန္တေဟိ၊ ဝသီဘူတေဟိ တာဒိဘိ.

‘‘ရတနာနဋ္ဌပညာသံ၊ ဥဂ္ဂတောဝ မဟာမုနိ၊

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော၊ ဗာတ္တိံသဝရလက္ခဏော.

‘‘ဝဿသတသဟဿာနိ၊ အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ၊

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော၊ တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ၊ ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ၊

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ၊ မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ၊ အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ၊

အမတံ ပရမဿာဒံ၊ ပရမတ္ထနိဝေဒကံ.

‘‘တဒါ နိမန္တယိတွာန၊ သသံဃံ လောကနာယကံ၊

ဒတွာ တဿ မဟာဒါနံ၊ ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ.

‘‘ဈာယိနီနံ ဘိက္ခုနီနံ၊ အဂ္ဂဋ္ဌာနမပတ္ထယိံ၊

နိပစ္စ သိရသာ ဓီရံ၊ သသံဃံ လောကနာယကံ.

‘‘တဒါ အဒန္တဒမကော၊ တိလောကသရဏော ပဘူ၊

ဗျာကာသိ နရသာရထိ၊ လစ္ဆသေ တံ သုပတ္ထိတံ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ၊ ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ၊

နန္ဒာတိ နာမ နာမေန၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ၊ ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ၊

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ၊ ပစ္စယေဟိ ဝိနာယကံ.

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

‘‘တတော စုတာ ယာမမဂံ၊ တတောဟံ တုသိတံ ဂတာ၊

တတော စ နိမ္မာနရတိံ၊ ဝသဝတ္တိပုရံ တတော.

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ၊ တဿ ကမ္မဿ ဝါဟသာ၊

တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာဇူနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

‘‘တတော စုတာ မနုဿတ္တေ၊ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိနံ၊

မဏ္ဍလီနဉ္စ ရာဇူနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန၊ ဒေဝေသု မနုဇေသု စ၊

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဟုတွာ၊ နေကကပ္ပေသု သံသရိံ.

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ၊ သုရမ္မေ ကပိလဝှယေ၊

ရညော သုဒ္ဓေါဒနဿာဟံ၊ ဓီတာ အာသိံ အနိန္ဒိတာ.

‘‘သိရိယာ ရူပိနိံ ဒိသွာ၊ နန္ဒိတံ အာသိ တံ ကုလံ၊

တေန နန္ဒာတိ မေ နာမံ၊ သုန္ဒရံ ပဝရံ အဟု.

‘‘ယုဝတီနဉ္စ သဗ္ဗာသံ၊ ကလျာဏီတိ စ ဝိဿုတာ၊

တသ္မိမ္ပိ နဂရေ ရမ္မေ၊ ဌပေတွာ တံ ယသောဓရံ.

‘‘ဇေဋ္ဌော ဘာတာ တိလောကဂ္ဂေါ၊ ပစ္ဆိမော အရဟာ တထာ၊

ဧကာကိနီ ဂဟဋ္ဌာဟံ၊ မာတရာ ပရိစောဒိတာ.

‘‘သာကိယမှိ ကုလေ ဇာတာ၊ ပုတ္တေ ဗုဒ္ဓါနုဇာ တုဝံ၊

နန္ဒေနပိ ဝိနာ ဘူတာ၊ အဂါရေ ကိန္နု အစ္ဆသိ.

‘‘ဇရာဝသာနံ ယောဗ္ဗညံ၊ ရူပံ အသုစိသမ္မတံ၊

ရောဂန္တမပိစာရောဂျံ၊ ဇီဝိတံ မရဏန္တိကံ.

‘‘ဣဒမ္ပိ တေ သုဘံ ရူပံ၊ သသီကန္တံ မနောဟရံ၊

ဘူသနာနံ အလင်္ကာရံ၊ သိရိသင်္ဃာဋသံနိဘံ.

‘‘ပုဉ္ဇိတံ လောကသာရံဝ၊ နယနာနံ ရသာယနံ၊

ပုညာနံ ကိတ္တိဇနနံ၊ ဥက္ကာကကုလနန္ဒနံ.

‘‘န စိရေနေဝ ကာလေန၊ ဇရာ သမဓိသေဿတိ၊

ဝိဟာယ ဂေဟံ ကာရုညေ၊ စရ ဓမ္မမနိန္ဒိတေ.

‘‘သုတွာဟံ မာတု ဝစနံ၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ၊

ဒေဟေန နတု စိတ္တေန၊ ရူပယောဗ္ဗနလာဠိတာ.

‘‘မဟတာ စ ပယတ္တေန၊ ဈာနဇ္ဈေန ပရံ မမ၊

ကာတုဉ္စ ဝဒတေ မာတာ၊ န စာဟံ တတ္ထ ဥဿုကာ.

‘‘တတော မဟာကာရုဏိကော၊ ဒိသွာ မံ ကာမလာလသံ၊

နိဗ္ဗန္ဒနတ္ထံ ရူပသ္မိံ၊ မမ စက္ခုပထေ ဇိနော.

‘‘သကေန အာနုဘာဝေန၊ ဣတ္ထိံ မာပေသိ သောဘိနိံ၊

ဒဿနီယံ သုရုစိရံ၊ မမတောပိ သုရူပိနိံ.

‘‘တမဟံ ဝိမှိတာ ဒိသွာ၊ အတိဝိမှိတဒေဟိနိံ၊

စိန္တယိံ သဖလံ မေတိ၊ နေတ္တလာဘဉ္စ မာနုသံ.

‘‘တမဟံ ဧဟိ သုဘဂေ၊ ယေနတ္ထော တံ ဝဒေဟိ မေ၊

ကုလံ တေ နာမဂေါတ္တဉ္စ၊ ဝဒ မေ ယဒိ တေ ပိယံ.

‘‘န ဝဉ္စကာလော သုဘဂေ၊ ဥစ္ဆင်္ဂေ မံ နိဝါသယ၊

သီဒန္တီဝ မမင်္ဂါနိ၊ ပသုပ္ပယမုဟုတ္တကံ.

‘‘တတော သီသံ မမင်္ဂေ သာ၊ ကတွာ သယိ သုလောစနာ၊

တဿာ နလာဋေ ပတိတာ၊ လုဒ္ဓါ ပရမဒါရုဏာ.

‘‘သဟ တဿာ နိပါတေန၊ ပိဠကာ ဥပပဇ္ဇထ၊

ပဂ္ဃရိံသု ပဘိန္နာ စ၊ ကုဏပါ ပုဗ္ဗလောဟိတာ.

‘‘ပဘိန္နံ ဝဒနဉ္စာပိ၊ ကုဏပံ ပူတိဂန္ဓနံ၊

ဥဒ္ဓုမာတံ ဝိနိလဉ္စ၊ ပုဗ္ဗဉ္စာပိ သရီရကံ.

‘‘သာ ပဝေဒိတသဗ္ဗင်္ဂီ၊ နိဿသန္တီ မုဟုံ မုဟုံ၊

ဝေဒယန္တီ သကံ ဒုက္ခံ၊ ကရုဏံ ပရိဒေဝယိ.

‘‘ဒုက္ခေန ဒုက္ခိတာ ဟောမိ၊ ဖုသယန္တိ စ ဝေဒနာ၊

မဟာဒုက္ခေ နိမုဂ္ဂမှိ၊ သရဏံ ဟောဟိ မေ သခီ.

‘‘ကုဟိံ ဝဒနသောတံ တေ၊ ကုဟိံ တေ တုင်္ဂနာသိကာ၊

တမ္ဗဗိမ္ဗဝရောဋ္ဌန္တေ၊ ဝဒနံ တေ ကုဟိံ ဂတံ.

‘‘ကုဟိံ သသီနိဘံ ဝဏ္ဏံ၊ ကမ္ဗုဂီဝါ ကုဟိံ ဂတာ၊

ဒေါဠာ လောလာဝ တေ ကဏ္ဏာ၊ ဝေဝဏ္ဏံ သမုပါဂတာ.

‘‘မကုဠခါရကာကာရာ၊ ကလိကာဝ ပယောဓရာ၊

ပဘိန္နာ ပူတိကုဏပါ၊ ဒုဋ္ဌဂန္ဓိတ္တမာဂတာ.

‘‘ဝေဒိမဇ္ဈာဝ သုဿောဏီ၊ သူနာဝ နီတကိဗ္ဗိသာ၊

ဇာတာ အမဇ္ဈဘရိတာ၊ အဟော ရူပမသဿတံ.

‘‘သဗ္ဗံ သရီရသဉ္ဇာတံ၊ ပူတိဂန္ဓံ ဘယာနကံ၊

သုသာနမိဝ ဗီဘစ္ဆံ၊ ရမန္တေ ယတ္ထ ဗာလိသာ.

‘‘တဒါ မဟာကာရုဏိကော၊ ဘာတာ မေ လောကနာယကော၊

ဒိသွာ သံဝိဂ္ဂစိတ္တံ မံ၊ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

‘‘အာတုရံ ကုဏပံ ပူတိံ၊ ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ၊

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ၊ ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ၊ ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ၊

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကံ ဝါတိ၊ ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတံ.

‘‘ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ၊

တတော သကာယ ပညာယ၊ အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ ဒက္ခိသံ.

‘‘တတောဟံ အတိသံဝိဂ္ဂါ၊ သုတွာ ဂါထာ သုဘာသိတာ၊

တတြဋ္ဌိတာဝဟံ သန္တီ၊ အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထ နိသိန္နာဟံ၊ သဒါ ဈာနပရာယဏာ၊

ဇိနော တသ္မိံ ဂုဏေ တုဋ္ဌော၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန ‘‘အာတုရံ အသုစိ’’န္တိအာဒိနာ သတ္ထာရာ ဒေသိတာဟိ တီဟိ ဂါထာဟိ သဒ္ဓိံ –

၈၅. ‘‘တဿာ မေ အပ္ပမတ္တာယ၊ ဝိစိနန္တိယာ ယောနိသော၊

ယထာဘူတံ အယံ ကာယော၊ ဒိဋ္ဌော သန္တရဗာဟိရော.

၈၆. ‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ကာယေ၊ အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဝိရဇ္ဇဟံ၊

အပ္ပမတ္တာ ဝိသံယုတ္တာ၊ ဥပသန္တာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

ဣမာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ။ပေ။ ဒက္ခိသန္တိ ဧတံ အာတုရာဒိသဘာဝံ ကာယံ ဧဝံ ‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ရတ္တိန္ဒိဝံ သဗ္ဗကာလံ အတန္ဒိတာ ဟုတွာ ပရတော ဃောသဟေတုကံ သုတမယဉာဏံ မုဉ္စိတွာ၊ တတော တံနိမိတ္တံ အတ္တနိ သမ္ဘူတတ္တာ သကာယဘာဝနာမယာယ ပညာယ ယာထာဝတော ဃနဝိနိဗ္ဘောဂကရဏေန အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ၊ ကထံ နု ခေါ ဒက္ခိသံ ပဿိဿန္တိ အာဘောဂပုရေစာရိကေန ပုဗ္ဗဘာဂဉာဏစက္ခုနာ အဝေက္ခန္တီ ဝိစိနန္တီတိ အတ္ထော.

တေနာဟ ‘‘တဿာ မေ အပ္ပမတ္တာယာ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – တဿာ မေ သတိအဝိပ္ပဝါသေန အပ္ပမတ္တာယ ယောနိသော ဥပါယေန အနိစ္စာဒိဝသေန ဝိပဿနာပညာယ ဝိစိနန္တိယာ ဝီမံသန္တိယာ၊ အယံ ခန္ဓပဉ္စကသင်္ခါတော ကာယော သသန္တာနပရသန္တာနဝိဘာဂတော သန္တရဗာဟိရော ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌော.

အထ တထာ ဒဿနတော ပစ္ဆာ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ကာယေ ဝိပဿနာပညာသဟိတာယ မဂ္ဂပညာယ အတ္တဘာဝေ နိဗ္ဗိန္ဒိံ၊ ဝိသေသတောဝ အဇ္ဈတ္တသန္တာနေ ဝိရဇ္ဇိ ဝိရာဂံ အာပဇ္ဇိံ၊ အဟံ ယထာဘူတာယ အပ္ပမာဒပဋိပတ္တိယာ မတ္ထကပ္ပတ္တိယာ အပ္ပမတ္တာ သဗ္ဗသော သံယောဇနာနံ သမုစ္ဆိန္နတ္တာ ဝိသံယုတ္တာ ဥပသန္တာ စ နိဗ္ဗုတာ စ အမှီတိ.

သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.