၅. ပဉ္စကနိပါတော

၁. အညတရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပဉ္စကနိပါတေ ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနီတိအာဒိကာ အညတရာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဒေဝဒဟနဂရေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ဓာတီ ဟုတွာ ဝဍ္ဎေသိ. နာမဂေါတ္တတော ပန အပညာတာ အဟောသိ. သာ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ပဗ္ဗဇိတကာလေ သယမ္ပိ ပဗ္ဗဇိတွာ ပဉ္စဝီသတိ သံဝစ္ဆရာနိ ကာမရာဂေန ဥပဒ္ဒုတာ အစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပိ ကာလံ စိတ္တေကဂ္ဂတံ အလဘန္တီ ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒမာနာ ဓမ္မဒိန္နာထေရိယာ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ကာမေဟိ ဝိနိဝတ္တိတမာနသာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဘာဝနမနုယဉ္ဇန္တီ န စိရဿေဝ ဆဠဘိညာ ဟုတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

၆၇. ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ၊ ယတော ပဗ္ဗဇိတာ အဟံ၊

နာစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပိ၊ စိတ္တဿူပသမဇ္ဈဂံ.

၆၈. ‘‘အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ၊ ကာမရာဂေနဝဿုတာ၊

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တီ၊ ဝိဟာရံ ပါဝိသိံ အဟံ.

၆၉. ‘‘သာ ဘိက္ခုနိံ ဥပါဂစ္ဆိံ၊ ယာ မေ သဒ္ဓါယိကာ အဟု၊

သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ၊ ခန္ဓာယတနဓာတုယော.

၇၀. ‘‘တဿာ ဓမ္မံ သုဏိတွာန၊ ဧကမန္တေ ဥပါဝိသိံ၊

ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ.

၇၁. ‘‘စေတောပရိစ္စဉာဏဉ္စ၊ သောတဓာတု ဝိသောဓိတာ၊

ဣဒ္ဓီပိ မေ သစ္ဆိကတာ၊ ပတ္တော မေ အာသဝက္ခယော၊

ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ နာစ္ဆရာသင်္ဃာတမတ္တမ္ပီတိ အစ္ဆရာဃဋိတမတ္တမ္ပိ ခဏံ အင်္ဂုလိဖောဋနမတ္တမ္ပိ ကာလန္တိ အတ္ထော. စိတ္တဿူပသမဇ္ဈဂန္တိ စိတ္တဿ ဥပသမံ စိတ္တေကဂ္ဂံ န အဇ္ဈဂန္တိ ယောဇနာ၊ န ပဋိလဘိန္တိ အတ္ထော.

ကာမရာဂေနဝဿုတာတိ ကာမဂုဏသင်္ခါတေသု ဝတ္ထုကာမေသု ဒဠှတရာဘိနိဝေသိတာယ ဗဟလေန ဆန္ဒရာဂေန တိန္တစိတ္တာ.

ဘိက္ခုနိန္တိ ဓမ္မဒိန္နတ္ထေရိံ သန္ဓာယ ဝဒတိ.

စေတောပရိစ္စဉာဏဉ္စာတိ စေတောပရိယဉာဏဉ္စ ဝိသောဓိတန္တိ သမ္ဗန္ဓော၊ အဓိဂတန္တိ အတ္ထော. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

အညတရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဝိမလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

မတ္တာ ဝဏ္ဏေန ရူပေနာတိအာဒိကာ ဝိမလာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဝေသာလိယံ အညတရာယ ရူပူပဇီဝိနိယာ ဣတ္ထိယာ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဝိမလာတိဿာ နာမံ အဟောသိ. သာ ဝယပ္ပတ္တာ တထေဝ ဇီဝိကံ ကပ္ပေန္တီ ဧကဒိဝသံ အာယသ္မန္တံ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ ဝေသာလိယံ ပိဏ္ဍာယ စရန္တံ ဒိသွာ ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ ဟုတွာ ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ ထေရံ ဥဒ္ဒိဿ ပလောဘနကမ္မံ ကာတုံ အာရဘိ. ‘‘တိတ္ထိယေဟိ ဥယျောဇိတာ တထာ အကာသီ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ. ထေရော တဿာ အသုဘဝိဘာဝနမုခေန သန္တဇ္ဇနံ ကတွာ ဩဝါဒမဒါသိ. တံ ဟေဋ္ဌာ ထေရဂါထာယ အာဂတမေဝ၊ တထာ ပန ထေရေန ဩဝါဒေ ဒိန္နေ သာ သံဝေဂဇာတာ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ သာသနေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဥပါသိကာ ဟုတွာ အပရဘာဂေ ဘိက္ခုနီသု ပဗ္ဗဇိတွာ ဃဋေန္တီ ဝါယမန္တီ ဟေတုသမ္ပန္နတာယ န စိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥဒါနဝသေန –

၇၂. ‘‘မတ္တာ ဝဏ္ဏေန ရူပေန၊ သောဘဂ္ဂေန ယသေန စ၊

ယောဗ္ဗနေန စုပတ္ထဒ္ဓါ၊ အညာသမတိမညိဟံ.

၇၃. ‘‘ဝိဘူသေတွာ ဣမံ ကာယံ၊ သုစိတ္တံ ဗာလလာပနံ၊

အဋ္ဌာသိံ ဝေသိဒွါရမှိ၊ လုဒ္ဒေါ ပါသမိဝေါဍ္ဍိယ.

၇၄. ‘‘ပိဠန္ဓနံ ဝိဒံသေန္တီ၊ ဂုယှံ ပကာသိကံ ဗဟုံ၊

အကာသိံ ဝိဝိဓံ မာယံ၊ ဥဇ္ဈဂ္ဃန္တီ ဗဟုံ ဇနံ.

၇၅. ‘‘သာဇ္ဇ ပိဏ္ဍံ စရိတွာန၊ မုဏ္ဍာ သင်္ဃာဋိပါရုတာ၊

နိသိန္နာ ရုက္ခမူလမှိ၊ အဝိတက္ကဿ လာဘိနီ.

၇၆. ‘‘သဗ္ဗေ ယောဂါ သမုစ္ဆိန္နာ၊ ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ၊

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ၊ သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ မတ္တာ ဝဏ္ဏေန ရူပေနာတိ ဂုဏဝဏ္ဏေန စေဝ ရူပသမ္ပတ္တိယာ စ. သောဘဂ္ဂေနာတိ သုဘဂဘာဝေန. ယသေနာတိ ပရိဝါရသမ္ပတ္တိယာ. မတ္တာ ဝဏ္ဏမဒရူပမဒသောဘဂ္ဂမဒပရိဝါရမဒဝသေန မဒံ အာပန္နာတိ အတ္ထော. ယောဗ္ဗနေန စုပတ္ထဒ္ဓါတိ ယောဗ္ဗနမဒေန ဥပရူပရိ ထဒ္ဓါ ယောဗ္ဗနနိမိတ္တေန အဟင်္ကာရေန ဥပတ္ထဒ္ဓစိတ္တာ အနုပသန္တမာနသာ. အညာသမတိမညိဟန္တိ အညာ ဣတ္ထိယော အတ္တနော ဝဏ္ဏာဒိဂုဏေဟိ သဗ္ဗထာပိ အတိက္ကမိတွာ မညိံ အဟံ. အညာသံ ဝါ ဣတ္ထီနံ ဝဏ္ဏာဒိဂုဏေ အတိမညိံ အတိက္ကမိတွာ အမညိံ အဝမာနံ အကာသိံ.

ဝိဘူသိတွာ ဣမံ ကာယံ၊ သုစိတ္တံ ဗာလလာပနန္တိ ဣမံ နာနာဝိဓအသုစိဘရိတံ ဇေဂုစ္ဆံ အဟံ မမာတိ ဗာလာနံ လာပနတော ဝါစနတော ဗာလလာပနံ မမ ကာယံ ဆဝိရာဂကရဏကေသဋ္ဌပနာဒိနာ သုစိတ္တံ ဝတ္ထာဘရဏေဟိ ဝိဘူသိတွာ သုမဏ္ဍိတပသာဒိတံ ကတွာ. အဋ္ဌာသိံ ဝေသိဒွါရမှိ၊ လုဒ္ဒေါ ပါသမိဝေါဍ္ဍိယာတိ မိဂလုဒ္ဒေါ ဝိယ မိဂါနံ ဗန္ဓနတ္ထာယ ဒဏ္ဍဝါကုရာဒိမိဂပါသံ၊ မာရဿ ပါသဘူတံ ယထာဝုတ္တံ မမ ကာယံ ဝေသိဒွါရမှိ ဝေသိယာ ဃရဒွါရေ ဩဍ္ဍိယိတွာ အဋ္ဌာသိံ.

ပိဠန္ဓနံ ဝိဒံသေန္တီ၊ ဂုယှံ ပကာသိကံ ဗဟုန္တိ ဦရုဇဃနထနဒဿနာဒိကံ ဂုယှဉ္စေဝ ပါဒဇာဏုသိရာဒိကံ ပကာသဉ္စာတိ ဂုယှံ ပကာသိကဉ္စ ဗဟုံ နာနပ္ပကာရံ ပိဠန္ဓနံ အာဘရဏံ ဒဿေန္တီ. အကာသိံ ဝိဝိဓံ မာယံ၊ ဥဇ္ဈဂ္ဃန္တီ ဗဟုံ ဇနန္တိ ယောဗ္ဗနမဒမတ္တံ ဗဟုံ ဗာလဇနံ ဝိပ္ပလမ္ဘေတုံ ဟသန္တီ ဂန္ဓမာလာဝတ္ထာဘရဏာဒီဟိ သရီရသဘာဝပဋိစ္ဆာဒနေန ဟသဝိလာသဘာဝါဒီဟိ တေဟိ စ ဝိဝိဓံ နာနပ္ပကာရံ ဝဉ္စနံ အကာသိံ.

သာဇ္ဇ ပိဏ္ဍံ စရိတွာန။ပေ။ အဝိတက္ကဿ လာဘိနီတိ သာ အဟံ ဧဝံ ပမာဒဝိဟာရိနီ သမာနာ အဇ္ဇ ဣဒါနိ အယျဿ မဟာမောဂ္ဂလ္လာနတ္ထေရဿ ဩဝါဒေ ဌတွာ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ မုဏ္ဍာ သင်္ဃာဋိပါရုတာ ဟုတွာ ပိဏ္ဍံ စရိတွာန ဘိက္ခာဟာရံ ဘုဉ္ဇိတွာ နိသိန္နာ ရုက္ခမူလမှိ ရုက္ခမူလေ ဝိဝိတ္တာသနေ နိသိန္နာ ဒုတိယဇ္ဈာနပါဒကဿ အဂ္ဂဖလဿ အဓိဂမေန အဝိတက္ကဿ လာဘိနီ အမှီတိ ယောဇနာ.

သဗ္ဗေ ယောဂါတိ ကာမယောဂါဒယော စတ္တာရောပိ ယောဂါ. သမုစ္ဆိန္နာတိ ပဌမမဂ္ဂါဒိနာ ယထာရဟံ သမ္မဒေဝ ဥစ္ဆိန္နာ ပဟီနာ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

ဝိမလာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. သီဟာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

အယောနိသော မနသိကာရာတိအာဒိကာ သီဟာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရာ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဝေသာလိယံ သီဟသေနာပတိနော ဘဂိနိယာ ဓီတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿာ ‘‘မာတုလဿ နာမံ ကရောမာ’’တိ သီဟာတိ နာမံ အကံသု. သာ ဝိညုတံ ပတွာ ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရာ သီဟဿ သေနာပတိနော ဓမ္မေ ဒေသိယမာနေ တံ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ မာတာပိတရော အနုဇာနာပေတွာ ပဗ္ဗဇိ. ပဗ္ဗဇိတွာ စ ဝိပဿနံ အာရဘိတွာပိ ဗဟိဒ္ဓါ ပုထုတ္တာရမ္မဏေ ဝိဓာဝန္တံ စိတ္တံ နိဝတ္တေတုံ အသက္ကောန္တီ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ မိစ္ဆာဝိတက္ကေဟိ ဗာဓီယမာနာ စိတ္တဿာဒံ အလဘန္တီ ‘‘ကိံ မေ ဣမိနာ ပါပဇီဝိတေန၊ ဥဗ္ဗန္ဓိတွာ မရိဿာမီ’’တိ ပါသံ ဂဟေတွာ ရုက္ခသာခါယံ လဂ္ဂိတွာ တံ အတ္တနော ကဏ္ဌေ ပဋိမုဉ္စန္တီ ပုဗ္ဗာစိဏ္ဏဝသေန ဝိပဿနာယ စိတ္တံ အဘိနီဟရိ၊ အန္တိမဘဝိကတာယ ပါသဿ ဗန္ဓနံ ဂီဝဋ္ဌာနေ အဟောသိ၊ ဉာဏဿ ပရိပါကံ ဂတတ္တာ သာ တာဝဒေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. အရဟတ္တံ ပတ္တသမကာလမေဝ စ ပါသဗန္ဓော ဂီဝတော မုစ္စိတွာ ဝိနိဝတ္တိ. သာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတာ ဥဒါနဝသေန –

၇၇. ‘‘အယောနိသော မနသိကာရာ၊ ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာ၊

အဟောသိံ ဥဒ္ဓတာ ပုဗ္ဗေ၊ စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ.

၇၈. ‘‘ပရိယုဋ္ဌိတာ က္လေသေဟိ၊ သုဘသညာနုဝတ္တိနီ၊

သမံ စိတ္တဿ န လဘိံ၊ ရာဂစိတ္တဝသာနုဂါ.

၇၉. ‘‘ကိသာ ပဏ္ဍု ဝိဝဏ္ဏာ စ၊ သတ္တ ဝဿာနိ စာရိဟံ၊

နာဟံ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ၊ သုခံ ဝိန္ဒိံ သုဒုက္ခိတာ.

၈၀. ‘‘တတော ရဇ္ဇုံ ဂဟေတွာန၊ ပါဝိသိံ ဝနမန္တရံ၊

ဝရံ မေ ဣဓ ဥဗ္ဗန္ဓံ၊ ယဉ္စ ဟီနံ ပုနာစရေ.

၈၁. ‘‘ဒဠှပါသံ ကရိတွာန၊ ရုက္ခသာခါယ ဗန္ဓိယ၊

ပက္ခိပိံ ပါသံ ဂီဝါယံ၊ အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ အယောနိသော မနသိကာရာတိ အနုပါယမနသိကာရေန၊ အသုဘေ သုဘန္တိ ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟေန. ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာတိ ကာမဂုဏေသု ဆန္ဒရာဂေန ပီဠိတာ. အဟောသိံ ဥဒ္ဓတာ ပုဗ္ဗေ၊ စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီတိ ပုဗ္ဗေ မမ စိတ္တေ မယှံ ဝသေ အဝတ္တမာနေ ဥဒ္ဓတာ နာနာရမ္မဏေ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တာ အသမာဟိတာ အဟောသိံ.

ပရိယုဋ္ဌိတာ က္လေသေဟိ၊ သုဘသညာနုဝတ္တိနီတိ ပရိယုဋ္ဌာနပတ္တေဟိ ကာမရာဂါဒိကိလေသေဟိ အဘိဘူတာ ရူပါဒီသု သုဘန္တိ ပဝတ္တာယ ကာမသညာယ အနုဝတ္တနသီလာ. သမံ စိတ္တဿ န လဘိံ၊ ရာဂစိတ္တဝသာနုဂါတိ ကာမရာဂသမ္ပယုတ္တစိတ္တဿ ဝသံ အနုဂစ္ဆန္တီ ဤသကမ္ပိ စိတ္တဿ သမံ စေတောသမထံ စိတ္တေကဂ္ဂတံ န လဘိံ.

ကိသာ ပဏ္ဍု ဝိဝဏ္ဏာ စာတိ ဧဝံ ဥက္ကဏ္ဌိတဘာဝေန ကိသာ ဓမနိသန္ထတဂတ္တာ ဥပ္ပဏ္ဍုပ္ပဏ္ဍုကဇာတာ တတော ဧဝ ဝိဝဏ္ဏာ ဝိဂတဆဝိဝဏ္ဏာ စ ဟုတွာ. သတ္တ ဝဿာနီတိ သတ္တ သံဝစ္ဆရာနိ. စာရိဟန္တိ စရိံ အဟံ. နာဟံ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ၊ သုခံ ဝိန္ဒိံ သုဒုက္ခိတာတိ ဧဝမဟံ သတ္တသု သံဝစ္ဆရေသု ကိလေသဒုက္ခေန ဒုက္ခိတာ ဧကဒါပိ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ သမဏသုခံ န ပဋိလဘိံ.

တတောတိ ကိလေသပရိယုဋ္ဌာနေန သမဏသုခါလာဘဘာဝတော. ရဇ္ဇုံ ဂဟေတွာန ပါဝိသိံ၊ ဝနမန္တရန္တိ ပါသရဇ္ဇုံ အာဒါယ ဝနန္တရံ ပါဝိသိံ. ကိမတ္ထံ ပါဝိသီတိ စေ အာဟ – ‘‘ဝရံ မေ ဣဓ ဥဗ္ဗန္ဓံ၊ ယဉ္စ ဟီနံ ပုနာစရေ’’တိ ယဒဟံ သမဏဓမ္မံ ကာတုံ အသက္ကောန္တီ ဟီနံ ဂိဟိဘာဝံ ပုန အာစရေ အာစရေယျံ အနုတိဋ္ဌေယျံ၊ တတော သတဂုဏေန သဟဿဂုဏေန ဣမသ္မိံ ဝနန္တရေ ဥဗ္ဗန္ဓံ ဗန္ဓိတွာ မရဏံ မေ ဝရံ သေဋ္ဌန္တိ အတ္ထော. အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေတိ ယဒါ ရုက္ခသာခါယ ဗန္ဓပါသံ ဂီဝါယံ ပက္ခိပိ၊ အထ တဒနန္တရမေဝ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာမဂ္ဂေန ဃဋိတတ္တာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗာသဝေဟိ မမ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ ဝိမုတ္တံ အဟောသီတိ.

သီဟာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

အာတုရံ အသုစိန္တိအာဒိကာ သုန္ဒရီနန္ဒာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ၊ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဈာယိနီနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေတွာ ကုသလံ ဥပစိနန္တီ ကပ္ပသတသဟဿံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. နန္ဒာတိဿာ နာမံ အကံသု. အပရဘာဂေ ရူပသမ္ပတ္တိယာ သုန္ဒရီနန္ဒာ၊ ဇနပဒကလျာဏီတိ စ ပညာယိတ္ထ. သာ အမှာကံ ဘဂဝတိ သဗ္ဗညုတံ ပတွာ အနုပုဗ္ဗေန ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ နန္ဒကုမာရဉ္စ ရာဟုလကုမာရဉ္စ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဂတေ သုဒ္ဓေါဒနမဟာရာဇေ စ ပရိနိဗ္ဗုတေ မဟာပဇာပတိဂေါတမိယာ ရာဟုလမာတာယ စ ပဗ္ဗဇိတာယ စိန္တေသိ – ‘‘မယှံ ဇေဋ္ဌဘာတာ စက္ကဝတ္တိရဇ္ဇံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇိတွာ လောကေ အဂ္ဂပုဂ္ဂလော ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ ပုတ္တောပိဿ ရာဟုလကုမာရော ပဗ္ဗဇိ၊ ဘတ္တာပိ မေ နန္ဒရာဇာ၊ မာတာပိ မဟာပဇာပတိဂေါတမီ၊ ဘဂိနီပိ ရာဟုလမာတာ ပဗ္ဗဇိတာ၊ ဣဒါနာဟံ ဂေဟေ ကိံ ကရိဿာမိ၊ ပဗ္ဗဇိဿာမီ’’တိ ဘိက္ခုနုပဿယံ ဂန္တွာ ဉာတိသိနေဟေန ပဗ္ဗဇိ၊ နော သဒ္ဓါယ. တသ္မာ ပဗ္ဗဇိတွာပိ ရူပံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နမဒါ. ‘‘သတ္ထာ ရူပံ ဝိဝဏ္ဏေတိ ဂရဟတိ၊ အနေကပရိယာယေန ရူပေ အာဒီနဝံ ဒဿေတီ’’တိ ဗုဒ္ဓုပဋ္ဌာနံ န ဂစ္ဆတီတိအာဒိ သဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ အဘိရူပနန္ဒာယ ဝတ္ထုသ္မိံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. အယံ ပန ဝိသေသော – သတ္ထာရာ နိမ္မိတံ ဣတ္ထိရူပံ အနုက္ကမေန ဇရာဘိဘူတံ ဒိသွာ အနိစ္စတော ဒုက္ခတော အနတ္တတော မနသိကရောန္တိယာ ထေရိယာ ကမ္မဋ္ဌာနာဘိမုခံ စိတ္တံ အဟောသိ. တံ ဒိသွာ သတ္ထာ တဿာ သပ္ပါယဝသေန ဓမ္မံ ဒေသေန္တော –

၈၂. ‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ၊ ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ၊

အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ၊ ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ.

၈၃. ‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ၊ ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ၊

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကံ ဝါတိ၊ ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတံ.

၈၄. ‘‘ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ၊

တတော သကာယ ပညာယ၊ အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ ဒက္ခိသ’’န္တိ. –

ဣမာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ.

သာ ဒေသနာနုသာရေန ဉာဏံ ပေသေတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ. တဿာ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခန္တော ‘‘နန္ဒေ၊ ဣမသ္မိံ သရီရေ အပ္ပမတ္တကောပိ သာရော နတ္ထိ၊ မံသလောဟိတလေပနော ဇရာဒီနံ ဝါသဘူတော၊ အဋ္ဌိပုဉ္ဇမတ္တော ဧဝါယ’’န္တိ ဒဿေတုံ –

‘‘အဋ္ဌိနံ နဂရံ ကတံ၊ မံသလောဟိတလေပနံ၊

ယတ္ထ ဇရာ စ မစ္စု စ၊ မာနော မက္ခော စ ဩဟိတော’’တိ. (ဓ. ပ. ၁၅၀) –

ဓမ္မပဒေ ဣမံ ဂါထမာဟ.

သာ ဒေသနာဝသာနေ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၃.၁၆၆-၂၁၉) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ၊

ဣတော သတသဟဿမှိ၊ ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

‘‘ဩဝါဒကော ဝိညာပကော၊ တာရကော သဗ္ဗပါဏိနံ၊

ဒေသနာကုသလော ဗုဒ္ဓေါ၊ တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

‘‘အနုကမ္ပကော ကာရုဏိကော၊ ဟိတေသီ သဗ္ဗပါဏိနံ၊

သမ္ပတ္တေ တိတ္ထိယေ သဗ္ဗေ၊ ပဉ္စသီလေ ပတိဋ္ဌပိ.

‘‘ဧဝံ နိရာကုလံ အာသိ၊ သုညတံ တိတ္ထိယေဟိ စ၊

ဝိစိတ္တံ အရဟန္တေဟိ၊ ဝသီဘူတေဟိ တာဒိဘိ.

‘‘ရတနာနဋ္ဌပညာသံ၊ ဥဂ္ဂတောဝ မဟာမုနိ၊

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော၊ ဗာတ္တိံသဝရလက္ခဏော.

‘‘ဝဿသတသဟဿာနိ၊ အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ၊

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော၊ တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ၊ ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ၊

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ၊ မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ၊ အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ၊

အမတံ ပရမဿာဒံ၊ ပရမတ္ထနိဝေဒကံ.

‘‘တဒါ နိမန္တယိတွာန၊ သသံဃံ လောကနာယကံ၊

ဒတွာ တဿ မဟာဒါနံ၊ ပသန္နာ သေဟိ ပါဏိဘိ.

‘‘ဈာယိနီနံ ဘိက္ခုနီနံ၊ အဂ္ဂဋ္ဌာနမပတ္ထယိံ၊

နိပစ္စ သိရသာ ဓီရံ၊ သသံဃံ လောကနာယကံ.

‘‘တဒါ အဒန္တဒမကော၊ တိလောကသရဏော ပဘူ၊

ဗျာကာသိ နရသာရထိ၊ လစ္ဆသေ တံ သုပတ္ထိတံ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ၊ ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ၊

နန္ဒာတိ နာမ နာမေန၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

‘‘တံ သုတွာ မုဒိတာ ဟုတွာ၊ ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ၊

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ၊ ပစ္စယေဟိ ဝိနာယကံ.

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

‘‘တတော စုတာ ယာမမဂံ၊ တတောဟံ တုသိတံ ဂတာ၊

တတော စ နိမ္မာနရတိံ၊ ဝသဝတ္တိပုရံ တတော.

‘‘ယတ္ထ ယတ္ထူပပဇ္ဇာမိ၊ တဿ ကမ္မဿ ဝါဟသာ၊

တတ္ထ တတ္ထေဝ ရာဇူနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

‘‘တတော စုတာ မနုဿတ္တေ၊ ရာဇာနံ စက္ကဝတ္တိနံ၊

မဏ္ဍလီနဉ္စ ရာဇူနံ၊ မဟေသိတ္တမကာရယိံ.

‘‘သမ္ပတ္တိံ အနုဘောတွာန၊ ဒေဝေသု မနုဇေသု စ၊

သဗ္ဗတ္ထ သုခိတာ ဟုတွာ၊ နေကကပ္ပေသု သံသရိံ.

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ၊ သုရမ္မေ ကပိလဝှယေ၊

ရညော သုဒ္ဓေါဒနဿာဟံ၊ ဓီတာ အာသိံ အနိန္ဒိတာ.

‘‘သိရိယာ ရူပိနိံ ဒိသွာ၊ နန္ဒိတံ အာသိ တံ ကုလံ၊

တေန နန္ဒာတိ မေ နာမံ၊ သုန္ဒရံ ပဝရံ အဟု.

‘‘ယုဝတီနဉ္စ သဗ္ဗာသံ၊ ကလျာဏီတိ စ ဝိဿုတာ၊

တသ္မိမ္ပိ နဂရေ ရမ္မေ၊ ဌပေတွာ တံ ယသောဓရံ.

‘‘ဇေဋ္ဌော ဘာတာ တိလောကဂ္ဂေါ၊ ပစ္ဆိမော အရဟာ တထာ၊

ဧကာကိနီ ဂဟဋ္ဌာဟံ၊ မာတရာ ပရိစောဒိတာ.

‘‘သာကိယမှိ ကုလေ ဇာတာ၊ ပုတ္တေ ဗုဒ္ဓါနုဇာ တုဝံ၊

နန္ဒေနပိ ဝိနာ ဘူတာ၊ အဂါရေ ကိန္နု အစ္ဆသိ.

‘‘ဇရာဝသာနံ ယောဗ္ဗညံ၊ ရူပံ အသုစိသမ္မတံ၊

ရောဂန္တမပိစာရောဂျံ၊ ဇီဝိတံ မရဏန္တိကံ.

‘‘ဣဒမ္ပိ တေ သုဘံ ရူပံ၊ သသီကန္တံ မနောဟရံ၊

ဘူသနာနံ အလင်္ကာရံ၊ သိရိသင်္ဃာဋသံနိဘံ.

‘‘ပုဉ္ဇိတံ လောကသာရံဝ၊ နယနာနံ ရသာယနံ၊

ပုညာနံ ကိတ္တိဇနနံ၊ ဥက္ကာကကုလနန္ဒနံ.

‘‘န စိရေနေဝ ကာလေန၊ ဇရာ သမဓိသေဿတိ၊

ဝိဟာယ ဂေဟံ ကာရုညေ၊ စရ ဓမ္မမနိန္ဒိတေ.

‘‘သုတွာဟံ မာတု ဝစနံ၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ၊

ဒေဟေန နတု စိတ္တေန၊ ရူပယောဗ္ဗနလာဠိတာ.

‘‘မဟတာ စ ပယတ္တေန၊ ဈာနဇ္ဈေန ပရံ မမ၊

ကာတုဉ္စ ဝဒတေ မာတာ၊ န စာဟံ တတ္ထ ဥဿုကာ.

‘‘တတော မဟာကာရုဏိကော၊ ဒိသွာ မံ ကာမလာလသံ၊

နိဗ္ဗန္ဒနတ္ထံ ရူပသ္မိံ၊ မမ စက္ခုပထေ ဇိနော.

‘‘သကေန အာနုဘာဝေန၊ ဣတ္ထိံ မာပေသိ သောဘိနိံ၊

ဒဿနီယံ သုရုစိရံ၊ မမတောပိ သုရူပိနိံ.

‘‘တမဟံ ဝိမှိတာ ဒိသွာ၊ အတိဝိမှိတဒေဟိနိံ၊

စိန္တယိံ သဖလံ မေတိ၊ နေတ္တလာဘဉ္စ မာနုသံ.

‘‘တမဟံ ဧဟိ သုဘဂေ၊ ယေနတ္ထော တံ ဝဒေဟိ မေ၊

ကုလံ တေ နာမဂေါတ္တဉ္စ၊ ဝဒ မေ ယဒိ တေ ပိယံ.

‘‘န ဝဉ္စကာလော သုဘဂေ၊ ဥစ္ဆင်္ဂေ မံ နိဝါသယ၊

သီဒန္တီဝ မမင်္ဂါနိ၊ ပသုပ္ပယမုဟုတ္တကံ.

‘‘တတော သီသံ မမင်္ဂေ သာ၊ ကတွာ သယိ သုလောစနာ၊

တဿာ နလာဋေ ပတိတာ၊ လုဒ္ဓါ ပရမဒါရုဏာ.

‘‘သဟ တဿာ နိပါတေန၊ ပိဠကာ ဥပပဇ္ဇထ၊

ပဂ္ဃရိံသု ပဘိန္နာ စ၊ ကုဏပါ ပုဗ္ဗလောဟိတာ.

‘‘ပဘိန္နံ ဝဒနဉ္စာပိ၊ ကုဏပံ ပူတိဂန္ဓနံ၊

ဥဒ္ဓုမာတံ ဝိနိလဉ္စ၊ ပုဗ္ဗဉ္စာပိ သရီရကံ.

‘‘သာ ပဝေဒိတသဗ္ဗင်္ဂီ၊ နိဿသန္တီ မုဟုံ မုဟုံ၊

ဝေဒယန္တီ သကံ ဒုက္ခံ၊ ကရုဏံ ပရိဒေဝယိ.

‘‘ဒုက္ခေန ဒုက္ခိတာ ဟောမိ၊ ဖုသယန္တိ စ ဝေဒနာ၊