၁၀. ပဋာစာရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ

နင်္ဂလေဟိ ကသံ ခေတ္တန္တိအာဒိကာ ပဋာစာရာယ ထေရိယာ ဂါထာ. အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ၊ ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကေ ဓမ္မံ သုဏန္တီ သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုနိံ ဝိနယဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ၊ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သာ ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တီ ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ကိကိဿ ကာသိရညော ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဟေတွာ သတ္တန္နံ ဘဂိနီနံ အဗ္ဘန္တရာ ဟုတွာ ဝီသတိ ဝဿသဟဿာနိ ဗြဟ္မစရိယံ စရိတွာ ဘိက္ခုသံဃဿ ပရိဝေဏံ အကာသိ. သာ တတော စုတာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တာ၊ ဧကံ ဗုဒ္ဓန္တရံ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ သေဋ္ဌိဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တာ အတ္တနော ဂေဟေ ဧကေန ကမ္မကာရေန သဒ္ဓိံ ကိလေသသန္ထဝံ အကာသိ. တံ မာတာပိတရော သမဇာတိကဿ ကုမာရဿ ဒါတုံ ဒိဝသံ သဏ္ဌပေသုံ. တံ ဉတွာ သာ ဟတ္ထသာရံ ဂဟေတွာ တေန ကတသန္ထဝေန ပုရိသေန သဒ္ဓိံ အဂ္ဂဒွါရေန နိက္ခမိတွာ ဧကသ္မိံ ဂါမကေ ဝသန္တီ ဂဗ္ဘိနီ အဟောသိ. သာ ပရိပက္ကေ ဂဗ္ဘေ ‘‘ကိံ ဣဓ အနာထဝါသေန၊ ကုလဂေဟံ ဂစ္ဆာမ၊ သာမီ’’တိ ဝတွာ တသ္မိံ ‘‘အဇ္ဇ ဂစ္ဆာမ၊ သွေ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ကာလက္ခေပံ ကရောန္တေ ‘‘နာယံ ဗာလော မံ နေဿတီ’’တိ တသ္မိံ ဗဟိ ဂတေ ဂေဟေ ပဋိသာမေတဗ္ဗံ ပဋိသာမေတွာ ‘‘ကုလဃရံ ဂတာတိ မယှံ သာမိကဿ ကထေထာ’’တိ ပဋိဝိဿကဃရဝါသီနံ အာစိက္ခိတွာ ‘‘ဧကိကာဝ ကုလဃရံ ဂမိဿာမီ’’တိ မဂ္ဂံ ပဋိပဇ္ဇိ. သော အာဂန္တွာ ဂေဟေ တံ အပဿန္တော ပဋိဝိဿကေ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ကုလဃရံ ဂတာ’’တိ သုတွာ ‘‘မံ နိဿာယ ကုလဓီတာ အနာထာ ဇာတာ’’တိ ပဒါနုပဒံ ဂန္တွာ သမ္ပာပုဏိ. တဿာ အန္တရာမဂ္ဂေ ဧဝ ဂဗ္ဘဝုဋ္ဌာနံ အဟောသိ. သာ ပသုတကာလတော ပဋ္ဌာယ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓဂမနုဿုက္ကာ သာမိကံ ဂဟေတွာ နိဝတ္တိ. ဒုတိယဝါရမ္ပိ ဂဗ္ဘိနီ အဟောသီတိအာဒိ သဗ္ဗံ ပုရိမနယေနေဝ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ.

အယံ ပန ဝိသေသော – ယဒါ တဿာ အန္တရာမဂ္ဂေ ကမ္မဇဝါတာ စလိံသု၊ တဒါ မဟာအကာလမေဃော ဥဒပါဒိ. သမန္တတော ဝိဇ္ဇုလတာဟိ အာဒိတ္တံ ဝိယ မေဃထနိတေဟိ ဘိဇ္ဇမာနံ ဝိယ စ ဥဒကဓာရာနိပါတနိရန္တရံ နဘံ အဟောသိ. သာ တံ ဒိသွာ၊ ‘‘သာမိ၊ မေ အနောဝဿကံ ဌာနံ ဇာနာဟီ’’တိ အာဟ. သော ဣတော စိတော စ ဩလောကေန္တော ဧကံ တိဏသဉ္ဆန္နံ ဂုမ္ဗံ ဒိသွာ တတ္ထ ဂန္တွာ ဟတ္ထဂတာယ ဝါသိယာ တသ္မိံ ဂုမ္ဗေ ဒဏ္ဍကေ ဆိန္ဒိတုကာမော တိဏေဟိ သဉ္ဆာဒိတဝမ္မိကသီသန္တေ ဥဋ္ဌိတရုက္ခဒဏ္ဍကံ ဆိန္ဒိ. တာဝဒေဝ စ နံ တတော ဝမ္မိကတော နိက္ခမိတွာ ဃောရဝိသော အာသီဝိသော ဍံသိ. သော တတ္ထေဝ ပတိတွာ ကာလမကာသိ. သာ မဟာဒုက္ခံ အနုဘဝန္တီ တဿ အာဂမနံ ဩလောကေန္တီ ဒွေပိ ဒါရကေ ဝါတဝုဋ္ဌိံ အသဟမာနေ ဝိရဝန္တေ ဥရန္တရေ ကတွာ၊ ဒွီဟိ ဇာဏုကေဟိ ဒွီဟိ ဟတ္ထေဟိ စ ဘူမိံ ဥပ္ပီဠေတွာ ယထာဌိတာဝ ရတ္တိံ ဝီတိနာမေတွာ ဝိဘာတာယ ရတ္တိယာ မံသပေသိဝဏ္ဏံ ဧကံ ပုတ္တံ ပိလောတိကစုမ္ဗဋကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ဟတ္ထေဟိ ဥရေဟိ စ ပရိဂ္ဂဟေတွာ၊ ဣတရံ ‘‘ဧဟိ၊ တာတ၊ ပိတာ တေ ဣတော ဂတော’’တိ ဝတွာ သာမိကေန ဂတမဂ္ဂေန ဂစ္ဆန္တီ တံ ဝမ္မိကသမီပေ ကာလင်္ကတံ နိသိန္နံ ဒိသွာ ‘‘မံ နိဿာယ မမ သာမိကော မတော’’တိ ရောဒန္တီ ပရိဒေဝန္တီ သကလရတ္တိံ ဒေဝေန ဝုဋ္ဌတ္တာ ဇဏ္ဏုကပ္ပမာဏံ ထနပ္ပမာဏံ ဥဒကံ သဝန္တိံ အန္တရာမဂ္ဂေ နဒိံ ပတွာ၊ အတ္တနော မန္ဒဗုဒ္ဓိတာယ ဒုဗ္ဗလတာယ စ ဒွီဟိ ဒါရကေဟိ သဒ္ဓိံ ဥဒကံ ဩတရိတုံ အဝိသဟန္တီ ဇေဋ္ဌပုတ္တံ ဩရိမတီရေ ဌပေတွာ ဣတရံ အာဒါယ ပရတီရံ ဂန္တွာ သာခါဘင်္ဂံ အတ္ထရိတွာ တတ္ထ ပိလောတိကစုမ္ဗဋကေ နိပဇ္ဇာပေတွာ ‘‘ဣတရဿ သန္တိကံ ဂမိဿာမီ’’တိ ဗာလပုတ္တကံ ပဟာတုံ အသက္ကောန္တီ ပုနပ္ပုနံ နိဝတ္တိတွာ ဩလောကယမာနာ နဒိံ ဩတရတိ.

အထဿာ နဒီမဇ္ဈံ ဂတကာလေ ဧကော သေနော တံ ဒါရကံ ဒိသွာ ‘‘မံသပေသီ’’တိ သညာယ အာကာသတော ဘဿိ. သာ တံ ဒိသွာ ဥဘော ဟတ္ထေ ဥက္ခိပိတွာ ‘‘သူသူ’’တိ တိက္ခတ္တုံ မဟာသဒ္ဒံ နိစ္ဆာရေသိ. သေနော ဒူရဘာဝေန တံ အနာဒိယန္တော ကုမာရံ ဂဟေတွာ ဝေဟာသံ ဥပ္ပတိ. ဩရိမတီရေ ဌိတော ပုတ္တော ဥဘော ဟတ္ထေ ဥက္ခိပိတွာ မဟာသဒ္ဒံ နိစ္ဆာရယမာနံ ဒိသွာ ‘‘မံ သန္ဓာယ ဝဒတီ’’တိ သညာယ ဝေဂေန ဥဒကေ ပတိ. ဣတိ ဗာလပုတ္တကော သေနေန၊ ဇေဋ္ဌပုတ္တကော ဥဒကေန ဟတော. သာ ‘‘ဧကော မေ ပုတ္တော သေနေန ဂဟိတော၊ ဧကော ဥဒကေန ဝူဠှော၊ ပန္ထေ မေ ပတိ မတော’’တိ ရောဒန္တီ ပရိဒေဝန္တီ ဂစ္ဆန္တီ သာဝတ္ထိတော အာဂစ္ဆန္တံ ဧကံ ပုရိသံ ဒိသွာ ပုစ္ဆိ – ‘‘ကတ္ထ ဝါသိကောသိ၊ တာတာ’’တိ? ‘‘သာဝတ္ထိဝါသိကောမှိ၊ အမ္မာ’’တိ. ‘‘သာဝတ္ထိယံ အသုကဝီထိယံ အသုကကုလံ နာမ အတ္ထိ၊ တံ ဇာနာသိ၊ တာတာ’’တိ? ‘‘ဇာနာမိ၊ အမ္မ၊ တံ ပန မာ ပုစ္ဆိ၊ အညံ ပုစ္ဆာ’’တိ. ‘‘အညေန မေ ပယောဇနံ နတ္ထိ၊ တဒေဝ ပုစ္ဆာမိ၊ တာတာ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ တွံ အတ္တနော အနာစိက္ခိတုံ န ဒေသိ၊ အဇ္ဇ တေ သဗ္ဗရတ္တိံ ဒေဝေါ ဝဿန္တော ဒိဋ္ဌော’’တိ? ‘‘ဒိဋ္ဌော မေ၊ တာတ၊ မယှမေဝ သော သဗ္ဗရတ္တိံ ဝုဋ္ဌော၊ တံ ကာရဏံ ပစ္ဆာ ကထေဿာမိ၊ ဧတသ္မိံ တာဝ မေ သေဋ္ဌိဂေဟေ ပဝတ္တိံ ကထေဟီ’’တိ. ‘‘အမ္မ၊ အဇ္ဇ ရတ္တိယံ သေဋ္ဌိ စ ဘရိယာ စ သေဋ္ဌိပုတ္တော စာတိ တယောပိ ဇနေ အဝတ္ထရမာနံ ဂေဟံ ပတိ၊ တေ ဧကစိတကာယံ ဈာယန္တိ၊ သွာယံ ဓူမော ပညာယတိ၊ အမ္မာ’’တိ. သာ တသ္မိံ ခဏေ နိဝတ္ထဝတ္ထမ္ပိ ပတမာနံ န သဉ္ဇာနိ. သောကုမ္မတ္တတ္တံ ပတွာ ဇာတရူပေနေဝ –

‘‘ဥဘော ပုတ္တာ ကာလင်္ကတာ၊ ပန္ထေ မယှံ ပတီ မတော၊

မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ စ၊ ဧကစိတမှိ ဍယှရေ’’တိ. (အပ. ထေရီ ၂.၂.၄၉၈) –

ဝိလပန္တီ ပရိဗ္ဘမတိ.

တတော ပဋ္ဌာယ တဿာ နိဝါသနမတ္တေနပိ ပဋေန အစရဏတော ပတိတာစာရတ္တာ ပဋာစာရာတွေဝ သမညာ အဟောသိ. တံ ဒိသွာ မနုဿာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဥမ္မတ္တိကေ’’တိ ကေစိ ကစဝရံ မတ္ထကေ ခိပန္တိ၊ အညေ ပံသုံ ဩကိရန္တိ၊ အပရေ လေဍ္ဍုံ ခိပန္တိ. သတ္ထာ ဇေတဝနေ မဟာပရိသာမဇ္ဈေ နိသီဒိတွာ ဓမ္မံ ဒေသေန္တော တံ တထာ ပရိဗ္ဘမန္တိံ ဒိသွာ ဉာဏပရိပါကဉ္စ ဩလောကေတွာ ယထာ ဝိဟာရာဘိမုခီ အာဂစ္ဆတိ၊ တထာ အကာသိ. ပရိသာ တံ ဒိသွာ ‘‘ဣမိဿာ ဥမ္မတ္တိကာယ ဣတော အာဂန္တုံ မာဒတ္ထာ’’တိ အာဟ. ‘‘ဘဂဝါ မာ နံ ဝါရယိတ္ထာ’’တိ ဝတွာ အဝိဒူရဋ္ဌာနံ အာဂတကာလေ ‘‘သတိံ ပဋိလဘ ဘဂိနီ’’တိ အာဟ. သာ တာဝဒေဝ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန သတိံ ပဋိလဘိတွာ နိဝတ္ထဝတ္ထဿ ပတိတဘာဝံ သလ္လက္ခေတွာ ဟိရောတ္တပ္ပံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ဥက္ကုဋိကံ ဥပနိသဇ္ဇာယ နိသီဒိ. ဧကော ပုရိသော ဥတ္တရသာဋကံ ခိပိ. သာ တံ နိဝါသေတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတေန ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အဝဿယော မေ ဟောထ၊ ဧကံ မေ ပုတ္တံ သေနော ဂဏှိ၊ ဧကော ဥဒကေန ဝူဠှော၊ ပန္ထေ ပတိ မတော၊ မာတာပိတရော ဘာတာ စ ဂေဟေန အဝတ္ထဋာ မတာ ဧကစိတကသ္မိံ ဈာယန္တီ’’တိ သာ သောကကာရဏံ အာစိက္ခိ. သတ္ထာ ‘‘ပဋာစာရေ၊ မာ စိန္တယိ၊ တဝ အဝဿယော ဘဝိတုံ သမတ္ထဿေဝ သန္တိကံ အာဂတာသိ. ယထာ ဟိ တွံ ဣဒါနိ ပုတ္တာဒီနံ မရဏနိမိတ္တံ အဿူနိ ပဝတ္တေသိ၊ ဧဝံ အနမတဂ္ဂေ သံသာရေ ပုတ္တာဒီနံ မရဏဟေတု ပဝတ္တိတံ အဿု စတုန္နံ မဟာသမုဒ္ဒါနံ ဥဒကတော ဗဟုတရ’’န္တိ ဒဿေန္တော –

‘‘စတူသု သမုဒ္ဒေသု ဇလံ ပရိတ္တကံ၊ တတော ဗဟုံ အဿုဇလံ အနပ္ပကံ၊

ဒုက္ခေန ဖုဋ္ဌဿ နရဿ သောစနာ၊ ကိံ ကာရဏာ အမ္မ တုဝံ ပမဇ္ဇသီ’’တိ. (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၁.၁၁၂ ပဋာစာရာထေရီဝတ္ထု) –

ဂါထံ အဘာသိ.

ဧဝံ သတ္ထရိ အနမတဂ္ဂပရိယာယကထံ (သံ. နိ. ၂.၁၂၅-၁၂၆) ကထေန္တေ တဿာ သောကော တနုတရဘာဝံ အဂမာသိ. အထ နံ တနုဘူတသောကံ ဉတွာ ‘‘ပဋာစာရေ၊ ပုတ္တာဒယော နာမ ပရလောကံ ဂစ္ဆန္တဿ တာဏံ ဝါ လေဏံ ဝါ သရဏံ ဝါ ဘဝိတုံ န သက္ကောန္တီ’’တိ ဝိဇ္ဇမာနာပိ တေ န သန္တိ ဧဝ၊ တသ္မာ ပဏ္ဍိတေန အတ္တနော သီလံ ဝိသောဓေတွာ နိဗ္ဗာနဂါမိမဂ္ဂေါယေဝ သာဓေတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော –

‘‘န သန္တိ ပုတ္တာ တာဏာယ၊ န ပိတာ နာပိ ဗန္ဓဝါ၊

အန္တကေနာဓိပန္နဿ၊ နတ္ထိ ဉာတီသု တာဏတာ.

‘‘ဧတမတ္ထဝသံ ဉတွာ၊ ပဏ္ဍိတော သီလသံဝုတော၊

နိဗ္ဗာနဂမနံ မဂ္ဂံ၊ ခိပ္ပမေဝ ဝိသောဓယေ’’တိ. (ဓ. ပ. ၂၈၈-၂၈၉) –

ဣမာဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ. ဒေသနာဝသာနေ ပဋာစာရာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိတွာ သတ္ထာရံ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ. သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုနီနံ သန္တိကံ နေတွာ ပဗ္ဗာဇေသိ. သာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒါ ဥပရိမဂ္ဂတ္ထာယ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ဃဋေန ဥဒကံ အာဒါယ ပါဒေ ဓောဝန္တီ ဥဒကံ အာသိဉ္စိ. တံ ထောကံ ဌာနံ ဂန္တွာ ပစ္ဆိဇ္ဇိ၊ ဒုတိယဝါရံ အာသိတ္တံ တတော ဒူရံ အဂမာသိ၊ တတိယဝါရံ အာသိတ္တံ တတောပိ ဒူရတရံ အဂမာသိ. သာ တဒေဝ အာရမ္မဏံ ဂဟေတွာ တယော ဝယေ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘မယာ ပဌမံ အာသိတ္တဥဒကံ ဝိယ ဣမေ သတ္တာ ပဌမဝယေပိ မရန္တိ၊ တတော ဒူရံ ဂတံ ဒုတိယဝါရံ အာသိတ္တံ ဥဒကံ ဝိယ မဇ္ဈိမဝယေပိ၊ တတော ဒူရတရံ ဂတံ တတိယဝါရံ အာသိတ္တံ ဥဒကံ ဝိယ ပစ္ဆိမဝယေပိ မရန္တိယေဝါ’’တိ စိန္တေသိ. သတ္ထာ ဂန္ဓကုဋိယံ နိသိန္နောဝ ဩဘာသံ ဖရိတွာ တဿာ သမ္မုခေ ဌတွာ ကထေန္တော ဝိယ ‘‘ဧဝမေတံ၊ ပဋာစာရေ၊ သဗ္ဗေပိမေ သတ္တာ မရဏဓမ္မာ၊ တသ္မာ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ အပဿန္တဿ ဝဿသတံ ဇီဝတော တံ ပဿန္တဿ ဧကာဟမ္ပိ ဧကက္ခဏမ္ပိ ဇီဝိတံ သေယျော’’တိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော –

‘‘ယော စ ဝဿသတံ ဇီဝေ၊ အပဿံ ဥဒယဗ္ဗယံ၊

ဧကာဟံ ဇီဝိတံ သေယျော၊ ပဿတော ဥဒယဗ္ဗယ’’န္တိ. (ဓ. ပ. ၁၁၃) –

ဂါထမာဟ. ဂါထာပရိယောသာနေ ပဋာစာရာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရီ ၂.၂.၄၆၈-၅၁၁) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ၊

ဣတော သတသဟဿမှိ၊ ကပ္ပေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

‘‘တဒါဟံ ဟံသဝတိယံ၊ ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟုံ၊

နာနာရတနပဇ္ဇောတေ၊ မဟာသုခသမပ္ပိတာ.

‘‘ဥပေတွာ တံ မဟာဝီရံ၊ အဿောသိံ ဓမ္မဒေသနံ၊

တတော ဇာတပသာဒါဟံ၊ ဥပေသိံ သရဏံ ဇိနံ.

‘‘တတော ဝိနယဓာရီနံ၊ အဂ္ဂံ ဝဏ္ဏေသိ နာယကော၊

ဘိက္ခုနိံ လဇ္ဇိနိံ တာဒိံ၊ ကပ္ပါကပ္ပဝိသာရဒံ.

‘‘တဒါ မုဒိတစိတ္တာဟံ၊ တံ ဌာနမဘိကင်္ခိနီ၊

နိမန္တေတွာ ဒသဗလံ၊ သသံဃံ လောကနာယကံ.

‘‘ဘောဇယိတွာန သတ္တာဟံ၊ ဒဒိတွာဝ တိစီဝရံ၊

နိပစ္စ သိရသာ ပါဒေ၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

‘‘ယာ တယာ ဝဏ္ဏိတာ ဝီရ၊ ဣတော အဋ္ဌမကေ မုနိ၊

တာဒိသာဟံ ဘဝိဿာမိ၊ ယဒိ သိဇ္ဈတိ နာယက.

‘‘တဒါ အဝေါစ မံ သတ္ထာ၊ ဘဒ္ဒေ မာ ဘာယိ အဿသ၊

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ၊ လစ္ဆသေ တံ မနောရထံ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒါ၊ ဩရသာ ဓမ္မနိမ္မိတာ၊

ပဋာစာရာတိ နာမေန၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝိကာ.

‘‘တဒါဟံ မုဒိတာ ဟုတွာ၊ ယာဝဇီဝံ တဒါ ဇိနံ၊

မေတ္တစိတ္တာ ပရိစရိံ၊ သသံဃံ လောကနာယကံ.

‘‘တေန ကမ္မေန သုကတေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ၊ ဗြဟ္မဗန္ဓု မဟာယသော၊

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန၊ ဥပ္ပဇ္ဇိ ဝဒတံ ဝရော.

‘‘ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိဿ၊ တဒါ အာသိ နရိဿရော၊

ကာသိရာဇာ ကိကီ နာမ၊ ဗာရာဏသိပုရုတ္တမေ.

‘‘တဿာသိံ တတိယာ ဓီတာ၊ ဘိက္ခုနီ ဣတိ ဝိဿုတာ၊

ဓမ္မံ သုတွာ ဇိနဂ္ဂဿ၊ ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိံ.

‘‘အနုဇာနိ န နော တာတော၊ အဂါရေဝ တဒါ မယံ၊

ဝီသဝဿသဟဿာနိ၊ ဝိစရိမှ အတန္ဒိတာ.

‘‘ကောမာရိဗြဟ္မစရိယံ၊ ရာဇကညာ သုခေဓိတာ၊

ဗုဒ္ဓေါပဋ္ဌာနနိရတာ၊ မုဒိတာ သတ္တဓီတရော.

‘‘သမဏီ သမဏဂုတ္တာ စ၊ ဘိက္ခုနီ ဘိက္ခုဒါယိကာ၊

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ၊ သတ္တမီ သံဃဒါယိကာ.

‘‘အဟံ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ၊ ခေမာ ဘဒ္ဒါ စ ဘိက္ခုနီ၊

ကိသာဂေါတမီ ဓမ္မဒိန္နာ၊ ဝိသာခါ ဟောတိ သတ္တမီ.

‘‘တေဟိ ကမ္မေဟိ သုကတေဟိ၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဇဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ၊ တာဝတိံသမဂစ္ဆဟံ.

‘‘ပစ္ဆိမေ စ ဘဝေ ဒါနိ၊ ဇာတာ သေဋ္ဌိကုလေ အဟံ၊

သာဝတ္ထိယံ ပုရဝရေ၊ ဣဒ္ဓေ ဖီတေ မဟဒ္ဓနေ.

‘‘ယဒါ စ ယောဗ္ဗနူပေတာ၊ ဝိတက္ကဝသဂါ အဟံ၊

နရံ ဇာရပတိံ ဒိသွာ၊ တေန သဒ္ဓိံ အဂစ္ဆဟံ.

‘‘ဧကပုတ္တပသူတာဟံ၊ ဒုတိယော ကုစ္ဆိယာ မမ၊

တဒါဟံ မာတာပိတရော၊ ဩက္ခာမီတိ သုနိစ္ဆိတာ.

‘‘နာရောစေသိံ ပတိံ မယှံ၊ တဒါ တမှိ ပဝါသိတေ၊

ဧကိကာ နိဂ္ဂတာ ဂေဟာ၊ ဂန္တုံ သာဝတ္ထိမုတ္တမံ.

‘‘တတော မေ သာမိ အာဂန္တွာ၊ သမ္ဘာဝေသိ ပထေ မမံ၊

တဒါ မေ ကမ္မဇာ ဝါတာ၊ ဥပ္ပန္နာ အတိဒါရုဏာ.

‘‘ဥဋ္ဌိတော စ မဟာမေဃော၊ ပသူတိသမယေ မမ၊

ဒဗ္ဗတ္ထာယ တဒါ ဂန္တွာ၊ သာမိ သပ္ပေန မာရိတော.

‘‘တဒါ ဝိဇာတဒုက္ခေန၊ အနာထာ ကပဏာ အဟံ၊

ကုန္နဒိံ ပူရိတံ ဒိသွာ၊ ဂစ္ဆန္တီ သကုလာလယံ.

‘‘ဗာလံ အာဒါယ အတရိံ၊ ပါရကူလေ စ ဧကကံ၊

သာယေတွာ ဗာလကံ ပုတ္တံ၊ ဣတရံ တရဏာယဟံ.

‘‘နိဝတ္တာ ဥက္ကုသော ဟာသိ၊ တရုဏံ ဝိလပန္တကံ၊

ဣတရဉ္စ ဝဟီ သောတော၊ သာဟံ သောကသမပ္ပိတာ.

‘‘သာဝတ္ထိနဂရံ ဂန္တွာ၊ အဿောသိံ သဇနေ မတေ၊

တဒါ အဝေါစံ သောကဋ္ဋာ၊ မဟာသောကသမပ္ပိတာ.

‘‘ဥဘော ပုတ္တာ ကာလင်္ကတာ၊ ပန္ထေ မယှံ ပတီ မတော၊

မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ စ၊ ဧကစိတမှိ ဍယှရေ.

‘‘တဒါ ကိသာ စ ပဏ္ဍု စ၊ အနာထာ ဒီနမာနသာ၊

ဣတော တတော ဘမန္တီဟံ၊ အဒ္ဒသံ နရသာရထိံ.

‘‘တတော အဝေါစ မံ သတ္ထာ၊ ပုတ္တေ မာ သောစိ အဿသ၊

အတ္တာနံ တေ ဂဝေသဿု၊ ကိံ နိရတ္ထံ ဝိဟညသိ.

‘‘န သန္တိ ပုတ္တာ တာဏာယ၊ န ဉာတီ နာပိ ဗန္ဓဝါ၊

အန္တကေနာဓိပန္နဿ၊ နတ္ထိ ဉာတီသု တာဏတာ.

‘‘တံ သုတွာ မုနိနော ဝါကျံ၊ ပဌမံ ဖလမဇ္ဈဂံ၊

ပဗ္ဗဇိတွာန နစိရံ၊ အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

‘‘ဣဒ္ဓီသု စ ဝသီ ဟောမိ၊ ဒိဗ္ဗာယ သောတဓာတုယာ၊

ပရစိတ္တာနိ ဇာနာမိ၊ သတ္ထုသာသနကာရိကာ.

‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ၊

ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ၊ ဝိသုဒ္ဓါသိံ သုနိမ္မလာ.

‘‘တတောဟံ ဝိနယံ သဗ္ဗံ၊ သန္တိကေ သဗ္ဗဒဿိနော၊

ဥဂ္ဂဟိံ သဗ္ဗဝိတ္ထာရံ၊ ဗျာဟရိဉ္စ ယထာတထံ.

‘‘ဇိနော တသ္မိံ ဂုဏေ တုဋ္ဌော၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေသိ မံ၊

အဂ္ဂါ ဝိနယဓာရီနံ၊ ပဋာစာရာဝ ဧကိကာ.

‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ၊

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော၊ ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ.

‘‘ယဿတ္ထာယ ပဗ္ဗဇိတာ၊ အဂါရသ္မာနဂါရိယံ၊

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော၊ သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သေက္ခကာလေ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ဥပရိဝိသေသဿ နိဗ္ဗတ္တိတာကာရံ ဝိဘာဝေန္တီ ဥဒါနဝသေန –

၁၁၂. ‘‘နင်္ဂလေဟိ ကသံ ခေတ္တံ၊ ဗီဇာနိ ပဝပံ ဆမာ၊

ပုတ္တဒါရာနိ ပေါသေန္တာ၊ ဓနံ ဝိန္ဒန္တိ မာဏဝါ.

၁၁၃. ‘‘ကိမဟံ သီလသမ္ပန္နာ၊ သတ္ထုသာသနကာရိကာ၊

နိဗ္ဗာနံ နာဓိဂစ္ဆာမိ၊ အကုသီတာ အနုဒ္ဓတာ.

၁၁၄. ‘‘ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာန၊ ဥဒကေသု ကရောမဟံ၊

ပါဒေါဒကဉ္စ ဒိသွာန၊ ထလတော နိန္နမာဂတံ.

၁၁၅. ‘‘တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ၊ အဿံ ဘဒြံဝဇာနိယံ၊

တတော ဒီပံ ဂဟေတွာန၊ ဝိဟာရံ ပါဝိသိံ အဟံ၊

သေယျံ ဩလောကယိတွာန၊ မဉ္စကမှိ ဥပါဝိသိံ.

၁၁၆. ‘‘တတော သူစိံ ဂဟေတွာန၊ ဝဋ္ဋိံ ဩကဿယာမဟံ၊

ပဒီပဿေဝ နိဗ္ဗာနံ၊ ဝိမောက္ခော အဟု စေတသော’’တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ ကသန္တိ ကသန္တာ ကသိကမ္မံ ကရောန္တာ. ဗဟုတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဧကဝစနံ. ပဝပန္တိ ဗီဇာနိ ဝပန္တာ. ဆမာတိ ဆမာယံ. ဘုမ္မတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ပစ္စတ္တဝစနံ. အယဉှေတ္ထ သင်္ခေပတ္ထော – ဣမေ မာဏဝါ သတ္တာ နင်္ဂလေဟိ ဖာလေဟိ ခေတ္တံ ကသန္တာ ယထာဓိပ္ပါယံ ခေတ္တဘူမိယံ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏဘေဒါနိ ဗီဇာနိ ဝပန္တာ တံဟေတု တံနိမိတ္တံ အတ္တာနံ ပုတ္တဒါရာဒီနိ ပေါသေန္တာ ဟုတွာ ဓနံ ပဋိလဘန္တိ. ဧဝံ ဣမသ္မိံ လောကေ ယောနိသော ပယုတ္တော ပစ္စတ္တပုရိသကာရော နာမ သဖလော သဥဒယော.

တတ္ထ ကိမဟံ သီလသမ္ပန္နာ၊ သတ္ထုသာသနကာရိကာ. နိဗ္ဗာနံ နာဓိဂစ္ဆာမိ၊ အကုသီတာ အနုဒ္ဓတာတိ အဟံ သုဝိသုဒ္ဓသီလာ အာရဒ္ဓဝီရိယတာယ အကုသီတာ အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတစိတ္တတာယ အနုဒ္ဓတာ စ ဟုတွာ စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနဘာဝနာသင်္ခါတံ သတ္ထု သာသနံ ကရောန္တီ ကသ္မာ နိဗ္ဗာနံ နာဓိဂစ္ဆာမိ၊ အဓိဂမိဿာမိ ဧဝါတိ.

ဧဝံ ပန စိန္တေတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တီ ဧကဒိဝသံ ပါဒဓောဝနဥဒကေ နိမိတ္တံ ဂဏှိ. တေနာဟ ‘‘ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာနာ’’တိအာဒိ. တဿတ္ထော – အဟံ ပါဒေ ဓောဝန္တီ ပါဒပက္ခာလနဟေတု တိက္ခတ္တုံ အာသိတ္တေသု ဥဒကေသု ထလတော နိန္နမာဂတံ ပါဒေါဒကံ ဒိသွာ နိမိတ္တံ ကရောမိ.

‘‘ယထာ ဣဒံ ဥဒကံ ခယဓမ္မံ ဝယဓမ္မံ၊ ဧဝံ သတ္တာနံ အာယုသင်္ခါရာ’’တိ ဧဝံ အနိစ္စလက္ခဏံ၊ တဒနုသာရေန ဒုက္ခလက္ခဏံ၊ အနတ္တလက္ခဏဉ္စ ဥပဓာရေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တီ တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ၊ အဿံ ဘဒြံဝဇာနိယန္တိ ယထာ အဿံ ဘဒြံ အာဇာနိယံ ကုသလော သာရထိ သုခေန သာရေတိ၊ ဧဝံ မယှံ စိတ္တံ သုခေနေဝ သမာဓေသိံ၊ ဝိပဿနာသမာဓိနာ သမာဟိတံ အကာသိံ. ဧဝံ ပန ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေန္တီ ဥတုသပ္ပါယနိဇိဂိသာယ ဩဝရကံ ပဝိသန္တီ အန္ဓကာရဝိဓမနတ္ထံ ဒီပံ ဂဟေတွာ ဂဗ္ဘံ ပဝိသိတွာ ဒီပံ ဌပေတွာ မဉ္စကေ နိသိန္နမတ္တာဝ ဒီပံ ဝိဇ္ဈာပေတုံ အဂ္ဂဠသူစိယာ ဒီပဝဋ္ဋိံ အာကဍ္ဎိံ၊ တာဝဒေဝ ဥတုသပ္ပါယလာဘေန တဿာ စိတ္တံ သမာဟိတံ အဟောသိ၊ ဝိပဿနာဝီထိံ ဩတရိ၊ မဂ္ဂေန ဃဋ္ဋေသိ. တတော မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗသော အာသဝါနံ ခယော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘တတော ဒီပံ ဂဟေတွာန။ပေ။ ဝိမောက္ခော အဟု စေတသော’’တိ. တတ္ထ သေယျံ ဩလောကယိတွာနာတိ ဒီပါလောကေန သေယျံ ပဿိတွာ.

သူစိန္တိ အဂ္ဂဠသူစိံ. ဝဋ္ဋိံ ဩကဿယာမီတိ ဒီပံ ဝိဇ္ဈာပေတုံ တေလာဘိမုခံ ဒီပဝဋ္ဋိံ အာကဍ္ဎေမိ. ဝိမောက္ခောတိ ကိလေသေဟိ ဝိမောက္ခော. သော ပန ယသ္မာ ပရမတ္ထတော စိတ္တဿ သန္တတိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘စေတသော’’တိ. ယထာ ပန ဝဋ္ဋိတေလာဒိကေ ပစ္စယေ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟော ပဒီပေါ တဒဘာဝေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော နိဗ္ဗုတောတိ ဝုစ္စတိ၊ ဧဝံ ကိလေသာဒိပစ္စယေ သတိ ဥပ္ပဇ္ဇနာရဟံ စိတ္တံ တဒဘာဝေ အနုပ္ပဇ္ဇနတော ဝိမုတ္တန္တိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ – ‘‘ပဒီပဿေဝ နိဗ္ဗာနံ၊ ဝိမောက္ခော အဟု စေတသော’’တိ.

ပဋာစာရာထေရီဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.