၉. ပုရောဟိတပုတ္တဇေန္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဇာတိမဒေန မတ္တောဟန္တိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဇေန္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ကောသလရညော ပုရောဟိတဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ ဇေန္တောတိ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော ဇာတိမဒေန ဘောဂဣဿရိယရူပမဒေန စ မတ္တော အညေ ဟီဠေန္တော ဂရုဋ္ဌာနိယာနမ္ပိ အပစိတိံ အကရောန္တော မာနထဒ္ဓေါ ဝိစရတိ. သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ မဟတိယာ ပရိသာယ ပရိဝုတံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ ဒိသွာ ဥပသင်္ကမန္တော ‘‘သစေ မံ သမဏော ဂေါတမော ပဌမံ အာလပိဿတိ၊ အဟမ္ပိ အာလပိဿာမိ၊ နော စေ၊ နာလပိဿာမီ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဥပသင်္ကမိတွာ ဌိတော ဘဂဝတိ ပဌမံ အနာလပန္တေ သယမ္ပိ မာနေန အနာလပိတွာ ဂမနာကာရံ ဒဿေသိ. တံ ဘဂဝါ –

‘‘န မာနံ ဗြာဟ္မဏ သာဓု၊ အတ္ထိကဿီဓ ဗြာဟ္မဏ၊

ယေန အတ္ထေန အာဂစ္ဆိ၊ တမေဝမနုဗြူဟယေ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၀၁) –

ဂါထာယ အဇ္ဈဘာသိ. သော ‘‘စိတ္တံ မေ သမဏော ဂေါတမော ဇာနာတီ’’တိ အဘိပ္ပသန္နော ဘဂဝတော ပါဒေသု သိရသာ နိပတိတွာ ပရမနိပစ္စာကာရံ ကတွာ –

‘‘ကေသု န မာနံ ကယိရာထ၊ ကေသု စဿ သဂါရဝေါ၊

ကျဿ အပစိတာ အဿု၊ ကျဿု သာဓု သုပူဇိတာ’’တိ. –

ပုစ္ဆိ. တဿ ဘဂဝါ –

‘‘မာတရိ ပိတရိ စာပိ၊ အထော ဇေဋ္ဌမှိ ဘာတရိ၊

အာစရိယေ စတုတ္ထမှိ၊ သမဏဗြာဟ္မဏေသု စ.

‘‘တေသု န မာနံ ကယိရာထ၊ တေသု အဿ သဂါရဝေါ၊

ကျဿ အပစိတာ အဿု၊ တျဿု သာဓု သုပူဇိတာ.

‘‘အရဟန္တေ သီတိဘူတေ၊ ကတကိစ္စေ အနာသဝေ၊

နိဟစ္စ မာနံ အတ္ထဒ္ဓေါ၊ တေ နမဿေ အနုတ္တရေ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၀၁) –

ပဉှံ ဝိဿဇ္ဇေန္တော ဓမ္မံ ဒေသေသိ. သော တာယ ဒေသနာယ သောတာပန္နော ဟုတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော အရဟတ္တံ ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိကိတ္တနမုခေန အညံ ဗျာကရောန္တော –

၄၂၃. ‘‘ဇာတိမဒေန မတ္တောဟံ၊ ဘောဂဣဿရိယေန စ၊

သဏ္ဌာနဝဏ္ဏရူပေန၊ မဒမတ္တော အစာရိဟံ.

၄၂၄. ‘‘နာတ္တနော သမကံ ကဉ္စိ၊ အတိရေကဉ္စ မညိသံ၊

အတိမာနဟတော ဗာလော၊ ပတ္ထဒ္ဓေါ ဥဿိတဒ္ဓဇော.

၄၂၅. ‘‘မာတရံ ပိတရဉ္စာပိ၊ အညေပိ ဂရုသမ္မတေ၊

န ကဉ္စိ အဘိဝါဒေသိံ၊ မာနတ္ထဒ္ဓေါ အနာဒရော.

၄၂၆. ‘‘ဒိသွာ ဝိနာယကံ အဂ္ဂံ၊ သာရထီနံ ဝရုတ္တမံ၊

တပန္တမိဝ အာဒိစ္စံ၊ ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ.

၄၂၇. ‘‘မာနံ မဒဉ္စ ဆဍ္ဍေတွာ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊

သိရသာ အဘိဝါဒေသိံ၊ သဗ္ဗသတ္တာနမုတ္တမံ.

၄၂၈. ‘‘အတိမာနော စ ဩမာနော၊ ပဟီနာ သုသမူဟတာ၊

အသ္မိမာနော သမုစ္ဆိန္နော၊ သဗ္ဗေ မာနဝိဓာ ဟတာ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဇာတိမဒေန မတ္တောဟန္တိ အဟံ ဥဒိစ္စေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော၊ ‘‘န မာဒိသော ဥဘတော သုဇာတော အညော အတ္ထီ’’တိ ကုလမာနေန မတ္တော မာနထဒ္ဓေါ အစာရိန္တိ ယောဇနာ. ဘောဂဣဿရိယေန စာတိ ဝိဘဝေန အာဓိပစ္စေန စ ဟေတုဘူတေန ဘောဂသမ္ပဒဉ္စ ဣဿရိယသမ္ပဒဉ္စ ပဋိစ္စ ဥပ္ပန္နမဒေန မတ္တော အဟံ အစာရိန္တိ ယောဇနာ. သဏ္ဌာနဝဏ္ဏရူပေနာတိ သဏ္ဌာနံ အာရောဟပရိဏာဟသမ္ပတ္တိ၊ ဝဏ္ဏော ဩဒါတသာမတာဒိဆဝိသမ္ပတ္တိ၊ ရူပံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂသောဘာ. ဣဓာပိ ဝုတ္တနယေန ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. မဒမတ္တောတိ ဝုတ္တပ္ပကာရတော အညေနပိ မဒေန မတ္တော.

နာတ္တနော သမကံ ကဉ္စီတိ အတ္တနော သမကံ သဒိသံ ဇာတိအာဒီဟိ သမာနံ အတိရေကံ ဝါ ကဉ္စိ န မညိသံ န မညိံ၊ မယာ သမာနမ္ပိ န မညိံ၊ ကုတော အဓိကန္တိ အဓိပ္ပါယော. အတိမာနဟတော ဗာလောတိ ဗာလော အဟံ တတော ဗာလဘာဝတော အတိမာနေန ခတူပဟတကုသလာစာရော၊ တတော ဧဝ ပတ္ထဒ္ဓေါ ဥဿိတဒ္ဓဇော ထမ္ဘဝသေန ဂရူနမ္ပိ နိပစ္စကာရဿ အကရဏတော ဘုသံ ထဒ္ဓေါ အနောနမနထဒ္ဓဇာတော ဥဿိတမာနဒ္ဓဇော.

ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ပါကဋတရံ ကာတုံ ‘‘မာတရ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အညေတိ ဇေဋ္ဌဘာတုအာဒိကေ၊ သမဏဗြာဟ္မဏေ စ. ဂရုသမ္မတေတိ ဂရူတိ သမ္မတေ ဂရုဋ္ဌာနိယေ. အနာဒရောတိ အာဒရရဟိတော.

ဒိသွာ ဝိနာယကံ အဂ္ဂန္တိ ဧဝံ မာနထဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဝိစရန္တော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ ဝေနေယျာနံ ဝိနယနတော သယမ္ဘုတာယ နာယကဘာဝတော စ ဝိနာယကံ. သဒေဝကေ လောကေ သီလာဒိဂုဏေဟိ သေဋ္ဌဘာဝတော အဂ္ဂံ. ပုရိသဒမ္မာနံ အစ္စန္တတာယ ဒမနတော သာရထီနံ ဝရုတ္တမံ၊ အတိဝိယ ဥတ္တမံ ဗျာမပ္ပဘာဒိဩဘာသေန အာဒိစ္စမိဝ တပန္တံ၊ ဩဘာသန္တံ ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ သဗ္ဗသတ္တာနံ ဥတ္တမံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝေန သန္တဇ္ဇိတော ‘‘အဟမေဝ သေဋ္ဌော၊ အညေ ဟီနာ’’တိ ပဝတ္တမာနံ ဘောဂမဒါဒိမဒဉ္စ ဆဍ္ဍေတွာ ပဟာယ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ သိရသာ အဘိဝါဒေသိန္တိ ယောဇနာ. ကထံ ပနာယံ မာနထဒ္ဓေါ သမာနော သတ္ထု ဒဿနမတ္တေန မာနံ ပဟာသီတိ? န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သတ္ထု ဒဿနမတ္တေန မာနံ န ပဟာသိ ‘‘န မာနံ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ သာဓူ’’တိအာဒိကာယ ပန ဒေသနာယ မာနံ ပဟာသိ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘မာနံ မဒဉ္စ ဆဍ္ဍေတွာ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ. သိရသာ အဘိဝါဒေသိ’’န္တိ. ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာတိ စ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ကရဏဝစနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

‘‘အဟမေဝ သေဋ္ဌော’’တိ ပဝတ္တော မာနော အတိမာနော. ‘‘ဣမေ ပန နိဟီနာ’’တိ အညေ ဟီနတော ဒဟန္တဿ မာနော ‘‘ဩမာနော’’တိ ဝဒန္တိ. ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိ ပန အညံ အတိက္ကမိတွာ အတ္တာနံ သေယျတော ဒဟန္တဿ ပဝတ္တော သေယျမာနော အတိမာနော. ‘‘ဟီနောဟမသ္မီ’’တိ ပဝတ္တော ဟီနမာနော ဩမာနော. ပဟီနာ သုသမူဟတာတိ ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂေဟိ ပဟီနာ ဟုတွာ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သုဋ္ဌု သမုဂ္ဃါဋိတာ. အသ္မိမာနောတိ ‘‘ဧသောဟမသ္မီ’’တိ ခန္ဓေ ‘‘အဟ’’န္တိ ဂဟဏဝသေန ပဝတ္တမာနော. သဗ္ဗေတိ န ကေဝလံ အတိမာနဩမာနအသ္မိမာနာ ဧဝ၊ အထ ခေါ သေယျဿ သေယျမာနာဒယော နဝဝိဓာ အန္တရဘေဒေန အနေကဝိဓာ စ သဗ္ဗေ မာနဝိဓာ မာနကောဋ္ဌာသာ ဟတာ အဂ္ဂမဂ္ဂေန သမုဂ္ဃါဋိတာတိ.

ပုရောဟိတပုတ္တဇေန္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.