၂. တေကိစ္ဆကာရိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

အတိဟိတာ ဝီဟီတိအာဒိကာ အာယသ္မတော တေကိစ္ဆကာရိတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဣတော ဧကနဝုတေ ကပ္ပေ ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတွာ ဝေဇ္ဇသတ္ထေ နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော. ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကံ အသောကံ နာမ ထေရံ ဗျာဓိတံ အရောဂမကာသိ၊ အညေသဉ္စ သတ္တာနံ ရောဂါဘိဘူတာနံ အနုကမ္ပာယ ဘေသဇ္ဇံ သံဝိဒဟိ.

သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သုဗုဒ္ဓဿ နာမ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ တိကိစ္ဆကေဟိ ဂဗ္ဘကာလေ ပရိဿယံ အပဟရိတွာ ပရိပါလိတတာယ တေကိစ္ဆကာရီတိ နာမံ အကံသု. သော အတ္တနော ကုလာနုရူပါနိ ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာနိ သိပ္ပါနိ စ သိက္ခန္တော ဝဍ္ဎတိ. တဒါ စာဏက္ကော သုဗုဒ္ဓဿ ပညာဝေယျတ္တိယံ ကိရိယာသု ဥပါယကောသလ္လဉ္စ ဒိသွာ၊ ‘‘အယံ ဣမသ္မိံ ရာဇကုလေ ပတိဋ္ဌံ လဘန္တော မံ အဘိဘဝေယျာ’’တိ ဣဿာပကတော ရညာ စန္ဒဂုတ္တေန တံ ဗန္ဓနာဂါရေ ခိပါပေသိ. တေကိစ္ဆကာရီ ပိတု ဗန္ဓနာဂါရပ္ပဝေသနံ သုတွာ ဘီတော ပလာယိတွာ သာဏဝါသိတ္ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ အတ္တနော သံဝေဂကာရဏံ ထေရဿ ကထေတွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အဗ္ဘောကာသိကော နေသဇ္ဇိကော စ ဟုတွာ ဝိဟရတိ၊ သီတုဏှံ အဂဏေန္တော သမဏဓမ္မမေဝ ကရောတိ၊ ဝိသေသတော ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနမနုယုဉ္ဇတိ. တံ ဒိသွာ မာရော ပါပိမာ ‘‘န ဣမဿ မမ ဝိသယံ အတိက္ကမိတုံ ဒဿာမီ’’တိ ဝိက္ခေပံ ကာတုကာမော သဿာနံ နိပ္ဖတ္တိကာလေ ခေတ္တဂေါပကဝဏ္ဏေန ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ တံ နိပ္ပဏ္ဍေန္တော –

၃၈၁. ‘‘အတိဟိတာ ဝီဟိ၊ ခလဂတာ သာလီ၊

န စ လဘေ ပိဏ္ဍံ၊ ကထမဟံ ကဿ’’န္တိ. – အာဟ၊ တံ သုတွာ ထေရော –

၃၈၂. ‘‘ဗုဒ္ဓမပ္ပမေယျံ အနုဿရ ပသန္နော၊ ပီတိယာ ဖုဋသရီရော ဟောဟိသိ သတတမုဒဂ္ဂေါ.

၃၈၃. ‘‘ဓမ္မမပ္ပမေယျံ ။ပေ။ သတတမုဒဂ္ဂေါ.

၃၈၄. ‘‘သံဃမပ္ပမေယျံ။ပေ။ သတတမုဒဂ္ဂေါ’’တိ. – အာဟ၊ တံ သုတွာ မာရော –

၃၈၅. ‘‘အဗ္ဘောကာသေ ဝိဟရသိ၊ သီတာ ဟေမန္တိကာ ဣမာ ရတျော၊

မာ သီတေန ပရေတော ဝိဟညိတ္ထော၊ ပဝိသ တွံ ဝိဟာရံ ဖုသိတဂ္ဂဠ’’န္တိ. –

အာဟ. အထ ထေရော –

၃၈၆. ‘‘ဖုသိဿံ စတဿော အပ္ပမညာယော၊ တာဟိ စ သုခိတော ဝိဟရိဿံ၊

နာဟံ သီတေန ဝိဟညိဿံ၊ အနိဉ္ဇိတော ဝိဟရန္တော’’တိ. – အာဟ၊

တတ္ထ အတိဟိတာ ဝီဟီတိ ဝီဟယော ကောဋ္ဌာဂါရံ အတိနေတွာ ဌပိတာ၊ တတ္ထ ပဋိသာမိတာ ခလတော ဝါ ဃရံ ဥပနီတာတိ အတ္ထော. ဝီဟိဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ ဣတရမ္ပိ ဓညံ သင်္ဂဏှာတိ. သာလီ ပန ယေဘုယျေန ဝီဟိတော ပစ္ဆာ ပစ္စန္တီတိ အာဟ. ခလဂတာ သာလီတိ ခလံ ဓညကရဏဋ္ဌာနံ ဂတာ၊ တတ္ထ ရာသိဝသေန မဒ္ဒနစာဝနာဒိဝသေန ဌိတာတိ အတ္ထော. ပဓာနဓညဘာဝဒဿနတ္ထဉ္စေတ္ထ သာလီနံ ဝိသုံ ဂဟဏံ၊ ဥဘယေနပိ ဂါမေ၊ ဂါမတော ဗဟိ စ ဓညံ ပရိပုဏ္ဏံ ဌိတန္တိ ဒဿေတိ. န စ လဘေ ပိဏ္ဍန္တိ ဧဝံ သုလဘဓညေ သုဘိက္ခကာလေ အဟံ ပိဏ္ဍမတ္တမ္ပိ န လဘာမိ. ဣဒါနိ ကထမဟံ ကဿန္တိ အဟံ ကထံ ကရိဿာမိ၊ ကထံ ဇီဝိဿာမီတိ ပရိဟာသကေဠိံ အကာသိ.

တံ သုတွာ ထေရော ‘‘အယံ ဝရာကော အတ္တနာ အတ္တနော ပဝတ္တိံ မယှံ ပကာသေသိ၊ မယာ ပန အတ္တနာဝ အတ္တာ ဩဝဒိတဗ္ဗော၊ န မယာ ကိဉ္စိ ကထေတဗ္ဗ’’န္တိ ဝတ္ထုတ္တယာနုဿတိယံ အတ္တာနံ နိယောဇေန္တော ‘‘ဗုဒ္ဓမပ္ပမေယျ’’န္တိအာဒိနာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ ဗုဒ္ဓမပ္ပမေယျံ အနုဿရ ပသန္နောတိ သဝါသနာယ အဝိဇ္ဇာနိဒ္ဒါယ အစ္စန္တဝိဂမေန၊ ဗုဒ္ဓိယာ စ ဝိကသိတဘာဝေန ဗုဒ္ဓံ ဘဂဝန္တံ ပမာဏကရာနံ ရာဂါဒိကိလေသာနံ အဘာဝါ အပရိမာဏဂုဏသမင်္ဂိတာယ အပ္ပမေယျပုညက္ခေတ္တတာယ စ အပ္ပမေယျံ. ဩကပ္ပနလက္ခဏေန အဘိပ္ပသာဒေန ပသန္နော၊ ပသန္နမာနသော ‘‘ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၇၄၊ သံ. နိ. ၅.၉၉၇) အနုဿရ အနု အနု ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ သတိံ ပဝတ္တေဟိ၊ ပီတိယာ ဖုဋသရီရော ဟောဟိသိ. သတတမုဒဂ္ဂေါတိ အနုဿရန္တောဝ ဖရဏလက္ခဏာယ ပီတိယာ သတတံ သဗ္ဗဒါ ဖုဋသရီရော ပီတိသမုဋ္ဌာနပဏီတရူပေဟိ အဇ္ဈောတ္ထဋသရီရော ဥဗ္ဗေဂပီတိယာ ဥဒဂ္ဂေါ ကာယံ ဥဒဂ္ဂံ ကတွာ အာကာသံ လင်္ဃိတုံ သမတ္ထော စ ဘဝေယျာသိ၊ ဗုဒ္ဓါနုဿတိယာ ဗုဒ္ဓါရမ္မဏံ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ပဋိသံဝေဒေယျာသိ. ယတော သီတုဏှေဟိ ဝိယ ဇိဃစ္ဆာပိပါသာဟိပိ အနဘိဘူတော ဟောဟိသီတိ အတ္ထော.

ဓမ္မန္တိ အရိယံ လောကုတ္တရဓမ္မံ. သံဃန္တိ အရိယံ ပရမတ္ထသံဃံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ. အနုဿရာတိ ပနေတ္ထ ‘‘သွာက္ခာတော ဘဂဝတာ ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ ဓမ္မံ၊ ‘‘သုပ္ပဋိပန္နော ဘဂဝတော သာဝကသံဃော’’တိအာဒိနာ သံဃံ အနုဿရာတိ ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဧဝံ ထေရေန ရတနတ္တယဂုဏာနုဿရဏေ နိယောဇနဝသေန အတ္တနိ ဩဝဒိတေ ပုန မာရော ဝိဝေကဝါသတော နံ ဝိဝေစေတုကာမော ဟိတေသီဘာဝံ ဝိယ ဒဿေန္တော ‘‘အဗ္ဘောကာသေ ဝိဟရသီ’’တိ ပဉ္စမံ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – တွံ၊ ဘိက္ခု၊ အဗ္ဘောကာသေ ကေနစိ အပဋိစ္ဆန္နေ ဝိဝဋင်္ဂဏေ ဝိဟရသိ ဣရိယာပထေ ကပ္ပေသိ. ဟေမန္တိကာ ဟိမပါတသမယေ ပရိယာပန္နာ ဣမာ သီတာ ရတ္တိယော ဝတ္တန္တိ. တသ္မာ သီတေန ပရေတော အဘိဘူတော ဟုတွာ မာ ဝိဟညိတ္ထော ဝိဃာတံ မာ အာပဇ္ဇိ မာ ကိလမိ. ဖုသိတဂ္ဂဠံ ပိဟိတကဝါဋံ သေနာသနံ ပဝိသ၊ ဧဝံ တေ သုခဝိဟာရော ဘဝိဿတီတိ.

တံ သုတွာ ထေရော ‘‘န မယှံ သေနာသနပရိယေသနာယ ပယောဇနံ၊ ဧတ္ထေဝါဟံ သုခဝိဟာရီ’’တိ ဒဿေန္တော ‘‘ဖုသိဿ’’န္တိအာဒိနာ ဆဋ္ဌံ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဖုသိဿံ စတဿော အပ္ပမညာယောတိ အပ္ပမာဏဂေါစရတာယ ‘‘အပ္ပမညာ’’တိ လဒ္ဓဝေါဟာရေ စတ္တာရော ဗြဟ္မဝိဟာရေ ဖုသိဿံ ဖုသိဿာမိ၊ ကာလေန ကာလံ သမာပဇ္ဇိဿာမိ. တာဟိ စ သုခိတော ဝိဟရိဿန္တိ တာဟိ အပ္ပမညာဟိ သုခိတော သဉ္ဇာတသုခေါ ဟုတွာ ဝိဟရိဿံ စတ္တာရောပိ ဣရိယာပထေ ကပ္ပေဿာမီတိ. တေန မယှံ သဗ္ဗကာလေ သုခမေဝ၊ န ဒုက္ခံ. ယတော နာဟံ သီတေန ဝိဟညိဿံ အန္တရဋ္ဌကေပိ ဟိမပါတသမယေ အဟံ သီတေန န ကိလမိဿာမိ၊ တသ္မာ အနိဉ္ဇိတော ဝိဟရန္တော စိတ္တဿ ဣဉ္ဇိတကာရဏာနံ ဗျာပါဒါဒီနံ သုပ္ပဟီနတ္တာ ပစ္စယုပ္ပန္နိဉ္ဇနာယ စ အဘာဝတော သမာပတ္တိသုခေနေဝ သုခိတော ဝိဟရိဿာမီတိ. ဧဝံ ထေရော ဣမံ ဂါထံ ဝဒန္တောယေဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၈.၃၉-၄၄) –

‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ၊ ဝေဇ္ဇော အာသိံ သုသိက္ခိတော၊

အာတုရာနံ သဒုက္ခာနံ၊ မဟာဇနသုခါဝဟော.

‘‘ဗျာဓိတံ သမဏံ ဒိသွာ၊ သီလဝန္တံ မဟာဇုတိံ၊

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ ဘေသဇ္ဇမဒဒိံ တဒါ.

‘‘အရောဂေါ အာသိ တေနေဝ၊ သမဏော သံဝုတိန္ဒြိယော၊

အသောကော နာမ နာမေန၊ ဥပဋ္ဌာကော ဝိပဿိနော.

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဩသဓမဒါသဟံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဘေသဇ္ဇဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘ဣတော စ အဋ္ဌမေ ကပ္ပေ၊ သဗ္ဗောသဓသနာမကော၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟပ္ဖလော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ဧတ္ထ စ ဗိန္ဒုသာရရညော ကာလေ ဣမဿ ထေရဿ ဥပ္ပန္နတ္တာ တတိယသင်္ဂီတိယံ ဣမာ ဂါထာ သင်္ဂီတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

တေကိစ္ဆကာရိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.