၃. သဘိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပရေ စာတိအာဒိကာ အာယသ္မတော သဘိယတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ကကုသန္ဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဒိဝါဝိဟာရာယ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော ဥပါဟနံ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပေ ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ပတိဋ္ဌိတေ သုဝဏ္ဏစေတိယေ ဆဟိ ကုလပုတ္တေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တသတ္တမော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အရညေ ဝိဟရန္တော ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ အသက္ကောန္တော ဣတရေ အာဟ – ‘‘မယံ ပိဏ္ဍပါတာယ ဂစ္ဆန္တော ဇီဝိတေ သာပေက္ခာ ဟောမ၊ ဇီဝိတေ သာပေက္ခေန စ န သက္ကာ လောကုတ္တရဓမ္မံ အဓိဂန္တုံ၊ ပုထုဇ္ဇနကာလင်္ကိရိယာ စ ဒုက္ခာ. ဟန္ဒ၊ မယံ နိဿေဏိံ ဗန္ဓိတွာ ပဗ္ဗတံ အဘိရုယှ ကာယေ စ ဇီဝိတေ စ အနပေက္ခာ သမဏဓမ္မံ ကရောမာ’’တိ. တေ တထာ အကံသု.

အထ နေသံ မဟာထေရော ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ တဒဟေဝ ဆဠဘိညော ဟုတွာ ဥတ္တရကုရုတော ပိဏ္ဍပါတံ ဥပနေသိ. ဣတရေ – ‘‘တုမှေ၊ ဘန္တေ၊ ကတကိစ္စာ တုမှေဟိ သဒ္ဓိံ သလ္လာပမတ္တမ္ပိ ပပဉ္စော၊ သမဏဓမ္မမေဝ မယံ ကရိဿာမ၊ တုမှေ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရမနုယုဉ္ဇထာ’’တိ ဝတွာ ပိဏ္ဍပါတံ ပဋိက္ခိပိံသု. ထေရော နေ သမ္ပဋိစ္ဆာပေတုံ အသက္ကောန္တော အဂမာသိ.

တတော နေသံ ဧကော ဒွီဟတီဟစ္စယေန အဘိညာပရိဝါရံ အနာဂါမိဖလံ သစ္ဆိကတွာ တထေဝ ဝတွာ တေဟိ ပဋိက္ခိတ္တော အဂမာသိ. တေသု ခီဏာသဝတ္ထေရော ပရိနိဗ္ဗာယိ၊ အနာဂါမီ သုဒ္ဓါဝါသေသု ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဣတရေ ပုထုဇ္ဇနကာလင်္ကိရိယမေဝ ကတွာ ဆသု ကာမသဂ္ဂေသု အနုလောမပဋိလောမတော ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိံ အနုဘဝိတွာ အမှာကံ ဘဂဝတော ကာလေ ဒေဝလောကာ စဝိတွာ ဧကော မလ္လရာဇကုလေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ ဧကော ဂန္ဓာရရာဇကုလေ၊ ဧကော ဗာဟိရရဋ္ဌေ၊ ဧကော ရာဇဂဟေ ဧကိဿာ ကုလဒါရိကာယ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. ဣတရော အညတရိဿာ ပရိဗ္ဗာဇိကာယ ကုစ္ဆိမှိ ပဋိသန္ဓိံ အဂ္ဂဟေသိ. သာ ကိရ အညတရဿ ခတ္တိယဿ ဓီတာ၊ နံ မာတာပိတရော – ‘‘အမှာကံ ဓီတာ သမယန္တရံ ဇာနာတူ’’တိ ဧကဿ ပရိဗ္ဗာဇကဿ နိယျာဒယိံသု. အထေကော ပရိဗ္ဗာဇကော တာယ သဒ္ဓိံ ဝိပ္ပဋိပဇ္ဇိ. သာ တေန ဂဗ္ဘံ ဂဏှိ. တံ ဂဗ္ဘိနိံ ဒိသွာ ပရိဗ္ဗာဇကာ နိက္ကဍ္ဎိံသု. သာ အညတ္ထ ဂစ္ဆန္တီ အန္တရာမဂ္ဂေ သဘာယံ ဝိဇာယိ. တေနဿ သဘိယောတွေဝ နာမံ အကာသိ. သော ဝဍ္ဎိတွာ ပရိဗ္ဗာဇကပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ နာနာသတ္ထာနိ ဥဂ္ဂဟေတွာ မဟာဝါဒီ ဟုတွာ ဝါဒပ္ပသုတော ဝိစရန္တော အတ္တနာ သဒိသံ အဒိသွာ နဂရဒွါရေ အဿမံ ကာရေတွာ ခတ္တိယကုမာရာဒယော သိပ္ပံ သိက္ခာပေန္တော ဝိဟရန္တော အတ္တနော မာတုယာ ဣတ္ထိဘာဝံ ဇိဂုစ္ဆိတွာ ဈာနံ ဥပ္ပါဒေတွာ ဗြဟ္မလောကေ ဥပ္ပန္နာယ အဘိသင်္ခရိတွာ ဒိန္နေ ဝီသတိပဉှေ ဂဟေတွာ တေ တေ သမဏဗြာဟ္မဏေ ပုစ္ဆိ. တေ စဿ တေသံ ပဉှာနံ အတ္ထံ ဗျာကာတုံ နာသက္ခိံသု. သဘိယသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ (သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂. သဘိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ) ပန ‘‘သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ တေ ပဉှေ အဘိသင်္ခရိတွာ အဒါသီ’’တိ အာဂတံ.

ယဒါ ပန ဘဂဝါ ပဝတ္တဝရဓမ္မစက္ကော အနုပုဗ္ဗေန ရာဇဂဟံ အာဂန္တွာ ဝေဠုဝနေ ဝိဟာသိ၊ တဒါ သဘိယော တတ္ထ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ တေ ပဉှေ ပုစ္ဆိ. သတ္ထာ တဿ တေ ပဉှေ ဗျာကာသီတိ သဗ္ဗံ သဘိယသုတ္တေ (သု. နိ. သဘိယသုတ္တံ) အာဂတနယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဘိယော ပန ဘဂဝတာ တေသု ပဉှေသု ဗျာကတေသု ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၆.၂၇-၃၁) –

‘‘ကကုသန္ဓဿ မုနိနော၊ ဗြာဟ္မဏဿ ဝုသီမတော၊

ဒိဝါဝိဟာရံ ဝဇတော၊ အက္ကမနမဒါသဟံ.

‘‘ဣမသ္မိံယေဝ ကပ္ပမှိ၊ ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ အက္ကမနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟာ ပန ဟုတွာ ဒေဝဒတ္တေ သံဃဘေဒါယ ပရက္ကမန္တေ ဒေဝဒတ္တပက္ခိကာနံ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ ဒေန္တော –

၂၇၅. ‘‘ပရေ စ န ဝိဇာနန္တိ၊ မယမေတ္ထ ယမာမသေ၊

ယေ စ တတ္ထ ဝိဇာနန္တိ၊ တတော သမ္မန္တိ မေဓဂါ.

၂၇၆. ‘‘ယဒါ စ အဝိဇာနန္တာ၊ ဣရိယန္တျမရာ ဝိယ၊

ဝိဇာနန္တိ စ ယေ ဓမ္မံ၊ အာတုရေသု အနာတုရာ.

၂၇၇. ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သိထိလံ ကမ္မံ၊ သံကိလိဋ္ဌဉ္စ ယံ ဝတံ၊

သင်္ကဿရံ ဗြဟ္မစရိယံ၊ န တံ ဟောတိ မဟပ္ဖလံ.

၂၇၈. ‘‘ယဿ သဗြဟ္မစာရီသု၊ ဂါရဝေါ နူပလဗ္ဘတိ၊

အာရကာ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မာ၊ နဘံ ပုထဝိယာ ယထာ’’တိ. –

စတူဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မံ ဒေသေသိ.

တတ္ထ ပရေတိ ပဏ္ဍိတေ ဌပေတွာ တတော အညေ – ‘‘အဓမ္မံ ဓမ္မော’’တိ ‘‘ဓမ္မံ အဓမ္မော’’တိအာဒိဘေဒကရဝတ္ထုဒီပနဝသေန ဝိဝါဒပ္ပသုတာ ပရေ နာမ. တေ တတ္ထ ဝိဝါဒံ ကရောန္တာ ‘‘မယံ ယမာမသေ ဥပရမာမ နဿာမ သတတံ သမိတံ မစ္စုသန္တိကံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ န ဇာနန္တိ. ယေ စ တတ္ထ ဝိဇာနန္တီတိ ယေ တတ္ထ ပဏ္ဍိတာ – ‘‘မယံ မစ္စုသမီပံ ဂစ္ဆာမာ’’တိ ဝိဇာနန္တိ. တတော သမ္မန္တိ မေဓဂါတိ ဧဝဉှိ တေ ဇာနန္တာ ယောနိသောမနသိကာရံ ဥပ္ပါဒေတွာ မေဓဂါနံ ကလဟာနံ ဝူပသမာယ ပဋိပဇ္ဇန္တိ. အထ နေသံ တာယ ပဋိပတ္တိယာ တေ မေဓဂါ သမ္မန္တိ. အထ ဝါ ပရေ စာတိ ယေ သတ္ထု ဩဝါဒါနုသာသနိယာ အဂ္ဂဟဏေန သာသနတော ဗာဟိရတာယ ပရေ၊ တေ ယာဝ ‘‘မယံ မိစ္ဆာဂါဟံ ဂဟေတွာ ဧတ္ထ ဣဓ လောကေ သာသနဿ ပဋိနိဂ္ဂါဟေန ယမာမသေ ဝါယမာမာ’’တိ န ဝိဇာနန္တိ၊ တာဝ ဝိဝါဒါ န ဝူပသမ္မန္တိ၊ ယဒါ ပန တဿ ဂါဟဿ ဝိဿဇ္ဇနဝသေန ယေ စ တတ္ထ တေသု ဝိဝါဒပ္ပသုတေသု အဓမ္မဓမ္မာဒိကေ အဓမ္မဓမ္မာဒိတော ယထာဘူတံ ဝိဇာနန္တိ၊ တတော တေသံ သန္တိကာ တေ ပဏ္ဍိတပုရိသေ နိဿာယ ဝိဝါဒသင်္ခါတာ မေဓဂါ သမ္မန္တီတိ ဧဝမ္ပေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ယဒါတိ ယသ္မိံ ကာလေ. အဝိဇာနန္တာတိ ဝိဝါဒဿ ဝူပသမူပါယံ၊ ဓမ္မာဓမ္မေ ဝါ ယာထာဝတော အဇာနန္တာ. ဣရိယန္တျမရာ ဝိယာတိ အမရာ ဝိယ ဇရာမရဏံ အတိက္ကန္တာ ဝိယ ဥဒ္ဓတာ ဥန္နဠာ စပလာ မုခရာ ဝိပ္ပကိဏ္ဏဝါစာ ဟုတွာ ဝတ္တန္တိ စရန္တိ ဝိစရန္တိ တဒါ ဝိဝါဒေါ န ဝူပသမ္မတေဝ. ဝိဇာနန္တိ စ ယေ ဓမ္မံ၊ အာတုရေသု အနာတုရာတိ ယေ ပန သတ္ထု သာသနဓမ္မံ ယထာဘူတံ ဇာနန္တိ၊ တေ ကိလေသရောဂေန အာတုရေသု သတ္တေသု အနာတုရာ နိက္ကိလေသာ အနီဃာ ဝိဟရန္တိ၊ တေသံ ဝသေန ဝိဝါဒေါ အစ္စန္တမေဝ ဝူပသမ္မတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ယံ ကိဉ္စိ သိထိလံ ကမ္မန္တိ ဩလိယိတွာ ကရဏေန သိထိလဂါဟံ ကတွာ သာထလိဘာဝေန ကတံ ယံ ကိဉ္စိ ကုသလကမ္မံ. သံကိလိဋ္ဌန္တိ ဝေသီအာဒိကေ အဂေါစရေ စရဏေန၊ ကုဟနာဒိမိစ္ဆာဇီဝေန ဝါ သံကိလိဋ္ဌံ ဝတသမာဒါနံ. သင်္ကဿရန္တိ သင်္ကာဟိ သရိတဗ္ဗံ၊ ဝိဟာရေ ကိဉ္စိ အသာရုပ္ပံ သုတွာ – ‘‘နူန အသုကေန ကတ’’န္တိ ပရေဟိ အသင်္ကိတဗ္ဗံ၊ ဥပေါသထကိစ္စာဒီသု အညတရကိစ္စဝသေန သန္နိပတိတမ္ပိ သံဃံ ဒိသွာ၊ ‘‘အဒ္ဓါ ဣမေ မမ စရိယံ ဉတွာ မံ ဥက္ခိပိတုကာမာ သန္နိပတိတာ’’တိ ဧဝံ အတ္တနော ဝါ အာသင်္ကာဟိ သရိတံ ဥသင်္ကိတံ ပရိသင်္ကိတံ. န တံ ဟောတီတိ တံ ဧဝရူပံ ဗြဟ္မစရိယံ သမဏဓမ္မကရဏံ တဿ ပုဂ္ဂလဿ မဟပ္ဖလံ န ဟောတိ. တဿ အမဟပ္ဖလဘာဝေနေဝ ပစ္စယဒါယကာနမ္ပိဿ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ. တသ္မာ သလ္လေခဝုတ္တိနာ ဘဝိတဗ္ဗံ. သလ္လေခဝုတ္တိနော စ ဝိဝါဒဿ အဝသရော ဧဝ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဂါရဝေါ နူပလဗ္ဘတီတိ အနုသာသနိယာ အပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိဘာဝေန ဂရုကာတဗ္ဗေသု သဗြဟ္မစာရီသု ယဿ ပုဂ္ဂလဿ ဂါရဝေါ ဂရုကရဏံ န ဝိဇ္ဇတိ. အာရကာ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မာတိ သော ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ပဋိပတ္တိသဒ္ဓမ္မတောပိ ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မတောပိ ဒူရေ ဟောတိ၊ န ဟိ တံ ဂရူ သိက္ခာပေန္တိ၊ အသိက္ခိယမာနော အနာဒိယန္တော န ပဋိပဇ္ဇတိ၊ အပ္ပဋိပဇ္ဇန္တော ကုတော သစ္စာနိ ပဋိဝိဇ္ဈိဿတီတိ. တေနာဟ – ‘‘အာရကာ ဟောတိ သဒ္ဓမ္မာ’’တိ. ယထာ ကိံ? ‘‘နဘံ ပုထဝိယာ ယထာ’’တိ ယထာ နဘံ အာကာသံ ပုထဝိယာ ပထဝီဓာတုယာ သဘာဝတော ဒူရေ. န ကဒါစိ သမ္မိဿဘာဝေါ. တေနေဝါဟ –

‘‘နဘဉ္စ ဒူရေ ပထဝီ စ ဒူရေ၊ ပါရံ သမုဒ္ဒဿ တဒါဟု ဒူရေ၊

တတော ဟဝေ ဒူရတရံ ဝဒန္တိ၊ သတဉ္စ ဓမ္မော အသတဉ္စ ရာဇာ’’တိ.(ဇာ. ၂.၂၁.၄၁၄)၊

သဘိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.