၁၀. ဓမ္မိကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဓမ္မော ဟဝေတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဓမ္မိကတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မိဂလုဒ္ဒကော ဟုတွာ ဧကဒိဝသံ အရညာယတနေ ဒေဝပရိသာယ သတ္ထု ဓမ္မံ ဒေသေန္တဿ ‘‘ဓမ္မော ဧသော ဝုစ္စတီ’’တိ ဒေသနာယ နိမိတ္တံ ဂဏှိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကောသလရဋ္ဌေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဓမ္မိကောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏေ လဒ္ဓပ္ပသာဒေါ ပဗ္ဗဇိတွာ အညတရသ္မိံ ဂါမကာဝါသေ အာဝါသိကော ဟုတွာ ဝိဟရန္တော အာဂန္တုကာနံ ဘိက္ခူနံ ဝတ္တာဝတ္တေသု ဥဇ္ဈာနဗဟုလော အက္ခမော အဟောသိ. တေန ဘိက္ခူ တံ ဝိဟာရံ ဆဍ္ဍေတွာ ပက္ကမိံသု. သော ဧကကောဝ အဟောသိ. ဝိဟာရသာမိကော ဥပါသကော တံ ကာရဏံ သုတွာ ဘဂဝတော တံ ပဝတ္တိံ အာရောစေသိ. သတ္ထာ တံ ဘိက္ခုံ ပက္ကောသေတွာ တမတ္ထံ ပုစ္ဆိတွာ တေန ‘‘ဧဝံ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘နာယံ ဣဒါနေဝ အက္ခမော၊ ပုဗ္ဗေပိ အက္ခမော အဟောသီ’’တိ ဝတွာ ဘိက္ခူဟိ ယာစိတော ရုက္ခဓမ္မံ (ဇာ. ၁.၁.၇၄) ကထေတွာ ဥပရိ တဿ ဩဝါဒံ ဒေန္တော –

၃၀၃. ‘‘ဓမ္မော ဟဝေ ရက္ခတိ ဓမ္မစာရိံ၊ ဓမ္မော သုစိဏ္ဏော သုခမာဝဟာတိ၊

ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ၊ န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီ.

၃၀၄. ‘‘န ဟိ ဓမ္မော အဓမ္မော စ၊ ဥဘော သမဝိပါကိနော၊

အဓမ္မော နိရယံ နေတိ၊ ဓမ္မော ပါပေတိ သုဂ္ဂတိံ.

၃၀၅. ‘‘တသ္မာ ဟိ ဓမ္မေသု ကရေယျ ဆန္ဒံ၊ ဣတိ မောဒမာနော သုဂတေန တာဒိနာ၊

ဓမ္မေ ဌိတာ သုဂတဝရဿ သာဝကာ၊ နီယန္တိ ဓီရာ သရဏဝရဂ္ဂဂါမိနော.

၃၀၆. ‘‘ဝိပ္ဖေါဋိတော ဂဏ္ဍမူလော၊ တဏှာဇာလော သမူဟတော၊

သော ခီဏသံသာရော န စတ္ထိ ကိဉ္စနံ၊

စန္ဒော ယထာ ဒေါသိနာ ပုဏ္ဏမာသိယ’’န္တိ. – စတဿော ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ ဓမ္မောတိ လောကိယလောကုတ္တရော သုစရိတဓမ္မော. ရက္ခတီတိ အပါယဒုက္ခတော ရက္ခတိ၊ သံသာရဒုက္ခတော စ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယဘူတော ရက္ခတိယေဝ. ဓမ္မစာရိန္တိ တံ ဓမ္မံ စရန္တံ ပဋိပဇ္ဇန္တံ. သုစိဏ္ဏောတိ သုဋ္ဌု စိဏ္ဏော ကမ္မဖလာနိ သဒ္ဒဟိတွာ သက္ကစ္စံ စိတ္တီကတွာ ဥပစိတော. သုခန္တိ လောကိယလောကုတ္တရသုခံ. တတ္ထ လောကိယံ တာဝ ကာမာဝစရာဒိဘေဒေါ ဓမ္မော ယထာသကံ သုခံ ဒိဋ္ဌေ ဝါ ဓမ္မေ ဥပပဇ္ဇေ ဝါ အပရေ ဝါ ပရိယာယေ အာဝဟတိ နိပ္ဖါဒေတိ၊ ဣတရံ ပန ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယေ ဌတွာ စိဏ္ဏော ပရမ္ပရာယ အာဝဟတီတိ ဝတ္တုံ ဝဋ္ဋတိ အနုပနိဿယဿ တဒဘာဝတော. ဧသာနိသံသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ၊ န ဒုဂ္ဂတိံ ဂစ္ဆတိ ဓမ္မစာရီတိ ဓမ္မစာရီ ပုဂ္ဂလော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ တံနိမိတ္တံ ဒုဂ္ဂတိံ န ဂစ္ဆတီတိ ဧသော ဓမ္မေ သုစိဏ္ဏေ အာနိသံသော ဥဒြယောတိ အတ္ထော.

ယသ္မာ ဓမ္မေနေဝ သုဂတိဂမနံ၊ အဓမ္မေနေဝ စ ဒုဂ္ဂတိဂမနံ၊ တသ္မာ ‘‘ဓမ္မော အဓမ္မော’’တိ ဣမေ အညမညံ အသံကိဏ္ဏဖလာတိ ဒဿေတုံ ‘‘န ဟိ ဓမ္မော’’တိအာဒိနာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အဓမ္မောတိ ဓမ္မပဋိပက္ခော ဒုစ္စရိတံ. သမဝိပါကိနောတိ သဒိသဝိပါကာ သမာနဖလာ.

တသ္မာတိ ယသ္မာ ဓမ္မာဓမ္မာနံ အယံ ယထာဝုတ္တော ဝိပါကဘေဒေါ၊ တသ္မာ. ဆန္ဒန္တိ ကတ္တုကမျတာဆန္ဒံ. ဣတိ မောဒမာနော သုဂတေန တာဒိနာတိ ဣတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ဩဝါဒဒါနေန သုဂတေန သမ္မဂ္ဂတေန သမ္မာပဋိပန္နေန ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝပ္ပတ္တိယာ တာဒိနာမဝတာ ဟေတုဘူတေန မောဒမာနော တုဋ္ဌိံ အာပဇ္ဇမာနော ဓမ္မေသု ဆန္ဒံ ကရေယျာတိ ယောဇနာ. ဧတ္တာဝတာ ဝဋ္ဋံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ ဝိဝဋ္ဋံ ဒဿေန္တော ‘‘ဓမ္မေ ဌိတာ’’တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – ယသ္မာ သုဂတဿ ဝရဿ သုဂတေသု စ ဝရဿ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာဝကာ တဿ ဓမ္မေ ဌိတာ ဓီရာ အတိဝိယ အဂ္ဂဘူတသရဏဂါမိနော တေနေဝ သရဏဂမနသင်္ခါတေ ဓမ္မေ ဌိတဘာဝေန သကလဝဋ္ဋဒုက္ခတောပိ နီယန္တိ နိဿရန္တိ၊ တသ္မာ ဟိ ဓမ္မေသု ကရေယျ ဆန္ဒန္တိ.

ဧဝံ သတ္ထာရာ တီဟိ ဂါထာဟိ ဓမ္မေ ဒေသိတေ ဒေသနာနုသာရေန ယထာနိသိန္နောဝ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၂.၄၄-၅၀) –

‘‘မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ၊ အရညေ ဝိပိနေ အဟံ၊

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ၊ ဒေဝသံဃပုရက္ခတံ.

‘‘စတုသစ္စံ ပကာသေန္တံ၊ ဒေသေန္တံ အမတံ ပဒံ၊

အဿောသိံ မဓုရံ ဓမ္မံ၊ သိခိနော လောကဗန္ဓုနော.

‘‘ဃောသေ စိတ္တံ ပသာဒေသိံ၊ အသမပ္ပဋိပုဂ္ဂလေ၊

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ ဥတ္တရိံ ဒုတ္တရံ ဘဝံ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဃောသသညာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

တထာ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌိတော. အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနာ အဓိဂတံ ဝိသေသံ သတ္ထု နိဝေဒေန္တော စရိမဂါထာယ အညံ ဗျာကာသိ.

တတ္ထ ဝိပ္ဖေါဋိတောတိ ဝိဓုတော၊ မဂ္ဂဉာဏေန ပဋိနိဿဋ္ဌောတိ အတ္ထော. ဂဏ္ဍမူလောတိ အဝိဇ္ဇာ. သာ ဟိ ဂဏ္ဍတိ သဝတိ. ‘‘ဂဏ္ဍောတိ ခေါ၊ ဘိက္ခု၊ ပဉ္စန္နေတံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အဓိဝစန’’န္တိ (သံ. နိ. ၄.၁၀၃၊ အ. နိ. ၆.၂၃၊ ၈.၅၆၊ ၉.၁၅၊ စူဠနိ. ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တနိဒ္ဒေသ ၁၃၇) ဧဝံ သတ္ထာရာ ဝုတ္တဿ ဒုက္ခမူလယောဂတော၊ ကိလေသာသုစိပဂ္ဃရဏတော၊ ဥပ္ပါဒဇရာဘင်္ဂေဟိ ဥဒ္ဓုမာတပက္ကပဘိဇ္ဇနတော စ၊ ဂဏ္ဍာဘိဓာနဿ ဥပါဒါနက္ခန္ဓပဉ္စကဿ မူလံ ကာရဏံ တဏှာဇာလော သမူဟတောတိ တဏှာသင်္ခါတော ဇာလော မဂ္ဂေန သမုဂ္ဃါဋိတော. သော ခီဏသံသာရော န စတ္ထိ ကိဉ္စနန္တိ သော အဟံ ဧဝံ ပဟီနတဏှာဝိဇ္ဇတာယ ပရိက္ခီဏသံသာရော ပဟီနဘဝမူလတ္တာ ဧဝ န စတ္ထိ၊ န စ ဥပလဗ္ဘတိ ရာဂါဒိကိဉ္စနံ. စန္ဒော ယထာ ဒေါသိနာ ပုဏ္ဏမာသိယန္တိ ယထာ နာမ စန္ဒော အဗ္ဘမဟိကာဒိဒေါသရဟိတော ပုဏ္ဏမာသိယံ ပရိပုဏ္ဏကာလေ ဧဝံ အဟမ္ပိ အရဟတ္တာဓိဂမေန အပေတရာဂါဒိကိဉ္စနော ပရိပုဏ္ဏဓမ္မကောဋ္ဌာသော အဟောသိန္တိ.

ဓမ္မိကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.