၁၁. ဥပါလိတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သဒ္ဓါယ အဘိနိက္ခမ္မာတိ အာယသ္မတော ဥပါလိတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဃရေ နိဗ္ဗတ္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု ဓမ္မံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဝိနယဓရာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ အဓိကာရကမ္မံ ကတွာ တံ ဌာနန္တရံ ပတ္ထေသိ. သော ယာဝဇီဝံ ကုသလံ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပ္ပကဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ၊ ဥပါလီတိဿ နာမံ အကံသု. သော ဝယပ္ပတ္တော အနုရုဒ္ဓါဒီနံ ဆန္နံ ခတ္တိယာနံ ပသာဒကော ဟုတွာ တထာဂတေ အနုပိယမ္ဗဝနေ ဝိဟရန္တေ ပဗ္ဗဇနတ္ထာယ နိက္ခမန္တေဟိ ဆဟိ ခတ္တိယေဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ ပဗ္ဗဇိ. တဿ ပဗ္ဗဇ္ဇာဝိဓာနံ ပါဠိယံ အာဂတမေဝ (စူဠဝ. ၃၃၀).

သော ပဗ္ဗဇိတွာ ဥပသမ္ပန္နော သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ‘‘မယှံ၊ ဘန္တေ၊ အရညဝါသံ အနုဇာနာထာ’’တိ အာဟ. ဘိက္ခု တဝ အရညေ ဝသန္တဿ ဧကမေဝ ဓုရံ ဝဍ္ဎိဿတိ၊ အမှာကံ ပန သန္တိကေ ဝသန္တဿ ဂန္ထဓုရဉ္စ ဝိပဿနာဓုရဉ္စ ပရိပူရေဿတီတိ. ထေရော သတ္ထု ဝစနံ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁.၄၄၁-၅၉၅) –

‘‘နဂရေ ဟံသဝတိယာ၊ သုဇာတော နာမ ဗြာဟ္မဏော၊

အသီတိကောဋိနိစယော၊ ပဟူတဓနဓညဝါ.

‘‘အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော၊ တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ၊

လက္ခဏေ ဣတိဟာသေ စ၊ သဓမ္မေ ပါရမိံ ဂတော.

‘‘ပရိဗ္ဗာဇာ ဧကသိခါ၊ ဂေါတမာ ဗုဒ္ဓသာဝကာ၊

စရကာ တာပသာ စေဝ၊ စရန္တိ မဟိယာ တဒါ.

‘‘တေပိ မံ ပရိဝါရေန္တိ၊ ဗြာဟ္မဏော ဝိဿုတော ဣတိ၊

ဗဟုဇ္ဇနော မံ ပူဇေတိ၊ နာဟံ ပူဇေမိ ကိဉ္စနံ.

‘‘ပူဇာရဟံ န ပဿာမိ၊ မာနတ္ထဒ္ဓေါ အဟံ တဒါ၊

ဗုဒ္ဓေါတိ ဝစနံ နတ္ထိ၊ တာဝ နုပ္ပဇ္ဇတေ ဇိနော.

‘‘အစ္စယေန အဟောရတ္တံ၊ ပဒုမုတ္တရနာမကော၊

သဗ္ဗံ တမံ ဝိနောဒေတွာ၊ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ စက္ခုမာ.

‘‘ဝိတ္ထာရိကေ ဗာဟုဇညေ၊ ပုထုဘူတေ စ သာသနေ၊

ဥပါဂမိ တဒါ ဗုဒ္ဓေါ၊ နဂရံ ဟံသသဝှယံ.

‘‘ပိတု အတ္ထာယ သော ဗုဒ္ဓေါ၊ ဓမ္မံ ဒေသေသိ စက္ခုမာ၊

တေန ကာလေန ပရိသာ၊ သမန္တာ ယောဇနံ တဒါ.

‘‘သမ္မတော မနုဇာနံ သော၊ သုနန္ဒော နာမ တာပသော၊

ယာဝတာ ဗုဒ္ဓပရိသာ၊ ပုပ္ဖေဟစ္ဆာဒယီ တဒါ.

‘‘စတုသစ္စံ ပကာသေန္တေ၊ သေဋ္ဌေ စ ပုပ္ဖမဏ္ဍပေ၊

ကောဋိသတသဟဿာနံ၊ ဓမ္မာဘိသမယော အဟု.

‘‘သတ္တရတ္တိန္ဒိဝံ ဗုဒ္ဓေါ၊ ဝဿေတွာ ဓမ္မဝုဋ္ဌိယော၊

အဋ္ဌမေ ဒိဝသေ ပတ္တေ၊ သုနန္ဒံ ကိတ္တယီ ဇိနော.

‘‘ဒေဝလောကေ မနုဿေ ဝါ၊ သံသရန္တော အယံ ဘဝေ၊

သဗ္ဗေသံ ပဝရော ဟုတွာ၊ ဘဝေသု သံသရိဿတိ.

‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ၊ ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊

မန္တာဏိပုတ္တော ပုဏ္ဏောတိ၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော.

‘‘ဧဝံ ကိတ္တယိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သုနန္ဒံ တာပသံ တဒါ၊

ဟာသယန္တော ဇနံ သဗ္ဗံ၊ ဒဿယန္တော သကံ ဗလံ.

‘‘ကတဉ္ဇလီ နမဿန္တိ၊ သုနန္ဒံ တာပသံ ဇနာ၊

ဗုဒ္ဓေ ကာရံ ကရိတွာန၊ သောဓေသိ ဂတိမတ္တနော.

‘‘တတ္ထ မေ အဟု သင်္ကပ္ပေါ၊ သုတွာန မုနိနော ဝစံ၊

အဟမ္ပိ ကာရံ ကဿာမိ၊ ယထာ ပဿာမိ ဂေါတမံ.

‘‘ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန၊ ကိရိယံ စိန္တယိံ မမ၊

ကျာဟံ ကမ္မံ အာစရာမိ၊ ပုညက္ခေတ္တေ အနုတ္တရေ.

‘‘အယဉ္စ ပါဌိကော ဘိက္ခု၊ သဗ္ဗပါဌိဿ သာသနေ၊

ဝိနယေ အဂ္ဂနိက္ခိတ္တော၊ တံ ဌာနံ ပတ္ထယေ အဟံ.

‘‘ဣဒံ မေ အမိတံ ဘောဂံ၊ အက္ခောဘံ သာဂရူပမံ၊

တေန ဘောဂေန ဗုဒ္ဓဿ၊ အာရာမံ မာပယေ အဟံ.

‘‘သောဘနံ နာမ အာရာမံ၊ နဂရဿ ပုရတ္ထတော၊

ကိဏိတွာ သတသဟဿေန၊ သံဃာရာမံ အမာပယိံ.

‘‘ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေ၊ မဏ္ဍပေ ဟမ္မိယေ ဂုဟာ၊

စင်္ကမေ သုကတေ ကတွာ၊ သံဃာရာမံ အမာပယိံ.

‘‘ဇန္တာဃရံ အဂ္ဂိသာလံ၊ အထော ဥဒကမာဠကံ၊

နှာနဃရံ မာပယိတွာ၊ ဘိက္ခုသံဃဿဒါသဟံ.

‘‘အာသန္ဒိယော ပီဌကေ စ၊ ပရိဘောဂေ စ ဘာဇနေ၊

အာရာမိကဉ္စ ဘေသဇ္ဇံ၊ သဗ္ဗမေတံ အဒါသဟံ.

‘‘အာရက္ခံ ပဋ္ဌပေတွာန၊ ပါကာရံ ကာရယိံ ဒဠှံ၊

မာ နံ ကောစိ ဝိဟေဌေသိ၊ သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

‘‘သတသဟဿေနာဝါသံ၊ သံဃာရာမေ အမာပယိံ၊

ဝေပုလ္လံ တံ မာပယိတွာ၊ သမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပနာမယိံ.

‘‘နိဋ္ဌာပိတော မယာရာမော၊ သမ္ပဋိစ္ဆ တုဝံ မုနိ၊

နိယျာဒေဿာမိ တံ ဝီရ၊ အဓိဝါသေဟိ စက္ခုမ.

‘‘ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ၊ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊

မမ သင်္ကပ္ပမညာယ၊ အဓိဝါသေသိ နာယကော.

‘‘အဓိဝါသနမညာယ၊ သဗ္ဗညုဿ မဟေသိနော၊

ဘောဇနံ ပဋိယာဒေတွာ၊ ကာလမာရောစယိံ အဟံ.

‘‘အာရောစိတမှိ ကာလမှိ၊ ပဒုမုတ္တရနာယကော၊

ခီဏာသဝသဟဿေဟိ၊ အာရာမံ မေ ဥပါဂမိ.

‘‘နိသိန္နံ ကာလမညာယ၊ အန္နပါနေန တပ္ပယိံ၊

ဘုတ္တာဝိံ ကာလမညာယ၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိံ.

‘‘ကီတော သတသဟဿေန၊ တတ္တကေနေဝ ကာရိတော၊

သောဘနော နာမ အာရာမော၊ သမ္ပဋိစ္ဆ တုဝံ မုနိ.

‘‘ဣမိနာရာမဒါနေန၊ စေတနာပဏိဓီဟိ စ၊

ဘဝေ နိဗ္ဗတ္တမာနောဟံ၊ လဘာမိ မမ ပတ္ထိတံ.

‘‘ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ သံဃာရာမံ သုမာပိတံ၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ၊ ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

‘‘ယော သော ဗုဒ္ဓဿ ပါဒါသိ၊ သံဃာရာမံ သုမာပိတံ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော.

‘‘ဟတ္ထီ အဿာ ရထာ ပတ္တီ၊ သေနာ စ စတုရင်္ဂိနီ၊

ပရိဝါရေဿန္တိမံ နိစ္စံ၊ သံဃာရာမဿိဒံ ဖလံ.

‘‘သဋ္ဌိ တူရသဟဿာနိ၊ ဘေရိယော သမလင်္ကတာ၊

ပရိဝါရေဿန္တိမံ နိစ္စံ၊ သံဃာရာမဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ဆဠသီတိသဟဿာနိ၊ နာရိယော သမလင်္ကတာ၊

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ၊ အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ.

‘‘အဠာရပမှာ ဟသုလာ၊ သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ၊

ပရိဝါရေဿန္တိမံ နိစ္စံ၊ သံဃာရာမဿိဒံ ဖလံ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿာနိ၊ ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ၊

သဟဿက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ.

‘‘ဒေဝရာဇေန ပတ္တဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗံ ပဋိလဘိဿတိ၊

အနူနဘောဂေါ ဟုတွာန၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ.

‘‘သဟဿက္ခတ္တုံ စက္ကဝတ္တီ၊ ရာဇာ ရဋ္ဌေ ဘဝိဿတိ.

ပထဗျာ ရဇ္ဇံ ဝိပုလံ၊ ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ.

‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ၊ ဩရသော ဓမ္မနိမ္မိတော၊

ဥပါလိ နာမ နာမေန၊ ဟေဿတိ သတ္ထု သာဝကော.

‘‘ဝိနယေ ပါရမိံ ပတွာ၊ ဌာနာဌာနေ စ ကောဝိဒေါ၊

ဇိနသာသနံ ဓာရေန္တော၊ ဝိဟရိဿတိနာသဝေါ.

‘‘သဗ္ဗမေတံ အဘိညာယ၊ ဂေါတမော သကျပုင်္ဂဝေါ၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ၊ ဧတဒဂ္ဂေ ဌပေဿတိ.

‘‘အပရိမေယျုပါဒါယ၊ ပတ္ထေမိ တဝ သာသနံ၊

သော မေ အတ္ထော အနုပ္ပတ္တော၊ သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယော.

‘‘ယထာ သူလာဝုတော ပေါသော၊ ရာဇဒဏ္ဍေန တဇ္ဇိတော၊

သူလေ သာတံ အဝိန္ဒန္တော၊ ပရိမုတ္တိံဝ ဣစ္ဆတိ.

‘‘တထေဝါဟံ မဟာဝီရ၊ ဘဝဒဏ္ဍေန တဇ္ဇိတော၊

ကမ္မသူလာဝုတော သန္တော၊ ပိပါသာဝေဒနဋ္ဋိတော.

‘‘ဘဝေ သာတံ န ဝိန္ဒာမိ၊ ဍယှန္တော တီဟိ အဂ္ဂိဘိ၊

ပရိမုတ္တိံ ဂဝေသာမိ၊ ယထာပိ ရာဇဒဏ္ဍိတော.

‘‘ယထာ ဝိသာဒေါ ပုရိသော၊ ဝိသေန ပရိပီဠိတော၊

အဂဒံ သော ဂဝေသေယျ၊ ဝိသဃာတာယုပါလနံ.

‘‘ဂဝေသမာနော ပဿေယျ၊ အဂဒံ ဝိသဃာတကံ၊

တံ ပိဝိတွာ သုခီ အဿ၊ ဝိသမှာ ပရိမုတ္တိယာ.

‘‘တထေဝါဟံ မဟာဝီရ၊ ယထာ ဝိသဟတော နရော၊

သမ္ပီဠိတော အဝိဇ္ဇာယ၊ သဒ္ဓမ္မာဂဒမေသဟံ.

‘‘ဓမ္မာဂဒံ ဂဝေသန္တော၊ အဒ္ဒက္ခိံ သကျသာသနံ၊

အဂ္ဂံ သဗ္ဗောသဓာနံ တံ၊ သဗ္ဗသလ္လဝိနောဒနံ.

‘‘ဓမ္မောသဓံ ပိဝိတွာန၊ ဝိသံ သဗ္ဗံ သမူဟနိံ၊

အဇရာမရံ သီတိဘာဝံ၊ နိဗ္ဗာနံ ဖဿယိံ အဟံ.

‘‘ယထာ ဘူတဋ္ဋိတော ပေါသော၊ ဘူတဂ္ဂါဟေန ပီဠိတော၊

ဘူတဝေဇ္ဇံ ဂဝေသေယျ၊ ဘူတသ္မာ ပရိမုတ္တိယာ.

‘‘ဂဝေသမာနော ပဿေယျ၊ ဘူတဝိဇ္ဇာသု ကောဝိဒံ၊

တဿ သော ဝိဟနေ ဘူတံ၊ သမူလဉ္စ ဝိနာသယေ.

‘‘တထေဝါဟံ မဟာဝီရ၊ တမဂ္ဂါဟေန ပီဠိတော၊

ဉာဏာလောကံ ဂဝေသာမိ၊ တမတော ပရိမုတ္တိယာ.

‘‘အထဒ္ဒသံ သကျမုနိံ၊ ကိလေသတမသောဓနံ၊

သော မေ တမံ ဝိနောဒေသိ၊ ဘူတဝေဇ္ဇောဝ ဘူတကံ.

‘‘သံသာရသောတံ သဉ္ဆိန္ဒိံ၊ တဏှာသောတံ နိဝါရယိံ၊

ဘဝံ ဥဂ္ဃါဋယိံ သဗ္ဗံ၊ ဘူတဝေဇ္ဇောဝ မူလတော.

‘‘ဂရုဠော ယထာ ဩပတတိ၊ ပန္နဂံ ဘက္ခမတ္တနော၊

သမန္တာ ယောဇနသတံ၊ ဝိက္ခောဘေတိ မဟာသရံ.

‘‘ပန္နဂံ သော ဂဟေတွာန၊ အဓောသီသံ ဝိဟေဌယံ၊

အာဒါယ သော ပက္ကမတိ၊ ယေနကာမံ ဝိဟင်္ဂမော.

‘‘တထေဝါဟံ မဟာဝီရ၊ ယထာပိ ဂရုဠော ဗလီ၊

အသင်္ခတံ ဂဝေသန္တော၊ ဒေါသေ ဝိက္ခာလယိံ အဟံ.

‘‘ဒိဋ္ဌော အဟံ ဓမ္မဝရံ၊ သန္တိပဒမနုတ္တရံ၊

အာဒါယ ဝိဟရာမေတံ၊ ဂရုဠော ပန္နဂံ ယထာ.

‘‘အာသာဝတီ နာမ လတာ၊ ဇာတာ စိတ္တလတာဝနေ၊

တဿာ ဝဿသဟဿေန၊ ဧကံ နိဗ္ဗတ္တတေ ဖလံ.

‘‘တံ ဒေဝါ ပယိရုပါသန္တိ၊ တာဝဒူရဖလေ သတိ၊

ဒေဝါနံ သာ ပိယာ ဧဝံ၊ အာသာဝတီ လတုတ္တမာ.

‘‘သတသဟဿုပါဒါယ၊ တာဟံ ပရိစရေ မုနိ၊

သာယံ ပါတံ နမဿာမိ၊ ဒေဝါ အာသာဝတိံ ယထာ.

‘‘အဝဉ္ဈာ ပါရိစရိယာ၊ အမောဃာ စ နမဿနာ၊

ဒူရာဂတမ္ပိ မံ သန္တံ၊ ခဏောယံ န ဝိရာဓယိ.

‘‘ပဋိသန္ဓိံ န ပဿာမိ၊ ဝိစိနန္တော ဘဝေ အဟံ၊

နိရူပဓိ ဝိပ္ပမုတ္တော၊ ဥပသန္တော စရာမဟံ.

‘‘ယထာပိ ပဒုမံ နာမ၊ သူရိယရံသေန ပုပ္ဖတိ၊

တထေဝါဟံ မဟာဝီရ၊ ဗုဒ္ဓရံသေန ပုပ္ဖိတော.

‘‘ယထာ ဗလာကယောနိမှိ၊ န ဝိဇ္ဇတိ ပုမော သဒါ၊

မေဃေသု ဂဇ္ဇမာနေသု၊ ဂဗ္ဘံ ဂဏှန္တိ တာ သဒါ.

‘‘စိရမ္ပိ ဂဗ္ဘံ ဓာရေန္တိ၊ ယာဝ မေဃော န ဂဇ္ဇတိ၊

ဘာရတော ပရိမုစ္စန္တိ၊ ယဒါ မေဃော ပဝဿတိ.

‘‘ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဿ၊ ဓမ္မမေဃေန ဂဇ္ဇတော၊

သဒ္ဒေန ဓမ္မမေဃဿ၊ ဓမ္မဂဗ္ဘံ အဂဏှဟံ.

‘‘သတသဟဿုပါဒါယ၊ ပုညဂဗ္ဘံ ဓရေမဟံ၊