၃. ဥပဝါဏတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

အရဟံ သုဂတောတိ အာယသ္မတော ဥပဝါဏတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဒလိဒ္ဒကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဘဂဝတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ တဿ ဓာတုံ ဂဟေတွာ မနုဿဒေဝနာဂဂရုဠကုမ္ဘဏ္ဍယက္ခဂန္ဓဗ္ဗေဟိ သတ္တရတနမယေ သတ္တယောဇနိကေ ထူပေ ကတေ တတ္ထ သုဓောတံ အတ္တနော ဥတ္တရာသင်္ဂံ ဝေဠဂ္ဂေ အာဗန္ဓိတွာ ဓဇံ ကတွာ ပူဇံ အကာသိ. တံ ဂဟေတွာ အဘိသမ္မတကော နာမ ယက္ခသေနာပတိ ဒေဝေဟိ စေတိယပူဇာရက္ခဏတ္ထံ ဌပိတော အဒိဿမာနကာယော အာကာသေ ဓာရေန္တော စေတိယံ တိက္ခတ္တုံ ပဒက္ခိဏံ အကာသိ. သော တံ ဒိသွာ ဘိယျောသောမတ္တာယ ပသန္နမာနသော အဟောသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဥပဝါဏောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ဇေတဝနပဋိဂ္ဂဟဏေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော အရဟတ္တံ ပတွာ ဆဠဘိညော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၆.၁၂၂-၁၇၈) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ သဗ္ဗဓမ္မာန ပါရဂူ၊

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေါ ပရိနိဗ္ဗုတော.

‘‘မဟာဇနာ သမာဂမ္မ၊ ပူဇယိတွာ တထာဂတံ၊

စိတ္တံ ကတွာန သုဂတံ၊ သရီရံ အဘိရောပယုံ.

‘‘သရီရကိစ္စံ ကတွာန၊ ဓာတုံ တတ္ထ သမာနယုံ၊

သဒေဝမနုဿာ သဗ္ဗေ၊ ဗုဒ္ဓထူပံ အကံသု တေ.

‘‘ပဌမာ ကဉ္စနမယာ၊ ဒုတိယာ စ မဏိမယာ၊

တတိယာ ရူပိယမယာ၊ စတုတ္ထီ ဖလိကာမယာ.

‘‘တတ္ထ ပဉ္စမိကာ စေဝ၊ လောဟိတင်္ကမယာ အဟု၊

ဆဋ္ဌာ မသာရဂလ္လဿ၊ သဗ္ဗံ ရတနမယူပရိ.

‘‘ဇင်္ဃာ မဏိမယာ အာသိ၊ ဝေဒိကာ ရတနာမယာ၊

သဗ္ဗသောဏ္ဏမယော ထူပေါ၊ ဥဒ္ဓံ ယောဇနမုဂ္ဂတော.

‘‘ဒေဝါ တတ္ထ သမာဂန္တွာ၊ ဧကတော မန္တယုံ တဒါ၊

မယမ္ပိ ထူပံ ကဿာမ၊ လောကနာထဿ တာဒိနော.

‘‘ဓာတု အာဝေဏိကာ နတ္ထိ၊ သရီရံ ဧကပိဏ္ဍိတံ၊

ဣမမှိ ဗုဒ္ဓထူပမှိ၊ ကဿာမ ကဉ္စုကံ မယံ.

‘‘ဒေဝါ သတ္တဟိ ရတ္နေဟိ၊ အညံ ဝဍ္ဎေသုံ ယောဇနံ၊

ထူပေါ ဒွိယောဇနုဗ္ဗေဓော၊ တိမိရံ ဗျပဟန္တိ သော.

‘‘နာဂါ တတ္ထ သမာဂန္တွာ၊ ဧကတော မန္တယုံ တဒါ၊

မနုဿာ စေဝ ဒေဝါ စ၊ ဗုဒ္ဓထူပံ အကံသု တေ.

‘‘မာ နော ပမတ္တာ အဿုမှ၊ အပ္ပမတ္တာ သဒေဝကာ၊

မယမ္ပိ ထူပံ ကဿာမ၊ လောကနာထဿ တာဒိနော.

‘‘ဣန္ဒနီလံ မဟာနီလံ၊ အထော ဇောတိရသံ မဏိံ၊

ဧကတော သန္နိပါတေတွာ၊ ဗုဒ္ဓထူပံ အဆာဒယုံ.

‘‘သဗ္ဗံ မဏိမယံ အာသိ၊ ယာဝတာ ဗုဒ္ဓစေတိယံ၊

တိယောဇနသမုဗ္ဗေဓံ၊ အာလောကကရဏံ တဒါ.

‘‘ဂရုဠာ စ သမာဂန္တွာ၊ ဧကတော မန္တယုံ တဒါ၊

မနုဿာ ဒေဝနာဂါ စ၊ ဗုဒ္ဓပူဇံ အကံသု တေ.

‘‘မာ နော ပမတ္တာ အဿုမှ၊ အပ္ပမတ္တာ သဒေဝကာ၊

မယမ္ပိ ထူပံ ကဿာမ၊ လောကနာထဿ တာဒိနော.

‘‘သဗ္ဗံ မဏိမယံ ထူပံ၊ အကရုံ တေ စ ကဉ္စုကံ၊

ယောဇနံ တေပိ ဝဍ္ဎေသုံ၊ အာယတံ ဗုဒ္ဓစေတိယံ.

‘‘စတုယောဇနမုဗ္ဗေဓော၊ ဗုဒ္ဓထူပေါ ဝိရောစတိ၊

ဩဘာသေတိ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ သတရံသီဝ ဥဂ္ဂတော.

‘‘ကုမ္ဘဏ္ဍာ စ သမာဂန္တွာ၊ ဧကတော မန္တယုံ တဒါ၊

မနုဿာ စေဝ ဒေဝါ စ၊ နာဂါ စ ဂရုဠာ တထာ.

‘‘ပစ္စေကံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ၊ အကံသု ထူပမုတ္တမံ၊

မာ နော ပမတ္တာ အဿုမှ၊ အပ္ပမတ္တာ သဒေဝကာ.

‘‘မယမ္ပိ ထူပံ ကဿာမ၊ လောကနာထဿ တာဒိနော၊

ရတနေဟိ ဆာဒေဿာမ၊ အာယတံ ဗုဒ္ဓစေတိယံ.

‘‘ယောဇနံ တေပိ ဝဍ္ဎေသုံ၊ အာယတံ ဗုဒ္ဓစေတိယံ၊

ပဉ္စယောဇနမုဗ္ဗေဓော၊ ထူပေါ ဩဘာသတေ တဒါ.

‘‘ယက္ခာ တတ္ထ သမာဂန္တွာ၊ ဧကတော မန္တယုံ တဒါ၊

မနုဿာ ဒေဝနာဂါ စ၊ ဂရုဠာ စ ကုမ္ဘဏ္ဍကာ.

‘‘ပစ္စေကံ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ၊ အကံသု ထူပမုတ္တမံ၊

မာ နော ပမတ္တာ အဿုမှ၊ အပ္ပမတ္တာ သဒေဝကာ.

‘‘မယမ္ပိ ထူပံ ကဿာမ၊ လောကနာထဿ တာဒိနော၊

ဖလိကာ ဆာဒယိဿာမ၊ အာယတံ ဗုဒ္ဓစေတိယံ.

‘‘ယောဇနံ တေပိ ဝဍ္ဎေသုံ၊ အာယတံ ဗုဒ္ဓစေတိယံ၊

ဆယောဇနိကမုဗ္ဗေဓော၊ ထူပေါ ဩဘာသတေ တဒါ.

‘‘ဂန္ဓဗ္ဗာ စ သမာဂန္တွာ၊ ဧကတော မန္တယုံ တဒါ၊

မနုဇာ ဒေဝတာ နာဂါ၊ ကုမ္ဘဏ္ဍာ ဂရုဠာ တထာ.

‘‘သဗ္ဗေ အကံသု ဗုဒ္ဓထူပံ၊ မယမေတ္ထ အကာရကာ၊

မယမ္ပိ ထူပံ ကဿာမ၊ လောကနာထဿ တာဒိနော.

‘‘ဝေဒိယော သတ္တ ကတွာန၊ ဓဇံ ဆတ္တံ အကံသု တေ၊

သဗ္ဗသောဏ္ဏမယံ ထူပံ၊ ဂန္ဓဗ္ဗာ ကာရယုံ တဒါ.

‘‘သတ္တယောဇနမုဗ္ဗေဓော၊ ထူပေါ ဩဘာသတေ တဒါ၊

ရတ္တိန္ဒိဝါ န ဉာယန္တိ၊ အာလောကော ဟောတိ သဗ္ဗဒါ.

‘‘အဘိဘောန္တိ န တဿာဘာ၊ စန္ဒသူရာ သတာရကာ၊

သမန္တာ ယောဇနသတေ၊ ပဒီပေါပိ န ပဇ္ဇလိ.

‘‘တေန ကာလေန ယေ ကေစိ၊ ထူပံ ပူဇေန္တိ မာနုသာ၊

န တေ ထူပံ အာရုဟန္တိ၊ အမ္ဗရေ ဥက္ခိပန္တိ တေ.

‘‘ဒေဝေဟိ ဌပိတော ယက္ခော၊ အဘိသမ္မတနာမကော၊

ဓဇံ ဝါ ပုပ္ဖဒါမံ ဝါ၊ အဘိရောပေတိ ဥတ္တရိံ.

‘‘န တေ ပဿန္တိ တံ ယက္ခံ၊ ဒါမံ ပဿန္တိ ဂစ္ဆတော၊

ဧဝံ ပဿိတွာ ဂစ္ဆန္တာ၊ သဗ္ဗေ ဂစ္ဆန္တိ သုဂ္ဂတိံ.

‘‘ဝိရုဒ္ဓါ ယေ ပါဝစနေ၊ ပသန္နာ ယေ စ သာသနေ၊

ပါဋိဟီရံ ဒဋ္ဌုကာမာ၊ ထူပံ ပူဇေန္တိ မာနုသာ.

‘‘နဂရေ ဟံသဝတိယာ၊ အဟောသိံ ဘတကော တဒါ၊

အာမောဒိတံ ဇနံ ဒိသွာ၊ ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ.

‘‘ဥဠာရော ဘဂဝါ နေသော၊ ယဿ ဓာတုဃရေ ဒိသံ၊

ဣမာ စ ဇနတာ တုဋ္ဌာ၊ ကာရံ ကုဗ္ဗံ န တပ္ပရေ.

‘‘အဟမ္ပိ ကာရံ ကဿာမိ၊ လောကနာထဿ တာဒိနော၊

တဿ ဓမ္မေသု ဒါယာဒေါ၊ ဘဝိဿာမိ အနာဂတေ.

‘‘သုဓောတံ ရဇကေနာဟံ၊ ဥတ္တရေယျံ ပဋံ မမ၊

ဝေဠဂ္ဂေ အာလဂ္ဂေတွာန၊ ဓဇံ ဥက္ခိပိမမ္ဗရေ.

‘‘အဘိသမ္မတကော ဂယှ၊ အမ္ဗရေ ဟာသိ မေ ဓဇံ၊

ဝါတေရိတံ ဓဇံ ဒိသွာ၊ ဘိယျော ဟာသံ ဇနေသဟံ.

‘‘တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ သမဏံ ဥပသင်္ကမိံ၊

တံ ဘိက္ခုံ အဘိဝါဒေတွာ၊ ဝိပါကံ ပုစ္ဆဟံ ဓဇေ.

‘‘သော မေ ကထေသိ အာနန္ဒီ၊ ပီတိသဉ္ဇနနံ မမ၊

တဿ ဓဇဿ ဝိပါကံ၊ အနုဘောဿသိ သဗ္ဗဒါ.

‘‘ဟတ္ထိအဿရထာပတ္တီ၊ သေနာ စ စတုရင်္ဂိနီ၊

ပရိဝါရေဿန္တိ တံ နိစ္စံ၊ ဓဇဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘သဋ္ဌိတူရိယသဟဿာနိ၊ ဘေရိယော သမလင်္ကတာ၊

ပရိဝါရေဿန္တိ တံ နိစ္စံ၊ ဓဇဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ဆဠသီတိ သဟဿာနိ၊ နာရိယော သမလင်္ကတာ၊

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ၊ အာမုက္ကမဏိကုဏ္ဍလာ.

‘‘အဠာရပမှာ ဟသုလာ၊ သုသညာ တနုမဇ္ဈိမာ၊

ပရိဝါရေဿန္တိ တံ နိစ္စံ၊ ဓဇဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿာနိ၊ ဒေဝလောကေ ရမိဿသိ၊

အသီတိက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿသိ.

‘‘သဟဿက္ခတ္တုံ ရာဇာ စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊

ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ၊ ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ.

‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘ဒေဝလောကာ စဝိတွာန၊ သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊

ပုညကမ္မေန သညုတ္တော၊ ဗြဟ္မဗန္ဓု ဘဝိဿသိ.

‘‘အသီတိကောဋိံ ဆဍ္ဍေတွာ၊ ဒါသေ ကမ္မကရေ ဗဟူ၊

ဂေါတမဿ ဘဂဝတော၊ သာသနေ ပဗ္ဗဇိဿသိ.

‘‘အာရာဓယိတွာ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဂေါတမံ သကျပုင်္ဂဝံ၊

ဥပဝါဏောတိ နာမေန၊ ဟေဿသိ သတ္ထု သာဝကော.

‘‘သတသဟဿေ ကတံ ကမ္မံ၊ ဖလံ ဒဿေသိ မေ ဣဓ၊

သုမုတ္တော သရဝေဂေါဝ၊ ကိလေသေ ဈာပယိံ မမ.

‘‘စက္ကဝတ္တိဿ သန္တဿ၊ စာတုဒ္ဒီပိဿရဿ မေ၊

တီဏိ ယောဇနာနိ သာမန္တာ၊ ဥဿီယန္တိ ဓဇာ သဒါ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဓဇဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အထာယသ္မာ ဥပဝါဏော ဘဂဝတော ဥပဋ္ဌာကော အဟောသိ. တေန စ သမယေန ဘဂဝတော ဝါတာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇိ. ထေရဿ စ ဂိဟိသဟာယော ဒေဝဟိတော နာမ ဗြာဟ္မဏော သာဝတ္ထိယံ ပဋိဝသတိ. သော ထေရံ စတူဟိ ပစ္စယေဟိ ပဝေဒေသိ. အထာယသ္မာ ဥပဝါဏော နိဝါသေတွာ ပတ္တစီဝရမာဒါယ တဿ ဗြာဟ္မဏဿ နိဝေသနံ ဥပဂစ္ဆိ. ဗြာဟ္မဏော ‘‘ကေနစိ အညေန ပယောဇနေန ထေရော အာဂတော’’တိ ဉတွာ၊ ‘‘ဝဒေယျာထ၊ ဘန္တေ၊ ကေနတ္ထော’’တိ အာဟ. ထေရော တဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပယောဇနံ အာစိက္ခန္တော –

၁၈၅. ‘‘အရဟံ သုဂတော လောကေ၊ ဝါတေဟာဗာဓိကော မုနိ၊

သစေ ဥဏှောဒကံ အတ္ထိ၊ မုနိနော ဒေဟိ ဗြာဟ္မဏ.

၁၈၆. ‘‘ပူဇိတော ပူဇနေယျာနံ၊ သက္ကရေယျာန သက္ကတော၊

အပစိတောပစေယျာနံ၊ တဿ ဣစ္ဆာမိ ဟာတဝေ’’တိ. – ဂါထာဒွယံ အဘာသိ၊

တဿတ္ထော – ယော ဣမသ္မိံ လောကေ ပူဇနေယျာနံ ပူဇေတဗ္ဗေဟိ သက္ကာဒီဟိ ဒေဝေဟိ မဟာဗြဟ္မာဒီဟိ စ ဗြဟ္မေဟိ ပူဇိတော၊ သက္ကရေယျာနံ သက္ကာတဗ္ဗေဟိ ဗိမ္ဗိသာရကောသလရာဇာဒီဟိ သက္ကတော၊ အပစေယျာနံ အပစာယိတဗ္ဗေဟိ မဟေသီဟိ ခီဏာသဝေဟိ အပစိတော၊ ကိလေသေဟိ အာရကတ္တာဒိနာ အရဟံ၊ သောဘနဂမနာဒိနာ သုဂတော သဗ္ဗညူ မုနိ မယှံ သတ္ထာ ဒေဝဒေဝေါ သက္ကာနံ အတိသက္ကော ဗြဟ္မာနံ အတိဗြဟ္မာ၊ သော ဒါနိ ဝါတေဟိ ဝါတဟေတု ဝါတက္ခောဘနိမိတ္တံ အာဗာဓိကော ဇာတော. သစေ၊ ဗြာဟ္မဏ၊ ဥဏှောဒကံ အတ္ထိ၊ တဿ ဝါတာဗာဓဝူပသမနတ္ထံ တံ ဟာတဝေ ဥပနေတုံ ဣစ္ဆာမီတိ. တံ သုတွာ ဗြာဟ္မဏော ဥဏှောဒကံ တဒနုရူပံ ဝါတာရဟဉ္စ ဘေသဇ္ဇံ ဘဂဝတော ဥပနာမေသိ. တေန စ သတ္ထု ရောဂေါ ဝူပသမိ. တဿ ဘဂဝါ အနုမောဒနံ အကာသီတိ.

ဥပဝါဏတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.