၃. သောဘိတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သတိမာ ပညဝါတိ အာယသ္မတော သောဘိတတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုဏန္တော သတ္ထာရံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏလာဘီနံ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေန္တံ ဒိသွာ သယမ္ပိ တံ ဌာနန္တရံ ဥဒ္ဒိဿ ပတ္ထနံ ကတွာ ပုညာနိ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော သုမေဓဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ဗြာဟ္မဏာနံ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂန္တွာ နေက္ခမ္မာဓိမုတ္တော ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တဿ သမီပေ အရညာယတနေ အဿမံ ကာရေတွာ ဝနမူလဖလာဖလေန ယာပေန္တော ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒံ သုတွာ သဗ္ဗတ္ထ ဧကရတ္တိဝါသေနေဝ ဘဒ္ဒဝတီနဂရေ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပသန္နမာနသော ‘‘တုဝံ သတ္ထာ စ ကေတု စာ’’တိအာဒီဟိ ဆဟိ ဂါထာဟိ အဘိတ္ထဝိ၊ သတ္ထာ စဿ ဘာဝိနိံ သမ္ပတ္တိံ ပကာသေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. သောဘိတောတိဿ နာမံ အကံသု. သော အပရေန သမယေန သတ္ထု ဓမ္မဒေသနံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ ဆဠဘိညော အဟောသိ. ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏေ စိဏ္ဏဝသီ စ အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၉.၄၆-၇၄) –

‘‘ဒက္ခိဏေ ဟိမဝန္တဿ၊ သုကတော အဿမော မမ၊

ဥတ္တမတ္ထံ ဂဝေသန္တော၊ ဝသာမိ ဝိပိနေ တဒါ.

‘‘လာဘာလာဘေန သန္တုဋ္ဌော၊ မူလေန စ ဖလေန စ၊

အနွေသန္တော အာစရိယံ၊ ဝသာမိ ဧကကော အဟံ.

‘‘သုမေဓော နာမ သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ တာဝဒေ၊

စတုသစ္စံ ပကာသေတိ၊ ဥဒ္ဓရန္တော မဟာဇနံ.

‘‘နာဟံ သုဏောမိ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ နပိ မေ ကောစိ သံသတိ၊

အဋ္ဌဝဿေ အတိက္ကန္တေ၊ အဿောသိံ လောကနာယကံ.

‘‘အဂ္ဂိဒါရုံ နီဟရိတွာ၊ သမ္မဇ္ဇိတွာန အဿမံ၊

ခါရိဘာရံ ဂဟေတွာန၊ နိက္ခမိံ ဝိပိနာ အဟံ.

‘‘ဧကရတ္တိံ ဝသန္တောဟံ၊ ဂါမေသု နိဂမေသု စ၊

အနုပုဗ္ဗေန စန္ဒဝတိံ၊ တဒါဟံ ဥပသင်္ကမိံ.

‘‘ဘဂဝါ တမှိ သမယေ၊ သုမေဓော လောကနာယကော၊

ဥဒ္ဓရန္တော ဗဟူ သတ္တေ၊ ဒေသေတိ အမတံ ပဒံ.

‘‘ဇနကာယမတိက္ကမ္မ၊ ဝန္ဒိတွာ ဇိနသာဂရံ၊

ဧကံသံ အဇိနံ ကတွာ၊ သန္ထဝိံ လောကနာယကံ.

‘‘တုဝံ သတ္ထာ စ ကေတု စ၊ ဓဇော ယူပေါ စ ပါဏိနံ၊

ပရာယနော ပတိဋ္ဌာ စ၊ ဒီပေါ စ ဒွိပဒုတ္တမော.

‘‘နေပုညော ဒဿနေ ဝီရော၊ တာရေသိ ဇနတံ တုဝံ၊

နတ္ထညော တာရကော လောကေ၊ တဝုတ္တရိတရော မုနေ.

‘‘သက္ကာ ထေဝေ ကုသဂ္ဂေန၊ ပမေတုံ သာဂရုတ္တမေ၊

န တွေဝ တဝ သဗ္ဗညု၊ ဉာဏံ သက္ကာ ပမေတဝေ.

‘‘တုလဒဏ္ဍေ ဌပေတွာန၊ မဟိံ သက္ကာ ဓရေတဝေ၊

နတွေဝ တဝ ပညာယ၊ ပမာဏမတ္ထိ စက္ခုမ.

‘‘အာကာသော မိနိတုံ သက္ကာ၊ ရဇ္ဇုယာ အင်္ဂုလေန ဝါ၊

နတွေဝ တဝ သဗ္ဗညု၊ သီလံ သက္ကာ ပမေတဝေ.

‘‘မဟာသမုဒ္ဒေ ဥဒကံ၊ အာကာသော စ ဝသုန္ဓရာ၊

ပရိမေယျာနိ ဧတာနိ၊ အပ္ပမေယျောသိ စက္ခုမ.

‘‘ဆဟိ ဂါထာဟိ သဗ္ဗညုံ၊ ကိတ္တယိတွာ မဟာယသံ၊

အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန၊ တုဏှီ အဋ္ဌာသဟံ တဒါ.

‘‘ယံ ဝဒန္တိ သုမေဓောတိ၊ ဘူရိပညံ သုမေဓသံ၊

ဘိက္ခုသံဃေ နိသီဒိတွာ၊ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

‘‘ယော မေ ဉာဏံ ပကိတ္တေသိ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော.

‘‘သတ္တသတ္တတိ ကပ္ပါနိ၊ ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ၊

သဟဿက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ.

‘‘အနေကသတက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊

ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ၊ ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ.

‘‘ဒေဝဘူတော မနုဿော ဝါ၊ ပုညကမ္မသမာဟိတော၊

အနူနမနသင်္ကပ္ပေါ၊ တိက္ခပညော ဘဝိဿတိ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘အဂါရာ အဘိနိက္ခမ္မ၊ ပဗ္ဗဇိဿတိကိဉ္စနော၊

ဇာတိယာ သတ္တဝဿေန၊ အရဟတ္တံ ဖုသိဿတိ.

‘‘ယတော သရာမိ အတ္တာနံ၊ ယတော ပတ္တောသ္မိ သာသနံ၊

ဧတ္ထန္တရေ န ဇာနာမိ၊ စေတနံ အမနောရမံ.

‘‘သံသရိတွာ ဘဝေ သဗ္ဗေ၊ သမ္ပတ္တာနုဘဝိံ အဟံ၊

ဘောဂေ မေ ဦနတာ နတ္ထိ၊ ဖလံ ဉာဏဿ ထောမနေ.

‘‘တိယဂ္ဂီ နိဗ္ဗုတာ မယှံ၊ ဘဝါ သဗ္ဗေ သမူဟတာ၊

သဗ္ဗာသဝါ ပရိက္ခီဏာ၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ.

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ၊ ယံ ဉာဏမထဝိံ အဟံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလံ ဉာဏဿ ထောမနေ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

သော အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုပဋိပါဋိယာ အနုဿရန္တော ယာဝ အသညဘဝေ အစိတ္တကပဋိသန္ဓိ၊ တာဝ အဒ္ဒသ. တတော ပဉ္စ ကပ္ပသတာနိ စိတ္တပ္ပဝတ္တိံ အဒိသွာ အဝသာနေဝ ဒိသွာ ‘‘ကိမေတ’’န္တိ အာဝဇ္ဇေန္တော နယဝသေန ‘‘အသညဘဝေါ ဘဝိဿတီ’’တိ နိဋ္ဌံ အဂမာသိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘အတ္ထိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသညသတ္တာ နာမ ဒီဃာယုကာ ဒေဝါ၊ တတော စုတော သောဘိတော ဣဓူပပန္နော၊ သော ဧတံ ဘဝံ ဇာနာတိ၊ သောဘိတော အနုဿရတီ’’တိ (ပါရာ. ၂၃၂ အတ္ထတော သမာနံ). ဧဝံ နယဝသေန အနုဿရန္တဿ အနုဿရဏကောသလ္လံ ဒိသွာ သတ္ထာ ထေရံ ပုဗ္ဗေနိဝါသံ အနုဿရန္တာနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. တတော ဧဝ စာယံ အာယသ္မာ သဝိသေသံ အတ္တနော ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏံ တဿ စ ပစ္စယဘူတံ ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခိတွာ သောမနဿဇာတော တဒတ္ထဒီပနံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော –

၁၆၅. ‘‘သတိမာ ပညဝါ ဘိက္ခု၊ အာရဒ္ဓဗလဝီရိယော၊

ပဉ္စ ကပ္ပသတာနာဟံ၊ ဧကရတ္တိံ အနုဿရိံ.

၁၆၆. ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေ၊ သတ္တ အဋ္ဌ စ ဘာဝယံ၊

ပဉ္စ ကပ္ပသတာနာဟံ၊ ဧကရတ္တိံ အနုဿရိ’’န္တိ. – ဂါထာဒွယံ အဘာသိ၊

တတ္ထ သတိမာတိ သယံ သမုဒါဂမနသမ္ပန္နာယ သတိပဋ္ဌာနဘာဝနာပါရိပူရိယာ သတိဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ စ သတိမာ. ပညဝါတိ ဆဠဘိညာပါရိပူရိယာ ပညာဝေပုလ္လပ္ပတ္တိယာ စ ပညဝါ. ဘိန္နကိလေသတာယ ဘိက္ခု. သဒ္ဓါဒိဗလာနဉ္စေဝ စတုဗ္ဗိဓသမ္မပ္ပဓာနဝီရိယဿ စ သံသိဒ္ဓိပါရိပူရိယာ အာရဒ္ဓဗလဝီရိယော. သဒ္ဓါဒီနဉှေတ္ထ ဗလဂ္ဂဟဏေန ဂဟဏံ သတိပိ သတိအာဒီနံ ဗလဘာဝေ၊ ယထာ ‘‘ဂေါဗလိဗဒ္ဓါ ပုညဉာဏသမ္ဘာရာ’’တိ. ပဉ္စ ကပ္ပသတာနာဟံ၊ ဧကရတ္တိံ အနုဿရိန္တိ ဧကရတ္တိံ ဝိယ အနုဿရိံ. ဝိယ-သဒ္ဒေါ ဟိ ဣဓ လုတ္တနိဒ္ဒိဋ္ဌော၊ ဧတေန ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏေ အတ္တနော ဉာဏဝသီဘာဝံ ဒီပေတိ.

ဣဒါနိ ယာယ ပဋိပတ္တိယာ အတ္တနော သတိမန္တာဒိဘာဝေါ သာတိသယံ ပုဗ္ဗေနိဝါသဉာဏဉ္စ သိဒ္ဓံ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘စတ္တာရော’’တိအာဒိနာ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ. တတ္ထ စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနေတိ ကာယာနုပဿနာဒိကေ အတ္တနော ဝိသယဘေဒေန စတုဗ္ဗိဓေ လောကိယလောကုတ္တရမိဿကေ သတိသင်္ခါတေ သတိပဋ္ဌာနေ. သတ္တာတိ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ. အဋ္ဌာတိ အဋ္ဌ မဂ္ဂင်္ဂါနိ. သတိပဋ္ဌာနေသု ဟိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တဿ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂတာ ဧဝ ဟောန္တိ၊ တထာ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ. တေနာဟ ဓမ္မသေနာပတိ – ‘‘စတူသု သတိပဋ္ဌာနေသု သုပ္ပတိဋ္ဌိတစိတ္တာ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ ယထာဘူတံ ဘာဝေတွာ’’တိအာဒီဟိ (ဒီ. နိ. ၃.၁၄၃) သတ္တကောဋ္ဌာသိကေသု သတ္တတိံသာယ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မေသု ဧကသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ ဘာဝနာပါရိပူရိံ ဂစ္ဆန္တေ ဣတရေ အဂစ္ဆန္တာ နာမ နတ္ထီတိ. ဘာဝယန္တိ ဘာဝနာဟေတု. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝ.

သောဘိတတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.