၁၀. သိရိမတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပရေ စ နံ ပသံသန္တီတိ အာယသ္မတော သိရိမတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ပါရမိယော ပူရေတွာ တုသိတဘဝနေ ဌိတကာလေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော တိဏ္ဏံ ဝေဒါနံ ပါရဂူ သနိဃဏ္ဍုကေဋုဘာနံ သက္ခရပ္ပဘေဒါနံ ဣတိဟာသပဉ္စမာနံ ပဒကော ဝေယျာကရဏော လောကာယတမဟာပုရိသလက္ခဏေသု အနဝယော နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယတာယ ကာမေ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စတုရာသီတိသဟဿပရိမာဏေန တာပသဂဏေန ပရိဝုတော ဟိမဝန္တပ္ပဒေသေ ဒေဝတာဘိနိမ္မိတေ အဿမေ ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဝသန္တော ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရတာယ လက္ခဏမန္တေသု အာဂတနိယာမေန စ ဗုဒ္ဓဂုဏေ အနုဿရိတွာ အတီတေ ဗုဒ္ဓေ ဥဒ္ဒိဿ အညတရသ္မိံ နဒီနိဝတ္တနေ ပုလိနစေတိယံ ကတွာ ပူဇာသက္ကာရာဘိရတော အဟောသိ. တံ ဒိသွာ တာပသာ၊ ‘‘ကံ ဥဒ္ဒိဿ အယံ ပူဇာသက္ကာရော ကရီယတီ’’တိ ပုစ္ဆိံသု. သော တေသံ လက္ခဏမန္တေ အာဟရိတွာ တတ္ထ အာဂတာနိ မဟာပုရိသလက္ခဏာနိ ဝိဘဇိတွာ တဒနုသာရေန အတ္တနော ဗလေ ဌတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏေ ကိတ္တေသိ. တံ သုတွာ တေပိ တာပသာ ပသန္နမာနသာ တတော ပဋ္ဌာယ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဥဒ္ဒိဿ ထူပပူဇံ ကရောန္တာ ဝိဟရန္တိ.

တေန စ သမယေန ပဒုမုတ္တရဗောဓိသတ္တော တုသိတကာယာ စဝိတွာ မာတုကုစ္ဆိံ ဩက္ကန္တော ဟောတိ. စရိမဘဝေ ဒွတ္တိံသ ပုဗ္ဗနိမိတ္တာနိ ပါတုရဟေသုံ၊ သဗ္ဗေ စ အစ္ဆရိယဗ္ဘူတဓမ္မာ. တာပသော တာနိ အန္တေဝါသိကာနံ ဒဿေတွာ ဘိယျောသောမတ္တာယ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေသု တေသံ ပသာဒံ ဝဍ္ဎေတွာ ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တေဟိ အတ္တနော သရီရဿ ပူဇာယ ကရီယမာနာယ ဒိဿမာနရူပေါ အာဂန္တွာ၊ ‘‘အဟံ တုမှာကံ အာစရိယော ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော၊ တုမှေ အပ္ပမတ္တာ ပုလိနစေတိယပူဇမနုယုဉ္ဇထ၊ ဘာဝနာယ စ ယုတ္တပ္ပယုတ္တာ ဟောထာ’’တိ ဝတွာ ဗြဟ္မလောကမေဝ ဂတော.

ဧဝံ သော ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဂဟပတိကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ ဇာတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တသ္မိံ ကုလေ သိရိသမ္ပတ္တိယာ ဝဍ္ဎမာနတ္တာ သိရိမာတွေဝ နာမံ အကံသု. တဿ ပဒသာ ဂမနကာလေ ကနိဋ္ဌဘာတာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ တဿ ‘‘အယံ သိရိံ ဝဍ္ဎေန္တော ဇာတော’’တိ သိရိဝဍ္ဎောတိ နာမံ အကံသု. တေ ဥဘောပိ ဇေတဝနပ္ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ပဗ္ဗဇိံသု. တေသု သိရိဝဍ္ဎော န တာဝ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မဿ လာဘီ အဟောသိ၊ စတုန္နံ ပစ္စယာနံ လာဘီ၊ ဂဟဋ္ဌပဗ္ဗဇိတာနံ သက္ကတော ဂရုကတော၊ သိရိမတ္ထေရော ပန ပဗ္ဗဇိတကာလတော ပဋ္ဌာယ တာဒိသေန ကမ္မစ္ဆိဒ္ဒေန အပ္ပလာဘီ အဟောသိ ဗဟုဇနာသမ္ဘာဝိတော၊ သမထဝိပဿနာသု ကမ္မံ ကရောန္တော နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၉.၁၁၁-၁၄၇) –

‘‘ပဗ္ဗတေ ဟိမဝန္တမှိ၊ ဒေဝလော နာမ တာပသော၊

တတ္ထ မေ စင်္ကမော အာသိ၊ အမနုဿေဟိ မာပိတော.

‘‘ဇဋာဘာရေန ဘရိတော၊ ကမဏ္ဍလုဓရော သဒါ၊

ဥတ္တမတ္ထံ ဂဝေသန္တော၊ ဝိပိနာ နိက္ခမိံ တဒါ.

‘‘စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ၊ သိဿာ မယှံ ဥပဋ္ဌဟုံ၊

သကကမ္မာဘိပသုတာ၊ ဝသန္တိ ဝိပိနေ တဒါ.

‘‘အဿမာ အဘိနိက္ခမ္မ၊ အကံ ပုလိနစေတိယံ၊

နာနာပုပ္ဖံ သမာနေတွာ၊ တံ စေတိယမပူဇယိံ.

‘‘တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ အဿမံ ပဝိသာမဟံ၊

သဗ္ဗေ သိဿာ သမာဂန္တွာ၊ ဧတမတ္ထံ ပုစ္ဆိံသု မံ.

‘‘ပုလိနေန ကတော ထူပေါ၊ ယံ တွံ ဒေဝ နမဿသိ၊

မယမ္ပိ ဉာတုမိစ္ဆာမ၊ ပုဋ္ဌော အာစိက္ခ နော တုဝံ.

‘‘နိဒ္ဒိဋ္ဌာ နု မန္တပဒေ၊ စက္ခုမန္တော မဟာယသာ၊

တေ ခေါ အဟံ နမဿာမိ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌေ မဟာယသေ.

‘‘ကီဒိသာ တေ မဟာဝီရာ၊ သဗ္ဗညူ လောကနာယကာ၊

ကထံဝဏ္ဏာ ကထံသီလာ၊ ကီဒိသာ တေ မဟာယသာ.

‘‘ဗာတ္တိံသလက္ခဏာ ဗုဒ္ဓါ၊ စတ္တာလီသဒိဇာပိ စ၊

နေတ္တာ ဂေါပခုမာ တေသံ၊ ဇိဉ္ဇုကာ ဖလသန္နိဘာ.

‘‘ဂစ္ဆမာနာ စ တေ ဗုဒ္ဓါ၊ ယုဂမတ္တဉ္စ ပေက္ခရေ၊

န တေသံ ဇာဏု နဒတိ၊ သန္ဓိသဒ္ဒေါ န သုယျတိ.

‘‘ဂစ္ဆမာနာ စ သုဂတာ၊ ဥဒ္ဓရန္တာဝ ဂစ္ဆရေ၊

ပဌမံ ဒက္ခိဏံ ပါဒံ၊ ဗုဒ္ဓါနံ ဧသ ဓမ္မတာ.

‘‘အသမ္ဘီတာ စ တေ ဗုဒ္ဓါ၊ မိဂရာဇာဝ ကေသရီ၊

နေဝုက္ကံသေန္တိ အတ္တာနံ၊ နော စ ဝမ္ဘေန္တိ ပါဏိနံ.

‘‘မာနာဝမာနတော မုတ္တာ၊ သမာ သဗ္ဗေသု ပါဏိသု၊

အနတ္တုက္ကံသကာ ဗုဒ္ဓါ၊ ဗုဒ္ဓါနံ ဧသ ဓမ္မတာ.

‘‘ဥပ္ပဇ္ဇန္တာ စ သမ္ဗုဒ္ဓါ၊ အာလောကံ ဒဿယန္တိ တေ၊

ဆပ္ပကာရံ ပကမ္ပေန္တိ၊ ကေဝလံ ဝသုဓံ ဣမံ.

‘‘ပဿန္တိ နိရယဉ္စေတေ၊ နိဗ္ဗာတိ နိရယော တဒါ၊

ပဝဿတိ မဟာမေဃော၊ ဗုဒ္ဓါနံ ဧသ ဓမ္မတာ.

‘‘ဤဒိသာ တေ မဟာနာဂါ၊ အတုလာ စ မဟာယသာ၊

ဝဏ္ဏတော အနတိက္ကန္တာ၊ အပ္ပမေယျာ တထာဂတာ.

‘‘အနုမောဒိံသု မေ ဝါကျံ၊ သဗ္ဗေ သိဿာ သဂါရဝါ၊

တထာ စ ပဋိပဇ္ဇိံသု၊ ယထာသတ္တိ ယထာဗလံ.

‘‘ပဋိပူဇေန္တိ ပုလိနံ၊ သကကမ္မာဘိလာသိနော၊

သဒ္ဒဟန္တာ မမ ဝါကျံ၊ ဗုဒ္ဓသက္ကတမာနသာ.

‘‘တဒါ စဝိတွာ တုသိတာ၊ ဒေဝပုတ္တော မဟာယသော၊

ဥပ္ပဇ္ဇိ မာတုကုစ္ဆိမှိ၊ ဒသသဟဿိ ကမ္ပထ.

‘‘အဿမဿာဝိဒူရမှိ၊ စင်္ကမမှိ ဌိတော အဟံ၊

သဗ္ဗေ သိဿာ သမာဂန္တွာ၊ အာဂစ္ဆုံ မမ သန္တိကေ.

‘‘ဥသဘောဝ မဟီ နဒတိ၊ မိဂရာဇာဝ ကူဇတိ၊

သုသုမာရောဝ သဠတိ၊ ကိံ ဝိပါကော ဘဝိဿတိ.

‘‘ယံ ပကိတ္တေမိ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ သိကတာထူပသန္တိကေ၊

သော ဒါနိ ဘဂဝါ သတ္ထာ၊ မာတုကုစ္ဆိမုပါဂမိ.

‘‘တေသံ ဓမ္မကထံ ဝတွာ၊ ကိတ္တယိတွာ မဟာမုနိံ၊

ဥယျောဇေတွာ သကေ သိဿေ၊ ပလ္လင်္ကမာဘုဇိံ အဟံ.

‘‘ဗလဉ္စ ဝတ မေ ခီဏံ၊ ဗျာဓိနာ ပရမေန တံ၊

ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ သရိတွာန၊ တတ္ထ ကာလင်္ကတော အဟံ.

‘‘သဗ္ဗေ သိဿာ သမာဂန္တွာ၊ အကံသု စိတကံ တဒါ၊

ကဠေဝရဉ္စ မေ ဂယှ၊ စိတကံ အဘိရောပယုံ.

‘‘စိတကံ ပရိဝါရေတွာ၊ သီသေ ကတွာန အဉ္ဇလိံ၊

သောကသလ္လပရေတာ တေ၊ ဝိက္ကန္ဒိံသု သမာဂတာ.

‘‘တေသံ လာလပ္ပမာနာနံ၊ အဂမံ စိတကံ တဒါ၊

အဟံ အာစရိယော တုမှံ၊ မာ သောစိတ္ထ သုမေဓသာ.

‘‘သဒတ္ထေ ဝါယမေယျာထ၊ ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ၊

မာ ဝေါ ပမတ္တာ အဟုတ္ထ၊ ခဏော ဝေါ ပဋိပါဒိတော.

‘‘သကေ သိဿေနုသာသိတွာ၊ ဒေဝလောကံ ပုနာဂမိံ၊

အဋ္ဌာရသ စ ကပ္ပါနိ၊ ဒေဝလောကေ ရမာမဟံ.

‘‘သတာနံ ပဉ္စက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ၊

အနေကသတက္ခတ္တုဉ္စ၊ ဒေဝရဇ္ဇမကာရယိံ.

‘‘အဝသေသေသု ကပ္ပေသု၊ ဝေါကိဏ္ဏော သံသရိံ အဟံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဥပ္ပါဒဿ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘ယထာ ကောမုဒိကေ မာသေ၊ ဗဟူ ပုပ္ဖန္တိ ပါဒပါ၊

တထေဝါဟမ္ပိ သမယေ၊ ပုပ္ဖိတောမှိ မဟေသိနာ.

‘‘ဝီရိယံ မေ ဓုရဓောရယှံ၊ ယောဂက္ခေမာဓိဝါဟနံ၊

နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဗုဒ္ဓမဘိကိတ္တယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ကိတ္တနာယ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ဆဠဘိညဉှိ သမာနံ အာယသ္မန္တံ သိရိမတ္ထေရံ ‘‘အရိယော’’တိ အဇာနန္တာ ပုထုဇ္ဇနာ ဘိက္ခူ သာမဏေရာ စ အပ္ပလာဘိတာယ လောကဿ အနဘိဂတဘာဝေန အသမ္ဘာဝေန္တာ ယံကိဉ္စိ ကထေတွာ ဂရဟန္တိ. သိရိဝဍ္ဎတ္ထေရံ ပန ပစ္စယာနံ လာဘိဘာဝေန လောကဿ သက္ကတဂရုကတဘာဝတော သမ္ဘာဝေန္တာ ပသံသန္တိ. ထေရော ‘‘အဝဏ္ဏာရဟဿ နာမ ဝဏ္ဏဘဏနံ၊ ဝဏ္ဏာရဟဿ စ အဝဏ္ဏဘဏနံ အဿ ပုထုဇ္ဇနဘာဝဿ ဒေါသော’’တိ ပုထုဇ္ဇနဘာဝဉ္စ ဂရဟန္တော –

၁၅၉. ‘‘ပရေ စ နံ ပသံသန္တိ၊ အတ္တာ စေ အသမာဟိတော၊

မောဃံ ပရေ ပသံသန္တိ၊ အတ္တာ ဟိ အသမာဟိတော.

၁၆၀. ‘‘ပရေ စ နံ ဂရဟန္တိ၊ အတ္တာ စေ သုသမာဟိတော၊

မောဃံ ပရေ ဂရဟန္တိ၊ အတ္တာ ဟိ သုသမာဟိတော’’တိ.

– ဂါထာဒွယမဘာသိ.

တတ္ထ ပရေတိ အတ္တတော အညေ ပရေ နာမ၊ ဣဓ ပန ပဏ္ဍိတေဟိ အညေ ဗာလာ ပရေတိ အဓိပ္ပေတာ. တေသဉှိ အဇာနိတွာ အပရိယောဂါဟေတွာ ဘာသနတော ဂရဟာ ဝိယ ပသံသာပိ အပ္ပမာဏဘူတာ. နန္တိ နံ ပုဂ္ဂလံ. ပသံသန္တီတိ အဝိဒ္ဒသုဘာဝေန တဏှာဝိပန္နတာယ ဝါ၊ အထ ဝါ အဘူတံယေဝ ပုဂ္ဂလံ ‘‘အသုကော ဘိက္ခု ဈာနလာဘီ၊ အရိယော’’တိ ဝါ အဘူတဂုဏရောပနေန ကိတ္တေန္တိ အဘိတ္ထဝန္တိ. ယော ပနေတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ၊ သော အတ္တူပနယတ္ထော. တေန ပရေ နံ ပုဂ္ဂလံ ပသံသန္တိ စ၊ တဉ္စ ခေါ တေသံ ပသံသနမတ္တံ၊ န ပန တသ္မိံ ပသံသာယ ဝတ္ထု အတ္ထီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ. အတ္တာ စေ အသမာဟိတောတိ ယံ ပုဂ္ဂလံ ပရေ ပသံသန္တိ၊ သော စေ သယံ အသမာဟိတော မဂ္ဂသမာဓိနာ ဖလသမာဓိနာ ဥပစာရပ္ပနာသမာဓိမတ္တေနေဝ ဝါ န သမာဟိတော၊ သမာဓာနဿ ပဋိပက္ခဘူတာနံ ကိလေသာနံ အပ္ပဟီနတ္တာ ဝိက္ခိတ္တော ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော ဟောတိ စေတိ အတ္ထော. ‘‘အသမာဟိတော’’တိ စ ဧတေန သမာဓိနိမိတ္တာနံ ဂုဏာနံ အဘာဝံ ဒဿေတိ. မောဃန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော ‘‘ဝိသမံ စန္ဒိမသူရိယာ ပရိဝတ္တန္တီ’’တိအာဒီသု ဝိယ. ပရေ ပသံသန္တီတိ ယေ တံ အသမာဟိတံ ပုဂ္ဂလံ ပသံသန္တိ၊ တေ မောဃံ မုဓာ အမူလကံ ပသံသန္တိ. ကသ္မာ? အတ္တာ ဟိ အသမာဟိတော ယသ္မာ တဿ ပုဂ္ဂလဿ စိတ္တံ အသမာဟိတံ၊ တသ္မာတိ အတ္ထော.

ဒုတိယဂါထာယံ ဂရဟန္တီတိ အတ္တနော အဝိဒ္ဒသုဘာဝေန ဒေါသန္တရာယ ဝါ အရိယံ ဈာနလာဘိဉ္စ သမာနံ ‘‘အသုကော ဘိက္ခု ဇာဂရိယံ နာနုယုဉ္ဇတိ အန္တမသော ဂေါဒုဟနမတ္တမ္ပိ ကာလံ ကေဝလံ ကာယဒဠှိဗဟုလော နိဒ္ဒါရာမော ဘဿာရာမော သင်္ဂဏိကာရာမော ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ အပ္ပဋိပဇ္ဇမာနတာဝိဘာဝနေန ဝါ ဂုဏပရိဓံသနေန ဝါ ဂရဟန္တိ နိန္ဒန္တိ၊ ဥပက္ကောသန္တိ ဝါတိ အတ္ထော. သေသံ ပဌမဂါထာယ ဝုတ္တပရိယာယေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဝံ ထေရေန ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အတ္တနော နိက္ကိလေသဘာဝေ သိရိဝဍ္ဎဿ စ သကိလေသဘာဝေ ပကာသိတေ တံ သုတွာ သိရိဝဍ္ဎော သံဝေဂဇာတော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ သဒတ္ထံ ပရိပူရေသိ၊ ဂရဟကပုဂ္ဂလာ စ ထေရံ ခမာပေသုံ.

သိရိမတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.