၁၀. ဝသဘတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပုဗ္ဗေ ဟနတိ အတ္တာနန္တိ အာယသ္မတော ဝသဘတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော ဗြာဟ္မဏာနံ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂန္တွာ နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယတာယ ဃရာဝါသံ ပဟာယ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ စုဒ္ဒသသဟဿတာပသပရိဝါရော ဟိမဝန္တဿ အဝိဒူရေ သမဂ္ဂေ နာမ ပဗ္ဗတေ အဿမံ ကာရေတွာ ဝသန္တော ဈာနာဘိညာယော နိဗ္ဗတ္တေတွာ တာပသာနံ ဩဝါဒါနုသာသနိယော ဒေန္တော ဧကဒိဝသံ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘အဟံ ခေါ ဒါနိ ဣမေဟိ တာပသေဟိ သက္ကတော ဂရုကတော ပူဇိတော ဝိဟရာမိ၊ မယာ ပန ပူဇေတဗ္ဗော န ဥပလဗ္ဘတိ၊ ဒုက္ခော ခေါ ပနာယံ လောကေ ယဒိဒံ အဂရုဝါသော’’တိ. ဧဝံ ပန စိန္တေတွာ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရတာယ ပုရိမဗုဒ္ဓါနံ စေတိယေ အတ္တနာ ကတံ ပူဇာသက္ကာရံ အနုဿရိတွာ ‘‘ယံနူနာဟံ ပုရိမဗုဒ္ဓေ ဥဒ္ဒိဿ ပုလိနစေတိယံ ကတွာ ပူဇံ ကရေယျ’’န္တိ ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဣဒ္ဓိယာ ပုလိနထူပံ သုဝဏ္ဏမယံ မာပေတွာ သုဝဏ္ဏမယာဒီဟိ တိသဟဿမတ္တေဟိ ပုပ္ဖေဟိ ဒေဝသိကံ ပူဇံ ကရောန္တော ယာဝတာယုကံ ပုညာနိ ကတွာ အပရိဟီနဇ္ဈာနော ကာလံ ကတွာ ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗတ္တော. တတ္ထပိ ယာဝတာယုကံ ဌတွာ တတော စုတော တာဝတိံသေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝသဘောတိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ဘဂဝတော ဝေသာလိဂမနေ ဗုဒ္ဓါနုဘာဝံ ဒိသွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၀.၅၇-၉၂) –

‘‘ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ၊ သမဂ္ဂေါ နာမ ပဗ္ဗတော၊

အဿမော သုကတော မယှံ၊ ပဏ္ဏသာလာ သုမာပိတာ.

‘‘နာရဒေါ နာမ နာမေန၊ ဇဋိလော ဥဂ္ဂတာပနော၊

စတုဒ္ဒသသဟဿာနိ၊ သိဿာ ပရိစရန္တိ မံ.

‘‘ပဋိသလ္လီနကော သန္တော၊ ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ၊

သဗ္ဗော ဇနော မံ ပူဇေတိ၊ နာဟံ ပူဇေမိ ကိဉ္စနံ.

‘‘န မေ ဩဝါဒကော အတ္ထိ၊ ဝတ္တာ ကောစိ န ဝိဇ္ဇတိ၊

အနာစရိယုပဇ္ဈာယော၊ ဝနေ ဝါသံ ဥပေမဟံ.

‘‘ဥပါသမာနော ယမဟံ၊ ဂရုစိတ္တံ ဥပဋ္ဌဟေ၊

သော မေ အာစရိယော နတ္ထိ၊ ဝနဝါသော နိရတ္ထကော.

‘‘အာယာဂံ မေ ဂဝေသိဿံ၊ ဂရုံ ဘာဝနိယံ တထာ၊

သာဝဿယော ဝသိဿာမိ၊ န ကောစိ ဂရဟိဿတိ.

‘‘ဥတ္တာနကူလာ နဒိကာ၊ သုပတိတ္ထာ မနောရမာ၊

သံသုဒ္ဓပုလိနာကိဏ္ဏာ၊ အဝိဒူရေ မမဿမံ.

‘‘နဒိံ အမရိကံ နာမ၊ ဥပဂန္တွာနဟံ တဒါ၊

သံဝဍ္ဎယိတွာ ပုလိနံ၊ အကံ ပုလိနစေတိယံ.

‘‘ယေ တေ အဟေသုံ သမ္ဗုဒ္ဓါ၊ ဘဝန္တကရဏာ မုနီ၊

တေသံ ဧတာဒိသော ထူပေါ၊ တံ နိမိတ္တံ ကရောမဟံ.

‘‘ကရိတွာ ပုလိနံ ထူပံ၊ သောဝဏ္ဏံ မာပယိံ အဟံ၊

သောဏ္ဏကိင်္ကဏိပုပ္ဖါနိ၊ သဟဿေ တီဏိ ပူဇယိံ.

‘‘သာယပါတံ နမဿာမိ၊ ဝေဒဇာတော ကတဉ္ဇလီ၊

သမ္မုခါ ဝိယ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဝန္ဒိံ ပုလိနစေတိယံ.

‘‘ယဒါ ကိလေသာ ဇာယန္တိ၊ ဝိတက္ကာ ဂေဟနိဿိတာ၊

သရာမိ သုကတံ ထူပံ၊ ပစ္စဝေက္ခာမိ တာဝဒေ.

‘‘ဥပနိဿာယ ဝိဟရံ၊ သတ္ထဝါဟံ ဝိနာယကံ၊

ကိလေသေ သံဝသေယျာသိ၊ န ယုတ္တံ တဝ မာရိသ.

‘‘သဟ အာဝဇ္ဇိတေ ထူပေ၊ ဂါရဝံ ဟောတိ မေ တဒါ၊

ကုဝိတက္ကေ ဝိနောဒေသိံ၊ နာဂေါ တုတ္တဋ္ဋိတော ယထာ.

‘‘ဧဝံ ဝိဟရမာနံ မံ၊ မစ္စုရာဇာဘိမဒ္ဒထ၊

တတ္ထ ကာလင်္ကတော သန္တော၊ ဗြဟ္မလောကမဂစ္ဆဟံ.

‘‘ယာဝတာယုံ ဝသိတွာန၊ တိဒိဝေ ဥပပဇ္ဇဟံ၊

အသီတိက္ခတ္တုံ ဒေဝိန္ဒော၊ ဒေဝရဇ္ဇမကာရယိံ.

‘‘သတာနံ တီဏိက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ အဟောသဟံ၊

ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ၊ ဂဏနာတော အသင်္ခိယံ.

‘‘သောဏ္ဏကိင်္ကဏိပုပ္ဖါနံ၊ ဝိပါကံ အနုဘောမဟံ၊

ဓာတီသတသဟဿာနိ၊ ပရိဝါရေန္တိ မံ ဘဝေ.

‘‘ထူပဿ ပရိစိဏ္ဏတ္တာ၊ ရဇောဇလ္လံ န လိမ္ပတိ၊

ဂတ္တေ သေဒါ န မုစ္စန္တိ၊ သုပ္ပဘာသော ဘဝါမဟံ.

‘‘အဟော မေ သုကတော ထူပေါ၊ သုဒိဋ္ဌာမရိကာ နဒီ၊

ထူပံ ကတွာန ပုလိနံ၊ ပတ္တောမှိ အစလံ ပဒံ.

‘‘ကုသလံ ကတ္တုကာမေန၊ ဇန္တုနာ သာရဂါဟိနာ၊

နတ္ထိ ခေတ္တံ အခေတ္တံ ဝါ၊ ပဋိပတ္တီဝ သာဓကာ.

‘‘ယထာပိ ဗလဝါ ပေါသော၊ အဏ္ဏဝံတရိတုဿဟေ၊

ပရိတ္တံ ကဋ္ဌမာဒါယ၊ ပက္ခန္ဒေယျ မဟာသရံ.

‘‘ဣမာဟံ ကဋ္ဌံ နိဿာယ၊ တရိဿာမိ မဟောဒဓိံ၊

ဥဿာဟေန ဝီရိယေန၊ တရေယျ ဥဒဓိံ နရော.

‘‘တထေဝ မေ ကတံ ကမ္မံ၊ ပရိတ္တံ ထောကကဉ္စ ယံ၊

တံ ကမ္မံ ဥပနိဿာယ၊ သံသာရံ သမတိက္ကမိံ.

‘‘ပစ္ဆိမေ ဘဝေ သမ္ပတ္တေ၊ သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊

သာဝတ္ထိယံ ပုရေ ဇာတော၊ မဟာသာလေ သုအဍ္ဎကေ.

‘‘သဒ္ဓါ မာတာ ပိတာ မယှံ၊ ဗုဒ္ဓဿ သရဏံ ဂတာ၊

ဥဘော ဒိဋ္ဌပဒါ ဧတေ၊ အနုဝတ္တန္တိ သာသနံ.

‘‘ဗောဓိပပဋိကံ ဂယှ၊ သောဏ္ဏထူပမကာရယုံ၊

သာယပါတံ နမဿန္တိ၊ သကျပုတ္တဿ သမ္မုခါ.

‘‘ဥပေါသထမှိ ဒိဝသေ၊ သောဏ္ဏထူပံ ဝိနီဟရုံ၊

ဗုဒ္ဓဿ ဝဏ္ဏံ ကိတ္တေန္တာ၊ တိယာမံ ဝီတိနာမယုံ.

‘‘သဟ ဒိသွာနဟံ ထူပံ၊ သရိံ ပုလိနစေတိယံ၊

ဧကာသနေ နိသီဒိတွာ၊ အရဟတ္တမပါပုဏိံ.

‘‘ဂဝေသမာနော တံ ဝီရံ၊ ဓမ္မသေနာပတိဒ္ဒသံ၊

အဂါရာ နိက္ခမိတွာန၊ ပဗ္ဗဇိံ တဿ သန္တိကေ.

‘‘ဇာတိယာ သတ္တဝဿေန၊ အရဟတ္တမပါပုဏိံ၊

ဥပသမ္ပာဒယီ ဗုဒ္ဓေါ၊ ဂုဏမညာယ စက္ခုမာ.

‘‘ဒါရကေနေဝ သန္တေန၊ ကိရိယံ နိဋ္ဌိတံ မယာ၊

ကတံ မေ ကရဏီယဇ္ဇ၊ သကျပုတ္တဿ သာသနေ.

‘‘သဗ္ဗဝေရဘယာတီတော၊ သဗ္ဗသင်္ဂါတိဂေါ ဣသိ၊

သာဝကော တေ မဟာဝီရ၊ သောဏ္ဏထူပဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဒါယကာနုဂ္ဂဟံ ကရောန္တော တေဟိ ဥပနီတေ ပစ္စယေ န ပဋိက္ခိပတိ၊ ယထာလဒ္ဓေယေဝ ပရိဘုဉ္ဇတိ. တံ ပုထုဇ္ဇနာ ‘‘အယံ ကာယဒဠှိဗဟုလော အရက္ခိတစိတ္တော’’တိ မညမာနာ အဝမညန္တိ. ထေရော တံ အဂဏေန္တောဝ ဝိဟရတိ. တဿ ပန အဝိဒူရေ အညတရော ကုဟကဘိက္ခု ပါပိစ္ဆော သမာနော အပ္ပိစ္ဆော ဝိယ သန္တုဋ္ဌော ဝိယ အတ္တာနံ ဒဿေန္တော လောကံ ဝဉ္စေန္တော ဝိဟရတိ. မဟာဇနော တံ အရဟန္တံ ဝိယ သမ္ဘာဝေတိ. အထဿ သက္ကော ဒေဝါနမိန္ဒော တံ ပဝတ္တိံ ဉတွာ ထေရံ ဥပသင်္ကမိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ကိံ နာမ ကုဟကော ကရောတီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ထေရော ပါပိစ္ဆံ ဂရဟန္တော –

၁၃၉. ‘‘ပုဗ္ဗေ ဟနတိ အတ္တာနံ၊ ပစ္ဆာ ဟနတိ သော ပရေ၊

သုဟတံ ဟန္တိ အတ္တာနံ၊ ဝီတံသေနေဝ ပက္ခိမာ.

၁၄၀. ‘‘န ဗြာဟ္မဏော ဗဟိဝဏ္ဏော၊ အန္တောဝဏ္ဏော ဟိ ဗြာဟ္မဏော၊

ယသ္မိံ ပါပါနိ ကမ္မာနိ၊ သ ဝေ ကဏှော သုဇမ္ပတီ’’တိ. – ဂါထာဒွယမာဟ၊

တတ္ထ ပုဗ္ဗေ ဟနတိ အတ္တာနန္တိ ကုဟကပုဂ္ဂလော အတ္တနော ကုဟကဝုတ္တိယာ လောကံ ဝဉ္စေန္တော ပါပိစ္ဆတာဒီဟိ ပါပဓမ္မေဟိ ပဌမမေဝ အတ္တာနံ ဟနတိ၊ အတ္တနော ကုသလကောဋ္ဌာသံ ဝိနာသေတိ. ပစ္ဆာ ဟနတိ သော ပရေတိ သော ကုဟကော ပဌမံ တာဝ ဝုတ္တနယေန အတ္တာနံ ဟန္တွာ ပစ္ဆာ ပရေ ယေဟိ ‘‘အယံ ဘိက္ခု ပေသလော အရိယော’’တိ ဝါ သမ္ဘာဝေန္တေဟိ ကာရာ ကတာ၊ တေ ဟနတိ တေသံ ကာရာနိ အတ္တနိ ကတာနိ အမဟပ္ဖလာနိ ကတွာ ပစ္စယဝိနာသနေန ဝိနာသေတိ. သတိပိ ကုဟကဿ ဥဘယဟနနေ အတ္တဟနနေ ပန အယံ ဝိသေသောတိ ဒဿေန္တော အာဟ သုဟတံ ဟန္တိ အတ္တာနန္တိ. သော ကုဟကော အတ္တာနံ ဟနန္တော သုဟတံ ကတွာ ဟန္တိ ဝိနာသေတိ၊ ယထာ ကိံ? ဝီတံသေနေဝ ပက္ခိမာတိ၊ ဝီတံသောတိ ဒီပကသကုဏော၊ တေန. ပက္ခိမာတိ သာကုဏိကော. ယထာ တေန ဝီတံသသကုဏေန အညေ သကုဏေ ဝဉ္စေတွာ ဟနန္တော အတ္တာနံ ဣဓ လောကေပိ ဟနတိ ဝိညုဂရဟသာဝဇ္ဇသဘာဝါဒိနာ၊ သမ္ပရာယံ ပန ဒုဂ္ဂတိပရိက္ကိလေသေန ဟနတိယေဝ၊ န ပန တေ သကုဏေ ပစ္ဆာ ဟန္တုံ သက္ကောတိ၊ ဧဝံ ကုဟကောပိ ကောဟညေန လောကံ ဝဉ္စေတွာ ဣဓ လောကေပိ အတ္တာနံ ဟနတိ ဝိပ္ပဋိသာရဝိညုဂရဟာဒီဟိ၊ ပရလောကေပိ ဒုဂ္ဂတိပရိက္ကိလေသေဟိ၊ န ပန တေ ပစ္စယဒါယကေ အပါယဒုက္ခံ ပါပေတိ. အပိစ ကုဟကော ဒက္ခိဏာယ အမဟပ္ဖလဘာဝကရဏေနေဝ ဒါယကံ ဟနတီတိ ဝုတ္တော၊ န နိပ္ဖလဘာဝကရဏေန. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဒုဿီလဿ မနုဿဘူတဿ ဒါနံ ဒတွာ သဟဿဂုဏာ ဒက္ခိဏာ ပါဋိကင်္ခိတဗ္ဗာ’’တိ (မ. နိ. ၃.၃၇၉). တေနာဟ ‘‘သုဟတံ ဟန္တိ အတ္တာန’’န္တိ.

ဧဝံ ဗာဟိရပရိမဇ္ဇနမတ္တေ ဌိတာ ပုဂ္ဂလာ သုဒ္ဓါ နာမ န ဟောန္တိ၊ အဗ္ဘန္တရသုဒ္ဓိယာ ဧဝ ပန သုဒ္ဓါ ဟောန္တီတိ ဒဿေန္တော ‘‘န ဗြာဟ္မဏော’’တိ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ဣရိယာပထသဏ္ဌပနာဒိဗဟိသမ္ပတ္တိမတ္တေန ဗြာဟ္မဏော န ဟောတိ. သမ္ပတ္တိအတ္ထော ဟိ ဣဓ ဝဏ္ဏ-သဒ္ဒေါ. အဗ္ဘန္တရေ ပန သီလာဒိသမ္ပတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏော ဟောတိ၊ ‘‘ဗာဟိတပါပေါ ဗြာဟ္မဏော’’တိ ကတွာ. တသ္မာ ‘‘ယသ္မိံ ပါပါနိ လာမကာနိ ကမ္မာနိ သံဝိဇ္ဇန္တိ၊ ဧကံသေန သော ကဏှော နိဟီနပုဂ္ဂလော’’တိ သုဇမ္ပတိ၊ ဒေဝါနမိန္ဒ၊ ဇာနာဟိ. တံ သုတွာ သက္ကော ကုဟကဘိက္ခုံ တဇ္ဇေတွာ ‘‘ဓမ္မေ ဝတ္တာဟီ’’တိ ဩဝဒိတွာ သကဋ္ဌာနမေဝ ဂတော.

ဝသဘတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုကနိပါတေ ပဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.