၃. အာနန္ဒတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ပိသုဏေန စ ကောဓနေနာတိအာဒိကာ အာယသ္မတော အာနန္ဒတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဟံသဝတီနဂရေ သတ္ထု ဝေမာတိကဘာတာ ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ သုမနောတိဿ နာမံ အဟောသိ. ပိတာ ပနဿ အာနန္ဒရာဇာ နာမ. သော အတ္တနော ပုတ္တဿ သုမနကုမာရဿ ဝယပ္ပတ္တဿ ဟံသဝတိတော ဝီသယောဇနသတေ ဌာနေ ဘောဂနဂရံ အဒါသိ. သော ကဒါစိ ကဒါစိ အာဂန္တွာ အတ္တာနဉ္စ ပိတရဉ္စ ပဿတိ. တဒါ ရာဇာ သတ္ထာရဉ္စ သတသဟဿပရိမာဏံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ သယမေဝ သက္ကစ္စံ ဥပဋ္ဌဟိ၊ အညေသံ ဥပဋ္ဌာတုံ န ဒေတိ.

တေန သမယေန ပစ္စန္တော ကုပိတော အဟောသိ. ကုမာရော တဿ ကုပိတဘာဝံ ရညော အနာရောစေတွာ သယမေဝ တံ ဝူပသမေတိ. တံ သုတွာ ရာဇာ တုဋ္ဌမာနသော ပုတ္တံ ပက္ကောသာပေတွာ ‘‘ဝရံ တေ၊ တာတ ဒမ္မိ၊ ဝရံ ဂဏှာဟီ’’တိ အာဟ. ကုမာရော ‘‘သတ္ထာရံ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ တေမာသံ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဇီဝိတံ အဝဉ္ဈံ ကာတုံ ဣစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဧတံ န သက္ကာ၊ အညံ ဝဒေဟီ’’တိ. ‘‘ဒေဝ၊ ခတ္တိယာနံ ဒွေကထာ နာမ နတ္ထိ၊ ဧတဒေဝ မေ ဒေဟိ၊ န မယှံ အညေန အတ္ထော’’တိ. ‘‘သစေ သတ္ထာ အနုဇာနာတိ၊ ဒိန္နမေဝါ’’တိ. သော ‘‘သတ္ထု စိတ္တံ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝိဟာရံ ဂတော.

တေန စ သမယေန ဘဂဝါ ဘတ္တကိစ္စံ နိဋ္ဌာပေတွာ ဂန္ဓကုဋိံ ပဝိဋ္ဌော ဟောတိ. သော ဘိက္ခူ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ အာဂတော၊ ဒဿေထ မေ ဘဂဝန္တ’’န္တိ အာဟ. ဘိက္ခူ ‘‘သုမနော နာမ ထေရော သတ္ထု ဥပဋ္ဌာကော၊ တဿ သန္တိကံ ဂစ္ဆာဟီ’’တိ အာဟံသု. သော ထေရဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ ဝန္ဒိတွာ ‘‘သတ္ထာရံ၊ ဘန္တေ၊ မေ ဒဿေထာ’’တိ အာဟ. အထ ထေရော တဿ ပဿန္တဿေဝ ပထဝိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဘန္တေ၊ ရာဇပုတ္တော တုမှာကံ ဒဿနာယ အာဂတော’’တိ အာဟ. ‘‘တေန ဟိ၊ ဘိက္ခု၊ ဗဟိ အာသနံ ပညာပေဟီ’’တိ. ထေရော ပုနပိ တဿ ပဿန္တဿေဝ ဗုဒ္ဓါသနံ ဂဟေတွာ အန္တောဂန္ဓကုဋိယံ နိမုဇ္ဇိတွာ ဗဟိပရိဝေဏေ ပါတုဘဝိတွာ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ အာသနံ ပညာပေသိ. ကုမာရော တံ ဒိသွာ ‘‘မဟန္တော ဝတာယံ ဘိက္ခူ’’တိ စိတ္တံ ဥပ္ပါဒေသိ.

ဘဂဝါပိ ဂန္ဓကုဋိတော နိက္ခမိတွာ ပညတ္တာသနေ နိသီဒိ. ရာဇပုတ္တော သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ၊ ပဋိသန္ထာရံ ကတွာ၊ အယံ၊ ဘန္တေ၊ ထေရော တုမှာကံ သာသနေ ဝလ္လဘော မညေတိ. ‘‘အာမ ကုမာရ၊ ဝလ္လဘော’’တိ? ‘‘ကိံ ကတွာ၊ ဘန္တေ၊ ဧသ ဝလ္လဘော ဟောတီ’’တိ?‘‘ဒါနာဒီနိ ပုညာနိ ကတွာ’’တိ. ‘‘ဘဂဝါ၊ အဟမ္ပိ အယံ ထေရော ဝိယ အနာဂတေ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝလ္လဘော ဟောတုကာမော’’တိ သတ္ထာဟံ ခန္ဓာဝါရဘတ္တံ နာမ ဒတွာပိ သတ္တမေ ဒိဝသေ၊ ဘန္တေ၊ မယာ ပိတု သန္တိကာ တေမာသံ တုမှာကံ ပဋိဇဂ္ဂနဝရော လဒ္ဓေါ၊ တေမာသံ မေ ဝဿာဝါသံ အဓိဝါသေထာတိ. ဘဂဝါ၊ ‘‘အတ္ထိ နု ခေါ တတ္ထ ဂတေန အတ္ထော’’တိ ဩလောကေတွာ ‘‘အတ္ထီ’’တိ ဒိသွာ ‘‘သုညာဂါရေ ခေါ၊ ကုမာရ၊ တထာဂတာ အဘိရမန္တီ’’တိ အာဟ. ကုမာရော ‘‘အညာတံ ဘဂဝါ၊ အညာတံ သုဂတာ’’တိ ဝတွာ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ပုရိမတရံ ဂန္တွာ ဝိဟာရံ ကာရေမိ၊ မယာ ပေသိတေ ဘိက္ခုသတသဟဿေန သဒ္ဓိံ အာဂစ္ဆထာ’’တိ ပဋိညံ ဂဟေတွာ ပိတု သန္တိကံ ဂန္တွာ ‘‘ဒိန္နာ မေ၊ ဒေဝ၊ ဘဂဝတာ ပဋိညာ၊ မယာ ပဟိတေ ဘဂဝန္တံ ပေသေယျာထာ’’တိ ပိတရံ ဝန္ဒိတွာ၊ နိက္ခမိတွာ ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရံ ကရောန္တော ဝီသယောဇနသတံ အဒ္ဓါနံ ဂတော. ဂန္တွာ စ အတ္တနော နဂရေ ဝိဟာရဋ္ဌာနံ ဝိစိနန္တော သောဘနဿ နာမ ကုဋုမ္ဗိကဿ ဥယျာနံ ဒိသွာ သတသဟဿေန ကိဏိတွာ သတသဟဿံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ ဝိဟာရံ ကာရေသိ. တတ္ထ ဘဂဝတော ဂန္ဓကုဋိံ သေသဘိက္ခူနဉ္စ ရတ္တိဋ္ဌာနဒိဝါဋ္ဌာနတ္ထာယ ကုဋိလေဏမဏ္ဍပေ ကာရေတွာ ပါကာရပရိက္ခေပံ ဒွါရကောဋ္ဌကဉ္စ နိဋ္ဌာပေတွာ ပိတု သန္တိကံ ပေသေသိ ‘‘နိဋ္ဌိတံ မယှံ ကိစ္စံ၊ သတ္ထာရံ ပဟိဏထာ’’တိ.

ရာဇာ ဘဂဝန္တံ ဘောဇေတွာ ‘‘ဘဂဝါ သုမနဿ ကိစ္စံ နိဋ္ဌိတံ၊ တုမှာကံ ဂမနံ ပစ္စာသီသတီ’’တိ အာဟ. ဘဂဝါ သတသဟဿဘိက္ခုပရိဝုတော ယောဇနေ ယောဇနေ ဝိဟာရေသု ဝသမာနော အဂမာသိ. ကုမာရော ‘‘သတ္ထာ အာဂစ္ဆတီ’’တိ သုတွာ ယောဇနံ ပစ္စုဂ္ဂန္တွာ ဂန္ဓမာလာဒီဟိ ပူဇယမာနော သတသဟဿေန ကီတေ သောဘနေ နာမ ဥယျာနေ သတသဟဿေန ကာရိတံ ဝိဟာရံ ပဝေသေတွာ –

‘‘သတသဟဿေန မေ ကီတံ၊ သတသဟဿေန မာပိတံ၊

သောဘနံ နာမ ဥယျာနံ၊ ပဋိဂ္ဂဏှ မဟာမုနီ’’တိ. –

တံ နိယျာဒေသိ. သော ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ ‘‘ဣမိနာဝ နီဟာရေန ဒါနံ ဒဒေယျာထာ’’တိ ပုတ္တဒါရေ အမစ္စေ စ ကိစ္စကရဏီယေသု စ နိယောဇေတွာ သယံ သုမနတ္ထေရဿ ဝသနဋ္ဌာနသမီပေယေဝ ဝသန္တော တေမာသံ သတ္ထာရံ ဥပဋ္ဌဟန္တော ဥပကဋ္ဌာယ ပဝါရဏာယ ဂါမံ ပဝိသိတွာ သတ္တာဟံ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ သတ္တမေ ဒိဝသေ သတ္ထု ဘိက္ခုသတသဟဿဿ စ ပါဒမူလေ တိစီဝရာနိ ဌပေတွာ ဝန္ဒိတွာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ ယဒေတံ မယာ သတ္တာဟံ ခန္ဓာဝါရဒါနတော ပဋ္ဌာယ ပုညံ ကတံ၊ န တံ သဂ္ဂသမ္ပတ္တိအာဒီနံ အတ္ထာယ၊ အထ ခေါ အဟံ အယံ သုမနတ္ထေရော ဝိယ အနာဂတေ ဧကဿ ဗုဒ္ဓဿ ဥပဋ္ဌာကော ဘဝေယျ’’န္တိ ပဏိဓာနံ အကာသိ. သတ္ထာပိဿ အနန္တရာယတံ ဒိသွာ ဗျာကရိတွာ ပက္ကာမိ.

သောပိ တသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဝဿသတသဟဿံ ပုညာနိ ကတွာ တတော ပရမ္ပိ တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဥဠာရာနိ ပုညကမ္မာနိ ဥပစိနိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ကဿပဿ ဘဂဝတော ကာလေ ပိဏ္ဍာယ စရတော ဧကဿ ထေရဿ ပတ္တဂ္ဂဟဏတ္ထံ ဥတ္တရသာဋကံ ဒတွာ ပူဇံ အကာသိ. ပုန သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတော ဗာရာဏသိရာဇာ ဟုတွာ အဋ္ဌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓေ ဒိသွာ တေ ဘောဇေတွာ အတ္တနော မင်္ဂလုယျာနေ အဋ္ဌ ပဏ္ဏသာလာယော ကာရေတွာ တေသံ နိသီဒနတ္ထာယ အဋ္ဌ သဗ္ဗရတနမယပီဌေ စေဝ မဏိအာဓာရကေ စ ပဋိယာဒေတွာ ဒသဝဿသဟဿာနိ ဥပဋ္ဌာနံ အကာသိ. ဧတာနိ ပါကဋဋ္ဌာနာနိ.

ကပ္ပသတသဟဿံ ပန တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ကရောန္တောဝ အမှာကံ ဗောဓိသတ္တေန သဒ္ဓိံ တုသိတပုရေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတော စုတော အမိတောဒနသက္ကဿ ဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိ. တဿ သဗ္ဗေ ဉာတကေ အာနန္ဒိတေ ကရောန္တော ဇာတောတိ အာနန္ဒောတွေဝ နာမံ အဟောသိ. သော အနုက္ကမေန ဝယပ္ပတ္တော ကတာဘိနိက္ခမနေ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ ပတွာ ပဝတ္တိတဝရဓမ္မစက္ကေ ပဌမံ ကပိလဝတ္ထုံ ဂန္တွာ တတော နိက္ခန္တေ ဘဂဝတိ တဿ ပရိဝါရတ္ထံ ပဗ္ဗဇိတုံ နိက္ခန္တေဟိ ဘဒ္ဒိယာဒီဟိ သဒ္ဓိံ နိက္ခမိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ နစိရဿေဝ အာယသ္မတော ပုဏ္ဏဿ မန္တာဏိပုတ္တဿ သန္တိကေ ဓမ္မကထံ သုတွာ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟိ.

တေန စ သမယေန ဘဂဝတော ပဌမဗောဓိယံ ဝီသတိဝဿာနိ အနိဗဒ္ဓဥပဋ္ဌာကာ အဟေသုံ. ဧကဒါ နာဂသမာလော ပတ္တစီဝရံ ဂဟေတွာ ဝိစရိ၊ ဧကဒါ နာဂိတော၊ ဧကဒါ ဥပဝါနော၊ ဧကဒါ သုနက္ခတ္တော၊ ဧကဒါ စုန္ဒော သမဏုဒ္ဒေသော၊ ဧကဒါ သာဂတော၊ ဧကဒါ မေဃိယော၊ တေ ယေဘုယျေန သတ္ထု စိတ္တံ နာရာဓယိံသု. အထေကဒိဝသံ ဘဂဝါ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏေ ပညတ္တဝရဗုဒ္ဓါသနေ ဘိက္ခုသံဃပရိဝုတော နိသိန္နော ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ – ‘‘အဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣဒါနိမှိ မဟလ္လကော၊ ဧကစ္စေ ဘိက္ခူ ‘ဣမိနာ မဂ္ဂေန ဂစ္ဆာမာ’တိ ဝုတ္တေ အညေန ဂစ္ဆန္တိ၊ ဧကစ္စေ မယှံ ပတ္တစီဝရံ ဘူမိယံ နိက္ခိပန္တိ၊ မယှံ နိဗဒ္ဓုပဋ္ဌာကံ ဘိက္ခုံ ဇာနာထာ’’တိ. တံ သုတွာ ဘိက္ခူနံ ဓမ္မသံဝေဂေါ ဥဒပါဒိ. အထာယသ္မာ သာရိပုတ္တော ဥဋ္ဌာယ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ – ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ တုမှေ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ အာဟ. တံ ဘဂဝါ ပဋိက္ခိပိ. ဧတေနုပါယေန မဟာမောဂ္ဂလ္လာနံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗေ မဟာသာဝကာ – ‘‘အဟံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမိ၊ အဟံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ဥဋ္ဌဟိံသု ဌပေတွာ အာယသ္မန္တံ အာနန္ဒံ၊ တေပိ ဘဂဝါ ပဋိက္ခိပိ. သော ပန တုဏှီယေဝ နိသီဒိ. အထ နံ ဘိက္ခူ အာဟံသု – ‘‘အာဝုသော၊ တွမ္ပိ သတ္ထု ဥပဋ္ဌာကဋ္ဌာနံ ယာစာဟီ’’တိ. ယာစိတွာ လဒ္ဓဋ္ဌာနံ နာမ ကီဒိသံ ဟောတိ၊ သစေ ရုစ္စတိ၊ သတ္ထာ သယမေဝ ဝက္ခတီတိ. အထ ဘဂဝါ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာနန္ဒော အညေဟိ ဥဿာဟေတဗ္ဗော၊ သယမေဝ ဇာနိတွာ မံ ဥပဋ္ဌဟိဿတီ’’တိ အာဟ. တတော ဘိက္ခူ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ၊ အာဝုသော အာနန္ဒ၊ သတ္ထာရံ ဥပဋ္ဌာကဋ္ဌာနံ ယာစာဟီ’’တိ အာဟံသု.

ထေရော ဥဋ္ဌဟိတွာ ‘‘သစေ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ အတ္တနာ လဒ္ဓံ ပဏီတစီဝရံ န ဒဿတိ၊ ပဏီတပိဏ္ဍပါတံ န ဒဿတိ၊ ဧကဂန္ဓကုဋိယံ ဝသိတုံ န ဒဿတိ၊ နိမန္တနံ ဂဟေတွာ န ဂမိဿတိ၊ ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ အာဟ. ‘‘ဧတ္တကေ ဂုဏေ လဘတော သတ္ထု ဥပဋ္ဌာနေ ကော ဘာရော’’တိ ဥပဝါဒမောစနတ္ထံ ဣမေ စတ္တာရော ပဋိက္ခေပါ စ – ‘‘သစေ၊ ဘန္တေ၊ ဘဂဝါ မယာ ဂဟိတနိမန္တနံ ဂမိဿတိ၊ သစာဟံ ဒေသန္တရတော အာဂတာဂတေ တာဝဒေဝ ဒဿေတုံ လစ္ဆာမိ၊ ယဒါ မေ ကင်္ခါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တာဝဒေဝ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတုံ လစ္ဆာမိ၊ သစေ ဘဂဝါ ပရမ္မုခါ ဒေသိတံ ဓမ္မံ ပုန မယှံ ကထေဿတိ၊ ဧဝါဟံ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိဿာမီ’’တိ ‘‘ဧတ္တကမ္ပိ သတ္ထု သန္တိကေ အနုဂ္ဂဟံ န လဘတီ’’တိ ဥပဝါဒမောစနတ္ထဉ္စေဝ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကဘာဝပါရမီပူရဏတ္ထဉ္စ ဣမာ စတဿော အာယာစနာ စာတိ အဋ္ဌ ဝရေ ဂဟေတွာ နိဗဒ္ဓုပဋ္ဌာကော အဟောသိ. တဿေဝ ဌာနန္တရဿ အတ္ထာယ ကပ္ပသတသဟဿံ ပူရိတာနံ ပါရမီနံ ဖလံ ပါပုဏိ. သော ဥပဋ္ဌာကဋ္ဌာနံ လဒ္ဓဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဒသဗလံ ဒုဝိဓေန ဥဒကေန၊ တိဝိဓေန ဒန္တကဋ္ဌေန၊ ဟတ္ထပါဒပရိကမ္မေန ပိဋ္ဌိပရိကမ္မေန၊ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏသမ္မဇ္ဇနေနာတိ ဧဝမာဒီဟိ ကိစ္စေဟိ ဥပဋ္ဌဟန္တော ‘‘ဣမာယ နာမ ဝေလာယ သတ္ထု ဣဒံ နာမ လဒ္ဓုံ ဝဋ္ဋတိ၊ ဣဒံ နာမ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဒိဝသဘာဂံ သန္တိကာဝစရော ဟုတွာ၊ ရတ္တိဘာဂေ မဟန္တံ ဒဏ္ဍဒီပိကံ ဂဟေတွာ ဂန္ဓကုဋိပရိဝေဏံ နဝ ဝါရေ အနုပရိယာယတိ၊ သတ္ထရိ ပက္ကောသန္တေ ပဋိဝစနဒါနာယ ထိနမိဒ္ဓဝိနောဒနတ္ထံ.

အထ နံ သတ္ထာ ဇေတဝနေ အရိယဂဏမဇ္ဈေ နိသိန္နော အနေကပရိယာယေန ပသံသိတွာ ‘‘ဗဟုဿုတာနံ သတိမန္တာနံ ဂတိမန္တာနံ ဓိတိမန္တာနံ ဥပဋ္ဌာကာနဉ္စ ဘိက္ခူနံ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. ဧဝံ သတ္ထာရာ ပဉ္စသု ဌာနေသု ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော စတူဟိ အစ္ဆရိယဗ္ဘုတဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတော သတ္ထု ဓမ္မကောသာရက္ခော အယံ မဟာထေရော သေခေါဝ သမာနော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယေန ဘိက္ခူဟိ သမုတ္တေဇိတော ဒေဝတာယ စ သံဝေဇိတော ‘‘သွေယေဝ စ ဒါနိ ဓမ္မသင်္ဂီတိ ကာတဗ္ဗာ၊ န ခေါ ပန မေတံ ပတိရူပံ၊ ယွာယံ သေခေါ သကရဏီယော ဟုတွာ အသေခေဟိ ထေရေဟိ သဒ္ဓိံ ဓမ္မံ သင်္ဂါယိတုံ သန္နိပါတံ ဂန္တု’’န္တိ သဉ္ဇာတုဿာဟော ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဗဟုဒေဝရတ္တိံ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော စင်္ကမေ ဝီရိယသမတံ အလဘိတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ သယနေ နိသီဒိတွာ သယိတုကာမော ကာယံ အာဝဋ္ဋေသိ. အပ္ပတ္တဉ္စ သီသံ ဗိမ္ဗောဟနံ ပါဒါ စ ဘူမိတော မုတ္တမတ္တာ၊ ဧတသ္မိံ အန္တရေ အနုပါဒါယ အာသဝေဟိ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ ဆဠဘိညော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁.၆၄၄-၆၆၃) –

‘‘အာရာမဒွါရာ နိက္ခမ္မ၊ ပဒုမုတ္တရော မဟာမုနိ၊

ဝဿေန္တော အမတံ ဝုဋ္ဌိံ၊ နိဗ္ဗာပေသိ မဟာဇနံ.

‘‘သတသဟဿံ တေ ဓီရာ၊ ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာ၊

ပရိဝါရေန္တိ သမ္ဗုဒ္ဓံ၊ ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

‘‘ဟတ္ထိက္ခန္ဓဂတော အာသိံ၊ သေတစ္ဆတ္တံ ဝရုတ္တမံ၊

သုစာရုရူပံ ဒိသွာန၊ ဝိတ္တိ မေ ဥဒပဇ္ဇထ.

‘‘ဩရုယှ ဟတ္ထိခန္ဓမှာ၊ ဥပဂစ္ဆိံ နရာသဘံ၊

ရတနာမယဆတ္တံ မေ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ ဓာရယိံ.

‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ၊ ပဒုမုတ္တရော မဟာဣသိ၊

တံ ကထံ ဌပယိတွာန၊ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

‘‘ယော သော ဆတ္တမဓာရေသိ၊ သောဏ္ဏာလင်္ကာရဘူသိတံ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ သုဏောထ မမ ဘာသတော.

‘‘ဣတော ဂန္တွာ အယံ ပေါသော၊ တုသိတံ အာဝသိဿတိ၊

အနုဘောဿတိ သမ္ပတ္တိံ၊ အစ္ဆရာဟိ ပုရက္ခတော.

‘‘စတုတိံသတိက္ခတ္တုဉ္စ၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊

ဗလာဓိပေါ အဋ္ဌသတံ၊ ဝသုဓံ အာဝသိဿတိ.

‘‘အဋ္ဌပညာသက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ၊

ပဒေသရဇ္ဇံ ဝိပုလံ၊ မဟိယာ ကာရယိဿတိ.

‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘သကျာနံ ကုလကေတုဿ၊ ဉာတိဗန္ဓု ဘဝိဿတိ၊

အာနန္ဒော နာမ နာမေန၊ ဥပဋ္ဌာကော မဟေသိနော.

‘‘အာတာပီ နိပကော စာပိ၊ ဗာဟုသစ္စေသု ကောဝိဒေါ၊

နိဝါတဝုတ္တိ အတ္ထဒ္ဓေါ၊ သဗ္ဗပါဌီ ဘဝိဿတိ.

‘‘ပဓာနပဟိတတ္တော သော၊ ဥပသန္တော နိရူပဓိ၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ နိဗ္ဗာယိဿတိနာသဝေါ.

‘‘သန္တိ အာရညကာ နာဂါ၊ ကုဉ္ဇရာ သဋ္ဌိဟာယနာ၊

တိဓာပဘိန္နာ မာတင်္ဂါ၊ ဤသာဒန္တာ ဥရူဠှဝါ.

‘‘အနေကသတသဟဿာ၊ ပဏ္ဍိတာပိ မဟိဒ္ဓိကာ၊

သဗ္ဗေ တေ ဗုဒ္ဓနာဂဿ၊ န ဟောန္တုပဏိဓိမှိ တေ.

‘‘အာဒိယာ မေ နမဿာမိ၊ မဇ္ဈိမေ အထ ပစ္ဆိမေ၊

ပသန္နစိတ္တော သုမနော၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ ဥပဋ္ဌဟိံ.

‘‘အာတာပီ နိပကော စာပိ၊ သမ္ပဇာနော ပဋိဿတော၊

သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တော၊ သေခဘူမီသု ကောဝိဒေါ.

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ကမ္မမဘိနီဟရိံ၊

တာဟံ ဘူမိမနုပ္ပတ္တော၊ ဌိတာ သဒ္ဓမ္မမာစလာ.

‘‘သွာဂတံ ဝတ မေ အာသိ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ဆဠဘိညော ပန ဟုတွာ သင်္ဂီတိမဏ္ဍပံ ပဝိသိတွာ ဓမ္မံ သင်္ဂါယန္တော တတ္ထ တတ္ထ ဘိက္ခူနံ ဩဝါဒဒါနဝသေန အတ္တနော ပဋိပတ္တိဒီပနာဒိဝသေန စ ဘာသိတဂါထာ ဧကဇ္ဈံ ကတွာ အနုက္ကမေဝ ခုဒ္ဒကနိကာယသင်္ဂါယနကာလေ ထေရဂါထာသု သင်္ဂီတိံ အာရောပေန္တော –

၁၀၁၇. ‘‘ပိသုဏေန စ ကောဓနေန စ၊ မစ္ဆရိနာ စ ဝိဘူတနန္ဒိနာ၊

သခိတံ န ကရေယျ ပဏ္ဍိတော၊ ပါပေါ ကာပုရိသေန သင်္ဂမော.

၁၀၁၈. ‘‘သဒ္ဓေန စ ပေသလေန စ၊ ပညဝတာ ဗဟုဿုတေန စ၊

သခိတံ ကရေယျ ပဏ္ဍိတော၊ ဘဒ္ဒေါ သပ္ပုရိသေန သင်္ဂမော.

၁၀၁၉. ‘‘ပဿ စိတ္တကတံ ဗိမ္ဗံ၊ အရုကာယံ သမုဿိတံ၊

အာတုရံ ဗဟုသင်္ကပ္ပံ၊ ယဿ နတ္ထိ ဓုဝံ ဌိတိ.

၁၀၂၀. ‘‘ပဿ စိတ္တကတံ ရူပံ၊ မဏိနာ ကုဏ္ဍလေန စ၊

အဋ္ဌိတစေန ဩနဒ္ဓံ၊ သဟ ဝတ္ထေဟိ သောဘတိ.

၁၀၂၁. ‘‘အလတ္တကကတာ ပါဒါ၊ မုခံ စုဏ္ဏကမက္ခိတံ၊

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ၊ နော စ ပါရဂဝေသိနော.

၁၀၂၂. ‘‘အဋ္ဌပဒကတာ ကေသာ၊ နေတ္တာ အဉ္ဇနမက္ခိတာ၊

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ၊ နော စ ပါရဂဝေသိနော.

၁၀၂၃. ‘‘အဉ္ဇနီဝ နဝါ စိတ္တာ၊ ပူတိကာယော အလင်္ကတော၊

အလံ ဗာလဿ မောဟာယ၊ နော စ ပါရဂဝေသိနော.

‘‘ဩဒဟိ မိဂဝေါ ပါသံ၊ နာသဒါ ဝါဂုရံ မိဂေါ၊

ဘုတွာ နိဝါပံ ဂစ္ဆာမ၊ ကန္ဒန္တေ မိဂဗန္ဓကေ.

‘‘ဆိန္နော ပါသော မိဂဝဿ၊ နာသဒါ ဝါဂုရံ မိဂေါ၊

ဘုတွာ နိဝါပံ ဂစ္ဆာမ၊ သောစန္တေ မိဂလုဒ္ဒကေ.

၁၀၂၄. ‘‘ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ၊ ဗုဒ္ဓဿ ပရိစာရကော၊

ပန္နဘာရော ဝိသညုတ္တော၊ သေယျံ ကပ္ပေတိ ဂေါတမော.

၁၀၂၅. ‘‘ခီဏာသဝေါ ဝိသညုတ္တော၊ သင်္ဂါတီတော သုနိဗ္ဗုတော၊

ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ၊ ဇာတိမရဏပါရဂူ.

၁၀၂၆. ‘‘ယသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတာ ဓမ္မာ၊ ဗုဒ္ဓဿာဒိစ္စဗန္ဓုနော၊

နိဗ္ဗာနဂမနေ မဂ္ဂေ၊ သောယံ တိဋ္ဌတိ ဂေါတမော.

၁၀၂၇. ‘‘ဒွါသီတိ ဗုဒ္ဓတော ဂဏှိံ၊ ဒွေ သဟဿာနိ ဘိက္ခုတော၊

စတုရာသီတိသဟဿာနိ၊ ယေ မေ ဓမ္မာ ပဝတ္တိနော.

၁၀၂၈. ‘‘အပ္ပဿုတာယံ ပုရိသော၊ ဗလိဗဒ္ဒေါဝ ဇီရတိ၊

မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ပညာ တဿ န ဝဍ္ဎတိ.

၁၀၂၉. ‘‘ဗဟုဿုတော အပ္ပဿုတံ၊ ယော သုတေနာတိမညတိ၊

အန္ဓော ပဒီပဓာရောဝ၊ တထေဝ ပဋိဘာတိ မံ.

၁၀၃၀. ‘‘ဗဟုဿုတံ ဥပါသေယျ၊ သုတဉ္စ န ဝိနာသယေ၊

တံ မူလံ ဗြဟ္မစရိယဿ၊ တသ္မာ ဓမ္မဓရော သိယာ.

၁၀၃၁. ‘‘ပုဗ္ဗာပရညူ အတ္ထညူ၊ နိရုတ္တိပဒကောဝိဒေါ၊

သုဂ္ဂဟီတဉ္စ ဂဏှာတိ၊ အတ္ထဉ္စောပပရိက္ခတိ.

၁၀၃၂. ‘‘ခန္တျာ ဆန္ဒိကတော ဟောတိ၊ ဥဿဟိတွာ တုလေတိ တံ၊

သမယေ သော ပဒဟတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတော.

၁၀၃၃. ‘‘ဗဟုဿုတံ ဓမ္မဓရံ၊ သပ္ပညံ ဗုဒ္ဓသာဝကံ၊

ဓမ္မဝိညာဏမာကင်္ခံ၊ တံ ဘဇေထ တထာဝိဓံ.

၁၀၃၄. ‘‘ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော၊ ကောသာရက္ခော မဟေသိနော၊

စက္ခု သဗ္ဗဿ လောကဿ၊ ပူဇနီယော ဗဟုဿုတော.

၁၀၃၅. ‘‘ဓမ္မာရာမော ဓမ္မရတော၊ ဓမ္မံ အနုဝိစိန္တယံ၊

ဓမ္မံ အနုဿရံ ဘိက္ခု၊ သဒ္ဓမ္မာ န ပရိဟာယတိ.

၁၀၃၆. ‘‘ကာယမစ္ဆေရဂရုနော၊ ဟိယျမာနေ အနုဋ္ဌဟေ၊

သရီရသုခဂိဒ္ဓဿ၊ ကုတော သမဏဖာသုတာ.

၁၀၃၇. ‘‘န ပက္ခန္တိ ဒိသာ သဗ္ဗာ၊ ဓမ္မာ န ပဋိဘန္တိ မံ၊

ဂတေ ကလျာဏမိတ္တမှိ၊ အန္ဓကာရံဝ ခါယတိ.

၁၀၃၈. ‘‘အဗ္ဘတီတသဟာယဿ၊ အတီတဂတသတ္ထုနော၊

နတ္ထိ ဧတာဒိသံ မိတ္တံ၊ ယထာ ကာယဂတာ သတိ.

၁၀၃၉. ‘‘ယေ ပုရာဏာ အတီတာ တေ၊ နဝေဟိ န သမေတိ မေ၊

သွဇ္ဇ ဧကောဝ ဈာယာမိ၊ ဝဿုပေတောဝ ပက္ခိမာ.

၁၀၄၀. ‘‘ဒဿနာယ အဘိက္ကန္တေ၊ နာနာဝေရဇ္ဇကေ ဗဟူ၊

မာ ဝါရယိတ္ထ သောတာရော၊ ပဿန္တု သမယော မမံ.

၁၀၄၁. ‘‘ဒဿနာယ အဘိက္ကန္တေ၊ နာနာဝေရဇ္ဇကေ ပုထု၊

ကရောတိ သတ္ထာ ဩကာသံ၊ န နိဝါရေတိ စက္ခုမာ.

၁၀၄၂. ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ၊ သေခဘူတဿ မေ သတော၊

န ကာမသညာ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ပဿ ဓမ္မသုဓမ္မတံ.

၁၀၄၃. ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ၊ သေခဘူတဿ မေ သတော၊

န ဒေါသသညာ ဥပ္ပဇ္ဇိ၊ ပဿ ဓမ္မသုဓမ္မတံ.

၁၀၄၄. ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ၊ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိံ၊

မေတ္တေန ကာယကမ္မေန၊ ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

၁၀၄၅. ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ၊ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိံ၊

မေတ္တေန ဝစီကမ္မေန၊ ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

၁၀၄၆. ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိ ဝဿာနိ၊ ဘဂဝန္တံ ဥပဋ္ဌဟိံ၊

မေတ္တေန မနောကမ္မေန၊ ဆာယာဝ အနပါယိနီ.

၁၀၄၇. ‘‘ဗုဒ္ဓဿ စင်္ကမန္တဿ၊ ပိဋ္ဌိတော အနုစင်္ကမိံ၊

ဓမ္မေ ဒေသိယမာနမှိ၊ ဉာဏံ မေ ဥဒပဇ္ဇထ.

၁၀၄၈. ‘‘အဟံ သကရဏီယောမှိ၊ သေခေါ အပ္ပတ္တမာနသော၊

သတ္ထု စ ပရိနိဗ္ဗာနံ၊ ယော အမှံ အနုကမ္ပကော.

၁၀၄၉. ‘‘တဒါသိ ယံ ဘိံသနကံ၊ တဒါသိ လောမဟံသနံ၊

သဗ္ဗကာရဝရူပေတေ၊ သမ္ဗုဒ္ဓေ ပရိနိဗ္ဗုတေ.

၁၀၅၀. ‘‘ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော၊ ကောသာရက္ခော မဟေသိနော၊

စက္ခု သဗ္ဗဿ လောကဿ၊ အာနန္ဒော ပရိနိဗ္ဗုတော.

၁၀၅၁. ‘‘ဗဟုဿုတော ဓမ္မဓရော၊ ကောသာရက္ခော မဟေသိနော၊

စက္ခု သဗ္ဗဿ လောကဿ၊ အန္ဓကာရေ တမောနုဒေါ.

၁၀၅၂. ‘‘ဂတိမန္တော သတိမန္တော၊ ဓိတိမန္တော စ ယော ဣသိ၊

သဒ္ဓမ္မဓာရကော ထေရော၊ အာနန္ဒော ရတနာကရော.

၁၀၅၃. ‘‘ပရိစိဏ္ဏော မယာ သတ္ထာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ၊

ဩဟိတော ဂရုကော ဘာရော၊ နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ပိသုဏေန စာတိ အာဒိတော ဒွေ ဂါထာ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ ဒေဝဒတ္တပက္ခိယေဟိ ဘိက္ခူဟိ သဒ္ဓိံ သံသဂ္ဂံ ကရောန္တေ ဒိသွာ တေသံ ဩဝါဒဒါနဝသေန ဝုတ္တာ. တတ္ထ ပိသုဏေနာတိ ပိသုဏာယ ဝါစာယ. တာယ ဟိ ယုတ္တော ပုဂ္ဂလော ‘‘ပိသုဏော’’တိ ဝုတ္တော ယထာ နီလဂုဏယုတ္တော ပဋော နီလောတိ. ကောဓနေနာတိ ကုဇ္ဈနသီလေန. အတ္တသမ္ပတ္တိနိဂူဟဏလက္ခဏဿ မစ္ဆေရဿ သမ္ဘဝတော မစ္ဆရိနာ. ဝိဘူတနန္ဒိနာတိ သတ္တာနံ ဝိဘူတံ ဝိဘဝနံ ဝိနာသံ ဣစ္ဆန္တေန၊ ဝိဘူတံ ဝါ ဝိသုံ ဘာဝေါ ဘေဒေါ၊ တံ နန္ဒနေန၊ သဗ္ဗမေတံ ဒေဝဒတ္တပက္ခိယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေ ဟိ ပဉ္စဝတ္ထုဒီပနာယ ဗဟူ ဇနေ သမ္မာပဋိပန္နေ ဘိန္ဒန္တာ သတ္ထရိ ဗဟိဒ္ဓတာယ ထဒ္ဓမစ္ဆရိယာဒိမစ္ဆရိယပကတာ မဟာဇနဿ မဟတော အနတ္ထာယ ပဋိပဇ္ဇိံသု. သခိတန္တိ သဟာယဘာဝံ သံသဂ္ဂံ န ကရေယျ၊ ကိံကာရဏာ? ပါပေါ ကာပုရိသေန သင်္ဂမော ကာပုရိသေန ပါပပုဂ္ဂလေန သမာဂမော နိဟီနော လာမကော. ယေ ဟိဿ ဒိဋ္ဌာနုဂတိံ အာပဇ္ဇန္တိ. တေသံ ဒုစိန္တိတာဒိဘေဒံ ဗာလလက္ခဏမေဝ အာဝဟတိ၊ ပဂေဝ ဝစနကရဿ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ယာနိ ကာနိစိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘယာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ သဗ္ဗာနိ တာနိ ဗာလတော ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နော ပဏ္ဍိတတော’’တိအာဒိ (အ. နိ. ၃.၁).

ယေန ပန သံသဂ္ဂေါ ကာတဗ္ဗော၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘သဒ္ဓေန စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သဒ္ဓေနာတိ ကမ္မကမ္မဖလသဒ္ဓါယ စေဝ၊ ရတနတ္တယသဒ္ဓါယ စ သမန္နာဂတေန. ပေသလေနာတိ ပိယသီလေန သီလသမ္ပန္နေန. ပညဝတာတိ ဥဒယတ္ထဂါမိနိယာ နိဗ္ဗေဓိကာယ ပညာယ ဝသေန ပညာသမ္ပန္နေန. ဗဟုဿုတေနာတိ ပရိယတ္တိပဋိဝေဓဗာဟုသစ္စာနံ ပါရိပူရိယာ ဗဟုဿုတေန. ဘဒ္ဒေါတိ တေန တာဒိသေန သာဓုနာ သင်္ဂမော ဘဒ္ဒေါ သုန္ဒရော ကလျာဏော ဒိဋ္ဌဓမ္မိကာဒိဘေဒံ အတ္ထံ အာဝဟတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ပဿ စိတ္တကတန္တိအာဒိကာ သတ္တ ဂါထာ အတ္တနော ရူပသမ္ပတ္တိံ ဒိသွာ ကာမသညံ ဥပ္ပါဒေန္တိယာ ဥတ္တရာယ နာမ ဥပါသိကာယ ကာယဝိစ္ဆန္ဒဇနနတ္ထံ ဘာသိတာ. ‘‘အမ္ဗပါလိံ ဂဏိကံ ဒိသွာ ဝိက္ခိတ္တစိတ္တာနံ ဩဝါဒဒါနတ္ထ’’န္တိပိ ဝဒန္တိ. တာ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထာ ဧဝ.

ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီတိအာဒိကာ ဒွေ ဂါထာ ထေရေန အရဟတ္တံ ပတွာ ဥဒါနဝသေန ဘာသိတာ. တတ္ထ ပရိစာရကောတိ ဥပဋ္ဌာကော. သေယျံ ကပ္ပေတီတိ အရဟတ္တပ္ပတ္တိသမနန္တရံ သယိတတ္တာ ဝုတ္တံ. ထေရော ဟိ ဗဟုဒေဝ ရတ္တိံ စင်္ကမေန ဝီတိနာမေတွာ သရီရံ ဥတုံ ဂါဟာပေတုံ ဩဝရကံ ပဝိသိတွာ သယိတုံ မဉ္စကေ နိသိန္နော ပါဒါ စ ဘူမိတော မုတ္တာ၊ အပ္ပတ္တဉ္စ သီသံ ဗိမ္ဗောဟနံ၊ ဧတ္ထန္တရေ အရဟတ္တံ ပတွာ သယိ.

ခီဏာသဝေါတိ ပရိက္ခီဏစတုရာသဝေါ၊ တတော ဧဝ စတူဟိပိ ယောဂေဟိ ဝိသံယုတ္တော၊ ရာဂသင်္ဂါဒီနံ အတိက္ကန္တတ္တာ သင်္ဂါတီတော၊ သဗ္ဗသော ကိလေသပရိဠာဟဿ ဝူပသန္တတ္တာ သုနိဗ္ဗုတော သီတိဘူတောတိ အတ္ထော.

ယသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတာ ဓမ္မာတိ ထေရံ ဥဒ္ဒိဿ ခီဏာသဝမဟာဗြဟ္မုနာ ဘာသိတာ ဂါထာ. ဥပဋ္ဌိတာယ ဟိ ဓမ္မသင်္ဂီတိယာ ထေရံ ဥဒ္ဒိဿ ယေဟိ ဘိက္ခူဟိ ‘‘ဧကော ဘိက္ခု ဝိဿဂန္ဓံ ဝါယတီ’’တိ ဝုတ္တံ. အထ ထေရော အဓိဂတေ အရဟတ္တေ သတ္တပဏ္ဏိဂုဟာဒွါရံ သံဃဿ သာမဂ္ဂီဒါနတ္ထံ အာဂတော၊ တဿ ခီဏာသဝဘာဝပ္ပကာသနေန သုဒ္ဓါဝါသမဟာဗြဟ္မာ. တေ ဘိက္ခူ လဇ္ဇာပေန္တော ‘‘ယသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတာ ဓမ္မာ’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဓမ္မာ တေနေဝ အဓိဂတာ ပဝေဒိတာ စ ပဋိဝေဓပရိယတ္တိဓမ္မာ. ယသ္မိံ ပုရိသဝိသေသေ ပတိဋ္ဌိတာ၊ သောယံ ဂေါတ္တတော ဂေါတမော ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဿ အဓိဂတတ္တာ ဣဒါနိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဂမနေ မဂ္ဂေ ပတိဋ္ဌဟိ၊ တဿ ဧကံသဘာဂီတိ.

အထေကဒိဝသံ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနော နာမ ဗြာဟ္မဏော ထေရံ ပုစ္ဆိ – ‘‘တွံ ဗဟုဿုတောတိ ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ ပါကဋော၊ ကိတ္တကာ ဓမ္မာ တေ သတ္ထာရာ ဘာသိတာ၊ တယာ ဓာရိတာ’’တိ? တဿ ထေရော ပဋိဝစနံ ဒေန္တော ‘‘ဒွါသီတီ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဒွါသီတိ သဟဿာနီတိ ယောဇနာ၊ ဗုဒ္ဓတော ဂဏှိန္တိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတော ဥဂ္ဂဏှိံ ဒွိသဟဿာဓိကာနိ အသီတိဓမ္မက္ခန္ဓသဟဿာနိ သတ္ထု သန္တိကာ အဓိဂဏှိန္တိ အတ္ထော. ဒွေ သဟဿာနိ ဘိက္ခုတောတိ ဒွေ ဓမ္မက္ခန္ဓသဟဿာနိ ဘိက္ခုတော ဂဏှိံ၊ ဓမ္မသေနာပတိအာဒီနံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကာ အဓိဂစ္ဆိံ. စတုရာသီတိသဟဿာနီတိ တဒုဘယံ သမောဓာနေတွာ စတုသဟဿာဓိကာနိ အသီတိသဟဿာနိ. ယေ မေ ဓမ္မာ ပဝတ္တိနောတိ ယေ ယထာဝုတ္တပရိမာဏာ ဓမ္မက္ခန္ဓာ မယှံ ပဂုဏာ ဝါစုဂ္ဂတာ ဇိဝှဂ္ဂေ ပရိဝတ္တန္တီတိ.

အထေကဒါ ထေရော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာဓုရေပိ ဂန္ထဓုရေပိ အနနုယုတ္တံ ဧကံ ပုဂ္ဂလံ ဒိသွာ ဗာဟုသစ္စာဘာဝေ အာဒီနဝံ ပကာသေန္တော ‘‘အပ္ပဿုတာယ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အပ္ပဿုတာယန္တိ ဧကဿ ဒွိန္နံ ဝါ ပဏ္ဏာသာနံ၊ အထ ဝါ ပန ဝဂ္ဂါနံ အန္တမသော ဧကဿ ဒွိန္နံ ဝါ သုတ္တန္တာနမ္ပိ ဥဂ္ဂဟိတာနံ အဘာဝေန အပ္ပဿုတော အယံ၊ ကမ္မဋ္ဌာနံ ပန ဥဂ္ဂဟေတွာ အနုယုဉ္ဇန္တော ဗဟုဿုတောဝ. ဗလိဗဒ္ဒေါဝ ဇီရတီတိ ယထာ ဗလိဗဒ္ဒေါ ဇီရမာနော ဝဍ္ဎမာနော နေဝ မာတု န ပိတု၊ န သေသဉာတကာနံ အတ္ထာယ ဝဍ္ဎတိ၊ အထ ခေါ နိရတ္ထကမေဝ ဇီရတိ၊ ဧဝမေဝံ အယမ္ပိ န ဥပဇ္ဈာယဝတ္တံ ကရောတိ၊ န အာစရိယဝတ္တံ၊ န အာဂန္တုကဝတ္တာဒီနိ၊ န ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇတိ၊ နိရတ္ထကမေဝ ဇီရတိ. မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တီတိ ယထာ ဗလိဗဒ္ဒဿ ‘‘ကသနဘာရဝဟနာဒီသု အသမတ္ထော ဧသော’’တိ အရညေ ဝိဿဋ္ဌဿ ယထာ တထာ ဝိစရန္တဿ ခါဒန္တဿ ပိဝန္တဿ မံသာနိ တဿ ဝဍ္ဎန္တိ၊ ဧဝမေဝံ ဣမဿာပိ ဥပဇ္ဈာယာဒီဟိ ဝိဿဋ္ဌဿ သံဃံ နိဿာယ စတ္တာရော ပစ္စယေ လဘိတွာ ဥဒ္ဓံဝိရေစနာဒီနိ ကတွာ ကာယံ ပေါသေန္တဿ မံသာနိ ဝဍ္ဎန္တိ ထူလသရီရော ဟုတွာ ဝိစရတိ. ပညာတိ လောကိယလောကုတ္တရာ ပနဿ ပညာ ဧကင်္ဂုလိမတ္တာပိ န ဝဍ္ဎတိ၊ အရညေ ဂစ္ဆလတာဒီနိ ဝိယ အဿ ဆဒွါရာနိ နိဿာယ တဏှာ စေဝ နဝဝိဓမာနော စ ဝဍ္ဎတီတိ အဓိပ္ပါယော.

ဗဟုဿုတောတိ ဂါထာ အတ္တနော ဗာဟုသစ္စံ နိဿာယ အညံ အတိမညန္တံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဥဒ္ဒိဿ ဝုတ္တာ. တတ္ထ သုတေနာတိ သုတဟေတု အတ္တနော ဗာဟုသစ္စနိမိတ္တံ. အတိမညတီတိ အတိက္ကမိတွာ မညတိ အတ္တာနံ ဥက္ကံသေန္တော ပရံ ပရိဘဝတိ. တထေဝါတိ ယထာ အန္ဓော အန္ဓကာရေ တေလပဇ္ဇောတံ ဓာရေန္တော အာလောကဒါနေန ပရေသံယေဝ အတ္ထာဝဟော၊ န အတ္တနော၊ တထေဝ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စေန သုတဝါ ပုဂ္ဂလော သုတေန အနုပပန္နော အတ္တနော အတ္ထံ အပရိပူရေန္တော အန္ဓော ဉာဏာလောကဒါနေန ပရေသံယေဝ အတ္ထာဝဟော၊ န အတ္တနော၊ ဒီပဓာရော အန္ဓော ဝိယ မယှံ ဥပဋ္ဌာတီတိ.

ဣဒါနိ ဗာဟုသစ္စေ အာနိသံသံ ဒဿေန္တော ‘‘ဗဟုဿုတ’’န္တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ဥပါသေယျာတိ ပယိရုပါသေယျ. သုတဉ္စ န ဝိနာသယေတိ ဗဟုဿုတံ ပယိရုပါသိတွာ လဒ္ဓံ သုတဉ္စ န ဝိနာသေယျ၊ န သုဿေယျ ဓာရဏပရိစယပရိပုစ္ဆာမနသိကာရေဟိ ဝဍ္ဎေယျ. တံ မူလံ ဗြဟ္မစရိယဿာတိ ယသ္မာ ဗဟုဿုတံ ပယိရုပါသိတွာ လဒ္ဓံ တံ သုတံ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စံ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ မူလံ ပဓာနကာရဏံ. တသ္မာ ဓမ္မဓရော သိယာ ဝိမုတ္တာယတနသီသေ ဌတွာ ယထာသုတဿ ဓမ္မဿ ဓာရဏေ ပဌမံ ပရိယတ္တိဓမ္မဓရော ဘဝေယျ.

ဣဒါနိ ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စေန သာဓေတဗ္ဗမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုဗ္ဗာပရညူ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပုဗ္ဗဉ္စ အပရဉ္စ ဇာနာတီတိ ပုဗ္ဗာပရညူ. ဧကိဿာ ဟိ ဂါထာယ ပုဗ္ဗဘာဂေ အပညာယမာနေပိ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝါ ပညာယမာနေ အပရဘာဂေ အပညာယမာနေပိ ‘‘ဣမဿ အပရဘာဂဿ ဣမိနာ ပုဗ္ဗဘာဂေန၊ ဣမဿ ဝါ ပုဗ္ဗဘာဂဿ ဣမိနာ အပရဘာဂေန ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဇာနန္တော ပုဗ္ဗာပရညူ နာမ. အတ္တတ္ထာဒိဘေဒံ တဿ တဿ ဘာသိတဿ အတ္ထံ ဇာနာတီတိ အတ္ထညူ. နိရုတ္တိပဒကောဝိဒေါတိ နိရုတ္တိယံ သေသပဒေသုပိ စာတိ စတူသုပိ ပဋိသမ္ဘိဒါသု ဆေကော. သုဂ္ဂဟီတဉ္စ ဂဏှာတီတိ တေနေဝ ကောဝိဒဘာဝေန အတ္ထတော ဗျဉ္ဇနတော စ ဓမ္မံ သုဂဟိတမေဝ ကတွာ ဂဏှာတိ. အတ္ထဉ္စောပပရိက္ခတီတိ ယထာသုတဿ ယထာပရိယတ္တဿ ဓမ္မဿ အတ္ထံ ဥပပရိက္ခတိ ‘‘ဣတိ သီလံ၊ ဣတိ သမာဓိ၊ ဣတိ ပညာ၊ ဣမေ ရူပါရူပဓမ္မာ’’တိ မနသာ အနုပေက္ခတိ.

ခန္တျာ ဆန္ဒိကတော ဟောတီတိ တေသု မနသာ အနုပေက္ခိတေသု ဓမ္မေသု ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ နိဇ္ဈာနံ ခမာပေတွာ ရူပပရိဂ္ဂဟာဒိမုခေန ဝိပဿနာဘိနိဝေသေ ဆန္ဒိကတော ဆန္ဒဇာတော ဟောတိ. တထာဘူတော စ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဥဿဟိတွာ တုလေတိ တံတံပစ္စယနာမရူပဒဿနဝသေန ဥဿာဟံ ကတွာ တတော ပရံ တိလက္ခဏံ အာရောပေတွာ တုလေတိ ‘‘အနိစ္စ’’န္တိပိ၊ ‘‘ဒုက္ခ’’န္တိပိ၊ ‘‘အနတ္တာ’’တိပိ တံ နာမရူပံ တီရေတိ ဝိပဿတိ. သမယေ သော ပဒဟတိ၊ အဇ္ဈတ္တံ သုသမာဟိတောတိ သော ဧဝံ ပဿန္တော ပဂ္ဂဟေတဗ္ဗာဒိသမယေ စိတ္တဿ ပဂ္ဂဏှနာဒိနာ ပဒဟတိ၊ ပဒဟန္တော စ အဇ္ဈတ္တံ ဂေါစရဇ္ဈတ္တေ ဝိပဿနာသမာဓိနာ မဂ္ဂသမာဓိနာ စ သုဋ္ဌု သမာဟိတော ဘဝေယျ၊ အသမာဓာနဟေတုဘူတေ ကိလေသေ ပဇဟေယျ. သွာယံ ဂုဏော သဗ္ဗောပိ ယသ္မာ ဗဟုဿုတံ ဓမ္မဓရံ သပ္ပညံ ဗုဒ္ဓသာဝကံ ပယိရုပါသန္တဿ ဟောတိ၊ တသ္မာ အသင်္ခတံ ဓမ္မံ အာရဗ္ဘ ဒုက္ခာဒီသု ပရိညာဒိဝိသိဋ္ဌကိစ္စတာယ ဓမ္မဝိညာဏသင်္ခါတံ ဓမ္မဉာဏံ အာကင်္ခန္တော တထာဝိဓံ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ကလျာဏမိတ္တံ ဘဇေထ၊ သေဝေယျ ပယိရုပါသေယျာတိ အတ္ထော.

ဧဝံ ဗဟုပကာရတာယ တဿ ပူဇနီယကံ ဒဿေန္တော ‘‘ဗဟုဿုတော’’တိ ဂါထမာဟ. တဿတ္ထော – သုတ္တဂေယျာဒိ ဗဟု သုတံ ဧတဿာတိ ဗဟုဿုတော. တမေဝ ဒေသနာဓမ္မံ သုဝဏ္ဏဘာဇနေ ပက္ခိတ္တသီဟဝသာ ဝိယ အဝိနဿန္တံ ဓာရေတီတိ ဓမ္မဓရော. တတော ဧဝ မဟေသိနော ဘဂဝတော ဓမ္မကောသံ ဓမ္မရတနံ အာရက္ခတီတိ ကောသာရက္ခော. ယသ္မာ သဒေဝကဿ လောကဿ သမဒဿနေန စက္ခုဘူတော၊ တသ္မာ စက္ခု သဗ္ဗဿ လောကဿ ပူဇနီယော မာနနီယောတိ၊ ဗဟုဿုတဘာဝေန ဗဟုဇနဿ ပူဇနီယဘာဝဒဿနတ္ထံ နိဂမနဝသေန ပုနပိ ‘‘ဗဟုဿုတော’’တိ ဝုတ္တံ.

ဧဝရူပံ ကလျာဏမိတ္တံ လဘိတွာပိ ကာရကဿေဝ အပရိဟာနိ၊ န အကာရကဿာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဓမ္မာရာမော’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ နိဝါသနဋ္ဌေန သမထဝိပဿနာဓမ္မော အာရာမော၊ တသ္မိံ ဧဝ ဓမ္မေ ရတော အဘိရတောတိ ဓမ္မရတော၊ တဿေဝ ဓမ္မဿ ပုနပ္ပုနံ ဝိစိန္တနေန ဓမ္မံ အနုဝိစိန္တယံ ဓမ္မံ အာဝဇ္ဇေန္တော မနသိ ကရောတီတိ အတ္ထော. အနုဿရန္တိ တမေဝ ဓမ္မံ အနုဿရန္တော. သဒ္ဓမ္မာတိ ဧဝရူပေါ ဘိက္ခု သတ္တတိံသပဘေဒါ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ နဝဝိဓလောကုတ္တရဓမ္မာ စ န ပရိဟာယတိ၊ န ကဒါစိ တဿ တတော ပရိဟာနိ ဟောတီတိ အတ္ထော.

အထေကဒိဝသံ ကာယေ အဝီတရာဂံ ကုသီတံ ဟီနဝီရိယံ ကောသလ္လာယာ တိ နာမံ ဘိက္ခုံ သံဝေဇေန္တော ‘‘ကာယမစ္ဆေရဂရုနော’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ ကာယမစ္ဆေရဂရုနောတိ ‘‘ကာယဒဠှီဗဟုလဿ ကာယေ မမတ္တဿ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနမ္ပိ ကာယေန ကတ္တဗ္ဗံ ကိဉ္စိ အကတွာ ဝိစရန္တဿ. ဟိယျမာနေတိ အတ္တနော ကာယေ ဇီဝိတေ စ ခဏေ ခဏေ ပရိဟိယျမာနေ. အနုဋ္ဌဟေတိ သီလာဒီနံ ပရိပူရဏဝသေန ဥဋ္ဌာနဝီရိယံ န ကရေယျ. သရီရသုခဂိဒ္ဓဿာတိ အတ္တနော သရီရဿ သုခါပနေနေဝ ဂေဓံ အာပန္နဿ. ကုတော သမဏဖာသုတာတိ ဧဝရူပဿ ပုဂ္ဂလဿ သာမညဝသေန ကုတော သုခဝိဟာရော၊ ဖာသုဝိဟာရော န တဿ ဝိဇ္ဇတီတိ အတ္ထော.

န ပက္ခန္တီတိအာဒိကာ အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ ဓမ္မသေနာပတိနော ပရိနိဗ္ဗုတဘာဝံ သုတွာ ထေရေန ဘာသိတာ. တတ္ထ န ပက္ခန္တိ ဒိသာ သဗ္ဗာတိ ပုရတ္ထိမာဒိဘေဒါ သဗ္ဗာ ဒိသာ န ပက္ခယန္တိ၊ ဒိသာမူဠှောတိ အတ္ထော. ဓမ္မာ န ပဋိဘန္တိ မန္တိ ပုဗ္ဗေ သုဋ္ဌု ပဂုဏာပိ ပရိယတ္တိဓမ္မာ ဣဒါနိ သက္ကစ္စံ သမန္နာဟရိယမာနာပိ မယှံ န ဥပဋ္ဌဟန္တိ. ဂတေ ကလျာဏမိတ္တမှီတိ သဒေဝကဿ လောကဿ ကလျာဏမိတ္တဘူတေ ဓမ္မသေနာပတိမှိ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနံ ဂတေ. အန္ဓကာရံဝ ခါယတီတိ သဗ္ဗောပါယံ လောကော အန္ဓကာရော ဝိယ ဥပဋ္ဌာတိ.

အဗ္ဘတီတသဟာယဿာတိ အပဂတသဟာယဿ၊ ကလျာဏမိတ္တရဟိတဿာတိ အတ္ထော. အတီတဂတသတ္ထုနောတိ အာယသ္မတော အတီတော ဟုတွာ နိဗ္ဗာနဂတသတ္ထုကဿ၊ သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေတိ အတ္ထော. ယထာ ကာယဂတာ သတီတိ ကာယဂတာသတိဘာဝနာ တက္ကရဿ ယထာ ဧကန္တဟိတာဝဟာ၊ ဧဝံ ဧတာဒိသံ အနာထဿ ပုဂ္ဂလဿ ဧကန္တဟိတာဝဟံ အညံ မိတ္တံ နာမ နတ္ထိ၊ သနာထဿ အညာပိ ဘာဝနာ ဟိတာဝဟာ ဧဝါတိ အဓိပ္ပါယော.

ပုရာဏာတိ ပေါရာဏာ၊ သာရိပုတ္တာဒိကေ ကလျာဏမိတ္တေ သန္ဓာယ ဝဒတိ. နဝေဟီတိ နဝကေဟိ. န သမေတိ မေတိ မယှံ စိတ္တံ န သမာဂစ္ဆတိ၊ န တေ မမ စိတ္တံ အာရာဓေန္တီတိ အတ္ထော. သွဇ္ဇ ဧကောဝ ဈာယာမီတိ သောဟံ အဇ္ဇ ဝုဍ္ဎတရေဟိ ဝိရဟိတော ဧကောဝ ဟုတွာ ဈာယာမိ ဈာနပသုတော ဟောမိ. ဝဿုပေတောတိ ဝဿကာလေ ကုလာဝကံ ဥပေတော ပက္ခီ ဝိယ. ‘‘ဝါသုပေတော’’တိပိ ပါဠိ၊ ဝါသံ ဥပဂတောတိ အတ္ထော.

ဒဿနာယ အဘိက္ကန္တေတိ ဂါထာ သတ္ထာရာ ဘာသိတာ. တဿတ္ထော – မမ ဒဿနာယ အဘိက္ကန္တေ နာနာဝိဓဝိဒေသပဝါသိကဗဟုဇနေ၊ အာနန္ဒ၊ မမ ဥပသင်္ကမနံ မာ ဝါရေသိ. ကသ္မာ? တေ သောတာရော ဓမ္မဿ၊ မမံ ပဿန္တု၊ အယမေဝ ဒဿနာယ သမယောတိ.