၁. ဖုဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

တိံသနိပါတေ ပါသာဒိကေ ဗဟူ ဒိသွာတိအာဒိကာ အာယသ္မတော ဖုဿတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ဧကဿ မဏ္ဍလိကရညော ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဖုဿောတိ နာမံ အဟောသိ. သော ဝိညုတံ ပတ္တော ခတ္တိယကုမာရေဟိ သိက္ခိတဗ္ဗသိပ္ပေသု နိပ္ဖတ္တိံ ဂတော. ဥပနိဿယသမ္ပန္နတ္တာ ကာမေသု အလဂ္ဂစိတ္တော အညတရဿ မဟာထေရဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ စရိယာနုကူလံ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တော ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနပါဒကံ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော အဟောသိ. အထေကဒိဝသံ ပဏ္ဍရဂေါတ္တော နာမ ဧကော တာပသော တဿ သန္တိကေ ဓမ္မံ သုတွာ နိသိန္နော သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ သီလာစာရသမ္ပန္နေ သုသံဝုတိန္ဒြိယေ ဘာဝိတကာယေ ဘာဝိတစိတ္တေ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ‘‘သာဓု ဝတာယံ ပဋိပတ္တိ လောကေ စိရံ တိဋ္ဌေယျာ’’တိ စိန္တေတွာ ‘‘ကထံ နု ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အနာဂတမဒ္ဓါနံ ဘိက္ခူနံ ပဋိပတ္တိ ဘဝိဿတီ’’တိ ထေရံ ပုစ္ဆိ. တမတ္ထံ ဒဿေန္တော သင်္ဂီတိကာရာ –

၉၄၉. ‘‘ပါသာဒိကေ ဗဟူ ဒိသွာ၊ ဘာဝိတတ္တေ သုသံဝုတေ၊

ဣသိ ပဏ္ဍရသဂေါတ္တော၊ အပုစ္ဆိ ဖုဿသဝှယ’’န္တိ. – ဂါထံ အာဒိတော ဌပေသုံ၊

တတ္ထ ပါသာဒိကေတိ အတ္တနော ပဋိပတ္တိယာ ပသာဒါရဟေ. ဗဟူတိ သမ္ဗဟုလေ. ဘာဝိတတ္တေတိ သမထဝိပဿနာဘာဝနာဟိ ဘာဝိတစိတ္တေ. သုသံဝုတေတိ သုဋ္ဌု သံဝုတိန္ဒြိယေ. ဣသီတိ တာပသော. ပဏ္ဍရသဂေါတ္တောတိ ပဏ္ဍရဿ နာမ ဣသိနော ဝံသေ ဇာတတ္တာ တေန သမာနဂေါတ္တော. ဖုဿသဝှယန္တိ ဖုဿသဒ္ဒေန အဝှါတဗ္ဗံ၊ ဖုဿနာမကန္တိ အတ္ထော.

၉၅၀. ‘‘ကိံ ဆန္ဒာ ကိမဓိပ္ပါယာ၊ ကိမာကပ္ပါ ဘဝိဿရေ၊

အနာဂတမှိ ကာလမှိ၊ တံ မေ အက္ခာဟိ ပုစ္ဆိတော’’တိ. –

အယံ တဿ ဣသိနော ပုစ္ဆာဂါထာ.

တတ္ထ ကိံ ဆန္ဒာတိ ဣမသ္မိံ သာသနေ အနာဂတေ ဘိက္ခူ ကီဒိသစ္ဆန္ဒာ ကီဒိသာဓိမုတ္တိကာ၊ ကိံ ဟီနာဓိမုတ္တိကာ၊ ဥဒါဟု ပဏီတာဓိမုတ္တိကာတိ အတ္ထော. ကိမဓိပ္ပါယာတိ ကီဒိသာဓိပ္ပါယာ ကီဒိသဇ္ဈာသယာ၊ ကိံ သံကိလေသဇ္ဈာသယာ၊ ဥဒါဟု ဝေါဒါနဇ္ဈာသယာတိ အတ္ထော. အထ ဝါ ဆန္ဒာ နာမ ကတ္တုကမျတာ၊ တသ္မာ ကီဒိသီ တေသံ ကတ္တုကမျတာတိ အတ္ထော. အဓိပ္ပါယော အဇ္ဈာသယောယေဝ. ကိမာကပ္ပါတိ ကီဒိသာကပ္ပါ. အာကပ္ပါတိ စ ဝေသဂဟဏာဒိဝါရိတ္တစာရိတ္တဝန္တောတိ အတ္ထော. ဘဝိဿရေတိ ဘဝိဿန္တိ. တံ မေတိ တံ အနာဂတေ ဘိက္ခူနံ ဆန္ဒာဓိပ္ပါယာကပ္ပဘေဒံ ပုစ္ဆိတော မယှံ အက္ခာဟိ ကထေဟီတိ ထေရံ အဇ္ဈေသတိ. တဿ ထေရော တမတ္ထံ အာစိက္ခန္တော သက္ကစ္စသဝနေ တာဝ နိယောဇေတုံ –

၉၅၁. ‘‘သုဏောဟိ ဝစနံ မယှံ၊ ဣသိ ပဏ္ဍရသဝှယ၊

သက္ကစ္စံ ဥပဓာရေဟိ၊ အာစိက္ခိဿာမျနာဂတ’’န္တိ. – ဂါထမာဟ၊

တဿတ္ထော – ဘော ပဏ္ဍရနာမ ဣသိ၊ ယံ တွံ မံ ပုစ္ဆသိ၊ တံ တေ အနာဂတံ အာစိက္ခိဿာမိ၊ အာစိက္ခတော ပန မမ ဝစနံ သုဏာဟိ အနာဂတတ္ထဒီပနတော သံဝေဂါဝဟတော စ သက္ကစ္စံ ဥပဓာရေဟီတိ.

အထ ထေရော အနာဂတံသဉာဏေန ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနဉ္စ ဘာဝိနိံ ပဝတ္တိံ ယထာဘူတံ ဒိသွာ တဿ အာစိက္ခန္တော –

၉၅၂. ‘‘ကောဓနာ ဥပနာဟီ စ၊ မက္ခီ ထမ္ဘီ သဌာ ဗဟူ၊

ဣဿုကီ နာနာဝါဒါ စ၊ ဘဝိဿန္တိ အနာဂတေ.

၉၅၃. ‘‘အညာတမာနိနော ဓမ္မေ၊ ဂမ္ဘီရေ တီရဂေါစရာ၊

လဟုကာ အဂရူ ဓမ္မေ၊ အညမညမဂါရဝါ.

၉၅၄. ‘‘ဗဟူ အာဒီနဝါ လောကေ၊ ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တျနာဂတေ၊

သုဒေသိတံ ဣမံ ဓမ္မံ၊ ကိလေသိဿန္တိ ဒုမ္မတီ.

၉၅၅. ‘‘ဂုဏဟီနာပိ သံဃမှိ၊ ဝေါဟရန္တာ ဝိသာရဒါ၊

ဗလဝန္တော ဘဝိဿန္တိ၊ မုခရာ အဿုတာဝိနော.

၉၅၆. ‘‘ဂုဏဝန္တောပိ သံဃမှိ၊ ဝေါဟရန္တာ ယထာတ္ထတော၊

ဒုဗ္ဗလာ တေ ဘဝိဿန္တိ၊ ဟိရီမနာ အနတ္ထိကာ.

၉၅၇. ‘‘ရဇတံ ဇာတရူပဉ္စ၊ ခေတ္တံ ဝတ္ထုမဇေဠကံ.

ဒါသိဒါသဉ္စ ဒုမ္မေဓာ၊ သာဒိယိဿန္တျနာဂတေ.

၉၅၈. ‘‘ဥဇ္ဈာနသညိနော ဗာလာ၊ သီလေသု အသမာဟိတာ၊

ဥန္နဠာ ဝိစရိဿန္တိ၊ ကလဟာဘိရတာ မဂါ.

၉၅၉. ‘‘ဥဒ္ဓတာ စ ဘဝိဿန္တိ၊ နီလစီဝရပါရုတာ၊

ကုဟာ ထဒ္ဓါ လပါ သိင်္ဂီ၊ စရိဿန္တျရိယာ ဝိယ.

၉၆၀. ‘‘တေလသဏ္ဌေဟိ ကေသေဟိ၊ စပလာ အဉ္ဇနက္ခိကာ၊

ရထိယာယ ဂမိဿန္တိ၊ ဒန္တဝဏ္ဏိကပါရုတာ.

၉၆၁. ‘‘အဇေဂုစ္ဆံ ဝိမုတ္တေဟိ၊ သုရတ္တံ အရဟဒ္ဓဇံ၊

ဇိဂုစ္ဆိဿန္တိ ကာသာဝံ၊ ဩဒါတေသု သမုစ္ဆိတာ.

၉၆၂. ‘‘လာဘကာမာ ဘဝိဿန္တိ၊ ကုသီတာ ဟီနဝီရိယာ၊

ကိစ္ဆန္တာ ဝနပတ္ထာနိ၊ ဂါမန္တေသု ဝသိဿရေ.

၉၆၃. ‘‘ယေ ယေ လာဘံ လဘိဿန္တိ၊ မိစ္ဆာဇီဝရတာ သဒါ၊

တေ တေဝ အနုသိက္ခန္တာ၊ ဘဇိဿန္တိ အသံယတာ.

၉၆၄. ‘‘ယေ ယေ အလာဘိနော လာဘံ၊ န တေ ပုဇ္ဇာ ဘဝိဿရေ၊

သုပေသလေပိ တေ ဓီရေ၊ သေဝိဿန္တိ န တေ တဒါ.

၉၆၅. ‘‘မိလက္ခုရဇနံ ရတ္တံ၊ ဂရဟန္တာ သကံ ဓဇံ၊

တိတ္ထိယာနံ ဓဇံ ကေစိ၊ ဓာရိဿန္တျဝဒါတကံ.

၉၆၆. ‘‘အဂါရဝေါ စ ကာသာဝေ၊ တဒါ တေသံ ဘဝိဿတိ၊

ပဋိသင်္ခါ စ ကာသာဝေ၊ ဘိက္ခူနံ န ဘဝိဿတိ.

၉၆၇. ‘‘အဘိဘူတဿ ဒုက္ခေန၊ သလ္လဝိဒ္ဓဿ ရုပ္ပတော၊

ပဋိသင်္ခါ မဟာဃောရာ၊ နာဂဿာသိ အစိန္တိယာ.

၉၆၈. ‘‘ဆဒ္ဒန္တော ဟိ တဒါ ဒိသွာ၊ သုရတ္တံ အရဟဒ္ဓဇံ၊

တာဝဒေဝဘဏီ ဂါထာ၊ ဂဇော အတ္ထောပသံဟိတာ.

၉၆၉. ‘‘အနိက္ကသာဝေါ ကာသာဝံ၊ ယော ဝတ္ထံ ပရိဓဿတိ၊

အပေတော ဒမသစ္စေန၊ န သော ကာသာဝမရဟတိ.

၉၇၀. ‘‘ယော စ ဝန္တကသာဝဿ၊ သီလေသု သုသမာဟိတော၊

ဥပေတော ဒမသစ္စေန၊ သ ဝေ ကာသာဝမရဟတိ.

၉၇၁. ‘‘ဝိပန္နသီလော ဒုမ္မေဓော၊ ပါကဋော ကာမကာရိယော၊

ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တော နိဿုက္ကော၊ န သော ကာသာဝမရဟတိ.

၉၇၂. ‘‘ယော စ သီလေန သမ္ပန္နော၊ ဝီတရာဂေါ သမာဟိတော၊

ဩဒါတမနသင်္ကပ္ပေါ၊ သ ဝေ ကာသာဝမရဟတိ.

၉၇၃. ‘‘ဥဒ္ဓတော ဥန္နဠော ဗာလော၊ သီလံ ယဿ န ဝိဇ္ဇတိ၊

ဩဒါတကံ အရဟတိ၊ ကာသာဝံ ကိံ ကရိဿတိ.

၉၇၄. ‘‘ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ၊ ဒုဋ္ဌစိတ္တာ အနာဒရာ၊

တာဒီနံ မေတ္တစိတ္တာနံ၊ နိဂ္ဂဏှိဿန္တျနာဂတေ.

၉၇၅. ‘‘သိက္ခာပေန္တာပိ ထေရေဟိ၊ ဗာလာ စီဝရဓာရဏံ၊

န သုဏိဿန္တိ ဒုမ္မေဓာ၊ ပါကဋာ ကာမကာရိယာ.

၉၇၆. ‘‘တေ တထာ သိက္ခိတာ ဗာလာ၊ အညမညံ အဂါရဝါ၊

နာဒိယိဿန္တုပဇ္ဈာယေ၊ ခဠုင်္ကော ဝိယ သာရထိံ.

၉၇၇. ‘‘ဧဝံ အနာဂတဒ္ဓါနံ၊ ပဋိပတ္တိ ဘဝိဿတိ၊

ဘိက္ခူနံ ဘိက္ခုနီနဉ္စ၊ ပတ္တေ ကာလမှိ ပစ္ဆိမေ.

၉၇၈. ‘‘ပုရာ အာဂစ္ဆတေ ဧတံ၊ အနာဂတံ မဟဗ္ဘယံ၊

သုဗ္ဗစာ ဟောထ သခိလာ၊ အညမညံ သဂါရဝါ.

၉၇၉. ‘‘မေတ္တစိတ္တာ ကာရုဏိကာ၊ ဟောထ သီလေသု သံဝုတာ၊

အာရဒ္ဓဝီရိယာ ပဟိတတ္တာ၊ နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမာ.

၉၈၀. ‘‘ပမာဒံ ဘယတော ဒိသွာ၊ အပ္ပမာဒဉ္စ ခေမတော၊

ဘာဝေထဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ၊ ဖုသန္တာ အမတံ ပဒ’’န္တိ. – ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ ကောဓနာတိ ကုဇ္ဈနသီလာ. ဘဝိဿန္တိ အနာဂတေတိ သမ္ဗန္ဓော. ကိံ ထေရဿ ကာလေ တထာ နာဟေသုန္တိ? န နာဟေသုံ. တဒါ ပန ကလျာဏမိတ္တဗဟုလတာယ ဩဝါဒကေသု ဝိညာပကေသု သဗြဟ္မစာရီသု ဗဟူသု ဝိဇ္ဇမာနေသု ကိလေသေသု ဗလဝန္တေသု ပဋိသင်္ခါနဗဟုလတာယ စ ယေဘုယျေန ဘိက္ခူ အက္ကောဓနာ အဟေသုံ၊ အာယတိံ တဗ္ဗိပရိယာယေ အတိကောဓနာ ဘဝိဿန္တိ၊ တသ္မာ ‘‘အနာဂတေ’’တိ ဝုတ္တံ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဥပနာဟီတိ အာဃာတဝတ္ထူသု အာဃာတဿ ဥပနယှနသီလာ ဥပနာဟသမ္ဘဝတော ဝါ ဥပနာဟီ. တတ္ထ ပုရိမကာလိကော ဗျာပါဒေါ ကောဓော၊ အပရကာလိကော ဥပနာဟော. သကိံ ပဝတ္တော ဝါ ဒေါသော ကောဓော၊ အနေကက္ခတ္တုံ ပဝတ္တော ဥပနာဟော. ပရေသံ ဝိဇ္ဇမာနေ ဂုဏေ မက္ခန္တိ ပုဉ္ဇန္တိ၊ တေသံ ဝါ ဥဒကပုဉ္ဇနိယာ ဝိယ ဥဒကဿ မက္ခော မက္ခနံ ပုဉ္ဇနံ ဧတေသံ အတ္ထီတိ မက္ခီ. အတိမာနလက္ခဏော ထမ္ဘော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ထမ္ဘီ. သဌာတိ အသန္တဂုဏဝိဘာဝနလက္ခဏေန သာဌေယျေန သမန္နာဂတာ. ဣဿုကီတိ ပရသမ္ပတ္တိခိယျနလက္ခဏာယ ဣဿာယ သမန္နာဂတာ. နာနာဝါဒါတိ အညမညံ ဝိရုဒ္ဓဝါဒါ ဝိရုဒ္ဓဒိဋ္ဌိကာ၊ ကလဟကာရကာ စာတိ အတ္ထော.

အညာတမာနိနော ဓမ္မေ၊ ဂမ္ဘီရေ တီရဂေါစရာတိ ဂမ္ဘီရေ ဒုရောဘာသေ သဒ္ဓမ္မေ အညာတေ ဧဝ ‘‘ဉာတောတိ၊ ဒိဋ္ဌော’’တိ ဧဝံ မာနိနော၊ တတော ဧဝ တဿ ဩရဘာဂေ ပဝတ္တိတာယ ဩရိမတီရဂေါစရာ. လဟုကာတိ လဟုသဘာဝါ စပလာ. အဂရူ ဓမ္မေတိ သဒ္ဓမ္မေ ဂါရဝရဟိတာ. အညမညမဂါရဝါတိ အညမညသ္မိံ အပ္ပတိဿာ၊ သံဃေ သဗြဟ္မစာရီသု စ ဂရုဂါရဝဝိရဟိတာ. ဗဟူ အာဒီနဝါတိ ဝုတ္တပ္ပကာရာ၊ ဝက္ခမာနာ စ ဗဟူ အနေကဒေါသာ အန္တရာယာ. လောကေတိ သတ္တလောကေ. ဥပ္ပဇ္ဇိဿန္တျနာဂတေတိ အနာဂတေ ပါတု ဘဝိဿန္တိ. သုဒေသိတံ ဣမံ ဓမ္မန္တိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန သုဋ္ဌု အဝိပရီတံ အာဒိကလျာဏာဒိပ္ပကာရေန ဒေသိတံ ဣမံ အာဂမသဒ္ဓမ္မံ. ကိလေသိဿန္တီတိ ကိလိဋ္ဌံ ကိလေသဒူသိတံ ကရိဿန္တိ၊ ‘‘အာပတ္တိံ ‘အနာပတ္တီ’တိ ဂရုကာပတ္တိံ ‘လဟုကာပတ္တီ’’’တိအာဒိနာ ဒုစ္စရိတသံကိလေသေန အသဒ္ဓမ္မေန သဏှသုခုမံ ရူပါရူပဓမ္မံ ပဋိက္ခိပိဿန္တိ၊ ဒိဋ္ဌိသံကိလေသေန ဥဘယတြာပိ တဏှာသံကိလေသေန သံကိလေသိဿန္တိ မလိနံ ကရိဿန္တိ. ဒုမ္မတီတိ နိပ္ပညာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ – ‘‘ဘဝိဿန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဘိက္ခူ အနာဂတမဒ္ဓါနံ။ပေ။ အဘိဓမ္မကထံ ဝေဒလ္လကထံ ကထေန္တာ ကဏှဓမ္မံ ဩက္ကမမာနာ န ဗုဇ္ဈိဿန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၅.၇၉).

ဂုဏဟီနာတိ သီလာဒိဂုဏဝိရဟိတာ ဒုဿီလာ၊ အလဇ္ဇိနော စ. အထ ဝါ ဂုဏဟီနာတိ ဝိနယဝါရိတ္တာဒိဂုဏေန ဟီနာ ဓမ္မဝိနယေ အပ္ပကတညုနော. သံဃမှီတိ သံဃမဇ္ဈေ. ဝေါဟရန္တာတိ ကထေန္တာ၊ သံဃေ ဝိနိစ္ဆယကထာယ ဝတ္တမာနာယ ယံကိဉ္စိ ဘဏန္တာ. ဝိသာရဒါတိ နိဗ္ဘယာ ပဂဗ္ဘာ. ဗလဝန္တောတိ ပက္ခဗလေန ဗလဝန္တော. မုခရာတိ မုခခရာ ခရဝါဒိနော. အဿုတာဝိနောတိ န သုတဝန္တော၊ ကေဝလံ လာဘသက္ကာရသိလောကသန္နိဿယေန ဂုဏဓရာ ဟုတွာ ‘‘ဓမ္မံ ‘အဓမ္မော’တိ၊ အဓမ္မဉ္စ ‘ဓမ္မော’တိ၊ ဝိနယံ ‘အဝိနယော’တိ၊ အဝိနယဉ္စ ‘ဝိနယော’’’တိ ဧဝံ အတ္တနာ ယထိစ္ဆိတမတ္ထံ သံဃမဇ္ဈေ ပတိဋ္ဌပေန္တာ ဗလဝန္တော ဘဝိဿန္တိ.

ဂုဏဝန္တောတိ သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နာ. ဝေါဟရန္တာ ယထာတ္ထတောတိ အတ္ထာနုရူပံ၊ အဝိပရီတတ္ထံ ‘‘ဓမ္မံ ‘ဓမ္မော’တိ၊ အဓမ္မံ ‘အဓမ္မော’တိ၊ ဝိနယံ ‘ဝိနယော’တိ အဝိနယံ ‘အဝိနယော’’’တိ ဧဝံ ဒီပေန္တာ. ဒုဗ္ဗလာ တေ ဘဝိဿန္တီတိ ပရိသာယံ အလဇ္ဇုဿန္နတာယ ဗလဝိရဟိတာ တေ ဘဝိဿန္တိ၊ တေသံ ဝစနံ န တိဋ္ဌိဿတိ. ဟိရီမနာ အနတ္ထိကာတိ ဟိရီမန္တော ကေနစိ အနတ္ထိကာ. တေ ဟိ ဓမ္မေန ဝတ္တုံ သမတ္ထာပိ ပါပဇိဂုစ္ဆတာယ အပ္ပကိစ္စတာယ စ ကေဟိစိ ဝိရောဓံ အကရောန္တာ အတ္တနော ဝါဒံ ပတိဋ္ဌာပေတုံ န ဝါယမန္တာ ဒိဋ္ဌာဝိကမ္မံ ဝါ အဓိဋ္ဌာနံ ဝါ အကတွာ တုဏှီ ဟောန္တိ.

ရဇတန္တိ ရူပိယံ၊ တေန ကဟာပဏလောဟမာသကာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဇာတရူပန္တိ သုဝဏ္ဏံ၊ တေန မဏိမုတ္တာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝါ-သဒ္ဒေါ သမုစ္စယတ္ထော ‘‘အပဒါ ဝါ’’တိအာဒီသု (အ. နိ. ၄.၃၄၊ ၅.၃၂၊ ဣတိဝု. ၉၀) ဝိယ. ‘‘ရဇတဇာတရူပဉ္စာ’’တိ ဝါ ပါဌော. ခေတ္တန္တိ ယတ္ထ ပုဗ္ဗဏ္ဏာပရဏ္ဏံ ရုဟတိ၊ တံ ခေတ္တံ. တဒတ္ထံ အကတဘူမိဘာဂေါ ဝတ္ထု. အဇေဠကန္တိ ဧဠကာ နာမ အဇာယေဝ၊ တေ ဌပေတွာ အဝသေသာ ပသုဇာတီ အဇာ နာမ. အဇေဠကဂ္ဂဟဏေနေဝ ဟေတ္ထ ဂေါမဟိံသာဒီနမ္ပိ သင်္ဂဟော ကတော. ဒါသိဒါသဉ္စာတိ ဒါသိယော စ ဒါသေ စ. ဒုမ္မေဓာတိ အဝိဒ္ဒသုနော၊ ကပ္ပိယာကပ္ပိယံ သာရုပ္ပါသာရုပ္ပံ အဇာနန္တာ အတ္တနော အတ္ထာယ သာဒိယိဿန္တိ သမ္ပဋိစ္ဆိဿန္တိ.

ဥဇ္ဈာနသညိနောတိ ပရေ ဟေဋ္ဌတော ကတွာ ဩလောကနစိတ္တာ၊ အနုဇ္ဈာယိတဗ္ဗဋ္ဌာနေပိ ဝါ ဥဇ္ဈာနသီလာ. ဗာလာတိ ဒုစ္စိန္တိတစိန္တနာဒိနာ ဗာလလက္ခဏေန သမန္နာဂတာ၊ တတော ဧဝ သီလေသု အသမာဟိတာ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေသု န သမာဟိတစိတ္တာ. ဥန္နဠာတိ၊ သမုဿိတတုစ္ဆမာနာ. ဝိစရိဿန္တီတိ မာနဒ္ဓဇံ ဥက္ခိပိတွာ ဝိစရိဿန္တိ. ကလဟာဘိရတာ မဂါတိ သာရမ္ဘဗဟုလတာယ ကရဏုတ္တရိယပသုတာ ကလဟေ ဧဝ အဘိရတာ မဂသဒိသာ မိဂါ ဝိယ အတ္တဟိတာပေက္ခာ ဃာသေသနာဘိရတာ ဒုဗ္ဗလဝိဟေသပရာတိ အတ္ထော.

ဥဒ္ဓတာတိ ဥဒ္ဓစ္စေန သမန္နာဂတာ စိတ္တေကဂ္ဂတာရဟိတာ. နီလစီဝရပါရုတာတိ အကပ္ပိယရဇနရတ္တေန နီလဝဏ္ဏေန စီဝရေန ပါရုတာ၊ တာဒိသံ စီဝရံ နိဝါသေတွာ စေဝ ပါရုပိတွာ စ ဝိစရဏကာ. ကုဟာတိ သာမန္တဇပ္ပနာဒိနာ ကုဟနဝတ္ထုနာ ကုဟကာ၊ အသန္တဂုဏသမ္ဘာဝနိစ္ဆာယ ကောဟညံ ကတွာ ပရေသံ ဝိမှာပယာ. ထဒ္ဓါတိ ကောဓေန မာနေန စ ထဒ္ဓမာနသာ ကက္ခဠဟဒယာ. လပါတိ လပနကာ ကုဟနဝုတ္တိကာ၊ ပသန္နမာနသေဟိ မနုဿေဟိ ‘‘ကေန၊ ဘန္တေ၊ အယျဿ အတ္ထော’’တိ ပစ္စယဒါယကာနံ ဝဒါပနကာ၊ ပယုတ္တဝါစာဝသေန၊ နိပ္ပေသိကတာဝသေန စ ပစ္စယတ္ထံ လပကာတိ ဝါ အတ္ထော. သိင်္ဂီတိ ‘‘တတ္ထ ကတမံ သိင်္ဂံ? ယံ သိင်္ဂံ သိင်္ဂါရတာ စာတုရတာ စာတုရိယံ ပရိက္ခတတာ ပါရိက္ခတိယ’’န္တိ (ဝိဘ. ၈၅၂) ဧဝံ ဝုတ္တေဟိ သိင်္ဂသဒိသေဟိ ပါကဋကိလေသေဟိ သမန္နာဂတာ၊ သိင်္ဂါရစရိတာတိ အတ္ထော. ‘‘အရိယာ ဝိယာ’’တိ ဣဒံ ‘‘ကုဟာ’’တိ ဧတဿေဝ အတ္ထဒဿနံ. ကုဟကာနဉှိ အရိယာနမိဝ ဌိတဘာဝံ ဒဿေန္တော အရိယာ ဝိယ ဝိစရန္တီတိ အာဟ.

တေလသဏ္ဌေဟီတိ သိတ္ထကတေလေန ဝါ ဥဒကတေလေန ဝါ ဩသဏ္ဌိတေဟိ. စပလာတိ ကာယမဏ္ဍနပရိက္ခာရမဏ္ဍနာဒိနာ စာပလ္လေန ယုတ္တာ. အဉ္ဇနက္ခိကာတိ အလင်္ကာရဉ္ဇနေန အဉ္ဇိတနေတ္တာ. ရထိယာယ ဂမိဿန္တီတိ ဘိက္ခာစရိယာယ ကုလူပသင်္ကမနာပဒေသေဟိ၊ မဟာရစ္ဆာယ ဣတော စိတော စ ပရိဗ္ဘမိဿန္တိ. ဒန္တဝဏ္ဏိကပါရုတာတိ ဒန္တဝဏ္ဏရတ္တေန စီဝရေန ပါရုတသရီရာ.

အဇေဂုစ္ဆန္တိ အဇိဂုစ္ဆိတဗ္ဗံ. ဝိမုတ္တေဟီတိ အရိယေဟိ. သုရတ္တန္တိ ကပ္ပိယရဇနေန သုဋ္ဌု ရတ္တံ၊ အရဟန္တာနံ ဗုဒ္ဓါဒီနံ စိဏ္ဏတာယ အရဟဒ္ဓဇံ ဇိဂုစ္ဆိဿန္တိ ကာသာဝံ. ကသ္မာ? ဩဒါတေသု သမုစ္ဆိတာ ဂေဓံ အာပန္နာ. ဒန္တဝဏ္ဏပါရုပနဿ ဟိ ဣဒံ ကာရဏဝစနံ. တေ ဟိ သေတကံ သမ္ဘာဝေန္တာ ‘‘သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ သေတကေ ဂဟိတေ လိင်္ဂပရိစ္စာဂေါ ဧဝ သိယာ’’တိ ဒန္တဝဏ္ဏံ ပါရုပန္တိ.

လာဘကာမာတိ လာဘဂိဒ္ဓါ. ဘိက္ခာစရိယာသုပိ ကောသဇ္ဇယောဂတော ကုသီတာ. သမဏဓမ္မံ ကာတုံ စိတ္တဿ ဥဿာဟာဘာဝေန ဟီနဝီရိယာ. ကိစ္ဆန္တာတိ၊ ကိလမန္တာ၊ ဝနပတ္ထေသု ဝသိတုံ ကိစ္ဆန္တာ ကိလန္တစိတ္တာတိ အတ္ထော. ဂါမန္တေသူတိ ဂါမန္တသေနာသနေသု ဂါမသမီပေသု သေနာသနေသု၊ ဂါမဒွါရေသု ဝါ သေနာသနေသု. ဝသိဿရေတိ ဝသိဿန္တိ.

တေ တေဝ အနုသိက္ခန္တာတိ ယေ ယေ မိစ္ဆာဇီဝပ္ပယောဂေန လဒ္ဓလာဘာ၊ တေ တေ ဧဝ ပုဂ္ဂလေ အနုသိက္ခန္တာ ဘမိဿန္တိ. ဘမိဿန္တီတိ သယမ္ပိ တေ ဝိယ မိစ္ဆာဇီဝေန လာဘံ ဥပ္ပါဒေတုံ ရာဇကုလာဒီနိ သေဝန္တာ ပရိဗ္ဘမိဿန္တိ. ‘‘ဘဇိဿန္တီ’’တိ ဝါ ပါဌော၊ သေဝိဿန္တီတိ အတ္ထော. အသံယတာတိ သီလသံယမရဟိတာ.

ယေ ယေ အလာဘိနော လာဘန္တိ ယေ ယေ ဘိက္ခူ မိစ္ဆာဇီဝပရိဝဇ္ဇနေန အပ္ပပုညတာယ စ လာဘဿ ပစ္စယဿ န လာဘိနော၊ တေ ပုဇ္ဇာ ပူဇနီယာ ပါသံသာ တဒါ အနာဂတေ ကာလေ န ဘဝိဿန္တိ. သုပေသလေပိ တေ ဓီရေတိ ဓိတိသမ္ပန္နတာယ ဓီရေ သုဋ္ဌု ပေသလေပိ တေ ဘိက္ခူ န သေဝိဿန္တိ၊ တဒါ အနာဂတေ တေ လာဘိနော လာဘကာမာဝ ဘိက္ခူတိ အတ္ထော.

မိလက္ခုရဇနံ ရတ္တန္တိ ကာလကစ္ဆကရဇနေန ရတ္တံ. သမာသပဒဉှေတံ၊ ဂါထာသုခတ္ထံ သာနုနာသိကနိဒ္ဒေသော. ဂရဟန္တာ သကံ ဓဇန္တိ အတ္တနော ဓဇဘူတံ ကာသာဝံ ဇိဂုစ္ဆန္တာ. သာသနေ ပဗ္ဗဇိတာနဉှိ ကာသာဝေါ ဓဇော နာမ. တိတ္ထိယာနံ ဓဇံ ကေစီတိ ကေစိ သကျပုတ္တိယဘာဝံ ပဋိဇာနန္တာ ဧဝ တိတ္ထိယာနံ သေတဝတ္ထိကာနံ ဓဇဘူတံ အဝဒါတကံ သေတဝတ္ထံ ဓာရေဿန္တိ.

အဂါရဝေါ စ ကာသာဝေတိ အရဟဒ္ဓဇဘူတေ ကာသာဝေ အဂါရဝေါ အဗဟုမာနံ တဒါ အနာဂတေ တေသံ ဘဝိဿတိ. ပဋိသင်္ခါ စ ကာသာဝေတိ ‘‘ပဋိသင်္ခါ ယောနိသော စီဝရံ ပဋိသေဝါမီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၁.၂၃၊ အ. နိ. ၆.၅၈) နယေန ပစ္စဝေက္ခဏမတ္တမ္ပိ ကာသာဝပရိဘောဂေ န ဘဝိဿတိ.

ကာသာဝံ ဓာရေန္တေန ကာသာဝံ ဗဟုမာနေန ‘‘ဒုစ္စရိတတော ဩရမိတဗ္ဗ’’န္တိ ကာသာဝဿ ဂရုကာတဗ္ဗဘာဝေ ဆဒ္ဒန္တဇာတကမုဒါဟရန္တော ‘‘အဘိဘူတဿ ဒုက္ခေနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သလ္လဝိဒ္ဓဿာတိ ပုထုနာ သဝိသေန သလ္လေန ဝိဒ္ဓဿ၊ တတော ဧဝ မဟတာ ဒုက္ခေန အဘိဘူတဿ. ရုပ္ပတောတိ သရီရဝိကာရံ အာပဇ္ဇတော. မဟာဃောရာတိ သရီရဇီဝိတေသု နိရပေက္ခတာယ ဘိမ္မာ ဂရုတရာ ပဋိသင်္ခါ အညေဟိ အစိန္တိယာ စိန္တာမတ္တေန ပဝတ္တေတုံ အသက္ကုဏေယျာ ဆဒ္ဒန္တမဟာနာဂဿအာသိ၊ အဟောသိ. ဆဒ္ဒန္တနာဂရာဇကာလေ ဟိ ဗောဓိသတ္တော သောဏုတ္တရေန နာမ နေသာဒေန ပဋိစ္ဆန္နဋ္ဌာနေ ဌတွာ ဝိသပီတေန သလ္လေန ဝိဒ္ဓေါ မဟတာ ဒုက္ခေန အဘိဘူတော တံ ဂဟေတွာ ပရိဒဟိတံ ကာသာဝံ ဒိသွာ ‘‘အယံ အရိယဒ္ဓဇေန ပဋိစ္ဆန္နော၊ န မယာ ဟိံသိတဗ္ဗော’’တိ တတ္ထ မေတ္တစိတ္တမေဝ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ဥပရိဓမ္မံ ဒေသေသိ. ယထာဟ –

‘‘သမပ္ပိတော ပုထုသလ္လေန နာဂေါ၊

အဒုဋ္ဌစိတ္တော လုဒ္ဒကမဇ္ဈဘာသိ၊

ကိမတ္ထယံ ကိဿ ဝါ သမ္မ ဟေတု၊

မမံ ဝဓီ ကဿ ဝါယံ ပယောဂေါ’’တိအာဒိ. (ဇာ. ၁.၁၆.၁၂၄)၊

ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ထေရော ‘‘ဆဒ္ဒန္တော ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သုရတ္တံ အရဟဒ္ဓဇန္တိ သောဏုတ္တရေန ပရိဒဟိတကာသာဝံ သန္ဓာယာဟ. အဘဏီတိ အဘာသိ. ဂါထာတိ ဂါထာယော. ဂဇောတိ ဆဒ္ဒန္တော နာဂရာဇာ. အတ္ထောပသံဟိတာတိ အတ္ထသန္နိဿိတာ ဟိတာ၊ ဟိတယုတ္တာတိ အတ္ထော.

ဆဒ္ဒန္တနာဂရာဇေန ဝုတ္တဂါထာသု အနိက္ကသာဝေါတိ ရာဂါဒီဟိ ကသာဝေဟိ ကသာဝေါ၊ ပရိဒဟိဿတီတိ နိဝါသနပါရုပနအတ္ထရဏဝသေန ပရိဘုဉ္ဇိဿတိ. ‘‘ပရိဓဿတီ’’တိ ဝါ ပါဌော. အပေတော ဒမသစ္စေနာတိ ဣန္ဒြိယဒမေန စေဝ ပရမတ္ထသစ္စပက္ခိကေန ဝစီသစ္စေန စ အပေတော၊ ဝိယုတ္တော ပရိစ္စတ္တောတိ အတ္ထော. န သောတိ သော ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော ကာသာဝံ ပရိဒဟိတုံ နာရဟတိ.

ဝန္တကသာဝဿာတိ စတူဟိ မဂ္ဂေဟိ ဝန္တကသာဝေါ ဆဍ္ဍိတကသာဝေါ ပဟီနကသာဝေါ အဿ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော. သီလေသူတိ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလေသု. သုသမာဟိတောတိ သုဋ္ဌု သမာဟိတော. ဥပေတောတိ ဣန္ဒြိယဒမေန စေဝ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သစ္စေန စ ဥပဂတော သမန္နာဂတော. သ ဝေတိ သော ဧဝရူပေါ ပုဂ္ဂလော တံ ဂန္ဓကာသာဝဝတ္ထံ ဧကန္တေန အရဟတီတိ အတ္ထော.

ဝိပန္နသီလောတိ ဘိန္နသီလော. ဒုမ္မေဓောတိ နိပ္ပညော သီလဝိသောဓနပညာယ ဝိရဟိတော. ပါကဋောတိ ‘‘ဒုဿီလော အယ’’န္တိ ပါကဋော ပကာသော၊ ဝိက္ခိတ္တိန္ဒြိယတာယ ဝါ ပါကဋော ပါကဋိန္ဒြိယောတိ အတ္ထော. ကာမကာရိယောတိ ဘိန္နသံဝရတာယ ယထိစ္ဆိတကာရကော၊ ကာမဿ ဝါ မာရဿ ယထာကာမကရဏီယော. ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တောတိ ရူပါဒီသု ဝိသယေသု ဝိက္ခိတ္တစိတ္တော. နိဿုက္ကောတိ အသုက္ကော သုက္ကဓမ္မရဟိတော ဟိရောတ္တပ္ပဝိဝဇ္ဇိတော၊ ကုသလဓမ္မသမ္ပာဒနဥဿုက္ကရဟိတော ဝါ.

ဝီတရာဂေါတိ ဝိဂတစ္ဆန္ဒရာဂေါ. ဩဒါတမနသင်္ကပ္ပေါတိ သုဝိသုဒ္ဓမနောဝိတက္ကော၊ အနာဝိလသင်္ကပ္ပေါ ဝါ.

ကာသာဝံ ကိံ ကရိဿတီတိ ယဿ သီလံ နတ္ထိ၊ တဿ ကာသာဝံ ကိံ နာမ ပယောဇနံ သာဓေဿတိ၊ စိတ္တကတသဒိသံ တဿ ပဗ္ဗဇိတလိင်္ဂန္တိ အတ္ထော.

ဒုဋ္ဌစိတ္တာတိ ရာဂါဒိဒေါသေဟိ ဒူသိတစိတ္တာ. အနာဒရာတိ သတ္ထရိ ဓမ္မေ အညမညဉ္စ အာဒရရဟိတာ အဂါရဝါ. တာဒီနံ မေတ္တစိတ္တာနန္တိ မေတ္တာဘာဝနာယ သမ္ပယုတ္တဟဒယေ တေနေဝ အရဟတ္တာဓိဂမေန ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝပ္ပတ္တေ ဥဠာရဂုဏေ. ဥပယောဂတ္ထေ ဟိ ဣဒံ သာမိဝစနံ. နိဂ္ဂဏှိဿန္တီတိ ‘‘သီလာဒိသမ္ပန္နေ ဒိသွာ တေ သမ္ဘာဝေန္တာ ဝိပန္နသီလေ အမှေ န ဗဟုံ မညိဿန္တီ’’တိ အတ္တနိ အဂါရဝဘယေန ယထာ တေ ဥဗ္ဗာဠှာ ပက္ကမိဿန္တိ၊ တထာ ဗာဓိဿန္တီတိ အတ္ထော.

သိက္ခာပေန္တာပီတိ သိက္ခာပိယမာနာပိ. ကမ္မတ္ထေ ဟိ အယံ ကတ္တုနိဒ္ဒေသော. ထေရေဟီတိ အတ္တနော အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ. စီဝရဓာရဏန္တိ ဣဒံ သမဏပဋိပတ္တိယာ နိဒဿနမတ္တံ၊ တသ္မာ ‘‘ဧဝံ တေ အဘိက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ပဋိက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (အ. နိ. ၄.၁၂၂) သိက္ခာပိယမာနာပီတိ အတ္ထော. န သုဏိဿန္တီတိ ဩဝါဒံ န ဂဏှိဿန္တိ.

တေ တထာ သိက္ခိတာ ဗာလာတိ တေ အန္ဓဗာလာ အာစရိယုပဇ္ဈာယေဟိ သိက္ခာပိယမာနာပိ အနာဒရတာယ အသိက္ခိတာတိ. နာဒိယိဿန္တုပဇ္ဈာယေတိ ဥပဇ္ဈာယေ အာစရိယေ စ အာဒရံ န ကရောန္တိ၊ တေသံ အနုသာသနိယံ န တိဋ္ဌန္တိ. ယထာ ကိံ? ခဠုင်္ကော ဝိယ သာရထိံ ယထာ ခဠုင်္ကော ဒုဋ္ဌဿော အဿဒမကံ နာဒိယတိ န တဿ ဥပဒေသေ တိဋ္ဌတိ၊ ဧဝံ တေပိ ဥပဇ္ဈာယာစရိယေ န ဘာယန္တိ န သာရဇ္ဇန္တီတိ အတ္ထော.

‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တဿေဝတ္ထဿ နိဂမနံ. တတ္ထ ဧဝန္တိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. အနာဂတဒ္ဓါနန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ၊ အနာဂတေ ကာလေတိ အတ္ထော. တံယေဝ သရူပတော ဒဿေန္တော ‘‘ပတ္တေ ကာလမှိ ပစ္ဆိမေ’’တိ အာဟ. တတ္ထ ကတမော ပစ္ဆိမကာလော? ‘‘တတိယသင်္ဂီတိတော ပဋ္ဌာယ ပစ္ဆိမကာလော’’တိ ကေစိ၊ တံ ဧကေ နာနုဇာနန္တိ. သာသနဿ ဟိ ပဉ္စယုဂါနိ ဝိမုတ္တိယုဂံ၊ သမာဓိယုဂံ၊ သီလယုဂံ၊ သုတယုဂံ၊ ဒါနယုဂန္တိ. တေသု ပဌမံ ဝိမုတ္တိယုဂံ၊ တသ္မိံ အန္တရဟိတေ သမာဓိယုဂံ ဝတ္တတိ၊ တသ္မိမ္ပိ အန္တရဟိတေ သီလယုဂံ ဝတ္တတိ၊ တသ္မိမ္ပိ အန္တရဟိတေ သုတယုဂံ ဝတ္တတေဝ. အပရိသုဒ္ဓသီလော ဟိ ဧကဒေသေန ပရိယတ္တိဗာဟုသစ္စံ ပဂ္ဂယှ တိဋ္ဌတိ လာဘာဒိကာမတာယ. ယဒါ ပန မာတိကာပရိယောသာနာ ပရိယတ္တိ သဗ္ဗသော အန္တရဓာယတိ၊ တတော ပဋ္ဌာယ လိင်္ဂမတ္တမေဝ အဝသိဿတိ၊ တဒါ ယထာ တထာ ဓနံ သံဟရိတွာ ဒါနမုခေန ဝိဿဇ္ဇေန္တိ၊ သာ ကိရ နေသံ စရိမာ သမ္မာပဋိပတ္တိ. တတ္ထ သုတယုဂတော ပဋ္ဌာယ ပစ္ဆိမကာလော၊ ‘‘သီလယုဂတော ပဋ္ဌာယာ’’တိ အပရေ.

ဧဝံ ထေရော ပစ္ဆိမေ ကာလေ ဥပ္ပဇ္ဇနကံ မဟာဘယံ ဒဿေတွာ ပုန တတ္ထ သန္နိပတိတဘိက္ခူနံ ဩဝါဒံ ဒဒန္တော ‘‘ပုရာ အာဂစ္ဆတေ’’တိအာဒိနာ တိဿော ဂါထာ အဘာသိ. တတ္ထ ပုရာ အာဂစ္ဆတေ ဧတန္တိ ဧတံ မယာ တုမှာကံ ဝုတ္တံ ပဋိပတ္တိအန္တရာယကရံ အနာဂတံ မဟာဘယံ အာဂစ္ဆတိ ပုရာ၊ ယာဝ အာဂမိဿတိ၊ တာဝဒေဝါတိ အတ္ထော. သုဗ္ဗစာတိ ဝစနက္ခမာ သောဝစဿကာရကေဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတာ၊ ဂရူနံ အနုသာသနိယော ပဒက္ခိဏဂ္ဂါဟိနော ဟောထာတိ အတ္ထော. သခိလာတိ မုဒုဟဒယာ.

မေတ္တစိတ္တာတိ သဗ္ဗသတ္တေသု ဟိတူပသံဟာရလက္ခဏာယ မေတ္တာယ သမ္ပယုတ္တစိတ္တာ. ကာရုဏိကာတိ ကရုဏာယ နိယုတ္တာ ပရေသံ ဒုက္ခာပနယနာကာရဝုတ္တိယာ ကရုဏာယ သမန္နာဂတာ. အာရဒ္ဓဝီရိယာတိ အကုသလာနံ ပဟာနာယ ကုသလာနံ ဥပသမ္ပဒါယ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယာ. ပဟိတတ္တာတိ နိဗ္ဗာနံ ပဋိပေသိတစိတ္တာ. နိစ္စန္တိ သဗ္ဗကာလံ. ဒဠှပရက္ကမာတိ ထိရဝီရိယာ.

ပမာဒန္တိ ပမဇ္ဇနံ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ အနနုဋ္ဌာနံ၊ အကုသလေသု စ ဓမ္မေသု စိတ္တဝေါဿဂ္ဂေါ. ဝုတ္တဉှိ –

‘‘တတ္ထ ကတမော ပမာဒေါ? ကာယဒုစ္စရိတေ ဝါ ဝစီဒုစ္စရိတေ ဝါ မနောဒုစ္စရိတေ ဝါ ပဉ္စသု ဝါ ကာမဂုဏေသု စိတ္တဿ ဝေါဿဂ္ဂေါ ဝေါဿဂ္ဂါနုပ္ပဒါနံ၊ ကုသလာနံ ဓမ္မာနံ ဘာဝနာယ အသက္ကစ္စကိရိယတာ’’တိအာဒိ (ဝိဘ. ၉၃၀).

အပ္ပမာဒန္တိ အပ္ပမဇ္ဇနံ၊ သော ပမာဒဿ ပဋိပက္ခတော ဝေဒိတဗ္ဗော. အတ္ထတော ဟိ အပ္ပမာဒေါ နာမ သတိယာ အဝိပ္ပဝါသော၊ ဥပဋ္ဌိတာယ သတိယာ ဧဝ စေတံ နာမံ. အယဉှေတ္ထ အတ္ထော – ယသ္မာ ပမာဒမူလကာ သဗ္ဗေ အနတ္ထာ၊ အပ္ပမာဒမူလကာ စ သဗ္ဗေ အတ္ထာ၊ တသ္မာ ပမာဒံ ဘယတော ဥပဒ္ဒဝတော ဒိသွာ အပ္ပမာဒဉ္စ ခေမတော အနုပဒ္ဒဝတော ဒိသွာ အပ္ပမာဒပဋိပတ္တိယာ သိခါဘူတံ သီလာဒိက္ခန္ဓတ္တယသင်္ဂဟံ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ အဋ္ဌန္နံ အင်္ဂါနံ ဝသေန အဋ္ဌင်္ဂိကံ အရိယမဂ္ဂံ ဘာဝေထ၊ အမတံ နိဗ္ဗာနံ ဖုသန္တာ သစ္ဆိကရောန္တာ အတ္တနော သန္တာနေ ဥပ္ပါဒေထ၊ ဒဿနမဂ္ဂမတ္တေ အဋ္ဌတွာ ဥပရိ တိဏ္ဏံ မဂ္ဂါနံ ဥပ္ပါဒနဝသေန ဝဍ္ဎေထ၊ ဧဝံ ဝေါ အပ္ပမာဒဘာဝနာ သိခါပတ္တာ ဘဝိဿတီတိ.

ဧဝံ ထေရော သမ္ပတ္တပရိသံ ဩဝဒတိ. ဣမာ ဧဝ စိမဿ ထေရဿ အညာဗျာကရဏဂါထာ အဟေသုန္တိ.

ဖုဿတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.