၁. အဓိမုတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဝီသတိနိပါတေ ယညတ္ထံ ဝါတိအာဒိကာ အာယသ္မတော အပရဿ အဓိမုတ္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ပုညာနိ ဥပစိနန္တော အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝိဘဝသမ္ပန္နေ ကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘိက္ခုသံဃံ ဥပဋ္ဌဟန္တော မဟာဒါနာနိ ပဝတ္တေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ အာယသ္မတော သံကိစ္စတ္ထေရဿ ဘဂိနိယာ ကုစ္ဆိမှိ နိဗ္ဗတ္တိ၊ အဓိမုတ္တောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော မာတုလတ္ထေရဿ သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော သာမဏေရဘူမိယံယေဝ ဌိတော အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၄.၈၄-၈၈) –

‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ၊ အတ္ထဒဿီနရုတ္တမေ၊

ဥပဋ္ဌဟိံ ဘိက္ခုသံဃံ၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

‘‘နိမန္တေတွာ ဘိက္ခုသံဃံ၊ ဥဇုဘူတံ သမာဟိတံ၊

ဥစ္ဆုနာ မဏ္ဍပံ ကတွာ၊ ဘောဇေသိံ သံဃမုတ္တမံ.

‘‘ယံ ယံ ယောနုပပဇ္ဇာမိ၊ ဒေဝတ္တံ အထမာနုသံ၊

သဗ္ဗေ သတ္တေ အဘိဘောမိ၊ ပုညကမ္မဿိဒံ ဖလံ.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ယံ ဒါနမဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဥစ္ဆုဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ သမာပတ္တိသုခေန ဝီတိနာမေန္တော ဥပသမ္ပဇ္ဇိတုကာမော ‘‘မာတရံ အာပုစ္ဆိဿာမီ’’တိ မာတု သန္တိကံ ဂစ္ဆန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဒေဝတာယ ဗလိကမ္မကရဏတ္ထံ မံသပရိယေသနံ စရန္တေဟိ ပဉ္စသတေဟိ စောရေဟိ သမာဂစ္ဆိ. စောရာ စ တံ အဂ္ဂဟေသုံ ‘‘ဒေဝတာယ ဗလိ ဘဝိဿတီ’’တိ. သော စောရေဟိ ဂဟိတောပိ အဘီတော အစ္ဆမ္ဘီ ဝိပ္ပသန္နမုခေါဝ အဋ္ဌာသိ. တံ ဒိသွာ စောရဂါမဏိအစ္ဆရိယဗ္ဘုတစိတ္တဇာတော ပသံသန္တော –

၇၀၅. ‘‘ယညတ္ထံ ဝါ ဓနတ္ထံ ဝါ၊ ယေ ဟနာမ မယံ ပုရေ၊

အဝသေသံ ဘယံ ဟောတိ၊ ဝေဓန္တိ ဝိလပန္တိ စ.

၇၀၆. ‘‘တဿ တေ နတ္ထိ ဘီတတ္တံ၊ ဘိယျော ဝဏ္ဏော ပသီဒတိ၊

ကသ္မာ န ပရိဒေဝေသိ၊ ဧဝရူပေ မဟဗ္ဘယေ’’တိ. – ဒွေ ဂါထာ အဘာသိ၊

တတ္ထ ယညတ္ထန္တိ ယဇနတ္ထံ ဒေဝတာနံ ဗလိကမ္မကရဏတ္ထံ ဝါ. ဝါ-သဒ္ဒေါ ဝိကပ္ပနတ္ထော. ဓနတ္ထန္တိ သာပတေယျဟရဏတ္ထံ. ယေ ဟနာမ မယံ ပုရေတိ ယေ သတ္တေ မယံ ပုဗ္ဗေ ဟနိမှ. အတီတတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဝတ္တမာနဝစနံ. အဝသေတိ အဝသေ အသေရိကေ ကတွာ. တန္တိ တေသံ. ‘‘အဝသေသန္တိ’’ပိ ပဌန္တိ. အမှေဟိ ဂဟိတေသု တံ ဧကံ ဌပေတွာ အဝသေသာနံ၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော. ဘယံ ဟောတီတိ မရဏဘယံ ဟောတိ. ယေန တေ ဝေဓန္တိ ဝိလပန္တိ၊စိတ္တုတြာသေန ဝေဓန္တိ၊ ‘‘သာမိ၊ တုမှာကံ ဣဒဉ္စိဒဉ္စ ဒဿာမ၊ ဒါသာ ဘဝိဿာမာ’’တိအာဒိကံ ဝဒန္တာ ဝိလပန္တိ.

တဿ တေတိ ယော တွံ အမှေဟိ ဒေဝတာယ ဗလိကမ္မတ္ထံ ဇီဝိတာ ဝေါရောပေတုကာမေဟိ ဥက္ခိတ္တာသိကေဟိ သန္တဇ္ဇိတော၊ တဿ တေ. ဘီတတ္တန္တိ ဘီတဘာဝေါ၊ ဘယန္တိ အတ္ထော. ဘိယျော ဝဏ္ဏော ပသီဒတီတိ ပကတိဝဏ္ဏတော ဥပရိပိ တေ မုခဝဏ္ဏော ဝိပ္ပသီဒတိ. ထေရဿ ကိရ တဒါ ‘‘သစေ ဣမေ မာရေဿန္တိ၊ ဣဒါနေဝါဟံ အနုပါဒါယ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမိ၊ ဒုက္ခဘာရော ဝိဂစ္ဆိဿတီ’’တိ ဥဠာရံ ပီတိသောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇိ. ဧဝရူပေ မဟဗ္ဘယေတိ ဧဒိသေ မဟတိ မရဏဘယေ ဥပဋ္ဌိတေ. ဟေတုအတ္ထေ ဝါ ဧတံ ဘုမ္မဝစနံ.

ဣဒါနိ ထေရော စောရဂါမဏိဿ ပဋိဝစနဒါနမုခေန ဓမ္မံ ဒေသေန္တော –

၇၀၇. ‘‘နတ္ထိ စေတသိကံ ဒုက္ခံ၊ အနပေက္ခဿ ဂါမဏိ၊

အတိက္ကန္တာ ဘယာ သဗ္ဗေ၊ ခီဏသံယောဇနဿ ဝေ.

၇၀၈. ‘‘ခီဏာယ ဘဝနေတ္တိယာ၊ ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ယထာတထေ၊

န ဘယံ မရဏေ ဟောတိ၊ ဘာရနိက္ခေပနေ ယထာ.

၇၀၉. ‘‘သုစိဏ္ဏံ ဗြဟ္မစရိယံ မေ၊ မဂ္ဂေါ စာပိ သုဘာဝိတော၊

မရဏေ မေ ဘယံ နတ္ထိ၊ ရောဂါနမိဝ သင်္ခယေ.

၇၁၀. ‘‘သုစိဏ္ဏံ ဗြဟ္မစရိယံ မေ၊ မဂ္ဂေါ စာပိ သုဘာဝိတော၊

နိရဿာဒါ ဘဝါ ဒိဋ္ဌာ၊ ဝိသံ ပိတွာဝ ဆဍ္ဍိတံ.

၇၁၁. ‘‘ပါရဂူ အနုပါဒါနော၊ ကတကိစ္စော အနာသဝေါ၊

တုဋ္ဌော အာယုက္ခယာ ဟောတိ၊ မုတ္တော အာဃာတနာ ယထာ.

၇၁၂. ‘‘ဥတ္တမံ ဓမ္မတံ ပတ္တော၊ သဗ္ဗလောကေ အနတ္ထိကော၊

အာဒိတ္တာဝ ဃရာ မုတ္တော၊ မရဏသ္မိံ န သောစတိ.

၇၁၃. ‘‘ယဒတ္ထိ သင်္ဂတံ ကိဉ္စိ၊ ဘဝေါ ဝါ ယတ္ထ လဗ္ဘတိ၊

သဗ္ဗံ အနိဿရံ ဧတံ၊ ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ.

၇၁၄. ‘‘ယော တံ တထာ ပဇာနာတိ၊ ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတံ၊

န ဂဏှာတိ ဘဝံ ကိဉ္စိ၊ သုတတ္တံဝ အယောဂုဠံ.

၇၁၅. ‘‘န မေ ဟောတိ ‘အဟောသိ’န္တိ၊ ‘ဘဝိဿ’န္တိ န ဟောတိ မေ၊

သင်္ခါရာ ဝိဂမိဿန္တိ၊ တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာ.

၇၁၆. ‘‘သုဒ္ဓံ ဓမ္မသမုပ္ပါဒံ၊ သုဒ္ဓံ သင်္ခါရသန္တတိံ၊

ပဿန္တဿ ယထာဘူတံ၊ န ဘယံ ဟောတိ ဂါမဏိ.

၇၁၇. ‘‘တိဏကဋ္ဌသမံ လောကံ၊ ယဒါ ပညာယ ပဿတိ၊

မမတ္တံ သော အသံဝိန္ဒံ၊ ‘နတ္ထိ မေ’တိ န သောစတိ.

၇၁၈. ‘‘ဥက္ကဏ္ဌာမိ သရီရေန၊ ဘဝေနမှိ အနတ္ထိကော၊

သောယံ ဘိဇ္ဇိဿတိ ကာယော၊ အညော စ န ဘဝိဿတိ.

၇၁၉. ‘‘ယံ ဝေါ ကိစ္စံ သရီရေန၊ တံ ကရောထ ယဒိစ္ဆထ၊

န မေ တပ္ပစ္စယာ တတ္ထ၊ ဒေါသော ပေမဉ္စ ဟေဟိတီ’’တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

၇၂၀. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ၊ အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ၊

သတ္ထာနိ နိက္ခိပိတွာန၊ မာဏဝါ ဧတဒဗြဝု’’န္တိ. –

အယံ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဝုတ္တဂါထာ. ဣတော အပရာ တိဿော စောရာနံ၊ ထေရဿ စ ဝစနပဋိဝစနဂါထာ –

၇၂၁. ‘‘ကိံ ဘဒန္တေ ကရိတွာန၊ ကော ဝါ အာစရိယော တဝ၊

ကဿ သာသနမာဂမ္မ၊ လဗ္ဘတေ တံ အသောကတာ.

၇၂၂. ‘‘သဗ္ဗညူ သဗ္ဗဒဿာဝီ၊ ဇိနော အာစရိယော မမ၊

မဟာကာရုဏိကော သတ္ထာ၊ သဗ္ဗလောကတိကိစ္ဆကော.

၇၂၃. ‘‘တေနာယံ ဒေသိတော ဓမ္မော၊ ခယဂါမီ အနုတ္တရော၊

တဿ သာသနမာဂမ္မ၊ လဗ္ဘတေ တံ အသောကတာ.

၇၂၄. ‘‘သုတွာန စောရာ ဣသိနော သုဘာသိတံ၊ နိက္ခိပ္ပ သတ္ထာနိ စ အာဝုဓာနိ စ၊

တမှာ စ ကမ္မာ ဝိရမိံသု ဧကေ၊ ဧကေ စ ပဗ္ဗဇ္ဇမရောစယိံသု.

၇၂၅. ‘‘တေ ပဗ္ဗဇိတွာ သုဂတဿ သာသနေ၊ ဘာဝေတွ ဗောဇ္ဈင်္ဂဗလာနိ ပဏ္ဍိတာ၊

ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ သုမနာ ကတိန္ဒြိယာ၊ ဖုသိံသု နိဗ္ဗာနပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ. –

ဣမာပိ သင်္ဂီတိကာရေဟိ ဝုတ္တဂါထာ.

တတ္ထ နတ္ထိ စေတသိကံ ဒုက္ခံ၊ အနပေက္ခဿ၊ ဂါမဏီတိ ဂါမဏိ၊ အပေက္ခာယ၊ တဏှာယ၊ အဘာဝေန အနပေက္ခဿ မာဒိသဿ၊ လောဟိတသဘာဝေါ ပုဗ္ဗော ဝိယ၊ စေတသိကံ ဒုက္ခံ ဒေါမနဿံ နတ္ထိ၊ ဒေါမနဿာဘာဝါပဒေသေန ဘယာဘာဝံ ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘အတိက္ကန္တာ ဘယာ သဗ္ဗေ’’တိ. အတိက္ကန္တာ ဘယာ သဗ္ဗေတိ ခီဏသံယောဇနဿ အရဟတော ပဉ္စဝီသတိ မဟာဘယာ၊ အညေ စ သဗ္ဗေပိ ဘယာ ဧကံသေန အတိက္ကန္တာ အတီတာ၊ အပဂတာတိ အတ္ထော.

ဒိဋ္ဌေ ဓမ္မေ ယထာတထေတိ စတုသစ္စဓမ္မေ ပရိညာပဟာနသစ္ဆိကိရိယဘာဝနာဝသေန မဂ္ဂပညာယ ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌေ. မရဏေတိ မရဏဟေတု. ဘာရနိက္ခေပနေ ယထာတိ ယထာ ကောစိ ပုရိသော သီသေ ဌိတေန မဟတာ ဂရုဘာရေန သံသီဒန္တော တဿ နိက္ခေပနေ၊ အပနယနေ န ဘာယတိ၊ ဧဝံ သမ္ပဒမိဒန္တိ အတ္ထော. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ –

‘‘ဘာရာ ဟဝေ ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ ဘာရဟာရော စ ပုဂ္ဂလော၊

ဘာရာဒါနံ ဒုခံ လောကေ၊ ဘာရနိက္ခေပနံ သုခ’’န္တိ. (သံ. နိ. ၃.၂၂)၊

သုစိဏ္ဏန္တိ သုဋ္ဌု စရိတံ. ဗြဟ္မစရိယန္တိ၊ သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟံ သာသနဗြဟ္မစရိယံ. တတော ဧဝ မဂ္ဂေါ စာပိ သုဘာဝိတော အဋ္ဌင်္ဂိကော အရိယမဂ္ဂေါပိ သမ္မဒေဝ ဘာဝိတော. ရောဂါနမိဝ သင်္ခယေတိ ယထာ ဗဟူဟိ ရောဂေဟိ အဘိဘူတဿ အာတုရဿ ရောဂါနံ သင်္ခယေ ပီတိသောမနဿမေဝ ဟောတိ၊ ဧဝံ ခန္ဓရောဂသင်္ခယေ မရဏေ မာဒိသဿ ဘယံ နတ္ထိ.

နိရဿာဒါ ဘဝါ ဒိဋ္ဌာတိ တီဟိ ဒုက္ခတာဟိ အဘိဘူတာ၊ ဧကာဒသဟိ အဂ္ဂီဟိ အာဒိတ္တာ၊ တယော ဘဝါ နိရဿာဒါ၊ အဿာဒရဟိတာ၊ မယာ ဒိဋ္ဌာ. ဝိသံ ပိတွာဝ ဆဍ္ဍိတန္တိ ပမာဒဝသေန ဝိသံ ပိဝိတွာ တာဒိသေန ပယောဂေန ဆဍ္ဍိတံ ဝိယ မရဏေ မေ ဘယံ နတ္ထီတိ အတ္ထော.

မုတ္တော အာဃာတနာ ယထာတိ ယထာ စောရေဟိ မာရဏတ္ထံ အာဃာတနံ နီတော ကေနစိ ဥပါယေန တတော မုတ္တော ဟဋ္ဌတုဋ္ဌော ဟောတိ၊ ဧဝံ သံသာရပါရံ၊ နိဗ္ဗာနံ၊ ဂတတ္တာ ပါရဂူ၊ စတူဟိပိ ဥပါဒါနေဟိ အနုပါဒါနော၊ ပရိညာဒီနံ သောဠသန္နံ ကိစ္စာနံ ကတတ္တာ ကတကိစ္စော ကာမာသဝါဒီဟိ အနာသဝေါ၊ အာယုက္ခယာ အာယုက္ခယဟေတု တုဋ္ဌော သောမနဿိကော ဟောတိ.

ဥတ္တမန္တိ သေဋ္ဌံ. ဓမ္မတန္တိ၊ ဓမ္မသဘာဝံ. အရဟတ္တေ သိဒ္ဓေ သိဇ္ဈနဟေတု ဣဋ္ဌာဒီသု တာဒိဘာဝံ. သဗ္ဗလောကေတိ သဗ္ဗလောကသ္မိမ္ပိ၊ ဒီဃာယုကသုခဗဟုလတာဒိဝသေန သံယုတ္တေပိ လောကေ. အနတ္ထိကောတိ၊ အနပေက္ခော. အာဒိတ္တာဝ ဃရာ မုတ္တောတိ ယထာ ကောစိ ပုရိသော သမန္တတော အာဒိတ္တတော ပဇ္ဇလိတတော ဂေဟတော နိဿဋော၊ တတော နိဿရဏနိမိတ္တံ န သောစတိ၊ ဧဝံ ခီဏာသဝေါ မရဏနိမိတ္တံ န သောစတိ.

ယဒတ္ထိ သင်္ဂတံ ကိဉ္စီတိ ယံကိဉ္စိ ဣမသ္မိံ လောကေ အတ္ထိ၊ ဝိဇ္ဇတိ၊ ဥပလဗ္ဘတိ သင်္ဂတံ၊ သတ္တေဟိ သင်္ခါရေဟိ ဝါ သမာဂမော၊ သမောဓာနံ. ‘‘သင်္ခတ’’န္တိပိ ပါဌော၊ တဿ ယံကိဉ္စိ ပစ္စယေဟိ သမစ္စ သမ္ဘုယျ ကတံ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပန္နန္တိ အတ္ထော. ဘဝေါ ဝါ ယတ္ထ လဗ္ဘတီတိ ယသ္မိံ သတ္တနိကာယေ ယော ဥပပတ္တိဘဝေါ လဗ္ဘတိ. သဗ္ဗံ အနိဿရံ ဧတန္တိ သဗ္ဗမေတံ ဣဿရရဟိတံ၊ န ဧတ္ထ ကေနစိ ‘‘ဧဝံ ဟောတူ’’တိ ဣဿရိယံ ဝတ္တေတုံ သက္ကာ. ဣတိ ဝုတ္တံ မဟေသိနာတိ ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ အနတ္တာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ မဟေသိနာ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန. တသ္မာ ‘‘အနိဿရံ ဧတ’’န္တိ ပဇာနန္တော မရဏသ္မိံ န သောစတီတိ ယောဇနာ.

န ဂဏှာတိ ဘဝံ ကိဉ္စီတိ ယော အရိယသာဝကော ‘‘သဗ္ဗေ သင်္ခါရာ အနိစ္စာ’’တိအာဒိနာ (ဓ. ပ. ၂၇၇) ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဘဂဝတာ ဒေသိတံ၊ တထာ တံ ဘဝတ္တယံ ဝိပဿနာပညာသဟိတာယ မဂ္ဂပညာယ ပဇာနာတိ. သော ယထာ ကောစိ ပုရိသော သုခကာမော ဒိဝသံ သန္တတ္တံ အယောဂုဠံ ဟတ္ထေန န ဂဏှာတိ၊ ဧဝံ ကိဉ္စိ ခုဒ္ဒကံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ ဘဝံ န ဂဏှာတိ၊ န တတ္ထ တဏှံ ကရောတီတိ အတ္ထော.

န မေ ဟောတိ ‘‘အဟောသိ’’န္တိ ‘‘အတီတမဒ္ဓါနံ အဟံ ဤဒိသော အဟောသိ’’န္တိ အတ္တဒိဋ္ဌိဝသေန န မေ စိတ္တပ္ပဝတ္တိ အတ္ထိ ဒိဋ္ဌိယာ သမ္မဒေဝ ဥဂ္ဃါဋိတတ္တာ၊ ဓမ္မသဘာဝဿ စ သုဒိဋ္ဌတ္တာ. ‘‘ဘဝိဿ’’န္တိ န ဟောတိ မေတိ တတော ဧဝ ‘‘အနာဂတမဒ္ဓါနံ အဟံ ဧဒိသော ကထံ နု ခေါ ဘဝိဿံ ဘဝေယျ’’န္တိ ဧဝမ္ပိ မေ န ဟောတိ. သင်္ခါရာ ဝိဂမိဿန္တီတိ ဧဝံ ပန ဟောတိ ‘‘ယထာပစ္စယံ ပဝတ္တမာနာ သင်္ခါရာဝ၊ န ဧတ္ထ ကောစိ အတ္တာ ဝါ အတ္တနိယံ ဝါ၊ တေ စ ခေါ ဝိဂမိဿန္တိ၊ ဝိနဿိဿန္တိ၊ ခဏေ ခဏေ ဘိဇ္ဇိဿန္တီ’’တိ. တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာတိ ဧဝံ ပဿန္တဿ မာဒိသဿ တတ္ထ သင်္ခါရဂတေ ကာ နာမ ပရိဒေဝနာ.

သုဒ္ဓန္တိ ကေဝလံ၊ အတ္တသာရေန အသမ္မိဿံ. ဓမ္မသမုပ္ပါဒန္တိ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မသမုပ္ပတ္တိံ အဝိဇ္ဇာဒိပစ္စယေဟိ သင်္ခါရာဒိဓမ္မမတ္တပ္ပဝတ္တိံ. သင်္ခါရသန္တတိန္တိ ကိလေသကမ္မဝိပါကပ္ပဘေဒသင်္ခါရပဗန္ဓံ. ပဿန္တဿ ယထာဘူတန္တိ သဟ ဝိပဿနာယ မဂ္ဂပညာယ ယာထာဝတော ဇာနန္တဿ.

တိဏကဋ္ဌသမံ လောကန္တိ ယထာ အရညေ အပရိဂ္ဂဟေ တိဏကဋ္ဌေ ကေနစိ ဂယှမာနေ အပရဿ ‘‘မယှံ သန္တကံ အယံ ဂဏှတီ’’တိ န ဟောတိ၊ ဧဝံ သော အသာမိကတာယ တိဏကဋ္ဌသမံ သင်္ခါရလောကံ ယဒါ ပညာယ ပဿတိ၊ သော တတ္ထ မမတ္တံ အသံဝိန္ဒံ အသံဝိန္ဒန္တော အလဘန္တော အကရောန္တော. နတ္ထိ မေတိ ‘‘အဟု ဝတ သောဟံ၊ တံ မေ နတ္ထီ’’တိ န သောစတိ.

ဥက္ကဏ္ဌာမိ သရီရေနာတိ အသာရကေန အဘိနုဒေန ဒုက္ခေန အကတညုနာ အသုစိဒုဂ္ဂန္ဓဇေဂုစ္ဆပဋိက္ကူလသဘာဝေန ဣမိနာ ကာယေန ဥက္ကဏ္ဌာမိ ဣမံ ကာယံ နိဗ္ဗိန္ဒန္တော ဧဝံ တိဋ္ဌာမိ. ဘဝေနမှိ အနတ္ထိကောတိ သဗ္ဗေနပိ ဘဝေန အနတ္ထိကော အမှိ၊ န ကိဉ္စိ ဘဝံ ပတ္ထေမိ. သောယံ ဘိဇ္ဇိဿတိ ကာယောတိ အယံ မမ ကာယော ဣဒါနိ တုမှာကံ ပယောဂေန အညထာ ဝါ အညတ္ထ ဘိဇ္ဇိဿတိ. အညော စ န ဘဝိဿတီတိ အညော ကာယော မယှံ အာယတိံ န ဘဝိဿတိ၊ ပုနဗ္ဘဝါဘာဝတော.

ယံ ဝေါ ကိစ္စံ သရီရေနာတိ ယံ တုမှာကံ ဣမိနာ သရီရေန ပယောဇနံ၊ တံ ကရောထ ယဒိစ္ဆထ၊ ဣစ္ဆထ စေ. န မေ တပ္ပစ္စယာတိ၊ တံ နိမိတ္တံ ဣမဿ သရီရဿ တုမှေဟိ ယထိစ္ဆိတကိစ္စဿ ကရဏဟေတု. တတ္ထာတိ တေသု ကရောန္တေသု စ အကရောန္တေသု စ. ဒေါသော ပေမဉ္စ ဟေဟိတီတိ ယထာက္ကမံ ပဋိဃော အနုနယော န ဘဝိဿတိ၊ အတ္တနော ဘဝေ အပေက္ခာယ သဗ္ဗသော ပဟီနတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. အညပစ္စယာ အညတ္ထ စ ပဋိဃာနုနယေသု အသန္တေသုပိ တပ္ပစ္စယာ၊ ‘‘တတ္ထာ’’တိ ဝစနံ ယထာဓိဂတဝသေန ဝုတ္တံ.

တဿာတိ အဓိမုတ္တတ္ထေရဿ. တံ ဝစနန္တိ ‘‘နတ္ထိ စေတသိကံ ဒုက္ခ’’န္တိအာဒိကံ မရဏေ ဘယာဘာဝါဒိဒီပကံ၊ တတော ဧဝ အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ ဝစနံ သုတွာ. မာဏဝါတိ စောရာ. စောရာ ဟိ ‘‘မာဏဝါ’’တိ ဝုစ္စန္တိ ‘‘မာဏဝေဟိ သဟ ဂစ္ဆန္တိ ကတကမ္မေဟိ အကတကမ္မေဟိပီ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၁၄၉) ဝိယ.

ကိံ ဘဒန္တေ ကရိတွာနာတိ၊ ဘန္တေ၊ ကိံ နာမ တပေါကမ္မံ ကတွာ. ကော ဝါ တဝ အာစရိယော ကဿ သာသနံ၊ ဩဝါဒံ နိဿာယ အယံ အသောကတာ မရဏကာလေ သောကာဘာဝေါ လဗ္ဘတီတိ ဧတံ အတ္ထံ အဗြဝုံ၊ ပုစ္ဆာဝသေန ကထေသုံ၊ ဘာသိံသု.

တံ သုတွာ ထေရော တေသံ ပဋိဝစနံ ဒေန္တော ‘‘သဗ္ဗညူ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဗ္ဗညူတိ ပရောပဒေသေန ဝိနာ သဗ္ဗပကာရေန သဗ္ဗဓမ္မာဝဗောဓနသမတ္ထဿ အာကင်္ခါပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိနော အနာဝရဏဉာဏဿ အဓိဂမေန အတီတာဒိဘေဒံ သဗ္ဗံ ဇာနာတီတိ၊ သဗ္ဗညူ. တေနေဝ သမန္တစက္ခုနာ သဗ္ဗဿ ဒဿနတော သဗ္ဗဒဿာဝီ. ယမှိ အနာဝရဏဉာဏံ၊ တဒေဝ သဗ္ဗညုတညာဏံ၊ နတ္ထေဝ အသာဓာရဏဉာဏပါဠိယာ ဝိရောဓော ဝိသယုပ္ပတ္တိမုခေန အညေဟိ အသာဓာရဏဘာဝဒဿနတ္ထံ ဧကဿေဝ ဉာဏဿ ဒွိဓာ ဝုတ္တတ္တာ. ယံ ပနေတ္ထ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ဣတိဝုတ္တကဝဏ္ဏနာယံ (ဣတိဝု. အဋ္ဌ. ၃၈) ဝိတ္ထာရတော ဝုတ္တမေဝါတိ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ပဉ္စန္နမ္ပိ မာရာနံ ဝိဇယတော ဇိနော၊ ဟီနာဒိဝိဘာဂဘိန္နေ သဗ္ဗသ္မိံ သတ္တနိကာယေ အဓိမုတ္တဝုတ္တိတာယ မဟတိယာ ကရုဏာယ သမန္နာဂတတ္တာ မဟာကာရုဏိကော၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မိကသမ္ပရာယိကပရမတ္ထေဟိ ယထာရဟံ ဝေနေယျာနံ အနုသာသနတော သတ္ထာ၊ တတော ဧဝ သဗ္ဗလောကဿ ကိလေသရောဂတိကိစ္ဆနတော သဗ္ဗလောကတိကိစ္ဆကော၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ အာစရိယော မမာတိ ယောဇနာ. ခယဂါမီတိ နိဗ္ဗာနဂါမီ.

ဧဝံ ထေရေန သတ္ထု သာသနဿ စ ဂုဏေ ပကာသိတေ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓါ ဧကစ္စေ စောရာ ပဗ္ဗဇိံသု၊ ဧကစ္စေ ဥပါသကတ္တံ ပဝေဒေသုံ. တမတ္ထံ ဒီပေန္တော ဓမ္မသင်္ဂါဟကာ ‘‘သုတွာန စောရာ’’တိအာဒိနာ ဒွေ ဂါထာ အဘာသိံသု. တတ္ထ ဣသိနောတိ အဓိသီလသိက္ခာဒီနံ ဧသနဋ္ဌေန ဣသိနော၊ အဓိမုတ္တတ္ထေရဿ. နိက္ခိပ္ပါတိ ပဟာယ. သတ္ထာနိ စ အာဝုဓာနိ စာတိ အသိအာဒိသတ္ထာနိ စေဝ ဓနုကလာပါဒိအာဝုဓာနိ စ. တမှာ စ ကမ္မာတိ တတော စောရကမ္မတော.

တေ ပဗ္ဗဇိတွာ သုဂတဿ သာသနေတိ တေ စောရာ သောဘနဂမနတာဒီဟိ သုဂတဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂန္တွာ. ဘာဝနာဝိသေသာဓိဂတာယ ဩဒဂျလက္ခဏာယ ပီတိယာ သမန္နာဂမေန ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ. သုမနာတိ သောမနဿပ္ပတ္တာ. ကတိန္ဒြိယာတိ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ. ဖုသိံသူတိ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမေန အသင်္ခတံ နိဗ္ဗာနံ အဓိဂစ္ဆိံသု. အဓိမုတ္တော ကိရ စောရေ နိဗ္ဗိသေဝနေ ကတွာ၊ တေ တတ္ထေဝ ဌပေတွာ၊ မာတု သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ မာတရံ အာပုစ္ဆိတွာ၊ ပစ္စာဂန္တွာ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဥပဇ္ဈာယဿ သန္တိကံ ဂန္တွာ၊ ပဗ္ဗာဇေတွာ ဥပသမ္ပဒံ အကာသိ. အထ တေသံ ကမ္မဋ္ဌာနံ အာစိက္ခိ၊ တေ နစိရဿေဝ အရဟတ္တေ ပတိဋ္ဌဟိံသု. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ပဗ္ဗဇိတွာ။ပေ။ အသင်္ခတ’’န္တိ.

အဓိမုတ္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.