၄. စူဠပန္ထကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဒန္ဓာ မယှံ ဂတီတိအာဒိကာ အာယသ္မတော စူဠပန္ထကတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? ယဒေတ္ထ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိဝသေန ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ အဋ္ဌကနိပါတေ မဟာပန္ထကဝတ္ထုသ္မိံ (ထေရဂါ. အဋ္ဌ. ၂.မဟာပန္ထကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ) ဝုတ္တမေဝ. အယံ ပန ဝိသေသော – မဟာပန္ထကတ္ထေရော အရဟတ္တံ ပတွာ အဂ္ဂဖလသုခေန ဝီတိနာမေန္တော စိန္တေသိ – ‘‘ကထံ နု ခေါ သက္ကာ စူဠပန္ထကမ္ပိ ဣမသ္မိံ သုခေ ပတိဋ္ဌပေတု’’န္တိ? သော အတ္တနော အယျကံ ဓနသေဋ္ဌိံ ဥပသင်္ကမိတွာ အာဟ – ‘‘သစေ၊ မဟာသေဋ္ဌိ၊ အနုဇာနာထ၊ အဟံ စူဠပန္ထကံ ပဗ္ဗာဇေယျ’’န္တိ. ‘‘ပဗ္ဗာဇေထ၊ ဘန္တေ’’တိ. ထေရော တံ ပဗ္ဗာဇေသိ. သော ဒသသု သီလေသု ပတိဋ္ဌိတော ဘာတု သန္တိကေ –

‘‘ပဒုမံ ယထာ ကောကနဒံ သုဂန္ဓံ၊ ပါတော သိယာ ဖုလ္လမဝီတဂန္ဓံ၊

အင်္ဂီရသံ ပဿ ဝိရောစမာနံ၊ တပန္တမာဒိစ္စမိဝန္တလိက္ခေ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၁၂၃၊ အ. နိ. ၅.၁၉၅) –

ဂါထံ ဥဂ္ဂဏှန္တော စတူဟိ မာသေဟိ ဂဟေတုံ နာသက္ခိ၊ ဂဟိတဂဟိတံ ပဒံ ဟဒယေ န တိဋ္ဌတိ. အထ နံ မဟာပန္ထကော အာဟ – ‘‘ပန္ထက၊ တွံ ဣမသ္မိံ သာသနေ အဘဗ္ဗော၊ စတူဟိ မာသေဟိ ဧကဂါထမ္ပိ ဂဟေတုံ န သက္ကောသိ. ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ ပန တွံ ကထံ မတ္ထကံ ပါပေဿသိ? နိက္ခမ ဣတော’’တိ. သော ထေရေန ပဏာမိတော ဒွါရကောဋ္ဌကသမီပေ ရောဒမာနော အဋ္ဌာသိ.

တေန စ သမယေန သတ္ထာ ဇီဝကမ္ဗဝနေ ဝိဟရတိ. အထ ဇီဝကော ပုရိသံ ပေသေသိ၊ ‘‘ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ သတ္ထာရံ နိမန္တေဟီ’’တိ. တေန စ သမယေန အာယသ္မာ မဟာပန္ထကော ဘတ္တုဒ္ဒေသကော ဟောတိ. သော ‘‘ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ ဘိက္ခံ ပဋိစ္ဆထ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တော ‘‘စူဠပန္ထကံ ဌပေတွာ သေသာနံ ပဋိစ္ဆာမီ’’တိ အာဟ. တံ သုတွာ စူဠပန္ထကော ဘိယျောသောမတ္တာယ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော အဟောသိ. သတ္ထာ တဿ စိတ္တက္ခေဒံ ဉတွာ၊ ‘‘စူဠပန္ထကော မယာ ကတေန ဥပါယေန ဗုဇ္ဈိဿတီ’’တိ တဿ အဝိဒူရေ ဌာနေ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ ‘‘ကိံ၊ ပန္ထက၊ ရောဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘ဘာတာ မံ၊ ဘန္တေ၊ ပဏာမေတီ’’တိ အာဟ. ‘‘ပန္ထက၊ မာ စိန္တယိ၊ မမ သာသနေ တုယှံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ ဧဟိ၊ ဣမံ ဂဟေတွာ ‘ရဇောဟရဏံ၊ ရဇောဟရဏ’န္တိ မနသိ ကရောဟီ’’တိ ဣဒ္ဓိယာ သုဒ္ဓံ စောဠက္ခဏ္ဍံ အဘိသင်္ခရိတွာ အဒါသိ. သော သတ္ထာရာ ဒိန္နံ စောဠက္ခဏ္ဍံ ‘‘ရဇောဟရဏံ၊ ရဇောဟရဏ’’န္တိ ဟတ္ထေန ပရိမဇ္ဇန္တော နိသီဒိ. တဿ တံ ပရိမဇ္ဇန္တဿ ကိလိဋ္ဌဓာတုကံ ဇာတံ၊ ပုန ပရိမဇ္ဇန္တဿ ဥက္ခလိပရိပုဉ္ဆနသဒိသံ ဇာတံ. သော ဉာဏဿ ပရိပက္ကတ္တာ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘ဣဒံ စောဠက္ခဏ္ဍံ ပကတိယာ ပရိသုဒ္ဓံ၊ ဣမံ ဥပါဒိဏ္ဏကသရီရံ နိဿာယ ကိလိဋ္ဌံ အညထာ ဇာတံ၊ တသ္မာ အနိစ္စံ ယထာပေတံ၊ ဧဝံ စိတ္တမ္ပီ’’တိ ခယဝယံ ပဋ္ဌပေတွာ တသ္မိံယေဝ နိမိတ္တေ ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနပါဒကံ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ သဟ ပဋိသမ္ဘိဒါဟိ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၂.၃၅-၅၄) –

‘‘ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော၊ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊

ဂဏမှာ ဝူပကဋ္ဌော သော၊ ဟိမဝန္တေ ဝသီ တဒါ.

‘‘အဟမ္ပိ ဟိမဝန္တမှိ၊ ဝသာမိ အဿမေ တဒါ၊

အစိရာဂတံ မဟာဝီရံ၊ ဥပေသိံ လောကနာယကံ.

‘‘ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ ဂဟေတွာန၊ ဥပဂစ္ဆိံ နရာသဘံ၊

သမာဓိံ သမာပဇ္ဇန္တံ၊ အန္တရာယမကာသဟံ.

‘‘ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ၊ ပုပ္ဖစ္ဆတ္တံ အဒါသဟံ၊

ပဋိဂ္ဂဟေသိ ဘဂဝါ၊ ပဒုမုတ္တရော မဟာမုနိ.

‘‘သဗ္ဗေ ဒေဝါ အတ္တမနာ၊ ဟိမဝန္တံ ဥပေန္တိ တေ၊

သာဓုကာရံ ပဝတ္တေသုံ၊ အနုမောဒိဿတိ စက္ခုမာ.

‘‘ဣဒံ ဝတွာန တေ ဒေဝါ၊ ဥပဂစ္ဆုံ နရုတ္တမံ၊

အာကာသေ ဓာရယန္တဿ၊ ပဒုမစ္ဆတ္တမုတ္တမံ.

‘‘သတပတ္တဆတ္တံ ပဂ္ဂယှ၊ အဒါသိ တာပသော မမ၊

တမဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ သုဏာထ မမ ဘာသတော.

‘‘ပဉ္စဝီသတိကပ္ပါနိ၊ ဒေဝရဇ္ဇံ ကရိဿတိ၊

စတုတ္တိံသတိက္ခတ္တုဉ္စ၊ စက္ကဝတ္တီ ဘဝိဿတိ.

‘‘ယံ ယံ ယောနိံ သံသရတိ၊ ဒေဝတ္တံ အထ မာနုသံ၊

အဗ္ဘောကာသေ ပတိဋ္ဌန္တံ၊ ပဒုမံ ဓာရယိဿတိ.

‘‘ကပ္ပသတသဟဿမှိ၊ ဩက္ကာကကုလသမ္ဘဝေါ၊

ဂေါတမော နာမ ဂေါတ္တေန၊ သတ္ထာ လောကေ ဘဝိဿတိ.

‘‘ပကာသိတေ ပါဝစနေ၊ မနုဿတ္တံ လဘိဿတိ၊

မနောမယမှိ ကာယမှိ၊ ဥတ္တမော သော ဘဝိဿတိ.

‘‘ဒွေ ဘာတရော ဘဝိဿန္တိ၊ ဥဘောပိ ပန္ထကဝှယာ၊

အနုဘောတွာ ဥတ္တမတ္ထံ၊ ဇောတယိဿန္တိ သာသနံ.

‘‘သောဟံ အဋ္ဌာရသဝဿော၊ ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ၊

ဝိသေသာဟံ န ဝိန္ဒာမိ၊ သကျပုတ္တဿ သာသနေ.

‘‘ဒန္ဓာ မယှံ ဂတီ အာသိ၊ ပရိဘူတော ပုရေ အဟုံ၊

ဘာတာ စ မံ ပဏာမေသိ၊ ဂစ္ဆ ဒါနိ သကံ ဃရံ.

‘‘သောဟံ ပဏာမိတော သန္တော၊ သံဃာရာမဿ ကောဋ္ဌကေ၊

ဒုမ္မနော တတ္ထ အဋ္ဌာသိံ၊ သာမညသ္မိံ အပေက္ခဝါ.

‘‘ဘဂဝါ တတ္ထ အာဂစ္ဆိ၊ သီသံ မယှံ ပရာမသိ၊

ဗာဟာယ မံ ဂဟေတွာန၊ သံဃာရာမံ ပဝေသယိ.

‘‘အနုကမ္ပာယ မေ သတ္ထာ၊ အဒါသိ ပါဒပုဉ္ဆနိံ၊

ဧဝံ သုဒ္ဓံ အဓိဋ္ဌေဟိ၊ ဧကမန္တမဓိဋ္ဌဟံ.

‘‘ဟတ္ထေဟိ တမဟံ ဂယှ၊ သရိံ ကောကနဒံ အဟံ၊

တတ္ထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ၊ အရဟတ္တံ အပါပုဏိံ.

‘‘မနောမယေသု ကာယေသု၊ သဗ္ဗတ္ထ ပါရမိံ ဂတော၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ.

‘‘ပဋိသမ္ဘိဒါ စတဿော။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တမဂ္ဂေနေဝဿ တေပိဋကံ ပဉ္စာဘိညာ စ အာဂမိံသု. သတ္ထာ ဧကေန ဦနေဟိ ပဉ္စဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဒ္ဓိံ ဂန္တွာ ဇီဝကဿ နိဝေသနေ ပညတ္တေ အာသနေ နိသီဒိ. စူဠပန္ထကော ပန အတ္တနော ဘိက္ခာယ အပ္ပဋိစ္ဆိတတ္တာ ဧဝ န ဂတော. ဇီဝကော ယာဂုံ ဒါတုံ အာရဘိ၊ သတ္ထာ ပတ္တံ ဟတ္ထေန ပိဒဟိ. ‘‘ကသ္မာ၊ ဘန္တေ၊ န ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ – ‘‘ဝိဟာရေ ဧကော ဘိက္ခု အတ္ထိ၊ ဇီဝကာ’’တိ. သော ပုရိသံ ပဟိဏိ၊ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ ဝိဟာရေ နိသိန္နံ အယျံ ဂဟေတွာ ဧဟီ’’တိ. စူဠပန္ထကတ္ထေရောပိ ရူပေန ကိရိယာယ စ ဧကမ္ပိ ဧကေန အသဒိသံ ဘိက္ခုသဟဿံ နိမ္မိနိတွာ နိသီဒိ. သော ပုရိသော ဝိဟာရေ ဘိက္ခူနံ ဗဟုဘာဝံ ဒိသွာ ဂန္တွာ ဇီဝကဿ ကထေသိ – ‘‘ဣမသ္မာ ဘိက္ခုသံဃာ ဝိဟာရေ ဘိက္ခုသံဃော ဗဟုတရော၊ ပက္ကောသိတဗ္ဗံ အယျံ န ဇာနာမီ’’တိ. ဇီဝကော သတ္ထာရံ ပဋိပုစ္ဆိ – ‘‘ကောနာမော၊ ဘန္တေ၊ ဝိဟာရေ နိသိန္နော ဘိက္ခူ’’တိ? ‘‘စူဠပန္ထကော နာမ၊ ဇီဝကာ’’တိ. ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ ‘စူဠပန္ထကော နာမ ကတရော’တိ ပုစ္ဆိတွာ တံ အာနေဟီ’’တိ. သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ‘‘စူဠပန္ထကော နာမ ကတရော၊ ဘန္တေ’’တိ ပုစ္ဆိ. ‘‘အဟံ စူဠပန္ထကော’’၊‘‘အဟံ စူဠပန္ထကော’’တိ ဧကပဟာရေနေဝ ဘိက္ခုသဟဿမ္ပိ ကထေသိ. သော ပုနာဂန္တွာ တံ ပဝတ္တိံ ဇီဝကဿ အာရောစေသိ. ဇီဝကော ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စတ္တာ ‘‘ဣဒ္ဓိမာ မညေ၊ အယျော’’တိ နယတော ဉတွာ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘဏေ၊ ပဌမံ ကထနကမယျမေဝ ‘တုမှေ သတ္ထာ ပက္ကောသတီ’တိ ဝတွာ စီဝရကဏ္ဏေ ဂဏှာ’’တိ အာဟ. သော ဝိဟာရံ ဂန္တွာ တထာ အကာသိ၊ တာဝဒေဝ နိမ္မိတဘိက္ခူ အန္တရဓာယိံသု. သော ထေရံ ဂဟေတွာ အဂမာသိ.

သတ္ထာ တသ္မိံ ခဏေ ယာဂုဉ္စ ခဇ္ဇကာဒိဘေဒဉ္စ ပဋိဂ္ဂဏှိ. ဒသဗလေ ဘတ္တကိစ္စံ ကတွာ ဝိဟာရံ ဂတေ ဓမ္မသဘာယံ ကထာ ဥဒပါဒိ – ‘‘အဟော ဗုဒ္ဓါနံ အာနုဘာဝေါ၊ ယတြ ဟိ နာမ စတ္တာရော မာသေ ဧကဂါထံ ဂဟေတုံ အသက္ကောန္တမ္ပိ လဟုကေန ခဏေနေဝ ဧဝံ မဟိဒ္ဓိကံ အကံသူ’’တိ. သတ္ထာ တေသံ ဘိက္ခူနံ ကထာသလ္လာပံ သုတွာ အာဂန္တွာ ဗုဒ္ဓါသနေ နိသဇ္ဇ၊ ‘‘ကိံ ဝဒေထ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိ ပုစ္ဆိတွာ၊ ‘‘ဣမံ နာမ၊ ဘန္တေ’’တိ ဝုတ္တေ၊ ‘‘ဘိက္ခဝေ၊ စူဠပန္ထကေန ဣဒါနိ မယှံ ဩဝါဒေ ဌတွာ လောကုတ္တရဒါယဇ္ဇံ လဒ္ဓံ၊ ပုဗ္ဗေ ပန လောကိယဒါယဇ္ဇ’’န္တိ ဝတွာ တေဟိ ယာစိတော စူဠသေဋ္ဌိဇာတကံ (ဇာ. ၁.၁.၄) ကထေသိ. အပရဘာဂေ တံ သတ္ထာ အရိယဂဏပရိဝုတော ဓမ္မာသနေ နိသိန္နော မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တာနံ ဘိက္ခူနံ စေတောဝိဝဋ္ဋကုသလာနဉ္စ အဂ္ဂဋ္ဌာနေ ဌပေသိ. သော အပရေန သမယေန ဘိက္ခူဟိ ‘‘တထာ ဒန္ဓဓာတုကေန ကထံ တယာ သစ္စာနိ ပဋိဝိဒ္ဓါနီ’’တိ ပုဋ္ဌော ဘာတု ပဏာမနတော ပဋ္ဌာယ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပကာသေန္တော –

၅၅၇. ‘‘ဒန္ဓာ မယှံ ဂတီ အာသိ၊ ပရိဘူတော ပုရေ အဟံ၊

ဘာတာ စ မံ ပဏာမေသိ၊ ဂစ္ဆ ဒါနိ တုဝံ ဃရံ.

၅၅၈. ‘‘သောဟံ ပဏာမိတော သန္တော၊ သံဃာရာမဿ ကောဋ္ဌကေ၊

ဒုမ္မနော တတ္ထ အဋ္ဌာသိံ၊ သာသနသ္မိံ အပေက္ခဝါ.

၅၅၉. ‘‘ဘဂဝါ တတ္ထ အာဂစ္ဆိ၊ သီသံ မယှံ ပရာမသိ၊

ဗာဟာယ မံ ဂဟေတွာန၊ သံဃာရာမံ ပဝေသယိ.

၅၆၀. ‘‘အနုကမ္ပာယ မေ သတ္ထာ၊ ပါဒါသိ ပါဒပုဉ္ဆနိံ၊

ဧတံ သုဒ္ဓံ အဓိဋ္ဌေဟိ၊ ဧကမန္တံ သွဓိဋ္ဌိတံ.

၅၆၁. ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ၊ ဝိဟာသိံ သာသနေ ရတော၊

သမာဓိံ ပဋိပါဒေသိံ၊ ဥတ္တမတ္ထဿ ပတ္တိယာ.

၅၆၂. ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ၊

တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ၊ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ.

၅၆၃. ‘‘သဟဿက္ခတ္တုမတ္တာနံ၊ နိမ္မိနိတွာန ပန္ထကော၊

နိသီဒမ္ဗဝနေ ရမ္မေ၊ ယာဝ ကာလပ္ပဝေဒနာ.

၅၆၄. ‘‘တတော မေ သတ္ထာ ပါဟေသိ၊ ဒူတံ ကာလပ္ပဝေဒကံ၊

ပဝေဒိတမှိ ကာလမှိ၊ ဝေဟာသာဒုပသင်္ကမိံ.

၅၆၅. ‘‘ဝန္ဒိတွာ သတ္ထုနော ပါဒေ၊ ဧကမန္တံ နိသီဒဟံ၊

နိသိန္နံ မံ ဝိဒိတွာန၊ အတ္ထ သတ္ထာ ပဋိဂ္ဂဟိ.

၅၆၆. ‘‘အာယာဂေါ သဗ္ဗလောကဿ၊ အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော၊

ပုညက္ခေတ္တံ မနုဿာနံ၊ ပဋိဂ္ဂဏှိတ္ထ ဒက္ခိဏ’’န္တိ. –

ဣမာ ဂါထာ အဘာသိ.

တတ္ထ ဒန္ဓာတိ၊ မန္ဒာ၊ စတုပ္ပဒိကံ ဂါထံ စတူဟိ မာသေဟိ ဂဟေတုံ အသမတ္ထဘာဝေန ဒုဗ္ဗလာ. ဂတီတိ ဉာဏဂတိ. အာသီတိ၊ အဟောသိ. ပရိဘူတောတိ၊ တတော ဧဝ ‘‘မုဋ္ဌဿတိ အသမ္ပဇာနော’’တိ ဟီဠိတော. ပုရေတိ၊ ပုဗ္ဗေ ပုထုဇ္ဇနကာလေ. ဘာတာ စာတိ သမုစ္စယတ္ထော စ-သဒ္ဒေါ၊ န ကေဝလံ ပရိဘူတောဝ၊ အထ ခေါ ဘာတာပိ မံ ပဏာမေသိ၊ ‘‘ပန္ထက၊ တွံ ဒုပ္ပညော အဟေတုကော မညေ၊ တသ္မာ ပဗ္ဗဇိတကိစ္စံ မတ္ထကံ ပါပေတုံ အသမတ္ထော၊ န ဣမဿ သာသနဿ အနုစ္ဆဝိကော၊ ဂစ္ဆ ဒါနိ တုယှံ အယျကဃရ’’န္တိ နိက္ကဍ္ဎေသိ. ဘာတာတိ၊ ဘာတရာ.

ကောဋ္ဌကေတိ၊ ဒွါရကောဋ္ဌကသမီပေ. ဒုမ္မနောတိ၊ ဒေါမနဿိတော. သာသနသ္မိံ အပေက္ခဝါတိ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ သာသနေ သာပေက္ခော အဝိဗ္ဘမိတုကာမော.

ဘဂဝါ တတ္ထ အာဂစ္ဆီတိ၊ မဟာကရုဏာသဉ္စောဒိတမာနသော မံ အနုဂ္ဂဏှန္တော ဘဂဝါ ယတ္ထာဟံ ဌိတော၊ တတ္ထ အာဂစ္ဆိ. အာဂန္တွာ စ၊ ‘‘ပန္ထက၊ အဟံ တေ သတ္ထာ၊ န မဟာပန္ထကော၊ မံ ဥဒ္ဒိဿ တဝ ပဗ္ဗဇ္ဇာ’’တိ သမဿာသေန္တော သီသံ မယှံ ပရာမသိ ဇာလာဗန္ဓနမုဒုတလုနပီဏဝရာယတင်္ဂုလိသမုပသောဘိတေန ဝိကသိတပဒုမသဿိရီကေန စက္ကင်္ကိတေန ဟတ္ထတလေန ‘‘ဣဒါနိယေဝ မမ ပုတ္တော ဘဝိဿတီ’’တိ ဒီပေန္တော မယှံ သီသံ ပရာမသိ. ဗာဟာယ မံ ဂဟေတွာနာတိ၊ ‘‘ကသ္မာ တွံ၊ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ စန္ဒနဂန္ဓဂန္ဓိနာ အတ္တနော ဟတ္ထေန မံ ဘုဇေ ဂဟေတွာ အန္တောသံဃာရာမံ ပဝေသေသိ. ပါဒါသိ ပါဒပုဉ္ဆနိန္တိ ပါဒပုဉ္ဆနိံ ကတွာ ပါဒါသိ ‘‘ရဇောဟရဏန္တိ မနသိ ကရောဟီ’’တိ အဒါသီတိ အတ္ထော. ‘‘အဒါသီ’’တိ ‘‘ပါဒပုဉ္ဆနိ’’န္တိ စ ပဌန္တိ. ကေစိ ပန ‘‘ပါဒပုဉ္ဆနိ’’န္တိ ပါဒပုဉ္ဆနစောဠက္ခဏ္ဍံ ပါဒါသီ’’တိ ဝဒန္တိ. တဒယုတ္တံ ဣဒ္ဓိယာ အဘိသင်္ခရိတွာ စောဠက္ခဏ္ဍဿ ဒိန္နတ္တာ. ဧတံ သုဒ္ဓံ အဓိဋ္ဌေဟိ၊ ဧကမန္တံ သွဓိဋ္ဌိတန္တိ၊ ဧတံ သုဒ္ဓံ စောဠက္ခဏ္ဍံ ‘‘ရဇောဟရဏံ၊ ရဇောဟရဏ’’န္တိ မနသိကာရေန သွဓိဋ္ဌိတံ ကတွာ ဧကမန္တံ ဧကမန္တေ ဝိဝိတ္တေ ဂန္ဓကုဋိပမုခေ နိသိန္နော အဓိဋ္ဌေဟိ တထာ စိတ္တံ သမာဟိတံ ကတွာ ပဝတ္တေဟိ.

တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာတိ၊ တဿ ဘဂဝတော ဝစနံ ဩဝါဒံ အဟံ သုတွာ တသ္မိံ သာသနေ ဩဝါဒေ ရတော အဘိရတော ဟုတွာ ဝိဟာသိံ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇိံ. ပဋိပဇ္ဇန္တော စ သမာဓိံ ပဋိပါဒေသိံ၊ ဥတ္တမတ္ထဿ ပတ္တိယာတိ၊ ဥတ္တမတ္ထော နာမ အရဟတ္တံ၊ တဿ အဓိဂမာယ ကသိဏပရိကမ္မဝသေန ရူပဇ္ဈာနာနိ နိဗ္ဗတ္တေတွာ ဈာနပါဒကံ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ အဂ္ဂမဂ္ဂသမာဓိံ သမ္ပာဒေသိန္တိ အတ္ထော. ဧတ္ထ ဟိ သမာဓီတိ ဥပစာရသမာဓိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ စတုတ္ထမဂ္ဂသမာဓိ၊ တာဝ သမာဓိသာမညေန ဂဟိတော၊ အဂ္ဂဖလသမာဓိ ပန ဥတ္တမတ္ထဂ္ဂဟဏေန၊ သာတိသယံ စေဝါယံ သမာဓိကုသလော၊ တသ္မာ ‘‘သမာဓိံ ပဋိပါဒေသိ’’န္တိ အာဟ. သမာဓိကုသလတာယ ဟိ အယမာယသ္မာ စေတောဝိဝဋ္ဋကုသလော နာမ ဇာတော၊ မဟာပန္ထကတ္ထေရော ပန ဝိပဿနာကုသလတာယ သညာဝိဝဋ္ဋကုသလော နာမ. ဧကော စေတ္ထ သမာဓိလက္ခဏေ ဆေကော၊ ဧကော ဝိပဿနာလက္ခဏေ၊ ဧကော သမာဓိဂါဠှော၊ ဧကော ဝိပဿနာဂါဠှော ဧကော အင်္ဂသံခိတ္တေ ဆေကော၊ ဧကော အာရမ္မဏသံခိတ္တေ၊ ဧကော အင်္ဂဝဝတ္ထာနေ၊ ဧကော အာရမ္မဏဝဝတ္ထာနေတိ ဝဏ္ဏေန္တိ. အပိစ စူဠပန္ထကတ္ထေရော သာတိသယံ စတုန္နံ ရူပါဝစရဇ္ဈာနာနံ လာဘိတာယ စေတောဝိဝဋ္ဋကုသလော ဝုတ္တော၊ မဟာပန္ထကတ္ထေရော သာတိသယံ စတုန္နံ အရူပါဝစရဇ္ဈာနာနံ လာဘိတာယ သညာဝိဝဋ္ဋကုသလော. ပဌမော ဝါ ရူပါဝစရဇ္ဈာနလာဘီ ဟုတွာ ဈာနင်္ဂေဟိ ဝုဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ပတ္တောတိ စေတောဝိဝဋ္ဋကုသလော၊ ဣတရော အရူပါဝစရဇ္ဈာနလာဘီ ဟုတွာ ဈာနင်္ဂေဟိ ဝုဋ္ဌာယ အရဟတ္တံ ပတ္တောတိ သညာဝိဝဋ္ဋကုသလော. မနောမယံ ပန ကာယံ နိဗ္ဗတ္တေန္တော အညေ တယော ဝါ စတ္တာရော ဝါ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ န ဗဟုကေ၊ ဧကသဒိသေယေဝ စ ကတွာ နိဗ္ဗတ္တေန္တိ၊ ဧကဝိဓမေဝ ကမ္မံ ကုရုမာနေ. အယံ ပန ထေရော ဧကာဝဇ္ဇနေန သမဏသဟဿံ မာပေသိ၊ ဒွေပိ န ကာယေန ဧကသဒိသေ အကာသိ၊ န ဧကဝိဓံ ကမ္မံ ကုရုမာနေ. တသ္မာ မနောမယံ ကာယံ အဘိနိမ္မိနန္တာနံ အဂ္ဂေါ နာမ ဇာတော.

ဣဒါနိ အတ္တနော အဓိဂတဝိသေသံ ဒဿေတုံ ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမီ’’တိအာဒိမာဟ. ကာမဉ္စာယံ ထေရော ဆဠဘိညော၊ ယာ ပန အဘိညာ အာသဝက္ခယဉာဏာဓိဂမဿ ဗဟူပကာရာ၊ တံ ဒဿနတ္ထံ ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတ’’န္တိ ဝတွာ ‘‘တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပုဗ္ဗေနိဝါသယထာကမ္မုပဂအနာဂတံသဉာဏာနိ ဟိ ဝိပဿနာစာရဿ ဗဟူပကာရာနိ၊ န တထာ ဣတရဉာဏာနိ.

သဟဿက္ခတ္တုန္တိ သဟဿံ. ‘‘သဟဿဝါရ’’န္တိ ကေစိ ဝဒန္တိ. ဧကာဝဇ္ဇနေန ပန ထေရော သဟဿေ မနောမယေ ကာယေ နိမ္မိနိ၊ န ဝါရေန. တေ စ ခေါ အညမညမသဒိသေ ဝိဝိဓဉ္စ ကမ္မံ ကရောန္တေ. ‘‘ကိံ ပန သာဝကာနမ္ပိ ဧဝရူပံ ဣဒ္ဓိနိမ္မာနံ သမ္ဘဝတီ’’တိ? န သမ္ဘဝတိ သဗ္ဗေသံ၊ အဘိနီဟာရသမ္ပတ္တိယာ ပန အယမေဝ ထေရော ဧဝမကာသိ၊ တထာ ဟေသ ဣမိနာ အင်္ဂေန ဧတဒဂ္ဂေ ဌပိတော. ပန္ထကော နိသီဒီတိ အတ္တာနမေဝ ပရံ ဝိယ ဝဒတိ. အမ္ဗဝနေတိ၊ အမ္ဗဝနေ ဇီဝကေန ကတဝိဟာရေ. ဝေဟာသာဒုပသင်္ကမိန္တိ ဝေဟာသာတိ ကရဏေ နိဿက္ကဝစနံ၊ ဝေဟာသေနာတိ အတ္ထော၊ ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. အထာတိ၊ မမ နိသဇ္ဇာယ ပစ္ဆာ. ပဋိဂ္ဂဟီတိ ဒက္ခိဏောဒကံ ပဋိဂ္ဂဏှိ. အာယာဂေါ သဗ္ဗလောကဿာတိ၊ သဗ္ဗဿ သဒေဝကဿ လောကဿ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျတာယ ဒေယျဓမ္မံ အာနေတွာ ယဇိတဗ္ဗဋ္ဌာနဘူတော. အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟောတိ၊ မဟာဖလဘာဝကရဏေန ဒက္ခိဏာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဏှကော. ပဋိဂ္ဂဏှိတ္ထ ဒက္ခိဏန္တိ ဇီဝကေန ဥပနီတံ ယာဂုခဇ္ဇာဒိဘေဒံ ဒက္ခိဏံ ပဋိဂ္ဂဟေသိ.

အထ ခေါ ဘဂဝါ ကတဘတ္တကိစ္စော အာယသ္မန္တံ စူဠပန္ထကံ အာဏာပေသိ – ‘‘အနုမောဒနံ ကရောဟီ’’တိ. သော သိနေရုံ ဂဟေတွာ မဟာသမုဒ္ဒံ မန္ထေန္တော ဝိယ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒါပ္ပတ္တတာယ တေပိဋကံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သင်္ခေါဘေန္တော သတ္ထု အဇ္ဈာသယံ ဂဏှန္တော အနုမောဒနံ အကာသိ. တထာ ဥပနိဿယသမ္ပန္နောပိ စာယမာယသ္မာ တထာရူပါယ ကမ္မပိလောတိကာယ ပရိဗာဓိတော စတုပ္ပဒိကံ ဂါထံ စတူဟိပိ မာသေဟိ ဂဟေတုံ နာသက္ခိ. တံ ပနဿ ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိံ ဩလောကေတွာ သတ္ထာ ပုဗ္ဗစရိယာနုရူပံ ယောနိသောမနသိကာရေ နိယောဇေသိ. တထာ ဟိ ဘဂဝါ တဒါ ဇီဝကဿ နိဝေသနေ နိသိန္နော ဧဝ ‘‘စူဠပန္ထကဿ စိတ္တံ သမာဟိတံ၊ ဝီထိပဋိပန္နာ ဝိပဿနာ’’တိ ဉတွာ ယထာနိသိန္နောဝ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ၊ ‘‘ပန္ထက၊ ယဒိပါယံ ပိလောတိကာ သံကိလိဋ္ဌာ ရဇာနုကိဏ္ဏာ၊ ဣတော ပန အညော ဧဝ အရိယဿ ဝိနယေ သံကိလေသော ရဇော စာတိ ဒဿေန္တော –

‘‘ရာဂေါ ရဇော န စ ပန ရေဏု ဝုစ္စတိ၊ ရာဂဿေတံ အဓိဝစနံ ရဇောတိ၊

ဧတံ ရဇံ ဝိပ္ပဇဟိတွာ ဘိက္ခဝေါ၊ ဝိဟရန္တိ တေ ဝီတရဇဿ သာသနေ.

‘‘ဒေါသော ရဇော။ပေ။ သာသနေ.

‘‘မောဟော ရဇော။ပေ။ ဝီတရဇဿ သာသနေ’’တိ. –

ဣမာ တိဿော ဩဘာသဂါထာ အဘာသိ. ဂါထာပရိယောသာနေ စူဠပန္ထကော အဘိညာပဋိသမ္ဘိဒါပရိဝါရံ အရဟတ္တံ ပါပုဏီတိ.

စူဠပန္ထကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.