၁. ဂဟွရတီရိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဖုဋ္ဌော ဍံသေဟီတိ အာယသ္မတော ဂဟွရတီရိယတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဣတော ဧကတိံသေ ကပ္ပေ သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ မိဂလုဒ္ဒေါ ဟုတွာ အရညေ ဝိစရန္တော အဒ္ဒသ သိခိံ ဘဂဝန္တံ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ ဒေဝနာဂယက္ခာနံ ဓမ္မံ ဒေသေန္တံ၊ ဒိသွာ ပန ပသန္နမာနသော ‘‘ဓမ္မော ဧသ ဝုစ္စတီ’’တိ သရေ နိမိတ္တံ အဂ္ဂဟေသိ. သော တေန စိတ္တပ္ပသာဒေန ဒေဝလောကေ ဥပ္ပန္နော ပုန အပရာပရံ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ‘‘အဂ္ဂိဒတ္တော’’တိ လဒ္ဓနာမော ဝယပ္ပတ္တော ဘဂဝတော ယမကပါဋိဟာရိယံ ဒိသွာ သဉ္ဇာတပ္ပသာဒေါ သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဂဟွရတီရေ နာမ အရညဋ္ဌာနေ ဝသတိ. တေနဿ ဂဟွရတီရယောတိ သမညာ အဟောသိ. သော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၂.၄၄-၅၀) –

‘‘မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိ၊ အရညေ ဝိပိနေ အဟံ၊

အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ၊ ဒေဝသံဃပုရက္ခတံ.

‘‘စတုသစ္စံ ပကာသေန္တံ၊ ဒေသေန္တံ၊ အမတံ ပဒံ၊

အဿောသိံ မဓုရံ ဓမ္မံ၊ သိခိနော လောကဗန္ဓုနော.

‘‘ဃောသေ စိတ္တံ ပသာဒေသိံ၊ အသမပ္ပဋိပုဂ္ဂလေ၊

တတ္ထ စိတ္တံ ပသာဒေတွာ၊ ဥတ္တရိံ ဒုတ္တရံ ဘဝံ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ သညမလဘိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဃောသသညာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဘဂဝန္တံ ဝန္ဒိတွာ သာဝတ္ထိယံ အဂမာသိ. တဿ အာဂတဘာဝံ သုတွာ ဉာတကာ ဥပဂန္တွာ မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသုံ. သော ကတိပယဒိဝသေ ဝသိတွာ အရညမေဝ ဂန္တုကာမော အဟောသိ. တံ ဉာတကာ၊ ‘‘ဘန္တေ၊ အရညံ နာမ ဍံသမကသာဒိဝသေန ဗဟုပရိဿယံ၊ ဣဓေဝ ဝသထာ’’တိ အာဟံသု. တံ သုတွာ ထေရော ‘‘အရညဝါသောယေဝ မယှံ ရုစ္စတီ’’တိ ဝိဝေကာဘိရတိကိတ္တနမုခေန အညံ ဗျာကရောန္တော ‘‘ဖုဋ္ဌော ဍံသေဟီ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၃၁. တတ္ထ ဖုဋ္ဌော ဍံသေဟိ မကသေဟီတိ ဍံသနသီလတာယ ‘‘ဍံသာ’’တိ လဒ္ဓနာမာဟိ အန္ဓကမက္ခိကာဟိ၊ မကသနညိတေဟိ စ သူစိမုခပါဏေဟိ ဖုဿိတော ဒဋ္ဌောတိ အတ္ထော. အရညသ္မိန္တိ ‘‘ပဉ္စဓနုသတိကံ ပစ္ဆိမ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၅၄) ဝုတ္တအရညလက္ခဏယောဂတော အရညေ. ဗြဟာဝနေတိ မဟာရုက္ခဂစ္ဆဂဟနတာယ မဟာဝနေ အရညာနိယံ. နာဂေါ သင်္ဂါမသီသေဝါတိ သင်္ဂါမာဝစရော ဟတ္ထိနာဂေါ ဝိယ သင်္ဂါမမုဒ္ဓနိ ပရသေနာသမ္ပဟာရံ. ‘‘အရညဝါသော နာမ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဝဏ္ဏိတော ထောမိတော’’တိ ဥဿာဟဇာတော သတော သတိမာ ဟုတွာ တတြ တသ္မိံ အရညေ၊ တသ္မိံ ဝါ ဍံသာဒိသမ္ဖဿေ ဥပဋ္ဌိတေ အဓိဝါသယေ အဓိဝါသေယျ သဟေယျ၊ ‘‘ဍံသာဒယော မံ အာဗာဓေန္တီ’’တိ အရညဝါသံ န ဇဟေယျာတိ အတ္ထော.

ဂဟွရတီရိယတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.