၉. ကုလတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ
ဥဒကဉှိ နယန္တီတိ အာယသ္မတော ကုလတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယံ ကိရ ထေရော ပုဗ္ဗေပိ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ဗဟုံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ အဓိကာရသမ္ပန္နော ဝိပဿိံ ဘဂဝန္တံ အာကာသေ ဂစ္ဆန္တံ ဒိသွာ ပသန္နမာနသော နာဠိကေရဖလံ ဒါတုကာမော အဋ္ဌာသိ. သတ္ထာ တဿ စိတ္တံ ဉတွာ ဩတရိတွာ ပဋိဂ္ဂဏှိ. သော အတိဝိယ ပသန္နစိတ္တော ဟုတွာ တေနေဝ သဒ္ဓါပဋိလာဘေန သတ္ထာရံ ဥပသင်္ကမိတွာ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ယာစိ၊ သတ္ထာ အညတရံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေသိ – ‘‘ဣမံ ပုရိသံ ပဗ္ဗာဇေဟီ’’တိ. သော ပဗ္ဗဇိတွာ လဒ္ဓူပသမ္ပဒေါ သမဏဓမ္မံ ကတွာ တတော စုတော ဆပိ ဗုဒ္ဓန္တရာနိ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တိ. ကုလောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝယပ္ပတ္တော သာသနေ လဒ္ဓပ္ပသာဒေါ ဘဂဝတော သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိက္ခေပဗဟုလတာယ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ. အထေကဒိဝသံ ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပဝိသန္တော အန္တရာမဂ္ဂေ ဘူမိံ ခဏိတွာ ဥဒကဝါဟကံ ကတွာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဋ္ဌာနေ ဥဒကံ နေန္တေ ပုရိသေ ဒိသွာ တံ သလ္လက္ခေတွာ ဂါမံ ပဝိဋ္ဌော အညတရံ ဥသုကာရံ ဥသုဒဏ္ဍကံ ဥသုယန္တေ ပက္ခိပိတွာ အက္ခိကောဋိယာ ဩလောကေတွာ ဥဇုံ ကရောန္တံ ဒိသွာ တမ္ပိ သလ္လက္ခေတွာ ဂစ္ဆန္တော ပုရတော ဂန္တွာ အရနေမိနာဘိအာဒိကေ ရထစက္ကာဝယဝေ တစ္ဆန္တေ တစ္ဆကေ ဒိသွာ တမ္ပိ သလ္လက္ခေတွာ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ကတဘတ္တကိစ္စော ပတ္တစီဝရံ ပဋိသာမေတွာ ဒိဝါဝိဟာရေ နိသိန္နော အတ္တနာ ဒိဋ္ဌနိမိတ္တာနိ ဥပမာဘာဝေန ဂဟေတွာ အတ္တနော စိတ္တဒမနေ ဥပနေန္တော ‘‘အစေတနံ ဥဒကမ္ပိ မနုဿာ ဣစ္ဆိကိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ နယန္တိ တထာ အစေတနံ ဝင်္ကမ္ပိ သရဒဏ္ဍံ ဥပါယေန နမေန္တော ဥဇုံ ကရောန္တိ၊ တထာ အစေတနံ ကဋ္ဌကဠိင်္ဂရာဒိံ တစ္ဆကာ နေမိအာဒိဝသေန ဝင်္ကံ ဥဇုဉ္စ ကရောန္တိ. အထ ကသ္မာ အဟံ သကစိတ္တံ ဥဇုံ န ကရိဿာမီ’’တိ စိန္တေတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ ဃဋေန္တော ဝါယမန္တော နစိရဿေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၁.၉၁-၉၉) –
‘‘နဂရေ ဗန္ဓုမတိယာ၊ အာရာမိကော အဟံ တဒါ၊
အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ၊ ဂစ္ဆန္တံ အနိလဉ္ဇသေ.
‘‘နာဠိကေရဖလံ ဂယှ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿဒါသဟံ၊
အာကာသေ ဌိတကော သန္တော၊ ပဋိဂ္ဂဏှိ မဟာယသော.
‘‘ဝိတ္တိသဉ္ဇနနော မယှံ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခါဝဟော၊
ဖလံ ဗုဒ္ဓဿ ဒတွာန၊ ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.
‘‘အဓိဂစ္ဆိံ တဒါ ပီတိံ၊ ဝိပုလဉ္စ သုခုတ္တမံ၊
ဥပ္ပဇ္ဇတေဝ ရတနံ၊ နိဗ္ဗတ္တဿ တဟိံ တဟိံ.
‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဖလံ အဒဒိံ တဒါ၊
ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလဒါနဿိဒံ ဖလံ.
‘‘ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသုဒ္ဓံ မေ၊ သမာဓိကုသလော အဟံ၊
အဘိညာပါရမိပ္ပတ္တော၊ ဖလဒါနဿိဒံ ဖလံ.
‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.
ဧဝံ ယာနိ နိမိတ္တာနိ အင်္ကုသေ ကတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ၊ တေဟိ သဒ္ဓိံ အတ္တနော စိတ္တဒမနံ သံသန္ဒိတွာ အညံ ဗျာကရောန္တော ‘‘ဥဒကဉှိ နယန္တိ နေတ္တိကာ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.
၁၉. တတ္ထ ဥဒကံ ဟီတိ ဟိ-သဒ္ဒေါ နိပါတမတ္တံ. နယန္တီတိ ပထဝိယာ တံ တံ ထလဋ္ဌာနံ ခဏိတွာ နိန္နဋ္ဌာနံ ပူရေတွာ မာတိကံ ဝါ ကတွာ ရုက္ခဒေါဏိံ ဝါ ဌပေတွာ အတ္တနော ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ နေန္တိ. တထာ တေ နေန္တီတိ နေတ္တိကာ. တေဇနန္တိ ကဏ္ဍံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – နေတ္တိကာ အတ္တနော ရုစိယာ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတဋ္ဌာနံ ဥဒကံ နယန္တိ၊ ဥသုကာရာပိ တာပေတွာ တေဇနံ နမယန္တိ ဥဇုံ ကရောန္တိ. နမနဝသေန တစ္ဆကာ နေမိအာဒီနံ အတ္ထာယ တစ္ဆန္တာ ဒါရုံ နမယန္တိ အတ္တနော ရုစိယာ ဥဇုံ ဝါ ဝင်္ကံ ဝါ ကရောန္တိ. ဧဝံ ဧတ္တကံ အာရမ္မဏံ ကတွာ သုဗ္ဗတာ ယထာသမာဒိန္နေန သီလာဒိနာ သုန္ဒရဝတာ ဓီရာ သောတာပတ္တိမဂ္ဂါဒီနံ ဥပ္ပါဒေန္တာ အတ္တာနံ ဒမေန္တိ၊ အရဟတ္တံ ပန ပတ္တေသု ဧကန္တဒန္တာ နာမ ဟောန္တီတိ.
ကုလတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.