၆. ဗေလဋ္ဌသီသတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ယထာပိ ဘဒ္ဒေါ အာဇညောတိ အာယသ္မတော ဗေလဋ္ဌသီသတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တော ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ သမဏဓမ္မံ ကရောန္တော ဥပနိဿယသမ္ပတ္တိယာ အဘာဝေန ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ နာသက္ခိ. ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပန ဗဟုံ ကုသလံ ဥပစိနိတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣတော ဧကတိံသေ ကပ္ပေ ဝေဿဘုံ ဘဂဝန္တံ ပဿိတွာ ပသန္နစိတ္တော မာတုလုင်္ဂဖလံ အဒါသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ သုဂတိတော သုဂတိံ ဥပဂစ္ဆန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ သာဝတ္ထိယံ ဗြာဟ္မဏကုလေ နိဗ္ဗတ္တော ဘဂဝတော အဘိသမ္ဗောဓိယာ ပုရေတရမေဝ ဥရုဝေလကဿပဿ သန္တိကေ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အဂ္ဂိံ ပရိစရန္တော ဥရုဝေလကဿပဒမနေ အာဒိတ္တပရိယာယဒေသနာယ (မဟာဝ. ၅၄၊ သံ. နိ. ၄.၂၈) ပုရာဏဇဋိလသဟဿေန သဒ္ဓိံ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၅၁.၆၈-၇၃) –

‘‘ကဏိကာရံဝ ဇောတန္တံ၊ ပုဏ္ဏမာယေဝ စန္ဒိမံ၊

ဇလန္တံ ဒီပရုက္ခံဝ၊ အဒ္ဒသံ လောကနာယကံ.

‘‘မာတုလုင်္ဂဖလံ ဂယှ၊ အဒါသိံ သတ္ထုနော အဟံ၊

ဒက္ခိဏေယျဿ ဝီရဿ၊ ပသန္နော သေဟိ ပါဏိဘိ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ ဖလံ အဒဒိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဖလဒါနဿိဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ဧဝံ အဓိဂတာရဟတ္တော အာယသ္မတော ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိကဿ ဥပဇ္ဈာယော အယံ ထေရော ဧကဒိဝသံ ဖလသမာပတ္တိတော ဥဋ္ဌာယ တံ သန္တံ ပဏီတံ နိရာမိသံ သုခံ အတ္တနော ပုဗ္ဗယောဂဉ္စ ပစ္စဝေက္ခိတွာ ပီတိဝေဂဝသေန ‘‘ယထာပိ ဘဒ္ဒေါ အာဇညော’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၁၆. တတ္ထ ယထာပီတိ ဩပမ္မပဋိပါဒနတ္ထေ နိပါတော. ဘဒ္ဒေါတိ သုန္ဒရော ထာမဗလသမတ္ထဇဝပရက္ကမာဒိသမ္ပန္နော. အာဇညောတိ အာဇာနီယော ဇာတိမာ ကာရဏာကာရဏာနံ အာဇာနနကော. သော တိဝိဓော ဥသဘာဇညော အဿာဇညော ဟတ္ထာဇညောတိ. တေသု ဥသဘာဇညော ဣဓာဓိပ္ပေတော. သော စ ခေါ ဆေကကသနကိစ္စေ နိယုတ္တော၊ တေနာဟ ‘‘နင်္ဂလာဝတ္တနီ’’တိ. နင်္ဂလဿ ဖာလဿ အာဝတ္တနကော၊ နင်္ဂလံ ဣတော စိတော စ အာဝတ္တေတွာ ခေတ္တေ ကသနကောတိ အတ္ထော. နင်္ဂလံ ဝါ အာဝတ္တယတိ ဧတ္ထာတိ နင်္ဂလာဝတ္တံ၊ ခေတ္တေ နင်္ဂလပထော၊ တသ္မိံ နင်္ဂလာဝတ္တနိ. ဂါထာသုခတ္ထဉှေတ္ထ ‘‘ဝတ္တနီ’’တိ ဒီဃံ ကတွာ ဝုတ္တံ. သိခီတိ မတ္ထကေ အဝဋ္ဌာနတော သိခါသဒိသတာယ သိခါ၊ သိင်္ဂံ. တဒဿ အတ္ထီတိ သိခီ. အပရေ ပန ‘‘ကကုဓံ ဣဓ ‘သိခါ’တိ အဓိပ္ပေတ’’န္တိ ဝဒန္တိ၊ ဥဘယထာပိ ပဓာနင်္ဂကိတ္တနမေတံ ‘‘သိခီ’’တိ. အပ္ပကသိရေနာတိ အပ္ပကိလမထေန. ရတ္တိန္ဒိဝါတိ ရတ္တိယော ဒိဝါ စ၊ ဧဝံ မမံ အပ္ပကသိရေန ဂစ္ဆန္တီတိ ယောဇနာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယထာ ‘‘ဘဒ္ဒေါ ဥသဘာဇာနီယော ကသနေ နိယုတ္တော ဃနတိဏမူလာဒိကေပိ နင်္ဂလပထေ တံ အဂဏေန္တော အပ္ပကသိရေန ဣတော စိတော စ ပရိဝတ္တေန္တော ဂစ္ဆတိ၊ ယာဝ ကသနတိဏာနံ ပရိဿမံ ဒဿေတိ၊ ဧဝံ မမံ ရတ္တိန္ဒိဝါပိ အပ္ပကသိရေနေဝ ဂစ္ဆန္တိ အတိက္ကမန္တီ’’တိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘သုခေ လဒ္ဓေ နိရာမိသေ’’တိ. ယသ္မာ ကာမာမိသလောကာမိသဝဋ္ဋာမိသေဟိ အသမ္မိဿံ သန္တံ ပဏီတံ ဖလသမာပတ္တိသုခံ လဒ္ဓံ၊ တသ္မာတိ အတ္ထော. ပစ္စတ္တေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ ယထာ ‘‘ဝနပ္ပဂုမ္ဗေ’’ (ခု. ပါ. ၆.၁၃၊ သု. နိ. ၂၃၆) ‘‘တေန ဝတ ရေ ဝတ္တဗ္ဗေ’’တိ (ကထာ. ၁) စ. အထ ဝါ တတော ပဘုတိ ရတ္တိန္ဒိဝါ အပ္ပကသိရေန ဂစ္ဆန္တီတိ ဝိစာရဏာယ အာဟ – ‘‘သုခေ လဒ္ဓေ နိရာမိသေ’’တိ၊ နိရာမိသေ သုခေ လဒ္ဓေ သတိ တဿ လဒ္ဓကာလတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော.

ဗေလဋ္ဌသီသတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.