၃. ဝနဝစ္ဆတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏာတိ အာယသ္မတော ဝနဝစ္ဆတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? သော ကိရ အတ္ထဒဿိနော ဘဂဝတော ကာလေ ကစ္ဆပယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တော ဝိနတာယ နာမ နဒိယာ ဝသတိ. တဿ ခုဒ္ဒကနာဝပ္ပမာဏော အတ္တဘာဝေါ အဟောသိ. သော ကိရ ဧကဒိဝသံ ဘဂဝန္တံ နဒိယာ တီရေ ဌိတံ ဒိသွာ၊ ‘‘ပါရံ ဂန္တုကာမော မညေ ဘဂဝါ’’တိ အတ္တနော ပိဋ္ဌိယံ အာရောပေတွာ နေတုကာမော ပါဒမူလေ နိပဇ္ဇိ. ဘဂဝါ တဿ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ တံ အနုကမ္ပန္တော အာရုဟိ. သော ပီတိသောမနဿဇာတော သောတံ ဆိန္ဒန္တော ဇိယာယ ဝေဂေန ခိတ္တသရော ဝိယ တာဝဒေဝ ပရတီရံ ပါပေသိ. ဘဂဝါ တဿ ပုညဿ ဖလံ ဧတရဟိ နိဗ္ဗတ္တနကသမ္ပတ္တိဉ္စ ဗျာကရိတွာ ပက္ကာမိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော အနေကသတက္ခတ္တုံ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရညဝါသီယေဝ အဟောသိ. ပုန ကဿပဗုဒ္ဓကာလေ ကပေါတယောနိယံ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အရညေ ဝိဟရန္တံ မေတ္တာဝိဟာရိံ ဧကံ ဘိက္ခုံ ဒိသွာ စိတ္တံ ပသာဒေသိ.

တတော ပန စုတော ဗာရာဏသိယံ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝယပ္ပတ္တော သံဝေဂဇာတော ပဗ္ဗဇိတွာ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ဗဟုံ ပုညကမ္မံ ဥပစိနိ. ဧဝံ တတ္ထ တတ္ထ ဒေဝမနုဿေသု သံသရိတွာ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုနဂရေ ဝစ္ဆဂေါတ္တဿ နာမ ဗြာဟ္မဏဿ ဂေဟေ ပဋိသန္ဓိံ ဂဏှိ. တဿ မာတာ ပရိပက္ကဂဗ္ဘာ အရညံ ဒဿနတ္ထာယ သဉ္ဇာတဒေါဟဠာ အရညံ ပဝိသိတွာ ဝိစရတိ၊ တာဝဒေဝဿာ ကမ္မဇဝါတာ စလိံသု၊ တိရောကရဏိံ ပရိက္ခိပိတွာ အဒံသု. သာ ဓညပုညလက္ခဏံ ပုတ္တံ ဝိဇာယိ. သော ဗောဓိသတ္တေန သဟ ပံသုကီဠိကသဟာယော အဟောသိ. ‘‘ဝစ္ဆော’’တိဿ နာမဉ္စ အဟောသိ. ဝနာဘိရတိယာ ဝသေန ဝနဝစ္ဆောတိ ပညာယိတ္ထ. အပရဘာဂေ မဟာသတ္တေ မဟာဘိနိက္ခမနံ နိက္ခမိတွာ မဟာပဓာနံ ပဒဟန္တေ၊ ‘‘အဟမ္ပိ သိဒ္ဓတ္ထကုမာရေန သဟ အရညေ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ နိက္ခမိတွာ တာပသပဗ္ဗဇ္ဇံ ပဗ္ဗဇိတွာ ဟိမဝန္တေ ဝသန္တော အဘိသမ္ဗုဒ္ဓဘာဝံ သုတွာ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဥပဂန္တွာ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ အရညေ ဝသမာနော နစိရဿေဝ ဝိပဿနံ ဥဿုက္ကာပေတွာ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၂.၄၉-၁၄၈-၁၆၃) –

‘‘အတ္ထဒဿီ တု ဘဂဝါ၊ သယမ္ဘူ လောကနာယကော၊

ဝိနတာနဒိယာ တီရံ၊ ဥပဂစ္ဆိ တထာဂတော.

‘‘ဥဒကာ အဘိနိက္ခမ္မ၊ ကစ္ဆပေါ ဝါရိဂေါစရော၊

ဗုဒ္ဓံ တာရေတုကာမောဟံ၊ ဥပေသိံ လောကနာယကံ.

‘‘အဘိရူဟတု မံ ဗုဒ္ဓေါ၊ အတ္ထဒဿီ မဟာမုနိ၊

အဟံ တံ တာရယိဿာမိ၊ ဒုက္ခဿန္တကရော တုဝံ.

‘‘မမ သင်္ကပ္ပမညာယ၊ အတ္ထဒဿီ မဟာယသော၊

အဘိရူဟိတွာ မေ ပိဋ္ဌိံ၊ အဋ္ဌာသိ လောကနာယကော.

‘‘ယတော သရာမိ အတ္တာနံ၊ ယတော ပတ္တောသ္မိ ဝိညုတံ၊

သုခံ မေ တာဒိသံ နတ္ထိ၊ ဖုဋ္ဌေ ပါဒတလေ ယထာ.

‘‘ဥတ္တရိတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ အတ္ထဒဿီ မဟာယသော၊

နဒိတီရမှိ ဌတွာန၊ ဣမာ ဂါထာ အဘာသထ.

‘‘ယာဝတာ ဝတ္တတေ စိတ္တံ၊ ဂင်္ဂါသောတံ တရာမဟံ၊

အယဉ္စ ကစ္ဆပေါ ရာဇာ၊ တာရေသိ မမ ပညဝါ.

‘‘ဣမိနာ ဗုဒ္ဓတရဏေန၊ မေတ္တစိတ္တဝတာယ စ၊

အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ဒေဝလောကေ ရမိဿတိ.

‘‘ဒေဝလောကာ ဣဓာဂန္တွာ၊ သုက္ကမူလေန စောဒိတော၊

ဧကာသနေ နိသီဒိတွာ၊ ကင်္ခါသောတံ တရိဿတိ.

‘‘ယထာပိ ဘဒ္ဒကေ ခေတ္တေ၊ ဗီဇံ အပ္ပမ္ပိ ရောပိတံ၊

သမ္မာဓာရေ ပဝေစ္ဆန္တေ၊ ဖလံ တောသေတိ ကဿကံ.

‘‘တထေဝိဒံ ဗုဒ္ဓခေတ္တံ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဒေသိတံ၊

သမ္မာဓာရေ ပဝေစ္ဆန္တေ၊ ဖလံ မံ တောသယိဿတိ.

‘‘ပဓာနပဟိတတ္တောမှိ၊ ဥပသန္တော နိရူပဓိ၊

သဗ္ဗာသဝေ ပရိညာယ၊ ဝိဟရာမိ အနာသဝေါ.

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ၊ ယံ ကမ္မမကရိံ တဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ တရဏာယ ဣဒံ ဖလံ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

ဧဝံ ပန အရဟတ္တံ ပတွာ ဘဂဝတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ ဝိဟရန္တေ တတ္ထ ဂန္တွာ သတ္ထာရံ ဝန္ဒိတွာ ဘိက္ခူဟိ သမာဂတော ပဋိသန္ထာရဝသေန ‘‘ကိံ၊ အာဝုသော၊ အရညေ ဖာသုဝိဟာရော လဒ္ဓေါ’’တိ ပုဋ္ဌော ‘‘ရမဏီယာ၊ အာဝုသော၊ အရညေ ပဗ္ဗတာ’’တိ အတ္တနာ ဝုဋ္ဌပဗ္ဗတေ ဝဏ္ဏေန္တော ‘‘နီလဗ္ဘဝဏ္ဏာ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၁၃. တတ္ထ နီလဗ္ဘဝဏ္ဏာတိ နီလဝလာဟကနိဘာ နီလဝလာဟကသဏ္ဌာနာ စ. ရုစိရာတိ ရုစိယာ သကိရဏာ ပဘဿရာ စ. သီတဝါရီတိ သီတလသလိလာ. သုစိန္ဓရာတိ သုစိသုဒ္ဓဘူမိဘာဂတာယ သုဒ္ဓစိတ္တာနံ ဝါ အရိယာနံ နိဝါသနဋ္ဌာနတာယ သုစိန္ဓရာ. ဂါထာသုခတ္ထဉှိ သာနုနာသိကံ ကတွာ နိဒ္ဒေသော. ‘‘သီတဝါရိသုစိန္ဓရာ’’တိပိ ပါဌော၊ သီတသုစိဝါရိဓရာ သီတလဝိမလသလိလာသယဝန္တောတိ အတ္ထော. ဣန္ဒဂေါပကသဉ္ဆန္နာတိ ဣန္ဒဂေါပကနာမကေဟိ ပဝါဠဝဏ္ဏေဟိ ရတ္တကိမီဟိ သဉ္ဆာဒိတာ ပါဝုဿကာလဝသေန ဧဝမာဟ. ကေစိ ပန ‘‘ဣန္ဒဂေါပကနာမာနိ ရတ္တတိဏာနီ’’တိ ဝဒန္တိ. အပရေ ‘‘ကဏိကာရရုက္ခာ’’တိ. သေလာတိ သိလာမယာ ပဗ္ဗတာ၊ န ပံသုပဗ္ဗတာတိ အတ္ထော. တေနာဟ – ‘‘ယထာပိ ပဗ္ဗတော သေလော’’တိ (ဥဒါ. ၂၄). ရမယန္တိ မန္တိ မံ ရမာပေန္တိ၊ မယှံ ဝိဝေကာဘိရတ္တိံ ပရိဗြူဟေန္တိ. ဧဝံ ထေရော အတ္တနော စိရကာလပရိဘာဝိတံ အရညာဘိရတိံ ပဝေဒေန္တော တိဝိဓံ ဝိဝေကာဘိရတိမေဝ ဒီပေတိ. တတ္ထ ဥပဓိဝိဝေကေန အညာဗျာကရဏံ ဒီပိတမေဝ ဟောတီတိ.

ဝနဝစ္ဆတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.