၁. ဇေန္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

ဒုပ္ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဝေ ဒုရဓိဝါသာ ဂေဟာတိ အာယသ္မတော ဇေန္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ကုသလံ ဥပစိနန္တော သိခိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဒေဝပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ. သော ဧကဒိဝသံ သတ္ထာရံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော ကိံကိရာတပုပ္ဖေဟိ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ မဂဓရဋ္ဌေ ဇေန္တဂါမေ ဧကဿ မဏ္ဍလိကရာဇဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ ဇေန္တောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝိညုတံ ပတ္တော ဒဟရကာလေယေဝ ဟေတုသမ္ပတ္တိယာ စောဒိယမာနော ပဗ္ဗဇ္ဇာနိန္နမာနသော ဟုတွာ ပုန စိန္တေသိ – ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ နာမ ဒုက္ကရာ၊ ဃရာပိ ဒုရာဝါသာ၊ ဓမ္မော စ ဂမ္ဘီရော၊ ဘောဂါ စ ဒုရဓိဂမာ၊ ကိံ နု ခေါ ကတ္တဗ္ဗ’’န္တိ ဧဝံ ပန စိန္တာဗဟုလော ဟုတွာ ဝိစရန္တော ဧကဒိဝသံ သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာ ဓမ္မံ သုဏိ. သုတကာလတော ပဋ္ဌာယ ပဗ္ဗဇ္ဇာဘိရတော ဟုတွာ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ သုခါယ ပဋိပဒါယ ခိပ္ပါဘိညာယ အရဟတ္တံ သစ္ဆာကာသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၆.၂၁-၂၄) –

‘‘ဒေဝပုတ္တော အဟံ သန္တော၊ ပူဇယိံ သိခိနာယကံ၊

ကက္ကာရုပုပ္ဖံ ပဂ္ဂယှ၊ ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ.

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ ပုပ္ဖမဘိရောပယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဣတော စ နဝမေ ကပ္ပေ၊ ရာဇာ သတ္တုတ္တမော အဟုံ၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ အတ္တနော ပဋိပတ္တိံ ပစ္စဝေက္ခန္တော၊ ‘‘အသက္ခိံ ဝတာဟံ အာဒိတော မယှံ ဥပ္ပန္နဝိတက္ကံ ဆိန္ဒိတု’’န္တိ သောမနဿဇာတော ဝိတက္ကဿ ဥပ္ပန္နာကာရံ တဿ စ သမ္မဒေဝ ဆိန္နတံ ဒဿေန္တော –

၁၁၁. ‘‘ဒုပ္ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဝေ ဒုရဓိဝါသာ ဂေဟာ၊ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော ဒုရဓိဂမာ ဘောဂါ၊

ကိစ္ဆာ ဝုတ္တိ နော ဣတရီတရေနေဝ၊ ယုတ္တံ စိန္တေတုံ သတတမနိစ္စတ’’န္တိ. –

ဂါထံ အဘာသိ.

တတ္ထ ဒုပ္ပဗ္ဗဇ္ဇန္တိ အပ္ပံ ဝါ မဟန္တံ ဝါ ဘောဂက္ခန္ဓဉ္စေဝ ဉာတိပရိဝဋ္ဋဉ္စ ပဟာယ ဣမသ္မိံ သာသနေ ဥရံ ဒတွာ ပဗ္ဗဇနဿ ဒုက္ကရတ္တာ ဒုက္ခံ ပဗ္ဗဇနံ၊ ဒုက္ကရာ ပဗ္ဗဇ္ဇာတိ ဒုပ္ပဗ္ဗဇ္ဇံ. ဝေတိ နိပါတမတ္တံ၊ ဒဠှတ္ထော ဝါ ‘‘ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဒုက္ခာ’’တိ. ဂေဟဉ္စေ အာဝသေယျံ၊ ဒုရဓိဝါသာ ဂေဟာ၊ ယသ္မာ ဂေဟံ အဓိဝသန္တေန ရညာ ရာဇကိစ္စံ၊ ဣဿရေန ဣဿရကိစ္စံ၊ ဂဟပတိနာ ဂဟပတိကိစ္စံ ကတ္တဗ္ဗံ ဟောတိ၊ ပရိဇနော စေဝ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ သင်္ဂဟေတဗ္ဗာ၊ တသ္မိံ တသ္မိဉ္စ ကတ္တဗ္ဗေ ကရိယမာနေပိ ဃရာဝါသော ဆိဒ္ဒဃဋော ဝိယ မဟာသမုဒ္ဒေါ ဝိယ စ ဒုပ္ပူရော၊ တသ္မာ ဂေဟာ နာမေတေ အဓိဝသိတုံ အာဝသိတုံ ဒုက္ခာ ဒုက္ကရာတိ ကတွာ ဒုရဓိဝါသာ ဒုရာဝါသာတိ. ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စေ အနုတိဋ္ဌေယျံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော၊ ယဒတ္ထာ ပဗ္ဗဇ္ဇာ၊ သော ပဗ္ဗဇိတေန အဓိဂန္တဗ္ဗော ပဋိဝေဓသဒ္ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော၊ ဂမ္ဘီရဉာဏဂေါစရတ္တာ ဒုဒ္ဒသော၊ ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈော ဓမ္မဿ ဂမ္ဘီရဘာဝေန ဒုပ္ပဋိဝိဇ္ဈတ္တာ. ဂေဟဉ္စေ အာဝသေယျံ၊ ဒုရဓိဂမာ ဘောဂါ ယေဟိ ဝိနာ န သက္ကာ ဂေဟံ အာဝသိတုံ၊ တေ ဘောဂါ ဒုက္ခေန ကသိရေန အဓိဂန္တဗ္ဗတာယ ဒုရဓိဂမာ. ဧဝံ သန္တေ ဃရာဝါသံ ပဟာယ ပဗ္ဗဇ္ဇံယေဝ အနုတိဋ္ဌေယျံ၊ ဧဝမ္ပိ ကိစ္ဆာ ဝုတ္တိ နော ဣတရီတရေန ဣဓ ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဣတရီတရေန ယထာလဒ္ဓေန ပစ္စယေန အမှာကံ ဝုတ္တိ ဇီဝိကာ ကိစ္ဆာ ဒုက္ခာ၊ ဃရာဝါသာနံ ဒုရဓိဝါသတာယ ဘောဂါနဉ္စ ဒုရဓိဂမတာယ ဂေဟေ ဣတရီတရေန ပစ္စယေန ယာပေတဗ္ဗတာယ ကိစ္ဆာ ကသိရာ ဝုတ္တိ အမှာကံ၊ တတ္ထ ကိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ? ယုတ္တံ စိန္တေတုံ သတတမနိစ္စတံ သကလံ ဒိဝသံ ပုဗ္ဗရတ္တာပရရတ္တဉ္စ တေဘူမကဓမ္မဇာတံ အနိစ္စတန္တိ၊ တတော ဥပ္ပါဒဝယဝန္တတော အာဒိအန္တဝန္တတော တာဝကာလိကတော စ န နိစ္စန္တိ ‘‘အနိစ္စ’’န္တိ စိန္တေတုံ ဝိပဿိတုံ ယုတ္တံ. အနိစ္စာနုပဿနာယ သိဒ္ဓါယ ဣတရာနုပဿနာ သုခေနေဝ သိဇ္ဈန္တီတိ အနိစ္စာနုပဿနာဝ ဧတ္ထ ဝုတ္တာ၊ အနိစ္စဿ ဒုက္ခာနတ္တတာနံ အဗျဘိစရဏတော သာသနိကဿ သုခဂ္ဂဟဏတော စ. တေနာဟ – ‘‘ယဒနိစ္စံ တံ ဒုက္ခံ၊ ယံ ဒုက္ခံ တဒနတ္တာ’’တိ (သံ. နိ. ၃.၁၅)၊ ‘‘ယံ ကိဉ္စိ သမုဒယဓမ္မံ၊ သဗ္ဗံ တံ နိရောဓဓမ္မံ’’ (မဟာဝ. ၁၆၊ ဒီ. နိ. ၂.၃၇၁၊ သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁)၊ ‘‘ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၂၁၈) စ တဒမိနာ ဧဝံ အညမညံ ပဋိပက္ခဝသေန အပရာပရံ ဥပ္ပန္နေ ဝိတက္ကေ နိဂ္ဂဟေတွာ အနိစ္စတာမုခေန ဝိပဿနံ အာရဘိတွာ ဣဒါနိ ကတကိစ္စော ဇာတောတိ ဒဿေတိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အတ္တနော ပဋိပတ္တိ’’န္တိအာဒိ. ဣဒမေဝ ထေရဿ အညာဗျာကရဏံ အဟောသိ.

ဇေန္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.