၆. သုဟေမန္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

သတလိင်္ဂဿ အတ္ထဿာတိ အာယသ္မတော သုဟေမန္တတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော တတ္ထ တတ္ထ ဘဝေ ဝိဝဋ္ဋူပနိဿယံ ပုညံ ဥပစိနန္တော ဣတော ဒွါနဝုတေ ကပ္ပေ တိဿဿ ဘဂဝတော ကာလေ ဝနစရော ဟုတွာ ဝနေ ဝသတိ၊ တံ အနုဂ္ဂဟိတုံ ဘဂဝါ အရညံ ပဝိသိတွာ တဿ အာသန္နေ ဌာနေ အညတရသ္မိံ ရုက္ခမူလေ နိသီဒိ. သော ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပသန္နစိတ္တော သုဂန္ဓာနိ ပုန္နာဂပုပ္ဖါနိ ဩစိနိတွာ ဘဂဝန္တံ ပူဇေသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ ဒေဝမနုဿေသု သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ပါရိယန္တဒေသေ ဝိဘဝသမ္ပန္နဿ ဗြာဟ္မဏဿ ပုတ္တော ဟုတွာ နိဗ္ဗတ္တိ၊ သုဟေမန္တောတိဿ နာမံ အဟောသိ. သော ဝိညုတံ ပတ္တော သင်္ကဿနဂရေ မိဂဒါယေ ဝိဟရန္တံ ဘဂဝန္တံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဓမ္မံ သုတွာ ပဋိလဒ္ဓသဒ္ဓေါ ပဗ္ဗဇိတွာ တေပိဋကော ဟုတွာ ဝိပဿနံ ပဋ္ဌပေတွာ နစိရဿေဝ ဆဠဘိညော ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တော အဟောသိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၆.၄၆-၅၀) –

‘‘ကာနနံ ဝနမောဂယှ၊ ဝသာမိ လုဒ္ဒကော အဟံ၊

ပုန္နာဂံ ပုပ္ဖိတံ ဒိသွာ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌံ အနုဿရိံ.

‘‘တံ ပုပ္ဖံ ဩစိနိတွာန၊ သုဂန္ဓံ ဂန္ဓိတံ သုဘံ၊

ထူပံ ကရိတွာ ပုလိနေ၊ ဗုဒ္ဓဿ အဘိရောပယိံ.

‘‘ဒွေနဝုတေ ဣတော ကပ္ပေ၊ ယံ ပုပ္ဖမဘိပူဇယိံ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ဗုဒ္ဓပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘ဧကမှိ နဝုတေ ကပ္ပေ၊ ဧကော အာသိံ တမောနုဒေါ၊

သတ္တရတနသမ္ပန္နော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဧဝံ စိန္တေသိ – ‘‘မယာ ခေါ ယံ သာဝကေန ပတ္တဗ္ဗံ၊ တံ အနုပ္ပတ္တံ၊ ယံနူနာဟံ ဣဒါနိ ဘိက္ခူနံ အနုဂ္ဂဟံ ကရေယျ’’န္တိ. ဧဝံ စိန္တေတွာ ပဘိန္နပဋိသမ္ဘိဒတာယ အကိလာသုတာယ စ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတေ ဘိက္ခူ ယထာရဟံ ဩဝဒန္တော အနုသာသန္တော ကင်္ခံ ဆိန္ဒန္တော ဓမ္မံ ကထေန္တော ကမ္မဋ္ဌာနံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ နိဇ္ဇဋံ ကတွာ အာစိက္ခန္တော ဝိဟရတိ. အထေကဒိဝသံ အတ္တနော သန္တိကံ ဥပဂတာနံ ဘိက္ခူနံ ဝိညူနဉ္စ ပုဂ္ဂလာနံ ဝိသေသံ အာစိက္ခန္တော –

၁၀၆. ‘‘သတလိင်္ဂဿ အတ္ထဿ၊ သတလက္ခဏဓာရိနော၊

ဧကင်္ဂဒဿီ ဒုမ္မေဓော၊ သတဒဿီ စ ပဏ္ဍိတော’’တိ. – ဂါထံ အဘာသိ၊

တတ္ထ သတလိင်္ဂဿာတိ လီနမတ္ထံ ဂမေန္တီတိ လိင်္ဂါနိ၊ အတ္ထေသု သဒ္ဒဿ ပဝတ္တိနိမိတ္တာနိ၊ တာနိ ပန သတံ အနေကာနိ လိင်္ဂါနိ ဧတဿာတိ သတလိင်္ဂေါ. အနေကတ္ထော ဟိ ဣဓ သတသဒ္ဒေါ၊ ‘‘သတံ သဟဿ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ န သင်္ချာဝိသေသတ္ထော တဿ သတလိင်္ဂဿ. အတ္ထဿာတိ ဉေယျဿ၊ ဉေယျဉှိ ဉာဏေန အရဏီယတော ‘‘အတ္ထော’’တိ ဝုစ္စတိ. သော စ ဧကောပိ အနေကလိင်္ဂေါ၊ ယထာ ‘‘သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ မဃဝါ’’တိ၊ ‘‘ပညာ ဝိဇ္ဇာ မေဓာ ဉာဏ’’န္တိ စ. ယေန လိင်္ဂေန ပဝတ္တိနိမိတ္တေန တာဝတိံသာဓိပတိမှိ ဣန္ဒသဒ္ဒေါ ပဝတ္တော၊ န တေန တတ္ထ သက္ကာဒိသဒ္ဒါ ပဝတ္တာ၊ အထ ခေါ အညေန. တထာ ယေန သမ္မာဒိဋ္ဌိမှိ ပညာသဒ္ဒေါ ပဝတ္တော၊ န တေန ဝိဇ္ဇာဒိသဒ္ဒါ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သတလိင်္ဂဿ အတ္ထဿာ’’တိ.

သတလက္ခဏဓာရိနောတိ အနေကလက္ခဏဝတော. လက္ခီယတိ ဧတေနာတိ လက္ခဏံ၊ ပစ္စယဘာဝိနော အတ္ထဿ အတ္တနော ဖလံ ပဋိစ္စ ပစ္စယဘာဝေါ၊ တေန ဟိ သော အယံ ဣမဿ ကာရဏန္တိ လက္ခီယတိ. သော စ ဧကဿေဝ အတ္ထဿ အနေကပ္ပဘေဒေါ ဥပလဗ္ဘတိ၊ တေနာဟ ‘‘သတလက္ခဏဓာရိနော’’တိ. အထ ဝါ လက္ခီယန္တီတိ လက္ခဏာနိ၊ တဿ တဿ အတ္ထဿ သင်္ခတတာဒယော ပကာရဝိသေသာ တေ ပန အတ္ထတော အဝတ္ထာဝိသေသာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ စ ပန တေသံ အနိစ္စတာဒိသာမညလက္ခဏံ လိင်္ဂေန္တိ ဉာပေန္တီတိ ‘‘လိင်္ဂါနီ’’တိ စ ဝုစ္စန္တိ. တဿိမေ အာကာရာ၊ ယသ္မာ ဧကဿာပိ အတ္ထဿ အနေကေ ဥပလဗ္ဘန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သတလိင်္ဂဿ အတ္ထဿ၊ သတလက္ခဏဓာရိနော’’တိ. တေနာဟ အာယသ္မာ ဓမ္မသေနာပတိ – ‘‘သဗ္ဗေ ဓမ္မာ သဗ္ဗာကာရေန ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော ဉာဏမုခေ အာပါထံ အာဂစ္ဆန္တီ’’တိ (မဟာနိ. ၁၅၆၊ စူဠနိ. မောဃရာဇမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသ ၈၅၊ ပဋိ. မ. ၃.၅).

ဧကင်္ဂဒဿီ ဒုမ္မေဓောတိ ဧဝံ အနေကလိင်္ဂေ အနေကလက္ခဏေ အတ္ထေ ယော တတ္ထ ဧကင်္ဂဒဿီ အပုထုပညတာယ ဧကလိင်္ဂမတ္တံ ဧကလက္ခဏမတ္တဉ္စ ဒိသွာ အတ္တနာ ဒိဋ္ဌမေဝ ‘‘ဣဒမေဝ သစ္စ’’န္တိ အဘိနိဝိဿ ‘‘မောဃမည’’န္တိ ဣတရံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ဟတ္ထိဒဿနကအန္ဓော ဝိယ ဧကင်္ဂဂါဟီ ဒုမ္မေဓော ဒုပ္ပညော တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနာနံယေဝ ပကာရဝိသေသာနံ အဇာနနတော မိစ္ဆာ အဘိနိဝိသနတော စ. သတဒဿီ စ ပဏ္ဍိတောတိ ပဏ္ဍိတော ပန တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနေ အနေကေပိ ပကာရေ အတ္တနော ပညာစက္ခုနာ သဗ္ဗသော ပဿတိ. ယော ဝါ တတ္ထ လဗ္ဘမာနေ အနေကေ ပညာစက္ခုနာ အတ္တနာပိ ပဿတိ၊ အညေသမ္ပိ ဒဿေတိ ပကာသေတိ၊ သော ပဏ္ဍိတော ဝိစက္ခဏော အတ္ထေသု ကုသလော နာမာတိ. ဧဝံ ထေရော ဥက္ကံသဂတံ အတ္တနော ပဋိသမ္ဘိဒါသမ္ပတ္တိံ ဘိက္ခူနံ ဝိဘာဝေသိ.

သုဟေမန္တတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.