၁. ပရိပုဏ္ဏကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ

န တထာ မတံ သတရသန္တိ အာယသ္မတော ပရိပုဏ္ဏကတ္ထေရဿ ဂါထာ. ကာ ဥပ္ပတ္တိ? အယမ္ပိ ပုရိမဗုဒ္ဓေသု ကတာဓိကာရော ဓမ္မဒဿိဿ ဘဂဝတော ကာလေ ကုလဂေဟေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော သတ္ထရိ ပရိနိဗ္ဗုတေ သတ္ထု စေတိယေ ပုပ္ဖါဒီဟိ ဥဠာရံ ပူဇံ အကာသိ. သော တေန ပုညကမ္မေန ဒေဝေသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ အပရာပရံ ပုညာနိ ကတွာ သုဂတီသုယေဝ သံသရန္တော ဣမသ္မိံ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ သကျရာဇကုလေ နိဗ္ဗတ္တိတွာ ဝိညုတံ ပတ္တော ပရိပုဏ္ဏဝိဘဝတာယ ပရိပုဏ္ဏကောတိ ပညာယိတ္ထ. သော ဝိဘဝသမ္ပန္နတာယ သဗ္ဗကာလံ သတရသံ နာမ အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇန္တော သတ္ထု မိဿကာဟာရပရိဘောဂံ သုတွာ ‘‘တာဝ သုခုမာလောပိ ဘဂဝါ နိဗ္ဗာနသုခံ အပေက္ခိတွာ ယထာ တထာ ယာပေတိ၊ ကသ္မာ မယံ အာဟာရဂိဒ္ဓါ ဟုတွာ အာဟာရသုဒ္ဓိကာ ဘဝိဿာမ၊ နိဗ္ဗာနသုခမေဝ ပန အမှေဟိ ပရိယေသိတဗ္ဗ’’န္တိ သံသာရေ ဇာတသံဝေဂေါ ဃရာဝါသံ ပဟာယ သတ္ထု သန္တိကေ ပဗ္ဗဇိတွာ ဘဂဝတာ ကာယဂတာသတိကမ္မဋ္ဌာနေ နိယောဇိတော တတ္ထ ပတိဋ္ဌာယ ပဋိလဒ္ဓဈာနံ ပါဒကံ ကတွာ ဝိပဿနာယ ကမ္မံ ကရောန္တော ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎေတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏိ. တေန ဝုတ္တံ အပဒါနေ (အပ. ထေရ ၁.၁၅.၅-၉) –

‘‘နိဗ္ဗုတေ လောကနာထမှိ၊ ဓမ္မဒဿီနရာသဘေ၊

အာရောပေသိံ ဓဇတ္ထမ္ဘံ၊ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ စေတိယေ.

‘‘နိဿေဏိံ မာပယိတွာန၊ ထူပသေဋ္ဌံ သမာရုဟိံ၊

ဇာတိပုပ္ဖံ ဂဟေတွာန၊ ထူပမှိ အဘိရောပယိံ.

‘‘အဟော ဗုဒ္ဓေါ အဟော ဓမ္မော၊ အဟော နော သတ္ထု သမ္ပဒါ၊

ဒုဂ္ဂတိံ နာဘိဇာနာမိ၊ ထူပပူဇာယိဒံ ဖလံ.

‘‘စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ၊ ထူပသီခသနာမကာ၊

သောဠသာသိံသု ရာဇာနော၊ စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလာ.

‘‘ကိလေသာ ဈာပိတာ မယှံ။ပေ။ ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ.

အရဟတ္တံ ပန ပတွာ ဓမ္မေ ဂါရဝဗဟုမာနေန ပီတိဝေဂဝိဿဋ္ဌံ ဥဒါနံ ဥဒါနေန္တော ‘‘န တထာ မတံ သတရသ’’န္တိ ဂါထံ အဘာသိ.

၉၁. တတ္ထ န တထာ မတံ သတရသံ၊ သုဓန္နံ ယံ မယဇ္ဇ ပရိဘုတ္တန္တိ တထာတိ တေန ပကာရေန. မတန္တိ အဘိမတံ. သတရသန္တိ သတရသဘောဇနံ ‘‘သတရသဘောဇနံ နာမ သတပါကသပ္ပိအာဒီဟိ အဘိသင်္ခတံ ဘောဇန’’န္တိ ဝဒန္တိ. အထ ဝါ အနေကတ္ထော သတသဒ္ဒေါ ‘‘သတသော သဟဿသော’’တိအာဒီသု ဝိယ. တသ္မာ ယံ ဘောဇနံ အနေကသူပံ အနေကဗျဉ္ဇနံ၊ တံ အနေကရသတာယ ‘‘သတရသ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ နာနာရသဘောဇနန္တိ အတ္ထော. သုဓာ ဧဝ အန္နံ သုဓာဘောဇနံ ဒေဝါနံ အာဟာရော. ယံ မယဇ္ဇ ပရိဘုတ္တန္တိ ယံ မယာ အဇ္ဇ အနုဘုတ္တံ. ‘‘ယံ မယာ ပရိဘုတ္တ’’န္တိ စ ဣဒံ ‘‘သတရသံ သုဓန္န’’န္တိ ဧတ္ထာပိ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယံ မယာ အဇ္ဇ ဧတရဟိ နိရောဓသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝသေန ဖလသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝသေန စ အစ္စန္တမေဝ သန္တံ ပဏီတံ နိဗ္ဗာနသုခံ ပရိဘုဉ္ဇိယမာနံ၊ တံ ယထာ မတံ အဘိမတံ သမ္ဘာဝိတံ တထာ ရာဇကာလေ မယာ ပရိဘုတ္တံ သတရသဘောဇနံ ဒေဝတ္တဘာဝေ ပရိဘုတ္တံ သုဓန္နဉ္စ န မတံ နာဘိမတံ. ကသ္မာ? ဣဒဉှိ အရိယနိသေဝိတံ နိရာမိသံ ကိလေသာနံ အဝတ္ထုဘူတံ၊ တံ ပန ပုထုဇ္ဇနသေဝိတံ သာမိသံ ကိလေသာနံ ဝတ္ထုဘူတံ၊ တံ ဣမဿ သင်္ခမ္ပိ ကလမ္ပိ ကလဘာဂမ္ပိ န ဥပေတီတိ. ဣဒါနိ ‘‘ယံ မယဇ္ဇ ပရိဘုတ္တ’’န္တိ ဝုတ္တဓမ္မံ ဒေသေန္တော အပရိမိတဒဿိနာ ဂေါတမေန၊ ဗုဒ္ဓေန သုဒေသိတော ဓမ္မော’’တိ အာဟ. တဿတ္ထော – အပရိမိတံ အပရိစ္ဆိန္နံ ဥပ္ပါဒဝယာဘာဝတော သန္တံ အသင်္ခတဓာတုံ သယမ္ဘူဉာဏေန ပဿီ၊ အပရိမိတဿ အနန္တာပရိမေယျဿ ဉေယျဿ ဒဿာဝီတိ တေန အပရိမိတဒဿိနာ ဂေါတမဂေါတ္တေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေန ‘‘ခယံ ဝိရာဂံ အမတံ ပဏီတ’’န္တိ (ခု. ပါ. ၆.၄၊ သု. နိ. ၂၂၇) စ ‘‘မဒနိမ္မဒနော ပိပါသဝိနယော’’ (အ. နိ. ၄.၃၄၊ ဣတိဝု. ၉၀) ‘‘သဗ္ဗသင်္ခါရသမထော’’တိ (အ. နိ. ၅.၁၄၀၊ ၁၀.၆) စ အာဒိနာ သုဋ္ဌု ဒေသိတော ဓမ္မော၊ နိဗ္ဗာနံ မယာ အဇ္ဇ ပရိဘုတ္တန္တိ ယောဇနာ.

ပရိပုဏ္ဏကတ္ထေရဂါထာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.